Dünya'nın derinliklerinden gelen sesler! Sır perdesi aralanıyor

Utah Üniversitesi'nden bir ekip, kuzey Utah ve güneybatı Wyoming'in derinliklerinde, yerin tam 88 kilometre altında meydana gelen alışılmadık depremleri gün yüzüne çıkardı. 1979 yılında başlayan bu sıra dışı sismik hareketlilik, ilk olarak 3.8 büyüklüğündeki bir depremle dikkat çekti. Ancak asıl şaşkınlık, depremin deniz seviyesinden 55 mil aşağıda, yani Dünya'nın kabuğunun çok ötesinde, mantoda gerçekleşmesiyle ortaya çıktı. Uzmanlar, bu derinlikte sarsıntıların klasik jeolojiyle açıklanamayacağını belirtiyor. Son olarak, bu yılın başında yayımlanan bilimsel makalede, Utah Üniversitesi'nden jeoloji profesörü Keith Koper ve emekli araştırmacı George Zandt, bölgede tespit edilen sekiz derin depremin tamamını analiz ederek, bunların Dünya'nın üst mantosunda gerçekleştiğini kesinleştirdi.

Keith Koper: 'Bu depremler temel fizik açısından gizemli'

Keith Koper ve ekibi, derin deprem olgusunun klasik kabuk depremlerinden çok farklı olduğunu vurguluyor. Koper, bu olayların temel fizik açısından hâlâ bir gizem taşıdığını ve mevcut bilimsel bilgilerle tam olarak açıklanamadığını söyledi. Araştırmada, deprem verilerinin Dünya'nın litosferinin en kalın ve eski bölgesi olan Wyoming Craton'un batı ucunda toplandığı belirtildi. Bu bölge, kuzey Utah ve güneybatı Wyoming boyunca uzanıyor ve sıcaklıkların 1.300 Fahrenheit derecenin (yaklaşık 704 Celsius) üzerine çıkabildiği bir yer olarak biliniyor. Koper, bu tür derin depremlerin, yüzeydeki fay hatlarının aksine, öncü veya artçı sarsıntılarla kendini belli etmediğini ifade etti. Ayrıca, bu sarsıntıların ne kadar büyük olabileceği konusunda kesin bir tahmin yapılamadığını ve kabuk depremlerindeki gibi maksimum büyüklüğün ölçülemediğini de ekledi.

Wyoming Craton'un sıkışması derin depremlere yol açıyor

Bilim insanları, bu olağanüstü derinlikteki depremlerin, mantonun Wyoming Craton'u yavaşça sıkıştırmasından kaynaklandığını düşünüyor. Araştırma ekibi, milyonlarca yıl süren bu sıkıştırmanın, cratonun kökü ile çevresindeki manto arasında gerilim oluşturduğunu ve bunun sonucunda derin depremler meydana geldiğini belirtiyor. Keith Koper, mantonun craton etrafında akarken oluşturduğu ekstra stresin, deformasyonun artmasına ve sismik hareketlerin tetiklenmesine yol açtığını açıkladı. Elde edilen veriler, bu derin depremlerin klasik yüzey depremlerinden hem köken hem de etki açısından büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu. Bilim insanları, gezegenimizin derinliklerindeki bu güçlü tektonik dinamiklerin hâlâ tam olarak anlaşılamadığını ve gelecekte daha büyük sarsıntıların yaşanabileceği konusunda uyarıyor.