Batı Avustralya'da H5N1 paniği! Kuş gribi kıtaya yayıldı

Batı Avustralya'nın Esperance kenti yakınlarındaki ıssız bir plajda, iki hasta deniz kuşunda H5N1 kuş gribi tespit edildi. Avustralya'da ilk kez doğrulanan bu vakalar, kıtada şimdiye kadar görülmemiş bir biyolojik tehlikenin kapılarını araladı. Testler, bir kahverengi skua ile bir dev petrelin yüksek patojenik avian influenza (HPAI) H5N1 ile enfekte olduğunu kesin olarak ortaya koydu. Her iki kuş türü de Güney Okyanusu'nda yaygın şekilde görülen ve uzun mesafeler kat edebilen göçmen deniz kuşları arasında yer alıyor. H5N1 suşu, hızla yayılması ve çok sayıda hayvan türünü tehdit etmesiyle biliniyor. Son beş yılda, dünya genelinde milyonlarca yaban hayvanı ve kümes hayvanı bu virüs nedeniyle hayatını kaybetti. Uzmanlara göre, Avustralya'daki bu ilk vakalar izole mi kalacak yoksa kıta genelinde bir salgının habercisi mi olacak, önümüzdeki haftalarda netleşecek.

Esperance'da H5N1 virüsünün izleri: Avustralya için yeni bir sınav

Esperance'da ortaya çıkan H5N1 vakaları, Avustralya'nın uzun süredir koruduğu 'serbest kıta' statüsünü sona erdirdi. 2021'den bu yana H5N1 suşu, Avustralya hariç tüm kıtalarda yayılmıştı. Şimdi ise, virüsün okyanus aşırı göçmen kuşlar aracılığıyla ana karaya ulaştığı düşünülüyor. Kahverengi skualar ve dev petreller gibi deniz kuşlarının, Güney Okyanusu boyunca binlerce kilometre yol kat ederek virüsü taşıdığına dair bulgular var. Uzmanlar, virüsün genetik diziliminin, bu kuşlardaki H5N1'in Heard Adası, Antarktika veya Güney Amerika kökenli olup olmadığını belirlemede kritik rol oynayacağını belirtiyor. Avustralya'da şimdiye dek kümes hayvanlarında ya da süt çiftliklerinde H5N1 vakası saptanmadı. Ancak, yaban hayatında görülen ilk vakalar, hem ekosistem hem de tarım sektörü için ciddi riskler doğuruyor. ABD'de benzer H5N1 salgınları, milyonlarca hayvanın itlaf edilmesine ve gıda fiyatlarında artışa yol açmıştı.

Yaban hayatı ve tarım sektörü için H5N1 tehdidi büyüyor

H5N1 virüsü, yalnızca kuşlar arasında değil, aynı zamanda memelilere de bulaşabilen tehlikeli bir patojen olarak öne çıkıyor. Virüsün bulaşma yolları arasında enfekte hayvanlarla doğrudan temas veya kontamine çevreyle temas yer alıyor. Özellikle gannetler, martılar ve albatroslar gibi büyük kolonilerde yaşayan kuşlar, enfeksiyona karşı savunmasız durumda. Tazmanya canavarı ve diğer leş yiyici türler de risk altında. Ayrıca, ördekler gibi tatlı su kuşları, su yoluyla virüsün yayılmasında önemli rol oynayabiliyor. Kritik tehlike altındaki türler için, birkaç H5N1 vakası bile tüm popülasyonu tehdit edebilir. Avustralya'nın yerel kuşları arasında kültürel açıdan önemli olan yula ve kısa kuyruklu shearwater gibi türler de virüs karşısında savunmasız. Şu ana kadar insanlar için risk düşük seviyede seyrediyor. İnsan enfeksiyonları nadir görülüyor ve genellikle enfekte hayvanlara veya kontamine ortamlara doğrudan maruziyetle sınırlı kalıyor. Ancak, uzmanlar, özellikle kuş gribi taşıyan hayvanlarla temas eden çiftlik çalışanları ve yaban hayatı gözlemcileri için dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Yetkililer ve bilim insanları H5N1'e karşı seferber oldu

Avustralya, H5N1 tehdidine karşı uzun süredir hazırlık içinde. 2024 yılı itibarıyla, Ulusal Acil Durum Yönetimi Ajansı'nın öncülüğünde, federal tarım, çevre ve sağlık bakanlıklarının iş birliğiyle bir ulusal görev gücü oluşturuldu. Bu ekip, olası bir H5N1 salgınına karşı ülkenin müdahale kapasitesini artırmak için tatbikatlar düzenledi ve gözetim ağını genişletti. Görev gücü, deniz kuşları, sulak alanlar, leş yiyiciler ve ticari kümes hayvanları üzerinde yoğun bir izleme programı yürütüyor. Pozitif vakaların hızlıca tespit edilmesi ve virüsün yayılma haritasının çıkarılması için genetik analizler hız kazandı. Ayrıca, Amerika Birleşik Devletleri'nde denenen kuş gribi aşısının, Avustralya'da risk altındaki yaban hayatı türlerinde de uygulanması gündeme geldi. Özellikle kürk fokları, siyah kuğular ve endemik kuş türleri için aşılama seçenekleri değerlendiriliyor. Yaban hayatı yöneticileri, savunmasız popülasyonlar için risk azaltıcı önlemler planlıyor.