Mars'ta astronotlar nasıl beslenecek? NASA'nın yarışmasını kazanan sistem belli oldu

NASA, Mars'a gönderilecek astronotların uzun süreli görevlerinde beslenme ihtiyaçlarını karşılayacak yenilikçi bir gıda sistemi geliştirmek amacıyla düzenlediği "Mars'tan Sofraya" yarışmasında Philadelphia'dan Chinyere Ukeje'yi birincilikle ödüllendirdi. 25 yaşındaki Ukeje, geliştirdiği sistemle 300 bin dolarlık ödülün sahibi oldu. Yarışma, Mars'a yapılacak yolculuk öncesinde astronotların sürdürülebilir şekilde beslenmesini sağlayacak çözümler üretmek için başlatıldı ve dünya genelinden yoğun ilgi gördü.

NASA'dan Mars görevi için sürdürülebilir gıda sistemi atağı

NASA, Mars'a yönelik insanlı görev planları kapsamında karşılaşacağı en büyük zorluklardan birinin astronotların beslenme ihtiyacı olduğunu vurguladı. Bugüne kadar Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderilen astronotların yiyecekleri, Dünya'da pişirilip paketlenerek gönderiliyordu. Ancak Mars'a tek yönlü bir yolculuğun en az dokuz ay sürmesi ve toplam görevin yıllarca devam etmesi, tüm yiyeceklerin önceden paketlenip götürülmesini imkânsız hale getiriyor. NASA uzmanları, bu nedenle Mars görevlerinde sürdürülebilir ve verimli bir gıda sistemi kurulmasının zorunlu olduğunu belirtti. "Mars'tan Sofraya" yarışması da bu ihtiyaca yanıt aramak için başlatıldı.

Chinyere Ukeje'nin ANI sistemiyle Mars'ta taze yemek hedefi

Chinyere Ukeje, yarışmada sunduğu Uyarlanabilir Beslenme Altyapısı (ANI) projesiyle dikkat çekti. ANI sistemi, kontrollü ortam tarımı, fermantasyon ve mantar yetiştiriciliği gibi yöntemleri bir araya getirerek kapalı döngüde besin geri dönüşümünü hedefliyor. Proje, Mars'taki 15 kişilik bir astronot ekibinin 500 Mars günü boyunca, yani yaklaşık 513 Dünya günü, yeterli ve dengeli şekilde beslenmesini sağlayacak. ANI, Dünya'dan getirilen kısıtlı kaynaklarla Mars'ta gıdanın yüzde 50'sinin yerinde üretilmesini öngörüyor. Ayrıca sistem, astronotların her gün taze yemek pişirebilmesine ve enerji, su veya ekipman eksikliği durumlarında da işlevini sürdürebilmesine olanak tanıyor. Ukeje, önerdiği modelde taşınabilir elektrikli yemek kutuları ve besleyici gıda küpleriyle pratik ve besleyici yemeklerin hazırlanmasını sağladı.

113 başvuru arasından seçilen ANI projesi Mars görevleri için umut oldu

Yarışmaya 33 ülkeden ve 28 ABD eyaletinden toplam 113 başvuru yapıldı. Chinyere Ukeje'nin önerisi, NASA'nın uzman ekibi tarafından birinciliğe layık görüldü. Ukeje, halen Johns Hopkins Üniversitesi'nde bilgisayar bilimi yüksek lisans öğrencisi olarak eğitimine devam ediyor. Kazanan projenin yanı sıra, NASA dört farklı ekibi daha ödüllendirdi. Bu ekipler de gelecekteki derin uzay görevlerinde kullanılabilecek yenilikçi gıda sistemleriyle öne çıktı. NASA'nın Alabama'daki Marshall Uzay Uçuş Merkezi'nden Yüzyılın Zorlukları program yöneticisi Jennifer Edmunson, yarışmanın uzay gıda teknolojilerinin gelişimine önemli katkı sağladığını belirtti. Edmunson, "İnsanlı uzay keşiflerinde başarılı olmanın yolu, yaratıcı ve sürdürülebilir gıda sistemlerinden geçiyor" diyerek yarışmanın önemine dikkat çekti.