Andromeda'daki dev yıldızın kaybolması astrofizik dünyasında tartışma yarattı

Andromeda Galaksisi'nde bulunan ve Güneş'ten tam 13 kat daha büyük olan dev bir yıldızın aniden ortadan kaybolması, gökbilimciler arasında büyük bir şaşkınlık yarattı. 2014 yılında ilk kez parlaması tespit edilen M31-2014-DS1 adlı sarı süperdev yıldız, 2018'e kadar gözlemlenebilirken, bu tarihten sonra hiçbir iz bırakmadan kayboldu. Üstelik, bu büyüklükteki yıldızların yaşamlarının sonunda beklenen süpernova patlaması gibi bir olay da gözlenmedi. Şimdi ise iki farklı bilim ekibi, yıldızın başına ne geldiğine dair birbirinden farklı açıklamalar sunuyor. Bu gizemli kayboluş, büyük kütleli yıldızların evrim süreçleriyle ilgili mevcut teorileri de sorgulatıyor.

Başarısız süpernova ve kara delik oluşumu ihtimali

Yıldızın kayboluşuyla ilgili ilk teori, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ve Chandra X-ışını Gözlemevi'nden elde edilen verilerle destekleniyor. Bu çalışmada yer alan araştırmacılar, M31-2014-DS1'in süpernova patlaması yaşamadan doğrudan bir kara deliğe dönüşmüş olabileceğini öne sürdüler. Ekip, yıldızın en son görüldüğü noktada, orijinal parlaklığının yalnızca yüzde 7-8'i kadar olan soluk ve aşırı kırmızı bir kaynak tespit etti. Ayrıca bu kaynağın, 40 ila 200 astronomik birim genişliğinde büyük bir toz kabuğu ile çevrili olduğu belirlendi. Bilim insanları, bu tozun ve soluk kızıl parıltının, yıldızın çöküşü sırasında fırlayan gazın yeni oluşan kara deliğe geri düşmesiyle oluşan malzemenin bir sonucu olabileceğini düşünüyor. Araştırmacılar, "akresyon parlaklığının" X-ışını gözlemlerinde tespit edilememesinin, çevredeki yoğun tozun X-ışınlarını emerek Dünya'dan görünmez hâle getirdiğini belirtiyor. Bu durum, kara delik oluşumunda beklenen yüksek enerjili emisyonların neden gözlemlenemediğini de açıklayabilir. Andromeda'daki bu dev yıldızın kayboluşu, başarısız bir süpernova senaryosunun en güçlü adaylarından biri olarak değerlendiriliyor.

Alternatif görüş: Yıldız birleşmesi mi yaşandı?

Bununla birlikte, ikinci bir bilim ekibi ise başarısız süpernova teorisine şüpheyle yaklaşıyor. Chandra ve Swift teleskoplarından elde edilen X-ışını verilerine göre, kaybolan yıldızın bulunduğu noktada herhangi bir X-ışını aktivitesi saptanamadı. Oysa bir kara deliğe dönüşen yıldızdan, binlerce yıl sürebilecek uzun süreli X-ışını emisyonları beklenirdi. Ayrıca, geride kalan soluk kırmızı kaynağın parlaklığında zamanla belirgin bir azalma olmaması da dikkat çekiyor. Normalde, başarısız süpernova senaryosunda akresyon parlaklığının giderek azalması gerekirdi. Bu gözlemler ışığında, ikinci ekip yıldızın bir çöküş değil, bir birleşme sonucu kaybolmuş olabileceğini öne sürüyor. Onlara göre, iki yıldızın çarpışması sonucu ortaya çıkan yeni nesne, 2014'teki ani parlaklık artışını ve ardından tozun genişlemesiyle yaşanan yavaş solmayı açıklayabilir. Ayrıca, bu birleşme senaryosu X-ışını emisyonlarının yokluğunu ve kararlı kızılötesi imzayı da mantıklı kılıyor. Bilim insanları, sistemdeki tozun zamanla dağılmasıyla birlikte merkezi kaynağın tekrar gözlemlenebileceğini ve yıldızın akıbetinin daha net anlaşılabileceğini düşünüyor.