Bilim insanları madenciliğin gizli karbon kaynağını ortaya çıkardı

İspanya'nın güneybatısındaki İber Pirit Kuşağı'nda gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel araştırma, metal madenciliğinin karbon ayak izinin bugüne kadar yapılan tahminlerin çok üzerinde olduğunu gösterdi. St Andrews Üniversitesi'nden jeokimyacı Dr. Luke Bridgestock liderliğindeki ekip, bölgedeki asidik maden drenajı kaynaklı karbondioksit salınımlarının, mevcut hesaplamalarda dikkate alınmayan büyük bir emisyon kaynağı olduğunu ortaya çıkardı. Araştırmaya göre, rüzgar türbinleri, bataryalar ve enerji şebekeleri için gerekli olan bakır ve çinko gibi metallerin çıkarılması sırasında, sadece kazı ve enerji kullanımı değil, aynı zamanda maden alanlarından yıllar sonra bile devam eden asidik su akıntıları da önemli miktarda karbondioksit yayıyor. Bu bulgular, madencilik sektörünün iklim üzerindeki etkilerinin sanılandan çok daha büyük olduğunu gözler önüne seriyor.

Dr. Bridgestock: 'Asidik maden drenajı karbon salınımında kritik rol oynuyor'

Dr. Luke Bridgestock ve ekibi, dünya genelinde sülfür cevheri açısından en yoğun bölgelerden biri olan İber Pirit Kuşağı'nda yürüttükleri saha çalışmalarıyla, asidik maden drenajının karbon ayak izi üzerindeki etkilerini inceledi. Bölgedeki 82 aktif ve terkedilmiş madende, 1,6 milyar tonun üzerinde sülfür cevheri bulunuyor. Araştırmacılar, Tinto ve Odiel adlı iki nehirden 2024 yılı boyunca farklı dönemlerde örnekler topladı. Bu nehirler, yüzyıllar boyunca süren madencilik faaliyetleri sonucu gezegenin en asidik akarsuları arasında yer alıyor. Özellikle Tinto Nehri, pH değeri 2 ile 4 arasında değişen pas kırmızısı suyuyla dikkat çekiyor. Ekip, nehir suyunun asiditesini ve çözünmüş metal oranlarını ölçerek, suyun kireçtaşı ve denizle temasında gerçekleşen kimyasal reaksiyonlarla ortaya çıkan karbondioksit miktarını hesapladı. Bu süreçte, asidin yaklaşık yarısının denize ulaşmadan önce kayaçlarla nötralize olduğu ve bu esnada önemli ölçüde karbondioksit açığa çıktığı belirlendi.

İber Pirit Kuşağı'ndan yıllık 32 bin ton karbondioksit atmosfere karışıyor

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, sadece Tinto ve Odiel nehirlerinden kaynaklanan asidik maden drenajının yılda yaklaşık 32 bin ton karbondioksit saldığı oldu. Bu miktar, bölgedeki bakır madenciliğiyle karşılaştırıldığında, çıkarılan her ton bakır başına 0,3 ile 4,2 ton karbondioksite denk geliyor. Geleneksel bakır üretiminin karbon ayak izi ise 1 ile 9 ton arasında değişiyor. Ancak araştırmacılar, atık sülfür taşı yüzeyde oksitlenmeye devam ettikçe, bu oranın zamanla daha da artabileceğine dikkat çekiyor. Hesaplamalara göre, maden atıkları tamamen tükendiğinde, çıkarılan her ton bakır için toplam 7 ile 165 ton arasında karbondioksit salımı gerçekleşebilir. Bu değer, mevcut tahminlerin yaklaşık on katı. Dr. Bridgestock, "Bu şok edici bir sonuç" diyerek, sektörün karbon ayak izinin beklenenden çok daha büyük olduğunun altını çiziyor.

Metal madenciliği ve karbon ayak izi arasındaki bağlantı sanılandan derin

Madencilik ve metal üretiminin, dünya genelindeki enerjiyle ilgili sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 10'unu oluşturduğu biliniyor. Ancak bu oran, sadece dizel, elektrik ve cevher işleme süreçlerinden kaynaklanan emisyonları kapsıyor. Yeni çalışma, asidik maden drenajı kaynaklı karbondioksit salımlarının da hesaba katılması gerektiğini ortaya koydu. Laboratuvar ortamında yapılan deneylerle, nehir suyunun deniz suyu ile karıştırılması sonucu ne kadar karbondioksit açığa çıktığı doğrulandı. Ayrıca, deniz suyu asidi nötralize ederken, suyun içindeki demir ve alüminyum gibi metallerin de katı parçacıklar halinde çöktüğü gözlemlendi. Bu süreçte, çöken metallerin bazı kükürtleri hapsederek, emisyonun bir kısmını daha uzun vadeye yaydığı tespit edildi. Araştırmacılar, kimsenin karbondioksitin sudan çıktığını doğrudan gözlemlemediğini, ancak kimyasal reaksiyonlar sonucu bu gazın yıllarca havayla temas halinde kalabildiğini belirtti.