Antarktika'daki efsanevi buzdağ son günlerini yaşıyor

Antarktika'nın en eski ve en büyük buzdağlarından biri olan A-23A, yüzeyinde eriyen su birikintileriyle uğursuz bir mavi renge dönüşerek, yakın zamanda tamamen yok olacağının işaretlerini veriyor. NASA'nın Dünya gözlem uydusu Terra tarafından kaydedilen son görüntüler, bu dev buzdağının son döneminde yaşadığı dramatik değişimleri net biçimde ortaya çıkarmıştır. Bilim insanları, A-23A buzdağının çok kısa bir süre içinde parçalanacağını ve denizlerde dağılacağını tahmin etmektedir.

Uzun ve zorlu bir yolculuk

A-23A buzdağı, 1986 yılında Antarktika'nın Filchner Buz Sahanlığı'ndan koparak başlayan uzun bir yolculuğa çıkmıştır. Koptuğu ilk anda, Rhode Island eyaletinin büyüklüğüne eşit olan bu dev yapı, yaklaşık 1.500 mil kare (4.000 kilometre kare) alanı kaplıyordu. Buzdağı, kopmasından sonra on yıllarca güney Weddell Denizi'nin deniz tabanına sıkışmış halde kalmış, ancak 2020'li yılların başında kendini kurtararak kuzeye doğru sürüklenmeye başlamıştır.

Mart 2024'te, Drake Geçidi bölgesinde dönen güçlü bir okyanus girdabına yakalanarak yön değiştiren A-23A, daha sonra Güney Georgia Adası'nın güneyindeki sığ kıyı sahanlığına tekrar sıkışmıştır. Bu sırada buzdağı, adanın kuzeyindeki bir dinlenme noktasına gelmeden önce bir kez daha kendini kurtararak hareket etmeye devam etmiştir. Bugün, A-23A buzdağı yaklaşık 456 mil kare büyüklüğünde (1.182 kilometre kare) olup, hala New York şehrinden daha geniş bir alanı kaplamaktadır.

Uydu görüntüleri endişe verici bulguları ortaya koymaktadır

NASA'nın Terra uydusu üzerinde bulunan Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Spektroradyometresi (MODIS) aracılığıyla, bilim insanları A-23A buzdağının yüzeyinde suyla dolu geniş havuzların oluştuğunu tespit etmiştir. Bu mavi su birikintileri, buzdağını endişe verici bir renge dönüştürmüş ve parçalanmanın ileri aşamalarında olduğunun göstergesi haline gelmiştir. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görevli bir astronot da buzdağının daha yakın görüntülerini yakalamış ve buzun içindeki mavi ve beyaz çizgileri ortaya çıkarmıştır.

Bu çizgiler, buzun Antarktika ana kayasının üzerinden sürüklenen bir buzulun parçası olduğu zamanlarda biriken akış izlerini temsil etmektedir. Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi'nde kıdemli araştırma bilim insanı olan Walt Meier, bu çizgilerin erimiş suyun akışını yönlendiren ince sırtlar ve vadiler yarattığını açıklamıştır. Çizgilerin akış yönüne paralel olarak oluşması, buzdağının geçirdiği uzun zaman dilimi ve yoğun erime sürecinin kanıtı niteliğindedir.