Dev Atlantik akıntısındaki yavaşlama küresel iklim için yeni riskler oluşturuyor

Dünya'nın en önemli iklim düzenleyicilerinden biri olan dev Atlantik okyanus akıntı sistemi, bilim insanlarının uyarılarına göre çöküşün eşiğine geldi. Son dönemde yayımlanan yeni araştırmalar, bu hayati sistemin yavaşlamasının ve olası çöküşünün yalnızca Atlantik bölgesini değil, küresel iklimi kökten değiştirebileceğini gösteriyor. Özellikle atmosferik nehirler ve aşırı hava olayları üzerindeki etkiler, başta Amerika kıtası olmak üzere birçok bölgeyi tehdit ediyor.

Bilim insanları: "Akıntıdaki zayıflama küresel hava olaylarını tetikleyebilir"

Atlantik Meridyonal Dönüşüm Dolaşımı (AMOC), gezegenin sıcaklık dengesini sağlayan ve okyanus sularını bir konveyör bandı gibi taşıyan dev bir akıntı sistemidir. Tropiklerden Avrupa'ya sıcak su taşırken, soğuyan suyu ise deniz tabanından tekrar güneye gönderir. Ancak insan kaynaklı iklim değişikliği, bu sistemi giderek yavaşlatıyor ve çöküş riskini artırıyor. Kaliforniya Üniversitesi'nden iklim araştırmacısı Mohima Mimi'nin başında olduğu ekip, NASA'nın on yıllık atmosfer verilerini ve iklim simülasyonlarını analiz ederek AMOC'un gelecekteki evrimine dair kritik öngörülerde bulundu. Araştırmaya göre, akıntının zayıflaması dünya genelinde ciddi iklim farklılıkları yaratabilir. Özellikle atmosferik nehirler, yani atmosferde yoğunlaşan su buharının uzun ve dar şeritleri, bu değişimden doğrudan etkileniyor. Bilim insanları, AMOC'un zayıflamasıyla birlikte atmosferik nehirlerin sıklığında ve taşıdığı nem miktarında önemli artışlar olmasını bekliyor.

Atmosferik nehirlerde artış: sel ve kuraklık riskleri büyüyor

Atmosferik nehirler, taşıdıkları devasa su buharı kütleleriyle bölgesel iklimleri şekillendiriyor. Özellikle Kaliforniya gibi bölgelerde yıllık yağışın yüzde 50'sine kadarını sağlayan bu sistemler, aynı zamanda sık sık ani sellerin ve su baskınlarının da başlıca nedeni. Araştırmalar, AMOC'un yavaşlamasıyla birlikte atmosferik nehirlerin hem sıklığının hem de taşıdığı su miktarının artabileceğine işaret ediyor. Bu durum, kuraklıktan muzdarip bölgeler için kısa vadede su kaynağı olarak fırsatlar sunsa da, uzun vadede sel, altyapı hasarı ve su kalitesinde bozulma gibi ciddi riskleri beraberinde getiriyor. Bilim insanları, özellikle Kuzey Amerika'nın batı kıyısında, Baja California'dan Alaska'ya kadar atmosferik nehirlerin daha sık ve güçlü hale gelmesini bekliyor. Buna karşılık, Grönland, Arktik ve kuzey Asya'da ise bu sistemlerin zayıflayacağı öngörülüyor.

Küresel iklim zinciri: okyanus akıntısındaki değişim domino etkisi yaratıyor

AMOC'un yavaşlaması, yalnızca su döngüsünü değil, aynı zamanda atmosferdeki nem dağılımını da kökten değiştiriyor. Araştırmalara göre, bu akıntıdaki bozulma, Kuzey Yarımküre'de atmosferik nemin azalmasına, Güney Yarımküre'de ise artmasına yol açacak. Bu değişim, atmosferik nehirlerin belirli bölgelerde daha sık ve yoğun hale gelmesine, bazı bölgelerde ise neredeyse tamamen ortadan kalkmasına neden olabilir. Güney Amerika'nın doğu kıyısı, güney Asya, batı Avrupa, Pasifik'in bazı bölgeleri ve Antarktika çevresi, daha fazla yağış ve aşırı hava olaylarına sahne olabilir. Bilim insanları, Antarktika üzerinde atmosferik nehirlerin Batı Antarktika buz raflarının yaz erime suyunun yüzde 40 ila 80'ini oluşturduğunu ve bunun buz stabilitesini tehdit ederek deniz seviyesinin yükselmesini hızlandırabileceğini vurguluyor. Bu nedenle, okyanus akıntısındaki değişimin, binlerce kilometre ötede bile iklim üzerinde zincirleme etkiler yaratma potansiyeli bulunuyor.