Antarktika'da kritik gelişme! A-23A buzdağı parçalanma sürecine girdi

Antarktika'dan koparak yıllardır dünyanın en dikkatle izlenen buzdağı olan A-23A, son uydu görüntülerine göre hızlı bir parçalanma aşamasına girdi. Bilim insanları, buzdağının yüzeyinde oluşan su havuzları ve yeni çatlakların, bu dev yapının ömrünü ciddi şekilde kısalttığını açıkladı. A-23A'nın bu hızlı çözülme süreci, Antarktika'dan ayrılan dev buz kütlelerinin okyanuslardaki yolculuğunun ve iklim değişikliğinin etkilerinin çarpıcı bir örneği olarak değerlendiriliyor.

Yüzeydeki su baskısı ve yapısal çöküş

Dünyanın en büyük buzdağı olarak kayıtlara geçen A-23A, dört on yıl boyunca Antarktika'dan kopuşunun ardından okyanuslarda sürüklendi. Son dönemde alınan yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri, buzdağının yüzeyinde geniş su havuzlarının oluştuğunu ve kenarlarında yeni çatlakların ortaya çıktığını gösterdi. Maryland Üniversitesi, Baltimore County'den (UMBC) araştırmacı Chris Shuman, bu su birikintilerinin buzdağının dış kenarlarında ciddi bir yapısal stres yarattığını ve çöküşü tetiklediğini belirtti. Yıllarca görece istikrarlı bir şekilde varlığını sürdüren A-23A, artık yavaş erozyondan hızlı bir iç çöküş sürecine geçmiş durumda. Yüzeydeki suyun bu düzeye ulaşması, buzdağının ömrünün hızla azalmasına yol açtı ve parçalanma sürecini daha da hızlandırdı. Bilim insanları, bu gelişmenin, A-23A'nın yakın zamanda tamamen yok olabileceğine işaret ettiğini vurguladı.

Uzun yolculuğun sonu: A-23A'nın izlenme öyküsü

Bilim dünyası, A-23A buzdağını 1986 yılından bu yana yakından takip ediyor. Antarktika'dan ilk ayrıldığı dönemde yaklaşık 3.999 kilometrekarelik bir alanı kaplayan bu dev buz kütlesi, o dönemde kaydedilen en büyük buzdağlarından biri olarak öne çıktı. Ancak yıllar içinde yaşanan doğal süreçler ve çevresel etkiler, buzdağının boyutunu önemli ölçüde küçülttü. 2025 yılı başında, birkaç büyük parçanın kopmasının ardından A-23A'nın alanı 1.181 kilometrekareye kadar geriledi. Uzmanlar, bu küçülmenin hızlanarak devam ettiğini ve buzdağının Antarktika'nın güney yazını göremeyeceğini öngörüyor.

Deniz tabanında geçen otuz yıl ve serbest kalış

A-23A, Antarktika Yarımadası'nın doğusunda, soğuk Weddell Denizi'nde 30 yılı aşkın bir süre boyunca deniz tabanındaki sığ sırtlara oturmuş halde kaldı. Bu doğal bariyer, buzdağının dalga etkisinden korunmasını ve kenarlarının daha yavaş aşınmasını sağladı. Ancak 2020 yılında bu sabitlenmiş konumdan kurtulan A-23A, daha sıcak okyanus akıntılarının etkisiyle kuzeye doğru sürüklenmeye başladı. Bu yeni yolculuk, buzdağının yüzeyinde erimenin hızlanmasına ve yapısal bütünlüğünün zayıflamasına neden oldu. Akıntılar ve fırtınalarla dolu bu yeni koridor, A-23A'nın parçalanma sürecini belirgin şekilde hızlandırdı.

Taylor sütunu ve döngüsel hareket

Buzdağı, serbest kaldıktan kısa bir süre sonra deniz tabanındaki çıkıntılara bağlı olarak oluşan Taylor sütunu adı verilen bir su sütununa yakalandı. Bu nedenle, kuzeye doğru sürüklenmek yerine uzun süre yerinde döndü ve aynı kenarlar tekrar tekrar dalgalarla karşı karşıya kaldı. Bu döngüsel hareket, buzdağının bir süre daha sağlam kalmasına yardımcı oldu. Ancak aynı zamanda, yüzeydeki suyun birikmesini kolaylaştıran yüksek kenarların oluşmasına da yol açtı. Nihayet Taylor sütunundan kurtulan A-23A, akıntıların etkisiyle Güney Atlantik'e doğru hızla sürüklendi. Burada karşılaştığı daha sıcak hava ve su, buzdağının parçalanmasını daha da hızlandırdı.

Güney Georgia Adası'na yaklaşma ve yeni riskler

A-23A'nın kuzeye sürüklenmesi, onu Güney Amerika'nın doğusunda yer alan ve deniz kuşu kolonileriyle bilinen Güney Georgia Adası'na yaklaştırdı. Buzdağı, adanın kıyılarına neredeyse çarpacak kadar yaklaştı ve bir süre sığ sularda sıkışıp kaldı. Bu süreçte, buzdağının tabanı deniz tabanına sürtünerek parçaların kopmasına ve bu parçaların balıkçılık yolları ile yaban hayatı beslenme alanlarına yayılmasına neden oldu. 2025 yılında açık sulara tekrar ulaşan A-23A, bu son duraklamadan sonra ana levhası boyunca hızla yayılan çatlaklarla karşı karşıya kaldı.