Hürmüz Boğazı'nda geçiş ücreti krizi! Sekiz denizcilik devinden BM'ye çağrı

İran ve Umman'ın Hürmüz Boğazı'nda geçiş ücretleri uygulama hazırlığı, uluslararası denizcilik sektöründe büyük bir endişeye yol açtı. Sekiz önde gelen denizcilik derneği, Birleşmiş Milletler'e hitaben yazdıkları ortak mektupta, boğazdaki geçiş ücretlerinin küresel ticarete ve denizcilik normlarına ciddi zarar vereceğini bildirdi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'e iletilen çağrıda, Hürmüz Boğazı'nda zorunlu geçiş ücretlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğu ve dünya genelinde geçim kaynaklarını tehdit ettiği belirtildi. Mektup, Pazartesi günü BM'ye ulaştırıldıktan sonra Çarşamba günü kamuoyuna açıklandı. Bu kritik uyarı, İran'ın Fars Körfezi Boğazı Otoritesi'ni kurarak geçiş ücretlerini resmileştirmesi ve bölgede artan askeri hareketlilikle birlikte gündeme geldi.

Denizcilik kuruluşlarından geçiş ücreti uyarısı: "Küresel ekonomi tehlikede"

Söz konusu mektubu imzalayan sekiz kuruluş arasında Asya Gemi Sahipleri Derneği, Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi, Kruvaziyer Hatları Uluslararası Derneği, Avrupa Gemi Sahipleri Derneği, Uluslararası Denizcilik Odası, Uluslararası Kuru Yük Gemi Sahipleri Derneği, Bağımsız Tanker Sahipleri Uluslararası Derneği ve Dünya Denizcilik Konseyi yer alıyor. Bu kuruluşlar, Hürmüz Boğazı'nda uygulanacak geçiş ücretlerinin uluslararası denizcilik uygulamalarından büyük bir sapma olacağını ve küresel ticaretin istikrarını tehlikeye atacağını vurguladı. Mektupta, "Zorunlu geçiş ücretleri veya adında geçiş ücreti olmayan hizmet ücretlerinin Hürmüz Boğazı'nda uygulanması, yerleşik uluslararası uygulamalardan önemli bir sapmayı temsil edecektir" ifadelerine yer verildi. Ayrıca, bu tür bir uygulamanın, enerji fiyatlarını artıracağı, enflasyonu tetikleyeceği ve ekonomik belirsizliği derinleştireceği uyarısı yapıldı. Denizcilik kuruluşları, geçiş ücreti sisteminin, sadece ticari çıkarları değil, aynı zamanda dünya genelinde milyonlarca insanın geçim kaynaklarını da olumsuz etkileyeceğini belirtti. Uluslararası denizcilik yönetiminin temelini oluşturan navigasyon özgürlüğünün korunmasının hayati önemde olduğu vurgulandı.

IMO Genel Sekreteri Dominguez: "Geçiş ücretleri uluslararası hukuka aykırı"

Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Hürmüz Boğazı'nda geçiş ücretlerinin uygulanmasının uluslararası hukuku ihlal edeceğini, küresel denizcilik için tehlikeli bir emsal oluşturacağını söyledi. Dominguez, "Ülkelerin bu boğazlarda geçiş ücretleri veya ödemeler getirme hakkı yoktur" diyerek, bu tür bir uygulamanın denizcilik sektöründe zincirleme olumsuz sonuçlar doğuracağına dikkat çekti. Singapur'daki Hinrich Vakfı'ndan ticaret politikası başkanı Deborah Elms ise, Hürmüz Boğazı'nda kalıcı bir geçiş ücreti sisteminin özellikle Asya pazarında ciddi fiyat artışlarına neden olacağını belirtti. Elms, dizel yakıt ve gübre fiyatlarında ani yükselişler, plastiklerde ise kıtlık ve maliyet artışları görülebileceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün bir kısmı boru hatlarıyla yönlendirilebilse de, doğalgaz taşımacılığında ciddi sorunlar yaşanabileceği kaydedildi. Elms, "Bu dar boğaz konteyner taşımacılığında büyük bir sorun yaratmasa da, geçiş ücretleri başka su yollarına yayılırsa, konteyner ve dökme yük gemileri çok daha fazla etkilenecektir" dedi.

İran'ın geçiş ücreti uygulaması bölgede krizi derinleştiriyor

İran'ın Fars Körfezi Boğazı Otoritesi'ni kurarak geçiş ücreti rejimini resmileştirmesi, bölgedeki deniz taşımacılığında gerilimi artırdı. İran, ABD ve İsrail'in ülkeye yönelik askeri tehditlerinin ardından Hürmüz Boğazı'nda fiili bir "geçiş ücreti istasyonu" kurdu. Bu gelişme, Tahran'ın bölgedeki ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini artırmasına ve boğaz üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırmasına yol açtı. Savaşın başlamasından bu yana, çoğu İran güçlerine atfedilen çok sayıda saldırı gerçekleşti. IMO'nun verilerine göre, bölgede 64 olay ve 17 ölüm kaydedildi. Denizcilik sektöründe yaşanan bu kriz, Temmuz ayı sonu itibarıyla en az 6 bin denizcinin Hürmüz Boğazı çevresinde mahsur kalmasına neden oldu. Bu bilgiyi IMO ve BM İnsan Hakları Şefi Volker Turk açıkladı. Son olarak, Çarşamba günü bir tanker boğazdan geçerken iki patlama sesi duyduğunu bildirdi. Bu olay, Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO) tarafından kamuoyuna aktarıldı.