Dünya'nın dönüşü neden yavaşlıyor?

Özkan Özger - Ocak 09, 2026 15:30 | Son Güncelleme Tarihi: Ocak 09, 2026 15:59

Dünya'nın eksen etrafındaki dönüşü milyonlarca yıldır kademeli olarak yavaşlamakta, ancak bilim insanları bu sürecin öngörülebilir gelecekte tam bir durma ile sonuçlanmayacağını belirtiyorlar.

Kapat

HABERİN DEVAMI

Gezegenimizin dönüşü gerçekten de zamanla hızını kaybediyor. Bu doğal yavaşlama süreci, Ay ile Dünya arasındaki yerçekimi etkileşiminden kaynaklanıyor. Bilim insanları, bu mekanizmanın sonucu olarak her yüzyılda gün uzunluğunun yaklaşık 2,4 milisaniye arttığını hesaplamışlardır. Dünya'nın dönüşünü etkileyen faktörler sadece bu değildir; iklim değişiklikleri de sürece katkı sağlamaktadır.

Gelgit sürtünmesi ve Ay'ın etkisi

Dünya'nın dönüşünün yavaşlamasının temel sebebi, Ay ile olan yerçekimi ilişkisinden doğan gelgit sürtünmesidir. Bu fiziksel olgu, milyarlarca yıldır işlemekte ve gezegenimizin rotasyonunu kademeli olarak azaltmaktadır. Ay'ın Dünya'ya olan mesafesi ve iki gök cismi arasındaki çekim kuvveti, bu yavaşlama mekanizmasının ana itici gücüdür. Sonuç olarak, her geçen asırda gün uzunluğu ölçülebilir miktarda artmaktadır. Bu değişim çok küçük görünse de, milyonlarca yıl zaman diliminde önemli sonuçlar doğurmaktadır.

İklim değişikliklerinin katkısı

Dünya'nın dönüşünü etkileyen faktörler arasında iklim değişiklikleri de yer almaktadır. Özellikle buzulların erimesi, gezegenin kütlesinin yeniden dağılımına neden olmakta ve bu da rotasyonun hafifçe yavaşlamasına yol açmaktadır. Küresel ısınmanın sonucu olarak meydana gelen bu değişimler, Dünya'nın dönüş hızını doğrudan etkilemektedir. Bilim insanları, bu tür iklimsel faktörlerin gelecekte Dünya'nın rotasyonuna daha fazla etki edebileceğini öngörmektedirler.

Ani durmanın felaket sonuçları

Eğer Dünya'nın dönüşü aniden dursa, bu durum küresel çapta yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Yüzeydeki her şey—okyanuslar, atmosfer ve tüm canlı organizmalar—yaklaşık 1600 kilometre hızla hareket etmeye devam edecektir. Bu hızlı hareket, muazzam bir kinetik enerjinin serbest kalması anlamına gelir ve yaşamı imkansız kılacak ölçüde yıkıcı olabilir. Ancak bilim insanları bu senaryonun gerçekleşme olasılığını oldukça düşük değerlendirmektedirler. Doğal yavaşlama süreci çok kademeli olduğu için, ani bir durma meydana gelmesi fiziksel olarak mümkün değildir.

Uzak gelecekte Dünya'nın kaderi

Milyarlarca yıl sonraki uzak gelecekte, teorik olarak Dünya'nın gelgit frenlenmesi, gezegenin her zaman Ay'a bir yüzüyle dönük olacağı duruma ulaşabilir. Bu durum, Ay'ın zaten Dünya'ya dönük olması gibi, bir tür karşılıklı bağlanma anlamına gelir. Ancak bu senaryonun gerçekleşmesinden çok daha önce, Güneş'in evrimi süreci devreye girecektir. Yaklaşık 7,6 milyar yıl sonra, Güneş kırmızı dev aşamasına genişleyerek, yüksek olasılıkla gezegenimizi tamamen yutacaktır. Bu nedenle, Dünya'nın dönüşünün tamamen durması senaryosu, astronomik zaman ölçeğinde hiçbir zaman gerçekleşmeyecektir.

Sonuç olarak, Dünya'nın dönüşü gerçekten de yavaşlamakta, ancak bu süreç o kadar kademeli ve uzun süreli bir olaydır ki, insan türünün varlığı açısından herhangi bir tehdit oluşturmamaktadır. Doğanın bu büyük ölçekli fiziksel süreçleri, milyarlarca yıl zaman diliminde işlemekte ve gezegenimizin geleceğini şekillendirmektedir.

Etiketler:

Dünya rotasyon Ay gelgit bilim