İstilacı Burma pitonları Florida'nın kirliliğini ortaya çıkaran canlı sensörlere dönüştü

Florida'nın dünyaca ünlü sulak alanları olan Everglades, son yıllarda istilacı Burma pitonlarının hızla yayılmasıyla gündeme geldi. Şimdi ise bilim insanları, bu yırtıcı türü sadece bir tehdit değil, aynı zamanda çevre kirliliğinin izini sürebilecek bir biyolojik sensör olarak değerlendiriyor. Florida Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve 2026'da yayımlanan kapsamlı bir araştırma, 67 Burma pitonunun karaciğer dokularında insan yapımı kimyasal PFAS ile ağır metal cıvasının biriktiğini gösterdi. Bu bulgular, pitonların Florida'nın kirli sulak alanlarında nelerin gizli olduğunu ortaya çıkarmada kritik bir rol üstlenebileceğini gösteriyor.

Florida Üniversitesi araştırmacıları: Pitonlar çevre kirliliğini haritalıyor

Florida Üniversitesi'nden Lauren E Blackman ve meslektaşları tarafından yönetilen araştırma ekibi, Burma pitonlarının dokularını inceleyerek, çevre kirliliğinin boyutlarını tespit etti. Araştırmacılar, 2026 yılında Science of the Total Environment dergisinde yayımlanan çalışmada, Everglades ekosisteminde yakalanan 67 yılanın karaciğerlerinde PFAS olarak bilinen kalıcı kimyasalları analiz etti. Yüksek performanslı sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometrisi ile yapılan analizlerde, 30 farklı PFAS bileşiği tarandı ve dokuz tanesi laboratuvarın belirleme limitinin üzerinde bulundu. Özellikle lineer PFOS, pitonların %93'ünde tespit edildi ve ortalama konsantrasyon kuru doku başına 89 nanogram olarak kaydedildi. Toplam PFAS miktarı ise kuru doku başına ortalama 111 nanograma ulaştı. Bu değerler, bölgedeki çevre kirliliğinin boyutunu gözler önüne seriyor ve Burma pitonlarının bu kirliliğin biyolojik göstergesi olarak kullanılabileceğini kanıtlıyor.

Pitonlar, Amerikan timsahlarını bile geride bıraktı

Araştırmanın çarpıcı bulguları arasında, Burma pitonlarının karaciğerlerinde biriken PFAS miktarının, aynı ekosistemde yaşayan Amerikan timsahlarınınkinden daha yüksek olması dikkat çekiyor. Bu karşılaştırma, pitonların çevre kirliliğini izleme açısından ne kadar değerli bir biyolojik sensör olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, yılanlar arasında cinsiyete bağlı önemli bir fark tespit edildi. Erkek pitonların karaciğerlerinde dişilere göre anlamlı derecede daha yüksek PFAS biriktiği görüldü. Dişi yılanlarda ise vücut uzunluğu ve kütlesi arttıkça PFAS seviyelerinde azalma eğilimi gözlendi. Araştırmacılar, bu durumu anneden yavrulara kirletici transferiyle ilişkilendiriyor. Doğu ve batı Everglades bölgelerinde yakalanan yılanlar arasında ise anlamlı bir fark bulunmadı. Bu veriler, pitonların çevre kirliliğinin yayılımını ve biyolojik birikimini anlamada benzersiz bir kaynak sunduğunu gösteriyor.

PFAS ve cıva: Everglades'in kimyasal yükü ortaya çıkıyor

PFAS, yani per- ve polifluoroalkil maddeler, çevrede uzun süre bozulmadan kalabilen ve gıda zinciri boyunca hareket edebilen insan yapımı kimyasallar arasında yer alıyor. Burma pitonlarının dokularında bu maddelerin tespit edilmesi, Everglades'teki kirleticilerin yalnızca su ve tortu içinde kalmadığını, aynı zamanda ekosistemin en üstündeki avcılara kadar ulaştığını gösteriyor. Ayrıca, pitonlar üzerinde yapılan önceki araştırmalar, bu türün dokularında yüksek düzeyde cıva biriktiğini de ortaya koymuştu. 2019'da yayımlanan bir çalışmada, Florida Gulf Coast Üniversitesi'nden Darren G Rumbold ve Ian A Bartoszek, 2012-2018 yılları arasında yakalanan 227 pitonun dokularında cıva birikimini incelemişti. Özellikle 4,7 metre uzunluğundaki bir pitonun karaciğerinde kilogram başına 4,86 miligram cıva tespit edildi. Kuyruk ucu örneklerinde ise ortalama cıva konsantrasyonu kilogram başına 0,12 miligram olarak ölçüldü. Bu veriler, Burma pitonlarının çevre kirliliğini izleme konusunda ne kadar etkili bir biyolojik sensör olabileceğini bir kez daha gösterdi.

ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu: İki on yıllık veriyle pitonlar izleniyor

Çevre kirliliğinin boyutunu anlamak için yapılan çalışmalar, yalnızca tek bir araştırmayla sınırlı değil. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), 2001 ile 2022 yılları arasında Florida'daki Büyük Everglades Bölgesi'nde Burma pitonlarının kas dokularında cıva birikimini incelediği geniş kapsamlı bir veri seti yayımladı. Bu veri seti, pitonların sulak alan, ormanlık ve kentsel habitatlarda yakalandığı iki ana dönemi kapsıyor. Ayrıca, 2022'de toplanan altı dişi piton ve yavrularından alınan böbrek, karaciğer ve kas örnekleri de analiz edildi. Araştırmacılar, anneden yavrulara cıva geçişini de inceledi ve ekosistemdeki cıva döngüsüne dair önemli bilgiler elde etti. Bu bulgular, Burma pitonlarının yalnızca mevcut kirliliği değil, aynı zamanda kirleticilerin nesiller arası aktarımını da izlemek için kullanılabileceğini gösteriyor.