Kuzey Kutbu'nda deniz buzu kaybı ekosistemi tehdit ediyor

Kuzey Kutbu'nda deniz buzunun hızla azalması, bilim dünyasında büyük endişe yarattı. Son araştırmalar, 2009 yılında Kuzey Buz Denizi'nde yaşanan ani deniz buzu kaybının, bölgedeki suyun nitrat seviyelerinde keskin bir düşüşe neden olduğunu ortaya koydu. Bu gelişme, Kuzey Kutbu'nun hassas ekosisteminde gıda zincirinin temelini oluşturan fitoplanktonun yaşamını tehdit ediyor ve balıkçılık ile okyanusun karbon tutma kapasitesi üzerinde ciddi riskler oluşturuyor. Araştırmacılar, deniz buzunun erimesiyle birlikte artan güneş ışığının fitoplankton üretimini kısa vadede artırdığını, ancak nitrat azalmasıyla birlikte bu canlıların büyümesinin uzun vadede sınırlandığını belirtiyor.

Bilim insanları: 'Nitrat kaybı Kuzey Kutbu ekosistemini sarsıyor'

Edinburgh Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Marta Santos-García'nın öncülüğünde yürütülen ve Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan yeni çalışma, Kuzey Kutbu'nda deniz buzunun dramatik biçimde azalmasının ardından 2009 yılından itibaren nitrat seviyelerinde ciddi bir düşüş yaşandığını gösterdi. Araştırmacılar, Grönland ile Norveç'in Svalbard Adası arasında yer alan Fram Boğazı'ndan elde edilen iki on yıllık veriyi inceledi. Bulgular, deniz buzu kaybının ardından nitrat seviyelerinin hızla düştüğünü ve bu durumun, deniz gıda ağının temelini oluşturan fitoplankton topluluklarının yapısında önemli değişikliklere yol açtığını ortaya koydu. Santos-García, deniz buzundaki geçici artışların bile nitrat kaybını kısa sürede telafi etmesinin düşük bir ihtimal olduğunu vurguladı. Nitrat eksikliği, fitoplanktonun fotosentez yapmasını ve büyümesini engelliyor; bu da, zincirleme şekilde zooplankton, balık, deniz kuşları ve memeliler gibi üst düzey canlıları da tehdit ediyor.

Kuzey Kutbu'nda besin zinciri ve balıkçılık tehlikede

Fitoplankton, deniz ekosisteminin en alt basamağında yer alıyor ve nitrat eksikliği bu canlıların çoğalmasını kısıtlıyor. Araştırmaya göre, deniz buzunun erimesiyle suya daha fazla güneş ışığı ulaşsa da, nitratın azalması fitoplanktonun büyümesini sınırlıyor. Nitratın azalması, deniz bakterilerinin artan faaliyetleriyle birleşince, "denitrifikasyon" adı verilen süreç hızlanıyor ve okyanusun karbon emme kapasitesi zayıflıyor. Bu durum, atmosferden karbondioksitin çekilmesi mekanizmasını sekteye uğratıyor ve iklim değişikliğini daha da hızlandırıyor. Santos-García, nitrat gibi besin maddelerinin sınırlı olduğu koşullarda okyanusun biyolojik pompasının etkili çalışamayacağını belirtti. Ayrıca, fitoplankton topluluklarının daha küçük türlere kayması, enerji transferinde verimsizliğe yol açıyor ve bu da balıkçılık açısından büyük bir tehdit anlamına geliyor. Özellikle Kuzey Atlantik gibi Kuzey Kutbu besin ihracatına bağımlı bölgelerde balıkçılığın olumsuz etkilenmesi bekleniyor.