Mars'ta volkanik hareketlilik yeniden gündemde! Kızıl Gezegen sanıldığı kadar ölü değil
Avrupa Uzay Ajansı'nın ExoMars Trace Gas Orbiter görevi, Mars'ın Alba Mons bölgesindeki çatlaklardan hidrojen klorür gazı çıktığını belirledi. Bulgular, Kızıl Gezegen'in yakın zamana kadar volkanik faaliyetleri sürdürecek iç ısıyı koruduğunu gösteriyor.

Bilim insanları uzun süredir Mars'ın jeolojik açıdan "ölü" olduğundan şüpheleniyordu. Ancak yeni uzay aracı gözlemleri, Kızıl Gezegen'deki volkanların tamamen sönmediğini, yalnızca uyku hâlinde olabileceğini gösterdi.
Bu bulgu, çevresindeki Mars ovalarının yaklaşık 16 mil (26 kilometre) üzerinde yükselen ve Güneş Sistemi'nin en büyük dağı olan sönmüş Mars volkanı Olympus Mons'un aslında uykuda olan bir dev olabileceği anlamına geliyor.
Gözlemler, Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) görevi sırasında, Mars'ın Alba Mons bölgesi boyunca uzanan volkanik çatlakların incelenmesiyle elde edildi. Alba Mons, Olympus Mons'un da bulunduğu Mars'ın Tharsis bölgesinde yer alıyor. Olympus Mons, Güneş Sistemi'nin en yüksek volkanı olurken 374 mil (600 kilometre) genişliğe ulaşıyor ve yaklaşık Arizona büyüklüğünde bir alan kaplıyor. Alba Mons bölgesi ise yüzey alanı bakımından en büyük volkan olma özelliğini taşıyor.
Volkanik çatlaklardan hidrojen klorür çıktı
TGO, Alba Mons'taki çatlaklar aracılığıyla Mars yüzeyine ulaşan hidrojen klorür içeren gaz tespit etti. Dünya'da aynı gaz, magma kökenli bileşiklerin yüzeyin altındaki sıcak magmadan gelmesiyle magmatik bacalardan dışarı çıkarken yaygın biçimde görülüyor. Mars'ta hidrojen klorür bulunması, uykuda olan volkanizmanın işareti olarak değerlendiriliyor.
Yörünge görüntüleri daha önce bazı Mars volkanlarının son birkaç milyon yıl içinde etkin olduğunu gösteren izler ortaya çıkarmıştı. Sismometreler de Kızıl Gezegen'in volkanik açıdan etkin olabileceğini düşündüren "Mars depremleri" tespit etmişti. Ancak püskürmeler ve lav akıntıları dikkat çekici biçimde görülmemişti.
Ekibin eş lideri ve Polonya Bilimler Akademisi Uzay Araştırmaları Merkezi'nde görev yapan Daniel Mège, Space.com'a e-postayla gönderdiği açıklamada, "Bulgularımız, Mars'ın yakın zamana kadar volkanik faaliyeti destekleyecek kadar iç ısıyı koruduğunu ve muhtemelen hâlâ koruduğunu gösteriyor" dedi.
Mège, "TGO, dumanı tüten silahı bulmayı başardı. Samanlıkta iğne aramak gibiydi" ifadelerini kullandı.
Gaz artışı volkanik çatlaklara götürdü
Mège ve meslektaşları, Mars yazında Kızıl Gezegen'in kuzey yarımküresindeki hidrojen klorür seviyelerinde artışlar fark ettiklerinde Mars'ta olağandışı bir şeyler olduğunu anladı. Hidrojen klorürün tespit edilmemesi gereken zaman ve yer tam olarak burasıydı.
Gaz, Mars'ın kuzey yarımküresinde genellikle kış mevsiminde zirve yapıyor ve yazın ortadan kayboluyor. Bu değişim, Mars'taki su ve toz döngüsüyle bağlantılı. Ancak yaz başında Alba Mons'un yamaçlarındaki volkanik çatlakların üzerinde bu kuralın dışına çıkan hidrojen klorür artışları görüldü.
TGO, Alba Mons bölgesinde bazıları yüzlerce fit uzunluğunda olan yeni ve dar çatlaklar tespit ederek bulguyu takip etti. Bu çatlaklar, volkanizmanın açık bir işareti olarak değerlendirildi.
Mège, "Tüm Mars atmosferini izlemek üzere yörüngesi boyunca sürekli hareket ederken, muhtemelen aralıklı bir kaynaktan yayılan bir avuç molekülü tespit etmesi gerçekten şaşırtıcı" dedi.
Ekip, gazların Mars kışı boyunca gezegenin iç kısmından yükseldiğini ve buz tarafından engellendiğini düşünüyor. Bu buz yaz aylarında süblimleştiğinde, yani katı hâlden doğrudan gaza dönüştüğünde, gaz açığa çıkıyor ve TGO'nun gözlemlediği hidrojen klorür artışlarını tetikliyor.
Mège, "Sızıntının mekânsal dağılımına baktığımda, bunun arkasında volkanik bir şey olduğu hemen anlaşıldı ancak bunun kanıtlanması gerekiyordu" dedi. Araştırmacı, çalışmanın büyük bölümünün Mars atmosferinde gerçekleşen tüm olası kimyasal süreçleri incelemekten oluştuğunu belirtti.
Mège, "Hidrojen klorürün varlığını açıklamak için titiz, eleştirel ve yaratıcı olmamız gerekiyordu. Veriler karmaşıktı ancak aynı zamanda zihni besleyen mükemmel bir malzemeydi" diye konuştu.
Volkanik bölgeler yaşam arayışında hedef olabilir
Mège ve meslektaşları, gazın Mars yüzeyinin altında bulunan uykuda bir magma odası biçimindeki "volkanik tesisatla" bağlantılı olduğunu öne sürüyor.
Bu tür bölgeler, Mars'ta yaşam arayışında önemli hedeflere dönüşebilir. Hidrojen klorür gibi magmatik gazların geçmişte daha bol bulunmuş olması, Mars atmosferinin daha kalın ve iklimin daha sıcak olmasına katkı sağlamış olabilir.
Bu durum, Mars yüzeyinin büyük bölümünün sıvı suyla kaplanmasına yol açmış olabilir. Lav Mars kabuğunun içinden kabarcıklar hâlinde yükselip yeraltı suyuyla buluştuğunda ise mikrobiyal yaşam için uygun, sıcak ve yaşanabilir nişler oluşmuş olabilir.
Mège, "Alba Mons bölgesindeki sızıntı çatlaklarında Mars yaşamı aramak çok mantıklı olur. Hidrotermal sistemler etkinse, mikroorganizmaların gelişmesi için gereken bileşenleri ve enerjiyi barındırabilir, ayrıca mikroorganizmaları yüzeyin üstündeki düşmanca ve değişken ortamdan koruyabilir" dedi.
- Popüler Haberler -
Türkiye hazımsızlıklarını yüzlerine vurdu! KKTC Başbakanı Üstel: Rum tarafı gibi bakıyorlar
Keşm Adası'nda "patlama sesleri" iddiası: İranlı yetkiliden açıklama geldi
Netanyahu koltuğunu korumak için her yolu deniyor: Arap partilerini hedef gösterdi
İsrail'de Netanyahu dönemi kapandı! Herzog, hükümeti kuracak ismi açıkladı
Fransa'da sahte ihbar dalgası: Savcılık düğmeye bastı
Fransa sokaklarında kara mizah: Macron sefaletin Mozart'ı



