Kenya yabancı tüccarlara neden sınır koyuyor?

Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto, ülkede küçük perakende dükkanları ve sokak satıcılığı gibi işletmelerin yabancı uyruklular tarafından işletilmesini yasaklayan yeni bir talimat verdi. Ruto, 7 Eylül'den itibaren geçerli olacak uygulama kapsamında, yetkililere yabancıların işlettiği küçük işletmelerin kapatılması için doğrudan talimat verdiğini açıkladı. Bu karar, Nairobi'de düzenlenen bir toplantıda mikro, küçük ve orta ölçekli işletme temsilcilerine hitaben duyuruldu. Cumhurbaşkanı Ruto, Kenyalıların ekonomik olarak güçlenmesi ve yerel işletmelerin korunması amacıyla, bu tür işlerin yalnızca Kenyalılara bırakılması gerektiğinin altını çizdi. Yabancı yatırımın ise daha büyük sermaye gerektiren sektörlerde teşvik edileceğini belirten Ruto, özellikle küçük perakende ve sokak satıcılığı gibi alanlarda yabancıların faaliyet göstermesine karşı çıktı.

Ruto: "Küçük işletmeler Kenyalılara kalmalı"

Cumhurbaşkanı Ruto, Nairobi'deki State House'ta yaptığı konuşmada, küçük işletmelerin Kenyalılar için hayati önemde olduğunu vurguladı. Ruto, yabancıların sokak satıcılığı ve küçük perakende gibi alanlarda Kenyalılarla rekabet etmemesi gerektiğine dikkat çekti. Hükümetin bu alandaki kararlılığını göstermek için, 7 Eylül'den itibaren yabancı uyrukluların işlettiği küçük işletmelerin kapatılmasına yönelik yetkililere açık talimat verdiğini belirtti. Ayrıca, Kenya Parlamentosu'nda görüşülen Yerel İçerik Yasası, 2025'in kabulünü hızlandırmak için Ulusal Meclis Çoğunluk Lideri Kimani Ichung'wah ve Ticaret Bakanı Lee Kinyanjui'ye çağrıda bulundu. Ruto, bu yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, yabancı şirketlerin yerel kaynak ve iş gücünü daha fazla kullanmasının zorunlu hale geleceğini ifade etti. Hükümetin aldığı bu kararlar, Kenyalı küçük işletmecilerin korunması ve yerel ekonominin güçlendirilmesi hedefiyle şekillendi.

Yabancı yatırımcılara yeni kurallar ve sektör ayrımı

Kenya'da hayata geçirilen yeni düzenlemeler, küçük ölçekli işletmelerde yabancıların faaliyet göstermesini doğrudan hedef alıyor. Özellikle küçük perakende dükkanları ve sokak satıcıları, alınan karardan en çok etkilenen alanlar arasında yer alıyor. Kenya hükümeti, 7 Eylül'de yürürlüğe giren talimatla birlikte, yabancı uyrukluların işlettiği küçük işletmelerin kapsamlı bir listesini henüz açıklamadı. Ancak, uygulamanın hangi yabancı uyrukluları ve işletmeleri kapsayacağı konusunda net bir sayı ya da tahmin de paylaşılmadı. Ruto, Ulusal Meclis Çoğunluk Lideri Ichung'wah'a, Göçmenlik Bakanlığı'nın baş sekreteri ile iletişime geçerek, yabancı yatırımcılar ve tüccarlar için verilen izinlerin yeniden düzenlenmesi talimatını verdi. Bu nedenle, Kenya'da iş yapma izni bulunan yabancı uyrukluların yeni uygulamadan nasıl etkileneceği henüz kesinleşmedi. Dışişleri Bakanlığı Baş Sekreteri Korir Sing'Oei ise, yasal gereklilikleri karşılayan ve gerekli izinlere sahip yabancıların ülkede iş yapma hakkının korunduğunu açıkladı. Ruto'nun açıklamalarının, Yerel İçerik Yasası, 2025 bağlamında değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Kenya'da yabancı yatırımın ekonomideki yeri ve yeni tartışmalar

Kenya Ulusal İstatistik Ofisi'nin yayımladığı 2024 Yabancı Yatırım Anketi, ülkenin 2023 sonu itibarıyla 1.458 trilyon Kenya şilini, yani yaklaşık 11.27 milyar dolarlık yabancı doğrudan yatırım stokuna sahip olduğunu gösteriyor. Bu rakam, bir önceki yılın sonuna göre yüzde 8.5 oranında artış anlamına geliyor. Söz konusu yatırımlar, Kenya ekonomisinin geneline yayılırken, Ruto'nun son talimatıyla hedef alınan küçük ölçekli ticaret faaliyetleriyle sınırlı değil. Anket verilerine göre, Haziran 2024'te yabancı yatırımlı işletmelerde toplam 224 bin 769 kişi çalışıyor ve bunların 221 bin 267'si Kenyalı. Yabancı çalışanlar ise toplam iş gücünün yalnızca yüzde 1.6'sını oluşturuyor. Bu istatistikler, yabancı yatırımın Kenya'da istihdam yaratmada önemli bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Ancak, yeni düzenlemelerle birlikte küçük işletmelerde yabancıların faaliyet alanı daraltılırken, büyük ölçekli yatırımların ve sermaye gerektiren sektörlerin önü açık bırakılıyor. Uzmanlar, yabancı yatırımın Kenya için kritik önem taşıdığını vurgularken, hükümetin belirlediği sektör ayrımının hem yerel girişimcileri korumayı hem de ekonomiye dış kaynak çekmeyi hedeflediğini belirtiyor.