Bilim insanları 5 yıl sonra gizemli balinayı tespit etti

Baja California açıklarında Haziran 2024'te gerçekleşen tarihi bir gözlem, okyanusların en gizemli canlılarından biri olan ginkgo dişli gagalı balinasının ilk kez canlı olarak görüntülenmesine sahne oldu. Bilim insanları, yıllardır yalnızca karaya vuran kalıntılarından ve su altı ses kayıtlarından tanınan bu balina türünü, beş yıllık yoğun bir arayışın ardından sonunda doğal ortamında tespit etti. Elde edilen küçük bir deri örneğiyle varlığı kesinleşen ginkgo dişli gagalı balinası, deniz biyolojisi alanında büyük bir merakın ve araştırmanın odağına yerleşti.

Bilim insanları 5 yıllık arayışta sonuca ulaştı

Ginkgo dişli gagalı balinası, uzun süredir bilim insanlarının peşinde olduğu nadir deniz memelilerinden biri olarak biliniyor. 2020 yılında araştırmacı Elizabeth Henderson ve ekibi, Baja California ile Kuzey Amerika'nın batı kıyısı arasında, su altında kaydedilen BW43 kodlu gizemli balina çağrısını izlemeye başladı. Başlangıçta bu çağrının başka bir tür olan Perrin'in gaga balinasına ait olduğu düşünülüyordu. Ancak yıllar süren takip ve tekrar eden saha çalışmaları sonucunda, 2024 yılında Oregon Eyalet Üniversitesi'nin desteğiyle gerçekleştirilen yeni bir sefer, türün canlı örneğini tespit etmeyi sağladı. Bilim insanları, Pasifik Fırtınası isimli araştırma gemisiyle bölgeye ulaşarak hidrofonlarla ses kaydı aldı ve yüksek güçlü dürbünlerle gözlem yaptı. O sabah su yüzeyine çıkan iki balina, ekibin heyecanını doruğa çıkardı. Emekli araştırmacı Robert Pitman, modifiye yaylı tüfekle bir balinadan deri örneği aldı. Genetik analizler, balinanın ginkgo dişli gagalı balinası olduğunu kesinleştirdi. Ekip, bu başarıyı yıllar süren çabanın ardından büyük bir sevinçle kutladı.

Ginkgo dişli gagalı balinası gözlemi dağılım haritasını değiştirdi

ginkgo dişli gagalı balinasının canlı olarak ilk kez gözlemlenmesi, türün coğrafi dağılımı hakkındaki mevcut anlayışı kökten değiştirdi. Daha önceki kayıtların çoğu, özellikle Japonya kıyılarında karaya vuran ölü balinalardan elde ediliyordu. Kuzey Amerika'nın batı kıyısında ise yalnızca iki karaya vurma vakası belgelenmişti ve bunlar istisnai durumlar olarak görülüyordu. Ancak son gözlem ve ses kayıtlarının analizi, ginkgo dişli gagalı balinasının yıl boyunca California ve kuzey Baja California açıklarında yaşadığını ortaya koydu. Henderson, önceki karaya vuran örneklerin hasta ya da yolunu kaybetmiş bireyler olduğu düşüncesinin artık geçerli olmadığını vurguladı. Bu gelişme, bilim dünyasında türün yaşam alanı ve göç yolları üzerine yeni araştırmaların önünü açtı. Gaga balinalarının askeri sonar sistemlerine karşı hassasiyetleri ve bu nedenle maruz kaldıkları riskler de yeniden gündeme geldi.

Okyanuslarda nadir rastlanan bir karşılaşma: Albatros tehlikesi

Bilim insanlarının büyük emekle elde ettiği deri örneği, beklenmedik bir anda tehlikeye girdi. Biyopsi dartı suyun üzerinde yüzerken, bir albatros aniden aşağı süzüldü ve değerli örneği kapmaya çalıştı. Ekip üyeleri, kuşu uzaklaştırmak için bağırarak ve ekmek parçaları fırlatarak mücadele etti. Araştırmacı Henderson, bu anı The Guardian'a "O anda çok stresliydi, ama şimdi düşününce komik" sözleriyle anlattı. Sonunda deri örneği kurtarıldı ve genetik analiz için güvenli şekilde alındı. Bu küçük doku parçası, ginkgo dişli gagalı balinasının canlı olarak ilk kez bilimsel olarak doğrulanmasını sağladı. Gaga balinası türlerinin çoğu, bugüne kadar yalnızca karaya vuran çürümüş cesetlerden tanımlanabiliyordu. Bu nedenle, canlı bir bireyden alınan örnek, bilim dünyası için büyük önem taşıyor.