Haritalarda yoktu! Kuzey Kutbu'nda keşfedilen yapılar ne anlama geliyor?

Bilim insanları, Kuzey Buz Denizi'nin Beaufort Denizi'nde gerçekleştirdikleri son araştırmada, deniz tabanında fiziksel olarak var olmaması gereken modern buz oluşumları ve devasa kraterler buldu. MBARI (Monterey Körfezi Akvaryum Araştırma Enstitüsü) öncülüğünde yürütülen uluslararası ekip, 2010 yılından bu yana süren ve 2022'de yeni bir seferle zirveye ulaşan kapsamlı incelemelerde, daha önceki haritalarda hiç yer almayan ve bilim dünyasının bugüne kadar gözden kaçırdığı dinamik buz oluşumlarını belgeledi. Araştırma sırasında deniz tabanına inen robotik araçlar ve otonom su altı araçları sayesinde, modern permafrostun aktif olarak oluştuğu ve parçalandığı, bu süreçte dev kraterlerin ortaya çıktığı net biçimde gözlemlendi. Elde edilen bulgular, Kuzey Kutbu deniz tabanının sanılandan çok daha hareketli ve öngörülemez olduğunu ortaya koydu.

MBARI ekibi: 'Modern buz oluşumları deniz tabanını yeniden şekillendiriyor'

Monterey Körfezi Akvaryum Araştırma Enstitüsü'nden jeolog Charlie Paull ve uluslararası araştırmacılar, Kuzey Kutbu deniz tabanında yürüttükleri on iki yıllık çalışmada çarpıcı sonuçlara ulaştı. Ekip, robotik ve otonom su altı araçlarıyla beş ayrı sefer düzenleyerek, toplamda 65 yeni kraterin oluşumunu kayda aldı. Bu kraterlerden en büyüğü, altı katlı binalardan oluşan bir şehir bloğu büyüklüğünde. Araştırmacılar, kraterlerin ve deniz tabanındaki buz oluşumlarının, sanılanın aksine antik bir kalıntı değil, günümüzde halen aktif şekilde gelişen bir süreç olduğunu vurguladı. Paull, permafrostun atmosferik ısınmadan ziyade yerin içinden yükselen jeotermal ısı nedeniyle hareketlendiğini ve bu sürecin insan kaynaklı iklim değişikliğinden çok daha eski ve yavaş bir mekanizmayla işlediğini belirtti. Araştırma, deniz tabanında gözlemlenen buz katmanlarının ve bunlara bağlı kraterlerin, altyapı planlaması ve iklim risk analizleri açısından yeni bir bakış açısı gerektirdiğini gösterdi.

Kuzey Kutbu altyapısı için kritik uyarı: Permafrost haritaları yetersiz kaldı

Kuzey Kutbu'ndaki boru hatları, iletişim kabloları ve diğer deniz altı altyapıları, bugüne kadar antik ve sabit permafrost haritalarına göre inşa edildi. Ancak MBARI ekibinin bulguları, mevcut yöntemlerin deniz tabanına yakın modern buz oluşumlarını tespit edemediğini ortaya koydu. Jeolog Charlie Paull, "Bu keşif, kullandığımız geleneksel tekniklerin güncel deniz tabanı buzlarını saptamada yetersiz kaldığını açıkça gösteriyor" dedi. Paull, Kuzey Kutbu rafının altında permafrostun tam olarak nerede ve nasıl oluştuğunu yeniden değerlendirmek gerektiğini vurguladı. Aktif şekilde yığınlar oluşturan ve zaman içinde çöküntülere dönüşen bu dinamik deniz tabanı, mühendislik açısından ciddi riskler barındırıyor. Özellikle metan salınımı riski, altyapı güvenliği ve Kuzey Kutbu'nun ısınmaya karşı vereceği tepkiler açısından mevcut haritaların eksik kaldığına dikkat çekildi. Bilim insanları, yeni bulgular ışığında deniz tabanı haritalarının ve altyapı planlarının gözden geçirilmesi gerektiğini savundu.

65 yeni krater ve modern buz: Kuzey Kutbu'ndaki değişimin boyutu

2010 yılında Kanadalı araştırmacıların bölgeyi haritalamasıyla başlayan süreç, 2013'te MBARI'nın yüksek çözünürlüklü anketleriyle devam etti. Ekip, bir metre ızgara boyutuna kadar detaylı haritalama yapabilen otonom su altı araçları kullandı. On iki yıl süren bu titiz çalışmalar sonucunda, daha önce hiç görülmemiş 65 yeni krater tespit edildi. 2022'de Kore Kutup Araştırma Enstitüsü'nün desteğiyle düzenlenen seferde, MBARI'nın haritalama araçları ve MiniROV ile kraterlerin iç yapısı incelendi. Görüntülerde, tortu duvarları boyunca uzanan karanlık buz katmanları ve bu katmanların altında biriken parçalanmış malzeme net biçimde görüldü. İzotop analizleri, bu buzun Pleistosen döneminden kalma olmadığını, deniz suyu ve buzul buzundan farklı bir kimyasal imza taşıdığını kanıtladı. Yani Kuzey Kutbu deniz tabanında gözlemlenen buz, insanlığın bölgeyi incelemeye başlamasından sonra oluşmuş, tamamen modern bir süreçle ortaya çıkmıştı.