ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Mahkeme salonunu kulakları ve yapay zekayla yönetiyor! Görme engelli yargıcından 10 yıllık adalet dersi

Muhammed Krubally, Gambiya'nın ilk görme engelli magistratı olarak Banjul'da adaletin kapılarını engelli bireyler için aralıyor. Krubally'nin, teknoloji ve kararlılıkla yürüdüğü bu yolculuk, ülkede engelli hakları ve kapsayıcılık konusunda yeni bir dönemi işaret ediyor.

Hasan Köseoğlu - | Son Güncelleme Tarihi:
Mahkeme salonunu kulakları ve yapay zekayla yönetiyor! Görme engelli yargıcından 10 yıllık adalet dersi

Muhammed Krubally, Gambiya'nın başkenti Banjul'da görev yapan ilk görme engelli magistrat olarak adalet sisteminde çığır açıyor. On yıldır mahkeme salonlarında sesleri, hafızasını ve teknolojinin sunduğu imkanları kullanarak adalet dağıtan Krubally, engelli bireylerin toplumda tam anlamıyla yer alabilmesi için örnek teşkil ediyor. JAWS ekran okuyucu programı ve yapay zeka destekli akıllı gözlüklerle donanmış olan Krubally, bugüne kadar 1.000'den fazla medeni ve ceza davasına başkanlık etti. Onun başarı öyküsü, Gambiya'da engelli haklarının uygulanması ve kapsayıcı bir toplumun inşası için verilen mücadelenin simgesi haline geldi.

Muhammed Krubally: 'Sistemi değiştirmek için magistrat oldum'

Muhammed Krubally'nin yolculuğu, Gambiya'nın Orta Nehir Bölgesi'ndeki küçük bir köyde başladı. Dokuz kardeşten ikincisi olan Krubally, çocukluk yıllarından itibaren avukat olmayı hayal etti. Hem kendi haklarını savunmak hem de başkaları adına adalet aramak istiyordu. Eğitim hayatı boyunca, görme engelli bir öğrenci olarak karşılaştığı zorluklar ve çevresindekilerin şüpheleri, onun kararlılığını daha da güçlendirdi. Krubally, "Onların cesaret kırıcı sözleri beni motive etti. Ne istediğimi biliyordum" diyerek engellerin kendisini yıldırmadığını vurguluyor. 2016'da Gambiya'nın ilk görme engelli magistratı unvanını kazanan Krubally, Gambiya Görme Engelliler Örgütü (GOVI) tarafından da bu alanda bir ilk olarak tanımlanıyor. Krubally, yargıya katılmasının sadece kişisel bir başarı olmadığını, aynı zamanda sistemi değiştirmek ve daha kapsayıcı hale getirmek için önemli bir adım olduğunu ifade ediyor.

Adalet sisteminde engeller ve teknolojinin rolü

Krubally'nin mahkeme salonundaki başarısı, yalnızca kişisel yetenekleriyle değil, aynı zamanda teknolojinin sunduğu olanaklarla da şekilleniyor. JAWS ekran okuyucu programı sayesinde mahkeme belgelerini ve kararlarını rahatlıkla okuyabiliyor. Ayrıca yapay zeka destekli akıllı gözlükler, bilgiye bağımsız erişimini kolaylaştırıyor. Ancak teknolojik çözümler, sistemdeki tüm engelleri ortadan kaldırmıyor. Krubally, işlemler sırasında sekreterinin desteğine de ihtiyaç duyuyor ve mahkeme salonunun ritmini sesler üzerinden takip ediyor. Gambiya'nın 2021'de kabul edilen Engelliler Yasası, bağımsızlık, fırsat eşitliği ve erişilebilirlik gibi temel ilkeleri belirlese de, bu hakların pratikte hayata geçirilmesi halen ciddi bir mücadele gerektiriyor. Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, engelli bireylerin eğitime, istihdama ve kamu hizmetlerine erişimde karşılaştığı sorunlara dikkat çekiyor. Krubally ise hem yargı görevlisi hem de Gambiya Engelliler Federasyonu başkanı olarak, bu engellerin aşılması için aktif bir şekilde çalışıyor.

Gambiya'da engelli bireyler için eğitimde ve istihdamda süregelen zorluklar

Gambiya'da engelli bireylerin tam kapsayıcılığa ulaşma mücadelesi, çoğu zaman okul sıralarında başlıyor. GOVI'nin Görme Engelliler için Kaynak Merkezi, 4 ile 14 yaş arasındaki çocuklara mainstream okullara geçmeden önce özel eğitim imkanı sunuyor. Ancak okul kümelerinin büyüklüğü ve yeterli özel ihtiyaç öğretmeninin bulunmaması, bu çocukların eğitimde karşılaştığı destek eksikliğini artırıyor. GOVI müdürü Lamin Colley, ulusal bütçede engelli sorunlarına ayrılan yetersiz finansmanın, yasanın geçmesine rağmen pratikte büyük bir fark yaratmadığını belirtiyor. Krubally'nin okul yıllarında gösterdiği azim ve kütüphanede geçirdiği zaman, onun bugünlere ulaşmasında önemli rol oynadı. Ancak Colley, bir bireyin başarısının sistemdeki genel sorunları çözmeye yetmeyeceğini vurguluyor. Engelli olmak, yeteneksiz olmak anlamına gelmiyor; fakat bireysel başarılar, toplumsal engellerin tamamen kalkmasını sağlamıyor.

Parlamentoda ve medyada engellilik: Bağımsızlık ve kapsayıcılık arayışı

Gambiya Ulusal Meclisi'nin tek görme engelli milletvekili Ndey Yassin Secka-Sallah, kamu kurumlarına erişim ve bağımsızlık konusunda yaşadığı sıkıntıları dile getiriyor. Secka-Sallah, parlamentoda yapılan tartışmaları takip etmek için meslektaşlarının yardımına muhtaç kaldığını ve asıl arzusunun bağımsız hareket edebilmek olduğunu söylüyor. Engelliler Yasası'nın kabulünden beş yıl geçmesine rağmen, uygulamada ciddi eksiklikler devam ediyor. Secka-Sallah, Krubally'nin yargıç olarak atanmasının önemli bir adım olduğunu belirtse de, bunun mücadelenin sonu olmadığını ifade ediyor ve "Kapsayıcılık, tek dileğimiz" diyerek toplumsal değişimin gerekliliğine dikkat çekiyor. Benzer şekilde, gazetecilik eğitimi veren görme engelli Musa Barrow da, teknoloji sayesinde bağımsız çalışabildiğini fakat öğrencilerin önyargılarıyla mücadele etmek zorunda kaldığını anlatıyor. Barrow, "Görme yetisine sahip insanların yapabileceğinden daha fazlasını yapabilirim" diyerek engelleri aşmanın mümkün olduğunu gösteriyor.

Gambiya'da engellilik verilerinin eksikliği ve değişimin önündeki engeller

Gambiya'da engellilikle ilgili güncel ve kapsamlı verilerin eksikliği, mevcut sorunların tam boyutunu anlamayı zorlaştırıyor. 2013 Nüfus ve Konut Sayımı, engellilik oranını %1,2 olarak belirledi; bu da yaklaşık 21.873 kişiye karşılık geliyor. Ancak bu veriler, engellilikle ilgili gerçek tabloyu yansıtmıyor. 2024'te açıklanan yeni nüfus sayımı ön raporu ise, ulusal engellilik istatistiklerini içermiyor. Bu durum, politika yapıcıların ve sivil toplumun ihtiyaçlara uygun çözümler geliştirmesini güçleştiriyor. Diğer yandan, engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştığı pratik engeller, yasal düzenlemelerin ötesinde bir mücadele gerektiriyor. Krubally, genç görme engellilere mentorluk yaparak onların mesleki hedeflerine ulaşmasını destekliyor. Onun rehberliğinde yetişen gençlerden biri olan Modou Lamin Dampha, Krubally'nin verdiği cesaret sayesinde hayallerinin peşinden gitmeye devam ettiğini belirtiyor. Krubally'nin başarısı, engellilikle mesleki hırsın bir arada var olabileceğinin somut bir kanıtı olarak öne çıkıyor.

Banjul'da mahkeme salonunda değişim ve geleceğe umut

Banjul Magistrat Mahkemesi'nde davalar sürerken, Krubally sesleri, hafızasını ve teknolojik araçları kullanarak adaletin sağlanmasına liderlik ediyor. Onun kariyeri, Gambiya adalet sisteminin ne kadar değiştiği ve kapsayıcılığın ne ölçüde sağlandığı sorularını gündeme getiriyor. Yargı kurumuna, engelli yargı görevlileri ve mahkeme kullanıcıları için hangi erişilebilirlik önlemlerinin alındığı ve Engelliler Yasası'nın kabulünden bu yana ne gibi değişiklikler yapıldığı sorulduğunda, yetkililerden yanıt alınamadı. Krubally, mahkeme salonunun gereksinimlerine uyum sağlamak için yıllarını harcadı; ancak etrafındaki kurumların da aynı uyumu gösterip göstermediği hâlâ belirsizliğini koruyor. Geleceğe dair umutlu olan Krubally, "Gördüğüm tek şey, olasılık" diyerek engellerin ötesinde bir vizyon sunuyor. Onun öyküsü, Gambiya'da engelli hakları ve kapsayıcılık için yürütülen mücadelenin ilham verici bir örneği olarak öne çıkıyor.

Gambiya'da engelli haklarının tam anlamıyla hayata geçirilmesi için mücadele devam ediyor. Muhammed Krubally'nin başarıları ve liderliği, engelli bireylerin toplumsal hayata katılımı konusunda yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Ancak, yasal düzenlemelerin pratikte uygulanması ve kamu kurumlarının kapsayıcı hale gelmesi için daha fazla çaba gerekiyor. Krubally'nin ve onun gibi öncülerin deneyimleri, Gambiya'da engelli gençlere umut verirken, toplumun tüm kesimlerine kapsayıcılığın önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
Muhammed Krubally Gambiya engelli hakları adalet sistemi kapsayıcılık