Katil balinalar beyaz köpekbalıklarını gerçekten uzaklaştırıyor mu? Son araştırma şaşırttı

Güney Avustralya'nın Neptune Adaları'nda gerçekleştirilen ve 12 yıl boyunca sürdürülen kapsamlı bir bilimsel araştırma, deniz ekosisteminin iki önemli oyuncusu olan katil balinalar ile beyaz köpekbalıkları arasındaki ilişkiye yeni bir bakış açısı kazandırdı. Flinders Üniversitesi'nin liderliğinde yürütülen bu çalışma, uzun vadeli akustik telemetri ve yaban hayatı turizmi gözlem verilerini bir araya getirerek, beyaz köpekbalıklarının bölgeden uzun süreli yokluklarının ardındaki nedenleri detaylı biçimde analiz etti. Araştırmanın sonuçları, katil balinaların beyaz köpekbalıklarının aniden bölgeden ayrılmasına yol açabileceğini, ancak uzun süreli yoklukların her zaman bu avcıların varlığıyla açıklanamayacağını ortaya koydu.

Katil balina ve beyaz köpekbalığı etkileşiminin detayları

Katil balina ve beyaz köpekbalığı arasındaki ilişki, deniz biyolojisi alanında uzun süredir tartışılan bir konu. Özellikle 2015 yılında, yaklaşık altı katil balinanın Neptune Adaları Grubu Deniz Parkı'nda bir beyaz köpekbalığını avladığı olay, bu tartışmaları yeniden alevlendirmişti. Olayın ardından bölgede yaklaşık iki ay boyunca beyaz köpekbalığı gözlemlenmemiş, bu durum da katil balinaların beyaz köpekbalıklarının yokluğunun başlıca nedeni olduğu görüşünü güçlendirmişti. Ancak yeni bulgular, bu ilişkinin sanılandan daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, katil balinaların varlığının beyaz köpekbalıklarında kısa süreli bir kaçış tepkisi oluşturduğunu, fakat uzun vadeli yoklukların çoğunlukla köpekbalıklarının kendi doğal davranışlarındaki değişkenlikten kaynaklandığını belirtiyor.

Dünya genelinde, Avustralya, Meksika, Kaliforniya ve Güney Afrika gibi farklı bölgelerde de benzer av olayları kaydedilmiş durumda. Ancak, bu olayların ardından köpekbalıklarının bölgeden ne kadar süreyle uzaklaştığı ve bu yoklukların nedenleri konusunda kesin bir görüş birliği bulunmuyordu. Flinders Üniversitesi'nin 12 yıllık verileri ise, bu sorulara daha net yanıtlar sunuyor. Araştırmada, 42 günden uzun süren altı farklı beyaz köpekbalığı yokluğu kaydedildi ve bunlardan yalnızca biri katil balina varlığıyla aynı döneme denk geldi. En uzun yokluk ise 2015'teki olaydan daha uzun sürdü ve o dönemde bölgede hiç katil balina tespit edilmedi.

Uzun vadeli izleme ve doğal davranış değişkenliği

Araştırmanın başyazarı Dr. Isabella Reeves ve ekibi, uzun vadeli izleme yöntemlerinin bu tür karmaşık ilişkileri anlamada ne kadar önemli olduğuna dikkat çekiyor. Dr. Reeves, "Katil balinalar beyaz köpekbalıklarında kesinlikle ani bir kaçış tepkisi oluşturabiliyor, ancak uzun süreli yokluklar söz konusu olduğunda, bu durumun her zaman tek nedeni katil balinalar değil," ifadelerini kullandı. Araştırma sırasında elde edilen bulgular, beyaz köpekbalıklarının toplama alanlarındaki varlıklarının oldukça değişken olduğunu ve bu yoklukların çoğu zaman kendi doğal davranışlarının bir sonucu olabileceğini gösteriyor.

Çalışmada ayrıca, her katil balina karşılaşmasının veya köpekbalığı ölümünün uzun vadeli yokluklara yol açmadığı da ortaya kondu. Örneğin, Ekim 2024'te kaydedilen bir katil balina gözlemi yalnızca beş günlük bir beyaz köpekbalığı ayrılığına neden oldu. Benzer şekilde, kimyasal sinyaller olarak bilinen nekromonların salınmasına yol açan bir beyaz köpekbalığı ölümü ise sadece dört gün süren bir yoklukla sonuçlandı. Bu bulgular, köpekbalıklarının bölgeden uzun süreli ayrılmalarının ardında başka çevresel ve biyolojik faktörlerin de etkili olabileceğini düşündürüyor.