Nazca Çölü'nde yapay zeka devrimi! 303 yeni figür bulundu

Peru'nun güneyindeki Nazca Çölü'nde, arkeolog Masato Sakai liderliğindeki Yamagata Üniversitesi ekibi ve IBM Araştırma'nın veri bilimcileri, Eylül 2022 ile Şubat 2023 arasında yürüttükleri projede yapay zeka teknolojisini kullanarak arkeolojinin en büyük sırlarından birini çözdü. Nazca Pampa'nın 629 kilometrekarelik alanında gerçekleştirilen bu kapsamlı araştırmada, yapay zeka destekli analizle 303 yeni figüratif Nazca jeoglifi ve 42 ek geometrik tasarım keşfedildi. Bu bulgular, antik Nazca uygarlığının izlerini ve kültürel mirasını anlamada önemli bir adım olarak kayıtlara geçti.

Yamagata Üniversitesi ve IBM, Nazca Çölü'nü yapay zeka ile taradı

Projede görev alan ekip, geleneksel yöntemlerin sınırlı kaldığı noktada, derin öğrenme tabanlı bir yapay zeka modelini devreye soktu. Araştırmacılar, öncelikle bilinen Nazca figürlerini birçok küçük parçaya bölerek eğitim setini genişletti ve modelin hassasiyetini artırdı. Geliştirilen sistem, çölün tamamında beş metre çözünürlükle olasılık haritaları oluşturdu ve toplamda 47.410 potansiyel jeoglif adayı belirledi. Her aday, kesin coğrafi koordinatlarla saha ekiplerine iletildi. İnsan uzmanlar, bu adayları yüksek çözünürlüklü uçak ve drone görüntüleriyle inceledi ve 1.309 yüksek potansiyelli alanı seçti. Bu alanlar üzerinde yapılan detaylı saha çalışmaları sonucunda, 303 yeni figüratif Nazca jeoglifi ve 42 yeni geometrik tasarım doğrulandı. Yapay zeka sayesinde, daha önce yılda ortalama bir veya iki yeni figür keşfedilirken, bu sezon tek başına 303 yeni figürün bulunması, arkeolojik keşif hızında devrim yarattı.

Yapay zeka ile Nazca çizgilerinin haritası hızla büyüdü

Yapay zeka destekli analiz, Nazca Çölü'ndeki jeogliflerin dağılımı ve çeşitliliği konusunda önemli veriler sundu. Kabartma tarzı figürlerin çoğunluğu, taşların yığılması veya çıkarılmasıyla oluşturulmuş ve ortalama dokuz metre uzunluğunda. Bu küçük figürler, genellikle insanların görebileceği eğimli veya alçak yükseltilere yerleştirildi. Dev çizgi tarzı jeoglifler ise ortalama 90 metre uzunluğa sahip ve daha düz zeminlerde yer alıyor. Motifler arasında insanlar, başsız kafalar, lama gibi evcilleştirilmiş hayvanlar, kuşlar ve balinalar dikkat çekiyor. Özellikle yeni keşfedilen bir kabartma tarzı figürde, 22 metre uzunluğunda bir katil balina ve elinde bıçak tutan bir figür yer alıyor. Bu motifin, Nazca seramiklerinde görülen sahnelerle benzerlik taşıdığı belirtildi. Araştırmanın sonuçları, Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı ve bu teknik, dünya genelinde yapay zeka ile arkeolojik araştırmalar için yeni bir standart olarak gösterildi.

Masato Sakai: 'Yapay zeka saha çalışmalarını hızlandırdı'

Yamagata Üniversitesi'nden arkeolog Masato Sakai, yapay zekanın arkeolojik saha çalışmalarında devrim yarattığını vurguladı. Sakai, "Yapay zeka kullanımı, jeogliflerin dağılımını daha hızlı ve doğru bir şekilde haritalamamıza olanak tanıdı" dedi. Model, henüz keşfedilmemiş 968 yüksek potansiyelli alanı daha işaret ediyor. İstatistiksel tahminler, en az 248 ek figürün var olma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Sakai ve ekibi, yapay zekanın saha ekiplerinin yönlendirilmesinde etkili bir araç olduğunu, ancak insan uzmanların nihai doğrulama için vazgeçilmez olduğunu belirtti. Proje kapsamında saha ekipleri, toplamda yaklaşık 1.200 saatlik dijital tarama ve 1.440 saatlik zemin kontrolü gerçekleştirdi. Bu yoğun emek, Nazca Çölü'nde şimdiye kadar kaydedilen figür sayısını 683'e çıkardı ve bölgenin arkeolojik haritasının hızla büyümesini sağladı.