Arktik'te permafrost erimesi ekosistemi bozuyor

Arktik bölgesinde son yıllarda gözlemlenen turuncu renkli nehirler, bilim insanlarını alarma geçirdi. Bu gözle görülür değişim, özellikle demir açısından zengin parçacıkların suya karışmasıyla ortaya çıktı. Demir kirliliği, nehirlerdeki böceklerin yaşamını zorlaştırıyor ve balıkların solungaçlarını tıkayarak tüm ekosistemi tehdit ediyor. Son araştırmalar, bu durumun temel nedeninin permafrostun erimesi olduğunu ortaya koydu. Özellikle yüksek dağlık alanlarda eriyen permafrost, suyla temas ettiğinde piritleri açığa çıkarıyor ve bu süreçte ortaya çıkan sülfürik asit ile toksik metaller, suyun kimyasını değiştiriyor. Alçak bölgelerde ise oksijensiz ve aşırı nemli topraklarda yaşayan mikroplar, demiri suda çözünür hale getiriyor. Her iki durumda da demir, oksijenle birleşince suya pas rengini veriyor ve bu parçacıklar 100 kilometreye kadar taşınabiliyor.

Bilim insanları: Demir kirliliği besin zincirini bozuyor

Demir kirliliği, yalnızca suyun rengini değiştirmekle kalmıyor; aynı zamanda nehir tabanında birikerek somon gibi balıkların ve böceklerin yaşam alanlarını yok ediyor. Araştırmacılar, bu parçacıkların besin zincirinin tüm halkalarını etkilediğini ve Arktik ekosisteminin dengesini bozduğunu belirtiyor. Özellikle somon popülasyonlarında ciddi azalmalar yaşanıyor. Benzer sorunlar, Rusya, kuzey Kanada, And Dağları ve Alpler gibi farklı coğrafyalarda da gözlemleniyor. Demir kirliliği başladığında, sürecin geri döndürülmesi neredeyse imkânsız hale geliyor. Uzmanlar, nehirlerin aşağısında yaşayan toplulukların bu durumdan etkilenmemesi için erken uyarı sistemlerinin önemine dikkat çekiyor.