Atlantik'in 500 kilometrelik dev kanyonunun sırrı çözüldü

Portekiz kıyılarının yaklaşık 1.000 kilometre açığında, Atlantik Okyanusu'nun derinliklerinde uzanan King Trough kompleksi, bilim insanlarının uzun yıllardır cevabını aradığı büyük bir sırrı barındırıyordu. 'Atlantik'in Büyük Kanyonu' olarak adlandırılan bu devasa deniz altı hendekler ve havzalar ağı, yaklaşık 500 kilometrelik etkileyici bir uzunluğa sahip. Almanya'daki GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırmaları Merkezi'nin liderliğinde yürütülen yeni bir araştırma, King Trough'un oluşumuna dair önemli detayları ortaya çıkardı. Elde edilen bulgular, bu olağanüstü jeolojik yapının nasıl ve neden bu noktada ortaya çıktığını ilk kez net biçimde açıklığa kavuşturdu.

GEOMAR ekibi: King Trough'un sırlarını sonar ve kaya analizleriyle çözdü

GEOMAR Helmholtz Okyanus Araştırmaları Merkezi'nden uzmanlar, King Trough kompleksinin oluşum sürecini anlamak için yüksek çözünürlüklü sonar sistemleriyle bölgeyi ayrıntılı biçimde haritaladı. Ekip, havza boyunca farklı noktalardan volkanik kaya örnekleri topladı ve bu örneklerin kimyasal bileşimini inceledi. Yapılan analizler sayesinde, King Trough'un yaklaşık 37 ile 24 milyon yıl önce oluşmaya başladığı belirlendi. Araştırmacılar, bu dönemde bölgeden geçen bir levha sınırının izlerini tespit etti. Levha sınırının varlığı, ana gerilme ve kırılmanın bu hatta yoğunlaştığını gösterdi. King Trough'un şekillenmesinde, okyanus kabuğunun ayrılmasından çok daha karmaşık süreçlerin etkili olduğu anlaşıldı. Özellikle mevcut manto plüviyumundan gelen ısının kabuğu zayıflattığı ve geçici bir levha sınırının yüksek basıncıyla birleşerek bu devasa kanyonun oluşumuna yol açtığı vurgulandı. Araştırmacılar, elde ettikleri verilerle King Trough'un neden tam bu noktada geliştiğine dair ilk somut açıklamayı sunmuş oldu.

King Trough ve Azorlar: Manto plüviyumu etkisiyle şekillenen deniz altı yapıları

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, King Trough'un oluşumunda etkili olan manto plüviyumunun, günümüzde yaklaşık 700 kilometre güneyde aktif olan Azorlar manto plüviyumunun erken bir dalı olduğuna dair kanıtlardı. Bu durum, Atlantik Okyanusu'nun derinliklerinde meydana gelen jeolojik olayların, gezegenin diğer bölgeleriyle bağlantılı olduğunu gösterdi. GEOMAR ekibi, King Trough'dan sonra levha sınırının Azorlar bölgesine doğru kaydığını ve burada oluşumun durduğunu belirledi. Ayrıca, Azorlar'daki Terceira Rift'in, King Trough ile benzer boyut ve aktiviteye sahip yeni bir hendek sisteminin oluşumuna sahne olduğunu öne sürdü. Bu karşılaştırma, bilim insanlarına deniz altı kanyon ağlarının nasıl ortaya çıktığı ve Dünya'nın derinliklerinden gelen ısının bu süreçteki rolü hakkında canlı bir örnek sunuyor. Araştırmacılar, King Trough'un oluşumunda tektonik hareketlerin ve manto plüviyumunun birleşiminin, bu tür su altı yapıların gelecekteki araştırmaları için önemli bir temel oluşturduğunu ifade etti.