Körfez Akıntısı'nda çöküş sinyalleri! Bilim insanlarından Avrupa için uyarı

Fatih Coşgun - Mart 11, 2026 09:28 | Son Güncelleme Tarihi: Mart 11, 2026 11:03

Utrecht Üniversitesi'nde yürütülen yeni bir araştırma, Atlantik Meridyonal Dönüşüm Dolaşımı (AMOC) sisteminin çöküşe yaklaşabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, Körfez Akıntısı'ndaki ani değişimlerin Avrupa ve Birleşik Krallık'ta ciddi iklim felaketlerine yol açabileceği konusunda uyardı. Özellikle Grönland'dan okyanusa karışan büyük miktardaki tatlı suyun, ana okyanus akıntısının zayıflamasında önemli rol oynadığı belirtildi.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Utrecht Üniversitesi'nden bilim insanlarının hazırladığı son rapora göre, Atlantik Meridyonal Dönüşüm Dolaşımı (AMOC) olarak bilinen ana okyanus akıntısı sistemi, beklenenden daha hızlı bir şekilde çöküşe yaklaşabilir. AMOC'un önemli bir parçası olan Körfez Akıntısı'nda tespit edilen ani değişimler, uzmanları endişelendirdi. Araştırmada, özellikle Grönland Buz Tabakası'ndan okyanusa dökülen büyük miktardaki tatlı suyun, akıntı sisteminin gücünü zayıflattığı ve bu durumun Avrupa ile Birleşik Krallık'ta ciddi iklim değişikliklerine yol açabileceği vurgulandı. Bilim insanları, bu kırmızı bayrak niteliğindeki gelişmelerin, küresel ısınmanın etkisiyle daha da hızlandığını belirtti. Son 10 yılda AMOC'un gücünde yüzde beş oranında bir azalma tespit edildiği açıklandı.

Okyanus akıntısında kırılma noktası tespit edildi

Yapılan çalışmada, Utrecht Üniversitesi araştırmacıları okyanus dolaşımındaki küçük değişiklikleri gözlemlemek amacıyla yüksek çözünürlüklü bir bilgisayar modeli geliştirdi. Bu modelde, uzmanlar AMOC'un zayıflamasına yol açan faktörleri simüle etmek için sisteme kademeli olarak tatlı su ekledi. Simülasyon sonuçlarına göre, Körfez Akıntısı, AMOC tamamen çökmeden yaklaşık 25 yıl önce kritik bir kırılma noktasına ulaştı ve 219 kilometre kuzeye sıçradı. Araştırmacılar, bu değişimin gerçek Körfez Akıntısı'nda da başlamış olabileceğine dikkat çekti. Modellemeler, özellikle Grönland Buz Tabakası'ndan saniyede 2,5 milyon litre tatlı suyun okyanusa karışmasının akıntı sistemini ciddi biçimde etkilediğini gösterdi. Bu durumun, kutuplardaki suyun yoğunluğunu azaltarak AMOC'un motor gücünü zayıflattığı ifade edildi.

Uzmanlar, sıcak suyun tropik bölgelerden Kuzey Amerika ve Avrupa'ya taşınmasında kritik rol oynayan AMOC'un, Arktik bölgesinde soğuyan ve tuzluluğu artan suyun dibe çökmesiyle çalıştığını hatırlattı. Ancak, kutuplardaki hızlı buz erimesiyle okyanusa karışan tatlı su, bu döngüyü sekteye uğrattı. Araştırmacılar, son ölçümlerin AMOC'un gücünde ciddi bir düşüşe işaret ettiğini belirtti. Bu gelişmenin devam etmesi halinde, akıntı sisteminin tamamen çökebileceği ve bunun da iklim üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.

Avrupa ve Birleşik Krallık için yeni Buz Çağı uyarısı

Çalışmanın baş yazarı Dr. René van Westen, Daily Mail'e yaptığı açıklamada, Körfez Akıntısı'ndaki ani kuzeye sıçramanın AMOC'un zayıfladığının açık bir göstergesi olduğunu söyledi. Dr. van Westen, "Eğer gerçek Körfez Akıntısı bu ani değişimi gösteriyorsa, AMOC'un kritik eşiğe yaklaştığı anlamına gelir" dedi. Araştırmacılar, modelin davranışlarını son 30 yılın uydu verileriyle ve 1965'e kadar uzanan derin deniz kayıtlarıyla karşılaştırdı. Elde edilen bulgular, Körfez Akıntısı'nın Kuzey Carolina'nın Cape Hatteras bölgesinde kuzeye doğru kaymaya başladığını ortaya koydu. Bu değişim, modeldeki simülasyonlarla büyük ölçüde örtüştü ve AMOC'un çöküşüne işaret eden bir başka önemli veri olarak değerlendirildi.

Uzmanlar, AMOC'un tamamen çökmesi durumunda Körfez Akıntısı'nın hareketinde köklü değişiklikler yaşanacağını ve bunun Avrupa ile Birleşik Krallık'ta yeni bir Buz Çağı riskini gündeme getireceğini vurguladı. Araştırmalara göre, Londra'da kış aylarında sıcaklıklar -20°C'ye kadar düşebilir ve yılın üç ayı sıfırın altında geçebilir. İskoçya'nın başkenti Edinburgh'da ise sıcaklıkların -30°C'ye kadar gerileyebileceği, bölgenin her yıl beş buçuk ay boyunca donmuş halde kalabileceği öngörüldü. Bu öngörüler, küresel ısınmanın etkisiyle hızlanan buzulların erimesinin okyanus akıntısı üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.

Erken uyarı işaretleri ve geleceğe yönelik endişeler

Nature Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan araştırmada, bilim insanları AMOC'un çöküşüne yol açabilecek erken uyarı işaretlerini detaylı şekilde inceledi. Dr. van Westen, gerçek Körfez Akıntısı'nın henüz çöküş noktasında olmadığını, ancak belirlenen birçok kırmızı bayrağın sistemin hassasiyetini ortaya koyduğunu aktardı. Modelde gözlenen değişikliklerin, uydu ve derin deniz verileriyle büyük oranda paralellik gösterdiği bildirildi. Araştırmacılar, insan faaliyetlerinin ve küresel ısınmanın okyanus dolaşım sistemini giderek daha kırılgan hale getirdiğini vurguladı. Bu nedenle, AMOC'un çöküşünün ne zaman gerçekleşeceğinin artık daha yakından takip edilmesi gerektiği belirtildi.

Sonuç olarak, Utrecht Üniversitesi'nin öncülüğünde yapılan bu kapsamlı araştırma, Körfez Akıntısı ve AMOC'un dünya iklimi üzerindeki kritik rolünü bir kez daha ortaya koydu. Bilim insanları, Kuzey Atlantik'teki bu dev sistemin zayıflamasının, yalnızca Avrupa ve Birleşik Krallık değil, küresel ölçekte ciddi iklim değişikliklerine kapı aralayabileceği konusunda uyarıda bulundu. Uzmanlar, elde edilen bulguların iklim politikalarının şekillendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtti ve küresel ısınmaya karşı daha etkili önlemler alınması çağrısında bulundu.

Etiketler:

Körfez Akıntısı AMOC iklim değişikliği Grönland buzulları okyanus dolaşımı