Bilim insanları plastik granüller için Birleşmiş Milletler'e çağrı yaptı

Plastik granül (nurd) sızıntıları, son yıllarda okyanus ekosistemlerinde büyük tehdit oluşturuyor. Özellikle 2021 yılında Sri Lanka açıklarında X-Press Pearl konteyner gemisinin neden olduğu kazada, tonlarca plastik granül denize saçıldı ve olayın maliyeti 6,4 milyar dolara ulaştı. Bilim insanları, plastik granüllerin taşınması sırasında yaşanan bu tür kazaların okyanuslarda kalıcı ve ölümcül kirliliğe yol açtığını belirtti. Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne başvuran uzmanlar, bu maddelerin tehlikeli yük statüsüne alınmasını ve küresel denetimlerin sıkılaştırılmasını istedi.

Bilim insanları: 'Plastik granül okyanusta tehlike saçıyor'

Plastik granüller, 2 ila 5 milimetre boyutunda küçük silindirler olarak neredeyse tüm plastik ürünlerin hammaddesini oluşturuyor. Ancak taşınma sırasında denize düşen bu granüller, toksik katkı maddeleri içerdiği için deniz canlıları için ciddi risk yaratıyor. Yapılan saha araştırmaları, deniz kuşları, balıklar ve kaplumbağaların plastik granülleri yiyecek sanarak yuttuğunu ortaya koydu. Bazı bölgelerde yutma oranının yüzde 100'e yaklaştığı, bunun da bağırsak tıkanıklığı, beslenme bozuklukları ve hayvan ölümlerine yol açtığı bildirildi. Bilim insanları, granüllerin sudaki kalıcı kirleticileri emerek gıda zincirine karıştığını ve yıllarca doğada kalabildiğini vurguladı.

Küresel düzenlemeler yetersiz, acil önlem çağrısı

Plastik granül döküntülerinin çevreye yayılması, toplama ve temizleme çalışmalarını neredeyse imkansız hale getiriyor. Granüller, kumla karışıp geniş alanlara dağıldığı için yıllarca ekosistemde dolaşıyor. Plastiklerin kasıtlı dökülmesi yasak olsa da, konteyner kayıpları ve kazalar mevcut düzenlemeler dışında kalıyor. Avrupa Birliği tedarik zincirinde bazı kuralları sıkılaştırsa da, küresel ölçekte denetim ve müdahale protokolleri yetersiz kalıyor. Bilim insanları, plastik granüllerin Birleşmiş Milletler tarafından tehlikeli madde olarak tanınmasının, özel ambalaj, etiketleme ve döküntüye hızlı müdahale zorunluluğu getireceğini belirtti. Yarım yüzyıldır biriken bilimsel kanıtlar dikkate alınarak, artık eylemsizliğe son verilmesi gerektiği ifade edildi.