İran ve ABD'nin Cenevre buluşmasında sürpriz gelişme! Nükleer krizde yeni perde açıldı

Cenevre'de düzenlenen ve uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği nükleer görüşmelerde, İran ile ABD arasında önemli bir ilerleme kaydedildi. Taraflar, uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların gölgesinde, yol gösterici ilkeler üzerinde ortak bir anlayışa ulaştı. Özellikle nükleer program ve bölgesel güvenlik başlıklarında yaşanan görüş ayrılıklarına rağmen, yapılan açıklamalar geleceğe dair umutları artırdı. Görüşmelerin Oman'ın arabuluculuğunda gerçekleşmesi ve İsviçre'nin Cenevre kentinin seçilmesi, diplomatik sürecin ciddiyetini ve tarafların anlaşmaya olan istekliliğini gözler önüne serdi.

Görüşmelerde nükleer program ve askeri gerilimler öne çıktı

Nükleer görüşmelerin ana gündem maddesi, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve ABD'nin uyguladığı yaptırımlar oldu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, tarafların yol gösterici ilkeler üzerinde geniş bir mutabakata vardığını belirtti. Araghchi, bir önceki turla kıyaslandığında önemli bir ilerleme sağlandığını ve artık önlerinde daha net bir yol haritası bulunduğunu ifade etti. Ancak Araghchi, ülkeler arasındaki farklılıkların tamamen ortadan kalkmasının zaman alacağını da vurguladı. Görüşmelerin devamında, taslak metinlerin karşılıklı olarak sunulacağı ve üçüncü tur için yeni bir tarih belirleneceği açıklandı.

ABD tarafında ise Başkan Yardımcısı JD Vance, diplomasiye öncelik verdiklerini belirtmekle birlikte, İran'ın bazı kırmızı çizgiler konusunda henüz esneklik göstermediğine dikkat çekti. Vance, Fox News'ta yaptığı açıklamada, görüşmelerin bazı açılardan olumlu geçtiğini, ancak İran'ın kabul etmeye yanaşmadığı konuların da bulunduğunu söyledi. ABD yönetimi, diplomasi sürecinin doğal sonuna ulaşması halinde farklı seçenekleri değerlendireceğini belirtti. Bu açıklamalar, taraflar arasındaki güven eksikliğinin ve karşılıklı beklentilerin henüz tam olarak karşılanmadığını gösteriyor.

Yaptırımlar, askeri hareketlilik ve bölgesel riskler

İran, yıllardır ABD'nin uyguladığı ağır ekonomik yaptırımlardan kurtulmak için diplomasi yolunu seçmiş durumda. Özellikle Washington'un diğer ülkelerin İran petrolü satın almasını engelleyen kararları, Tahran'ın ekonomisini ciddi şekilde etkiledi. İran yönetimi, devam eden görüşmelerde uranyum zenginleştirme programının ön planda tutulmasını ve herhangi bir anlaşmanın ülkeye somut ekonomik fayda sağlamasını talep ediyor. Ayrıca, İran'ın egemenliği ve ulusal güvenliği de müzakere edilen başlıklar arasında yer alıyor.

ABD ise, İran'ın kendi topraklarında uranyum zenginleştirmeyi tamamen durdurmasını ve görüşmelerin kapsamının Tahran'ın füze programı gibi nükleer dışı konuları da içermesini istiyor. Ancak İran, sıfır uranyum zenginleştirme şartını kabul etmediğini ve füze yeteneklerinin pazarlık konusu olamayacağını açıkça ifade etti. Bu noktada, taraflar arasında temel anlaşmazlıkların sürdüğü görülüyor.

Görüşmelerin gerçekleştiği dönemde, ABD'nin bölgeye iki uçak gemisi göndermesi ve İran'ın askeri tatbikatlara başlaması, Körfez'deki gerilimi tırmandırdı. Uydu görüntüleri, ABD uçak gemilerinin İran kıyılarına oldukça yakın bir mesafede konuşlandığını ortaya koydu. İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney, ülkesinin bir ABD savaş gemisini batırabilecek kapasitede olduğunu iddia etti. Aynı zamanda, Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nda başlattığı askeri tatbikatlar, bölgedeki güvenlik risklerini artırdı. İran, olası bir saldırı halinde Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulunarak, küresel petrol akışını ciddi şekilde kesintiye uğratabileceğini gösterdi.