Kara delik rüzgârlarının gücü astronomların tahmininden 100 kat fazla çıktı

Tohoku Üniversitesi'nin öncülüğünde yürütülen bir araştırmada, süper kütleli kara deliklerden çıkan rüzgârların yalnızca kendi galaksileriyle sınırlı kalmadığı, çevre galaksilere de ulaşarak beklenenden 100 kat daha fazla enerji taşıdığı belirlendi. Japonya'da geliştirilen XRISM X-ışını uydusunun sağladığı veriler, Dünya'dan yaklaşık 3,4 milyar ışık yılı uzaklıktaki Draco takımyıldızında yer alan H1821+643 kuasarını mercek altına aldı. Bilim insanları, bu kara deliğin oluşturduğu rüzgârların galaksi sınırlarını aşarak yaklaşık 300.000 ışık yılı mesafeye kadar etki gösterdiğini tespit etti. Bu bulgular, kara delik rüzgârlarının evrenin enerji dengesinde oynadığı rolü yeniden değerlendirmeye yol açtı.

Satoshi Yamada: 'Kara delik rüzgârları galaksi sınırlarını aşıyor'

Tohoku Üniversitesi Sınır Bilimleri Enstitüsü'nden yardımcı profesör Satoshi Yamada, kara deliklerin yalnızca madde çekmediğini, aynı zamanda çevreye güçlü rüzgârlar şeklinde gaz püskürttüğünü belirtti. Yamada, daha önce bu rüzgârların sadece ev sahibi galaksi içinde etkili olduğu düşünülürken, son gözlemlerin kara delik rüzgârlarının beklenenden çok daha geniş bir alana yayıldığını gösterdiğini söyledi. Araştırma ekibi, H1821+643 kuasarının merkezindeki süper kütleli kara deliğin çevresindeki sıcak gazın hareketini demir iyonlarının yaydığı X-ışını emisyon hatlarını analiz ederek inceledi. Sonuçlar, kara delik rüzgârlarının galaksi dışına taşan bir enerjiyle hareket ettiğini ortaya koydu.

XRISM ile kara delik rüzgârlarında rekor enerji ölçümü

XRISM uydusunun yüksek hassasiyetli ölçümleri, kara delik çevresindeki sıcak gazın sabit bir yapıda olmadığını, aksine yoğun bir türbülansla geniş alanlara yayıldığını gösterdi. Bu türbülans, gazı şiddetle galaksi dışına taşıyarak yaklaşık 300.000 ışık yılı uzaklığa kadar ulaştırdı. Ölçülen enerji miktarı, önceki tahminlerin yaklaşık 100 katı düzeyindeydi. Bu değer, birkaç milyar süpernova patlamasının toplam enerjisine eşdeğer bir büyüklük taşıyor. Yamada, bu keşfin kara deliklerin kozmik çevreye etkisinin şimdiye dek düşünüldüğünden çok daha büyük olduğunu vurguladı. Kara delik rüzgârlarının, evrenin farklı bölgelerine büyük miktarda enerji taşıyarak gaz akışlarını ve madde dağılımını şekillendirdiği anlaşıldı.