Dünyadan 55 milyon ışık yılı uzakta tarihi NASA gözlemi

NASA'nın Chandra X-ray uzay teleskobu, Messier 87 (M87) galaksisinin merkezinde yer alan ve insanlık tarafından ilk kez 2019'da doğrudan görüntülenen süper kütleli kara deliğin fışkıran jetlerini, X-ışınlarında bugüne kadarki en ayrıntılı şekilde kaydetti. Dünya'dan yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki bu dev kara delik, Güneş'in 6,5 milyar katı kütlesiyle dikkat çekiyor. Chandra'nın elde ettiği yeni X-ray verileri, söz konusu kara delikten ışık hızına yakın hızlarda uzanan ve binlerce ışık yılı boyunca devam eden jetlerin iç yapısında şimdiye dek görülmemiş detayları ortaya çıkardı.

NASA Chandra ekibinden M87 jetlerinde tarihi X-ray analizi

Chandra'nın gözlemleriyle, M87'nin merkezindeki süper kütleli kara delikten çıkan jetlerin X-ray dalga boyunda sergilediği hareketlilik ve yapısal farklılıklar bilim dünyasında heyecan yarattı. Laval Üniversitesi Fen ve Mühendislik Fakültesi'nde doktora öğrencisi olan ve çalışmanın başında yer alan Camille Poitras, jetin içindeki değişimlerin optik ve kızılötesi gözlemlerle daha önce kısmen izlenebildiğini, ancak X-ray verilerinin bu karmaşık yapıyı çok daha net şekilde ortaya koyduğunu belirtti. Poitras, "Daha önce birbirine karışmış gibi görünen yapılar artık ayırt edilebiliyor ve bu da jetin zaman içindeki evrimini on yılı aşkın gözlemlerle daha iyi takip etmemizi sağlıyor" dedi. Bu gelişme, jetlerin nasıl oluştuğu ve enerji taşıdığı konusundaki sorulara yeni yanıtlar sunuyor.

Harvard & Smithsonian'dan Schellenberger: 'Enerji transferi gözler önünde'

Çalışmada yer alan Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden astrofizikçi Gerrit Schellenberger, Chandra'nın uzun süreli gözlemlerinin, süper kütleli kara deliklerin çevresine nasıl enerji transfer ettiğinin anlaşılmasında eşsiz bir rol üstlendiğini vurguladı. Elde edilen X-ray görüntüleri, jetlerdeki bazı yapıların ışık hızının beş katı hızda hareket ediyormuş gibi göründüğünü ortaya çıkardı. Ancak bilim insanları, bunun Einstein'ın özel görelilik teorisiyle çelişmediğini, maddenin ışık hızına yakın bir hızla doğrudan Dünya'ya yaklaşmasının optik bir illüzyon yarattığını açıkladı. Yine de, bu optik yanılsama jetlerin dinamik yapısını anlamada önemli bir ipucu sağlıyor.