İsveç Vättern Gölü'nde kokain kirliliği somonların davranışını değiştiriyor

İsveç'in ikinci en büyük gölü olan Vättern Gölü'nde yürütülen yeni bir bilimsel çalışma, atık sulardan su yollarına karışan kokainin ve ana metaboliti benzoylecgoninin, genç Atlantik somonlarının davranışlarını köklü biçimde değiştirdiğini ortaya çıkardı. Araştırmacılar, çevrede tespit edilen seviyelerde kokain ve metabolitlerine maruz kalan somonların, daha geniş alanlara yayıldığını ve alışılmadık derecede uzun mesafeler kat ettiğini belirtti. Bu durumun, balıkların hayatta kalma şansını ve popülasyon dinamiklerini olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarılar yapıldı.

Dr. Jack Brand: "Metabolit etkisi somonlarda şaşırtıcı sonuçlara yol açtı"

İsveç Tarım Bilimleri Üniversitesi'nden Dr. Jack Brand ve ekibi, laboratuvar ortamında iki yaşındaki yumurtadan yetiştirilen Atlantik somonlarına, çevresel olarak gerçekçi oranlarda kokain ve ana metaboliti benzoylecgonin salan implantlar yerleştirdi. Kontrol grubundaki balıklar ise hiçbir uyuşturucuya maruz bırakılmadı. Tüm balıklar, hareketlerini izlemek amacıyla akustik vericilerle donatıldı ve Vättern Gölü'nün güneybatı köşesine bırakıldı. Araştırma süresince, kokain ve metabolite maruz kalan somonların gölde daha fazla mesafe kat ettiği, özellikle metabolite maruz kalanların kontrol grubuna göre neredeyse iki kat daha fazla, yani yaklaşık 14 kilometre daha fazla yüzdüğü tespit edildi. Ayrıca, bu balıkların gölün kuzeyine doğru daha fazla hareket ettiği ve davranışlarında belirgin bir değişiklik gözlendiği bildirildi. Dr. Brand, "Gerçekten de, doğada daha yüksek konsantrasyonlarda bulunan benzoylecgonin adlı metabolit, balıkların davranışları ve hareketleri üzerinde çok daha derin bir etkiye sahip" diyerek, risk değerlendirmelerinde bu tür türevlerin mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Kokain kirliliği balık popülasyonunu tehdit ediyor

Bilim insanları, nehirler ve göllerdeki kokain izlerinin özellikle genç somonların beyinlerinde birikerek, onların doğal davranışlarını bozduğuna dikkat çekti. Bu değişikliklerin, balıkların yiyecek arama, yırtıcılardan korunma ve göç etme gibi temel hayatta kalma stratejilerini zayıflatabileceği belirtildi. Araştırmada, kokain ve metabolitlere maruz kalan balıkların daha fazla enerji harcadığı, daha geniş alanlara yayıldığı ve yırtıcılara karşı daha savunmasız hale geldiği gözlemlendi. Uzmanlar, bu tür davranış değişikliklerinin, balık popülasyonlarında azalmaya ve ekosistemde dengesizliklere yol açabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, geçmiş yıllarda yapılan benzer çalışmalarda da, metanfetamin ve antidepresan gibi ilaç kalıntılarının balık türlerinde bağımlılık ve davranış bozukluklarına yol açtığı ortaya konmuştu. Bu nedenle, kokain kirliliği çevresel risklerin başında geliyor.

Atık su yönetiminde eksiklikler riskleri artırıyor

Mevcut atık su arıtma sistemleri, kokain ve benzoylecgonin gibi yasadışı uyuşturucuları büyük ölçüde filtrelese de, özellikle fırtına taşkınları ve ev tesisatlarındaki yanlış bağlantılar nedeniyle ham atık su doğrudan su yollarına karışabiliyor. Imperial College London'dan Prof. Leon Barron, bu kimyasal kirleticilerin etkilerinin, doğal ortamda yaşayan balıklarda da gözlenip gözlenmediğinin belirlenmesi gerektiğine dikkat çekti. Barron, "Daha iyi atık su yönetimi, özellikle ham atık su deşarjlarının azaltılması, yaban hayat ve ekosistemler üzerindeki riskleri azaltmaya yardımcı olabilir" diyerek, çevre dostu ve doğada kolayca parçalanabilen ilaçların geliştirilmesi çağrısında bulundu. Ayrıca, 2019 yılında İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki nehirlerde yapılan testlerde, kokain ve diğer uyuşturucu kalıntılarının tatlı su karideslerinde tespit edildiği, ancak bu maddelerin uzun vadeli etkilerinin hala tam olarak bilinmediği hatırlatıldı.