Çalınan 3 bin yıllık hazinenin en değerli parçalarından biri hırsızların elinden kurtuldu

İspanya'nın Villena kentinde bulunan ve Bronz Çağı'na ait paha biçilmez eserleriyle bilinen Villena Hazinesi, 27 Ağustos sabahı düzenlenen organize bir soygunda büyük ölçüde çalındı. Sabah 5.16'da bir spor merkezinde başlayan alarm, kısa süre sonra yaklaşık iki kilometre uzaklıktaki Villena Müzesi'nde de çaldı. Polis ekipleri hızla olay yerine ulaşsa da, hırsızlar çoktan müzeden ayrılmıştı. Kaçan üç maskeli şüphelinin, dikkatleri dağıtmak için spor merkezinde bir alarm kurduğu ve ardından müzeye yöneldiği tahmin ediliyor. Soyguncular, çoğu altından yapılmış ve yaklaşık 3.000 yıl öncesine tarihlenen Villena Hazinesi'nin büyük kısmını beraberlerinde götürdü. Fakat ilginç bir şekilde, koleksiyonun en nadide parçası olan ve meteorit demirinden yapılmış tarihi bir bilezik geride kaldı. Uzmanlara göre, hırsızlar görünüşte sıradan olan bu bileziğin bilimsel ve tarihi değerini gözden kaçırdı.

Ignacio Montero: 'Ekonomik çıkar, kültürel değerin önüne geçti'

Instituto de Historia-CSIC'ten araştırma profesörü Ignacio Montero, Villena Hazinesi'ne yönelik bu saldırının arkasında yalnızca ekonomik motivasyonun yattığını vurguladı. Montero, hırsızların altının maddi değerine odaklandığını, kültürel ve bilimsel önemi ise göz ardı ettiğini belirtti. Özellikle meteorit demirinden yapılmış iki benzersiz eserden biri olan boş yarım küre de çalınanlar arasında yer alıyor. Bilim insanları, bu nesnelerin geri alınmaması halinde, sadece Villena Hazinesi'nin değil, insanlık tarihinin de büyük bir bilgi kaybı yaşayacağını ifade ediyor. Montero, "Eğer temel motivasyon yalnızca altının ekonomik değeriyle sınırlıysa, geri dönüşü olmayan bir yok olma olasılığı belirgin hale gelir; bu, gelecekteki herhangi bir araştırmayı engelleyecek kalıcı bir kayıp anlamına gelir," diyerek olayın boyutuna dikkat çekti. Ayrıca, hırsızların altın kaplamaları söküp, meteorit demirini ise değersiz görerek bir kenara atabileceği endişesi de dile getirildi.

Villena Hazinesi: Altın, meteorit demiri ve kaybolan sorular

Villena Hazinesi, 1963 yılında arkeolog José María Soler tarafından keşfedildiğinde, toplamda 66 parçadan oluşuyordu. Bu koleksiyonun içinde kaseler, şişeler, bilezikler ve taç gibi çeşitli eserler bulunuyor; altın, gümüş, kehribar ve meteorit demiri gibi farklı materyaller kullanılmıştı. Özellikle yaklaşık 10 kilogram altın içeren bu hazine, İspanya'nın en önemli arkeolojik buluntuları arasında yer alıyor. Ancak iki nesne, yani meteorit demirinden yapılmış bilezik ve boş yarım küre, bilim dünyası için ayrı bir gizem taşıyor. Çünkü İber Yarımadası'nda demir eritme teknolojisi o dönemde henüz bilinmiyordu ve bu nesnelerin kaynağı ancak 2023 yılında, Salvador Rovira-Llorens liderliğindeki bir ekip tarafından meteorit kökenli olduklarının anlaşılmasıyla açıklığa kavuştu. Şimdi ise, bu tarihi eserlerin bir kısmı kayıp ve bilim insanları, meteorit demirinin kökeni ile ilgili araştırmalarını sürdürememe riskiyle karşı karşıya.

Bilimsel araştırmalar ve geri dönüşü olmayan kayıplar

Villena Hazinesi'nin çalınan parçalarının geri alınamaması, yalnızca arkeolojik değil, aynı zamanda bilimsel açıdan da büyük bir kayıp anlamına geliyor. Araştırmacılar, meteorit demirinden yapılan nesnelerin element bileşimlerini ve kökenlerini daha ayrıntılı analiz etmeyi planlıyordu. Ancak çalınan boş yarım küre üzerindeki altın levhaların hırsızlar tarafından sökülmesi ve meteorit demirinin atılması halinde, bu eserlerin bilimsel değeri tamamen yok olacak. Ignacio Montero, "Hırsızların bununla bir işleri yok ve muhtemelen bir yere atacaklardır," diyerek, paslı meteorit demirinin sıradan demirden ayırt edilemeyeceğini belirtti. Ayrıca, Villena Hazinesi'nin İspanya'da Kültürel İlgi Varlığı olarak koruma altında olması, parçaların satılmasını güçleştiriyor. Ancak altının eritilmesi veya parçalanması, binlerce yıllık tarihi eserlerin dönüşü olmayan şekilde yok olmasına yol açabilir. Granada Üniversitesi'nden Mercedes Murillo-Barroso ve Alicante Üniversitesi'nden Gabriel García Atiénzar, hazine altınının kimyasal özelliklerini daha detaylı analiz etmek için yetki beklerken, Montero da gümüşün kökeni üzerine yeni bir araştırma hazırlıyor. Ancak kaybolan eserler, gelecekteki arkeolojik ve bilimsel çalışmaların önünde büyük bir engel oluşturuyor.