Astronomlar, yıllar süren sessizliğin ardından Mavi Göz Pulsarı'ndan radyo sinyali yakaladı

Çin Bilimler Akademisi Ulusal Astronomik Gözlemevi'nden Zhang Lei liderliğindeki araştırma ekibi, Samanyolu galaksisinin derinliklerinde, 'Mavi Göz Pulsarı' olarak bilinen nötron yıldızından gelen radyo sinyallerini tespit etti. Uzun yıllar boyunca radyo sessizliği içinde olduğu düşünülen bu pulsar, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobu sayesinde yeniden keşfedildi. 1E 1207.4-5209 koduyla bilinen bu merkezi kompakt nesne (CCO), yaklaşık 10.000 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor ve bugüne kadar yalnızca X-ışını emisyonlarıyla biliniyordu. Ancak son gözlemler, bu nötron yıldızının her 424 milisaniyede bir zayıf radyo dalgaları yaydığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bu bulgunun galaksideki pulsar sayısının tahminlerin çok ötesinde olabileceğine dikkat çekiyor.

Li Di: 'Mavi Göz Pulsarı' ismi X-ışını ve radyo emisyonlarının birleşiminden geliyor

'Mavi Göz Pulsarı' ismi, Çin'deki Tsinghua Üniversitesi'nden astronomi profesörü Li Di tarafından verildi. Bu adlandırma, nötron yıldızının X-ışını görüntülerinde parlak bir şekilde parlaması ve tespit edilen zayıf radyo emisyonunun mavi bir göze benzemesinden kaynaklanıyor. 1E 1207.4-5209, yaklaşık 4.100 yıl önce gerçekleşen bir süpernova patlamasının kalıntısı olarak biliniyor. 2015 yılında yapılan X-ışını gözlemleri, bu pulsarın bir 'dönme hatası' yaşadığını gösterdi. Bu olay, nötron yıldızının iç yapısında meydana gelen bir bozulma veya malzeme kayması nedeniyle dönüş hızında ani bir artışa yol açtı. Zhang Lei ve ekibi, bu hatanın, pulsarın manyetik alanını güçlendirdiğini ve böylece zayıf da olsa radyo sinyallerinin ortaya çıkmasına neden olduğunu düşünüyor.

Zhang Lei ekibi: Galakside tespit edilmemiş çok sayıda zayıf pulsar olabilir

Çinli araştırmacılar, 'Mavi Göz Pulsarı'ndan gelen radyo sinyallerinin tespit edilmesinin, galakside bugüne kadar fark edilmeyen çok sayıda zayıf pulsar olabileceğine işaret ettiğini belirtiyor. Süpernova kalıntılarının merkezinde yer alan nötron yıldızlarının çoğu, bugüne kadar radyo dalgalarında tamamen sessiz kalmıştı. Bilim insanları, bu tür nesnelere 'merkezi kompakt nesne' ya da CCO adını veriyor. CCO'ların, manyetik alanlarının yetersizliği nedeniyle radyo jetleri üretemediği düşünülüyordu. Ancak 'Mavi Göz Pulsarı' örneği, bazı nötron yıldızlarının aslında çok zayıf radyo emisyonları yaydığını ve bu nedenle gözden kaçtığını gösteriyor. Zhang Lei'nin ekibi, bu tür pulsarların sürekli izlenmesiyle galaksimizdeki nötron yıldızı popülasyonunun gerçek boyutunun ortaya çıkabileceğini vurguluyor.

Pulsarların dönüş hızı ve radyo emisyonları arasındaki bağlantı

Bilinen pulsarların çoğu, yüksek manyetik alanları sayesinde güçlü radyo dalgaları yayarken, bazıları ise çok daha sessiz şekilde varlığını sürdürüyor. 'Mavi Göz Pulsarı', her 424 milisaniyede bir attığı zayıf radyo sinyaliyle bu kategoriye giriyor. Bilim insanları, nötron yıldızlarının zamanla dönüş hızlarını kaybettiğini ve bu süreçte radyo emisyonlarının giderek zayıfladığını belirtiyor. Ancak, bazı genç nötron yıldızlarının da yanlışlıkla yaşlı olarak sınıflandırıldığı ve aslında sadece çok zayıf radyo yaydığı ortaya çıktı. Bu durum, galaksimizdeki süpernova kalıntılarının bazılarında neden pulsar radyo emisyonu tespit edilemediğine dair yeni bir açıklama sunuyor.