NASA'nın Plüton sondası yıldızlararası uzaya giderken iki dedektörünü kaybetme riskiyle karşı karşıya

NASA'nın ikonik New Horizons uzay aracı, güneş sisteminin uç noktalarında tarihi bir yolculuğa devam ederken, iki önemli bilimsel dedektörünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. Dünya'dan yaklaşık 6 milyar mil (9,7 milyar kilometre) uzaklıktaki araç, yıldızlararası uzaya geçiş hazırlığı yapıyor. Ancak finansman sıkıntıları nedeniyle, misyonun başarısında kritik rol oynayan iki anahtar dedektörün kapatılması gündeme geldi. Bilim dünyası, NASA'nın bu kararı nedeniyle elde edilecek verilerin ve tarihi bulguların tehlikeye girmesinden endişe duyuyor.

New Horizons ekibinden finansman uyarısı: Bilimsel kayıp kapıda

New Horizons misyon ekibi, finansman yetersizliği nedeniyle uzay aracındaki iki temel parçacık dedektörünü kapatmak zorunda kalabileceklerini açıkladı. Science dergisinin yayımladığı habere göre, geçtiğimiz yıl bütçe kesintilerinden son anda kurtulan misyon, bu kez iki anahtar bilimsel aletini kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. Uzay aracında bulunan Plüton Energetik Parçacık Spektrometresi Bilim Araştırması (PEPSSI) ve Plüton Etrafındaki Güneş Rüzgarı (SWAP) dedektörlerinin kapanması, misyonun bilimsel potansiyelini ciddi şekilde sınırlayacak. NASA'nın New Horizons baş araştırmacısı Alan Stern, "Heliosferik aletlerin ışıklarını açık tutacak kadar bütçemiz yok," diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti. Stern, bu iki dedektörün sağladığı verilerin, güneş sisteminin sınırlarını ve heliosferin yapısını anlamak için hayati olduğunu vurguladı. NASA'nın Bilim Yönetimi'nin farklı bölümlerinden sağlanan finansman, son iki yılda önemli ölçüde azaldı. Özellikle Heliofizik Bölümü'nün 2025 ve 2026 yılları için yıllık 2 milyon dolarlık katkısını geri çekmesi, dedektörlerin geleceğini belirsizliğe sürükledi.

New Horizons'ın tarihi yolculuğunda kritik dönemeç

New Horizons, 19 Ocak 2006'da fırlatıldı ve yaklaşık 15 yıl süren yolculuğunda Pluto'yu ziyaret eden ilk insan yapımı araç olarak tarihe geçti. Temmuz 2015'te Pluto'nun yanından geçen uzay aracı, ardından Arrokoth adlı ikili nesneyi de inceleyerek, en uzak ve en ilkel gökcisimlerinden veri topladı. Şu anda Neptün'ün yörüngesinin ötesinde, Kuiper Kuşağı'nın donmuş nesnelerini inceliyor. Bilim insanları, New Horizons'ın 2029 ile 2040 yılları arasında güneş sisteminin dışına çıkarak yıldızlararası uzaya ulaşmasını bekliyor. Bu süreçte, SWAP ve PEPSSI dedektörlerinin sağlayacağı veriler, güneş rüzgarının heliosferde oluşturduğu dinamikleri ve heliosferin sınırlarını anlamak için eşsiz bir fırsat sunuyor. Ancak, finansman eksikliği nedeniyle bu kritik verilerden mahrum kalınması, hem NASA'nın hem de küresel bilim camiasının elini zayıflatabilir. NASA İdarecisi Jared Isaacman, sosyal medya platformu X'te yaptığı açıklamada, "Büyük paralar zaten New Horizons'a yatırıldı, bu nedenle düşük bütçeyle yüksek kaliteli bilimsel geri dönüşler elde etmeyi destekliyoruz," ifadelerini kullandı. Isaacman, ajansın durumu araştırdığını ve çözüm arayışında olduklarını belirtti.