Arktik'te gizli kriz! Toprak çökmesi ve karbon salımı ne anlama geliyor?

Illinois Üniversitesi'nde yürütülen yeni bir araştırma, Arktik bölgesinde eriyen permafrostun neden olduğu heyelanların, bölgedeki bitki örtüsünü ve karbon döngüsünü derinden etkilediğini ortaya koydu. Bilim insanları, Alaska, Kanada, Sibirya ve Çinhai-Tibet Platosu'nu kapsayan geniş bir alanda, uydu verilerini kullanarak permafrost erimesinin sonuçlarını inceledi. Araştırmaya göre, verimli ve alçak bölgelerde bitki örtüsü yaklaşık 10 yıl içinde yeniden oluşurken, yüksek rakımlı Arktik alanlarda bu sürecin 100 yıla kadar uzayabildiği tespit edildi.

Illinois Üniversitesi ekibinden Arktik'te çarpıcı permafrost analizi

Uzmanlar, 1950 ile 1980 yılları arasındaki heyelanları inceleyerek, bitki türlerinin değişimini ve fotosentetik aktiviteyi detaylı şekilde değerlendirdi. Permafrostun erimesiyle birlikte toprakta biriken buzun çözülmesi, zeminin on metreye kadar çökmesine ve büyük miktarda karbonun serbest kalmasına yol açıyor. Araştırmaya göre, bu heyelanlar Arktik bölgesindeki permafrost alanının yaklaşık yüzde 5'ini etkiliyor. Yeniden oluşan bitki örtüsünde ise hızlı büyüyen söğüt türleri, diğer türlere karşı baskın hale geliyor. Ağaçlı bitkiler, toprağı stabilize ederek ve daha fazla karbondioksit emerek, permafrostun bozulmasından kaynaklanan emisyonların bir kısmını dengelemeye yardımcı oluyor.

Bilim insanları: Karbon salınımı tamamen engellenemiyor

Araştırmacılar, bitki örtüsünün permafrost erimesiyle açığa çıkan karbonu tamamen ememediğini, ancak kayıpların bir bölümünü azaltabildiğini vurguladı. Brüt birincil verimlilik ölçümleri, Arktik ekosisteminin toparlanma süresini ve dayanıklılığını anlamada önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, gelecekte hangi bitki türlerinin artan termokarst bozulmaları altında toprağı daha etkili şekilde tutup karbonu depolayabileceğini belirlemeye odaklanacaklarını açıkladı. Araştırmanın sonuçları, Arktik'teki permafrost erimesinin küresel karbon dengesine ve iklim değişikliğine etkilerinin daha iyi anlaşılması açısından kritik bir öneme sahip.