NASA'nın Lunar Trailblazer Ay görevi büyük arızayla sonuçlandı

NASA'nın Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden 26 Şubat 2025'te fırlattığı Lunar Trailblazer uzay aracı, Ay'ın yüzeyindeki suyu haritalama amacıyla başlatılan iddialı bir görevde beklenmedik bir şekilde kayboldu. Fırlatmadan sadece bir gün sonra, görev yöneticileri uzay aracıyla bağlantıyı tamamen kaybetti ve o andan itibaren Lunar Trailblazer'dan hiçbir haber alınamadı. Yaklaşık bir yıl boyunca süren belirsizlik, NASA'nın detaylı inceleme raporunun yayımlanmasıyla son buldu. Raporda, 72 milyon dolarlık bu önemli uzay misyonunun neden başarısız olduğu ve yaşanan teknik aksaklıkların perde arkası ayrıntıları ortaya kondu.

NASA inceleme paneli: Güneş paneli yazılımı görevde kritik hataya yol açtı

Lunar Trailblazer'ın başarısızlığının temel nedeni, uzay aracının güneş panellerini doğru şekilde yönlendirememesi olarak belirlendi. NASA tarafından oluşturulan inceleme paneli, uzay aracının güneş panellerini güneşe çevirmesi gereken yazılımın, panelleri tam ters yöne yani güneşten 180 derece uzağa çevirdiğini tespit etti. Bu yazılım hatası, aracın enerji üretimini engelledi ve iletişimin tamamen kesilmesine yol açtı. Panel ayrıca, sistemde yerleşik birçok arıza yönetim eyleminin de hatalı olduğunu ve bu hataların güneş paneli yönlendirme problemiyle birleşerek Lunar Trailblazer'ın kaybına neden olduğunu vurguladı. NASA, bu raporu Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında kamuoyuyla paylaştı. Panelin bulguları, uzay görevlerinde yazılım testlerinin ve arıza yönetimi protokollerinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Lockheed Martin ve NASA: 'Daha düşük maliyetli görevler daha yüksek risk taşıyor'

Lunar Trailblazer uzay aracı, Lockheed Martin tarafından düşük maliyetli bir model olarak üretildi. İnceleme panelinin raporunda, Lockheed Martin'in fırlatmadan önce güneş paneli yönlendirme yazılımını yeterince test etmediği belirtildi. Ayrıca, görev yöneticilerinin bu sorunu giderebileceği ancak diğer yazılım problemleri nedeniyle müdahalenin imkânsız hâle geldiği açıklandı. Ne Lockheed Martin ne de NASA, olayla ilgili doğrudan bir açıklama yapmadı ancak ayrı ayrı yayımladıkları metinlerde, yaşanan başarısızlıktan önemli dersler çıkardıklarını belirtti. NASA, 'Kaybın hayal kırıklığı yaratmasına rağmen, bu deneyim gelecekteki düşük maliyetli misyonlara uygulanabilecek güçlü dersler sunuyor' ifadesini kullandı. Lockheed Martin ise düşük maliyetli projelerin doğası gereği daha fazla risk barındırdığını vurguladı ve ekiplerinin arıza yönetimi, uçuş yazılımı ve fırlatma öncesi testlerde temel ilkeleri güçlendirdiğini açıkladı. Şirket, daha hızlı ilerleyen ve daha az bütçeyle yürütülen programlarda risk kabulünün dikkatli şekilde dengelenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Uzmanlar ve bilim insanları Lunar Trailblazer kaybını değerlendirdi

Massachusetts Üniversitesi'nden Doçent Timothy Cook, komplike uzay görevlerinde başarısızlıkların genellikle birçok farklı faktörün bir araya gelmesiyle oluştuğunu söyledi. Cook, 1999 yılında benzer bir şekilde başarısız olan Terriers misyonunda proje yöneticiliği yapmıştı ve o görevde de güneş paneliyle ilgili bir sorun yaşandığını hatırlattı. Cook, 'Bir dizi farklı başarısızlık, sonunda istenmeyen sonuca yol açar' diyerek Lunar Trailblazer'da yaşananların uzay görevlerinde çoklu hata zincirinin ne kadar tehlikeli olabileceğini gösterdiğini belirtti. NASA'nın eski yöneticilerinden ve Stanford Üniversitesi'nde görev yapan Scott Hubbard ise, ajansın düşük maliyetli ya da sınıf D olarak adlandırılan görevlerde daha fazla risk kabul ettiğini ifade etti. Hubbard, 'Ucuz bir başarısızlık kimseye yarar sağlamaz' diyerek, alınan risklerin iyi analiz edilmesi gerektiğini vurguladı. Bilim insanları, yıllar süren emeklerin bu tür kayıplarla boşa gitmesinin özellikle zor olduğunu dile getirdi.