Arızaların ardından Starliner için yeni dönem! 2028'de astronotlu uçuş hedefleniyor

NASA, Boeing'in Starliner uzay aracının astronotları Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) taşıyacağı insanlı uçuşun en erken 2028'de gerçekleşeceğini duyurdu. Ajans, mevcut sertifikasyon sürecinde yaşanan belirsizlikler ve yeni bir fırlatma roketine duyulan ihtiyaç nedeniyle, Starliner'ın planlanan mürettebatlı görevinde önemli bir gecikme yaşandığını açıkladı. Son dönemde yaşanan teknik aksaklıklar ve güvenlik endişeleri, projenin geleceği üzerinde belirleyici rol oynuyor.

NASA ve Boeing: Starliner'da güvenlik ve teknik sorunlar masada

Boeing'in Starliner uzay aracı, ilk insansız test uçuşunu Aralık 2019'da gerçekleştirdi. Ancak, zamanlama sistemindeki bir hata yüzünden kapsül yanlış yörüngede kaldı ve ISS'ye ulaşamadı. 2022'deki ikinci insansız görevde ise iki yörünge manevra ve tutum kontrol motorunda arıza meydana geldi. 2024 Haziran'ında yapılan Crew Flight Test (CFT) ise Starliner'ın ilk insanlı misyonu olarak kayıtlara geçti. NASA astronotları Suni Williams ve Butch Wilmore, planlanan 10 günlük görev için ISS'ye gönderildi. Ancak roketten ayrıldıktan kısa bir süre sonra helyum sızıntıları ve 28 reaksiyon kontrol sistemi motorundan beşinin arızalanması gibi ciddi sorunlar ortaya çıktı. Tüm aksaklıklara rağmen Starliner, ISS'ye güvenli şekilde ulaştı. Yine de NASA, astronotları kapsülle geri getirme riskini göze almadı. Williams ve Wilmore, altı ay daha istasyonda kaldıktan sonra SpaceX Crew Dragon kapsülüyle Dünya'ya döndü. Bu süreçte, Starliner yere indirildi ve yeni testler için hazırlıklar başladı.

Boeing'in Starliner-1 ve Starliner-2 planları: Yeni roket ve sertifika arayışı

Starliner'ın bir sonraki insansız test uçuşu Starliner-1 olarak adlandırılıyor ve bu uçuşun ardından mürettebatlı Starliner-2 görevinin 2028'de yapılması hedefleniyor. Starliner-2'nin komutanı olarak NASA'nın deneyimli astronotu Woody Hoburg seçildi. Hoburg, Starliner'ın manuel kontrol yeteneklerinin, beklenmedik aksaklıklar karşısında güvenli kenetlenme sağladığını vurguladı. Boeing ve NASA mühendisleri, CFT sırasında yaşanan helyum sızıntıları ve itici motor arızalarını detaylı biçimde inceledi. Helyum sızıntısının, Starliner'ın itici sistemindeki valflerde, azot tetroksit maruziyeti sonrası meydana gelen bozulmalardan kaynaklandığı belirlendi. Bu nedenle sızdırmazlık malzemeleri değiştirildi ve toleransı daha yüksek yeni parçalar kullanıldı. Ayrıca, kalıntı hidrazin yakıtının atmosferdeki karbondioksit ile birleşmesi sonucu oluşan korozyonun önüne geçmek için hidrazin temizleme prosedürleri ve çevresel izolasyon önlemleri hayata geçirildi. Tüm bu değişiklikler Starliner-1'de uygulanacak, ancak bazı yeni tasarım güncellemeleri Starliner-2'ye saklanacak. NASA, Starliner-1 uçuşunun ardından hizmet modülü itici motoru valflerinde tasarım değişikliklerini tamamlayacak. Boeing ayrıca, mürettebat modülünde yeni itici motorlar, gelişmiş piller ve paraşüt sisteminde küçük değişiklikler gibi iyileştirmeler yapacak.

Atlas V'nin sonu, Vulcan Centaur'un yükselişi: Starliner için yeni fırlatma dönemi

Boeing'in Starliner programında şimdiye kadar kullanılan United Launch Alliance (ULA) Atlas V roketleri, Starliner-4'e kadar görev alacak. Ancak Atlas V üretimden kalkıyor ve emekliliğe ayrılıyor. Bu nedenle Starliner-5 ve Starliner-6 görevleri için ULA'nın yeni Vulcan Centaur roketine geçiş planlanıyor. Vulcan Centaur, mürettebatlı görevler için henüz resmi sertifikaya sahip değil. NASA, bu yeni roketin sertifikasyon sürecini hızlandırmak ve Starliner'ın uzay uçuşlarına devam edebilmesini sağlamak için 359 milyon dolarlık ek bir bütçe ayırdı. Ajans, hem uzay aracı yükseltmeleri hem de Vulcan Centaur'un insanlı uçuşlara uygun hale getirilmesi için Boeing'le birlikte çalışıyor. NASA yetkilileri, birden fazla özel astronot kapsülüne sahip olmanın uzay istasyonunun güvenliği ve sürekliliği açısından kritik olduğunu sürekli vurguluyor. SpaceX ise aynı dönemde Crew Dragon kapsülüyle NASA için 12. operasyonel astronot uçuşunu tamamlamak üzere. Şirket, Falcon 9 roketini ve Crew Dragon'u ilerleyen yıllarda emekliye ayırmayı, Starship megaroketinin ise gelecekte tüm insanlı görevleri üstlenmesini planlıyor. SpaceX'in Starship'i, ilk kez yörüngeye ulaşarak Starlink V3 uydularının ilk grubunu başarıyla fırlattı.