Deniz yıldızlarının beyin olmadan başardığı inanılmaz hareket kabiliyeti şaşırttı

Özkan Özger - Ocak 27, 2026 17:02 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 27, 2026 17:10

Deniz yıldızları, merkezi bir beyin olmadan yüzlerce ayağını mükemmel bir uyum içinde hareket ettirerek zorlu yüzeylerde rahatça ilerleyebiliyor. Bilim insanları, bu olağanüstü hareket mekanizmasının detaylarını ortaya koydu.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Deniz yıldızları, sahip oldukları yüzlerce tüp ayağıyla hem dikey hem yatay hem de ters yüzeylerde rahatlıkla hareket edebiliyor. Merkezi bir sinir sistemi ve beyinleri olmamasına rağmen, bu omurgasız canlılar karmaşık ve zorlu zeminlerde dahi olağanüstü bir uyumla ilerleyebiliyor. Uluslararası bir ekip tarafından yürütülen yeni araştırmada, deniz yıldızlarının hareket mekanizmasının ardındaki sırlar detaylı biçimde incelendi. Bilim insanları, deniz yıldızlarının merkezi kontrol olmadan, çevresel koşullara göre hareketlerini nasıl uyarlayabildiğini gözler önüne serdi.

Deniz yıldızlarının hareket mekanizması nasıl çalışıyor?

Deniz yıldızlarının vücutlarının alt kısmında, her kolun üzerinde yüzlerce tüp ayak bulunuyor. Bu tüp ayaklar, su vasküler sistemi aracılığıyla sıvı pompalanarak hareket ettiriliyor. Her bir tüp ayak, ucunda protein açısından zengin, yapışkan bir sıvı salgılayarak yüzeylere tutunabiliyor. Araştırmada, özellikle Asterias rubens türü deniz yıldızlarının her kolunda dört sıra halinde dizilmiş tüp ayaklar olduğu ve bu ayakların zamanlamasının büyük bir hassasiyetle koordine edildiği tespit edildi. Bilim insanları, laboratuvar ortamında cam yüzeyler üzerinde hareket eden deniz yıldızlarının ayak izlerini ve temas sürelerini özel yöntemlerle inceledi. Bu yöntem, deniz yıldızlarının hangi ayağının ne kadar süreyle yüzeye temas ettiğini ve hareketin hangi ayaklarla başladığını detaylıca ortaya koydu.

Çalışmada, deniz yıldızlarının vücut kütlesi ile sürünme hızı arasında doğrudan bir ilişki olmadığı, yani daha büyük deniz yıldızlarının her zaman daha yavaş hareket etmediği belirlendi. Ayrıca, tüp ayakların yüzeye yapışma süresi uzadıkça, deniz yıldızının sürünme hızının azaldığı gözlendi. Bu bulgular, deniz yıldızlarının hareketini merkezi bir beyinle değil, her bir ayağın çevresel koşullara verdiği tepkiyle düzenlediğini gösteriyor. Özellikle "deniz yıldızı" anahtar kelimesi, bu mekanizmanın temelinde yer alıyor.

Deneyler ve yeni bulgular: merkezi kontrol olmadan uyum

Bilim insanları, deniz yıldızlarının hareket stratejisini daha iyi anlamak için çeşitli deneyler gerçekleştirdi. Deniz yıldızlarının sırtına, vücut ağırlıklarının %25'i ve %50'si oranında ek yükler yerleştirildi. Bu ek ağırlıklar, tüp ayakların yüzeye yapışma süresini belirgin şekilde artırdı. Yani deniz yıldızları, daha fazla ağırlık taşıdıklarında her bir ayağın yüzeye tutunma süresini uzatarak hareketlerini otomatik olarak yavaşlatıyor. Bu durum, merkezi bir sinir sistemi olmadan, her bir tüp ayağın mekanik yüke göre ayrı ayrı tepki verdiğini ortaya koyuyor.

Ayrıca, deniz yıldızlarının ters yüzeylerde, yani kafeslerinin tavanında yürüdükleri durumlarda da tüp ayakların temas davranışlarını değiştirdiği gözlemlendi. Araştırmacılar, deniz yıldızlarının yerçekimine karşı hareket ederken, tüp ayaklarının temas süresini ve kuvvetini ayarlayarak denge sağladığını belirledi. Bu bulgular, "deniz yıldızı" anahtar kelimesinin vurguladığı gibi, canlıların merkezi kontrol olmadan bile çevresel zorluklara ne kadar başarılı şekilde uyum sağlayabildiğini gösteriyor.

Deniz yıldızlarının hareket stratejisi bilim dünyasını şaşırtıyor

Yapılan araştırmalar, deniz yıldızlarının tüp ayak-yüzey etkileşimini sürekli olarak modüle ederek, karşılaştıkları mekanik taleplere göre hareket stratejilerini değiştirdiğini kanıtladı. Merkezi bir beyin veya sinir sistemi olmadan, deniz yıldızları yüzlerce bağımsız ayağını uyum içinde kullanabiliyor ve engebeli, kaygan ya da ters yüzeylerde bile rahatça ilerleyebiliyor. Bu özellik, deniz yıldızlarının doğada karşılaştıkları zorlu koşullara karşı dayanıklı ve esnek bir yaşam sürmelerini sağlıyor. Araştırmacılar, bu merkezi olmayan hareket stratejisinin, biyomimetik robotik ve mühendislik alanlarında da ilham kaynağı olabileceğini vurguladı. "Deniz yıldızı" anahtar kelimesi, bu alandaki bilimsel gelişmelerin odağında yer alıyor.

Sonuç olarak, deniz yıldızlarının hareket mekanizması, merkezi bir kontrol sistemi olmadan da canlıların çevresel koşullara nasıl uyum sağlayabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak öne çıkıyor. Bilim insanları, bu bulguların hem biyoloji hem de mühendislik alanlarında yeni araştırmalara kapı aralayacağını belirtiyor.

Etiketler:

deniz yıldızı hareket mekanizması biyoloji sinir sistemi bilimsel araştırma