Akdeniz ispermeçet balinalarında lehçe farkı şaşkınlık yarattı

Akdeniz'de yaşayan ispermeçet balinaları üzerinde yürütülen kapsamlı bir araştırma, bölgedeki popülasyonlar arasında belirgin lehçe farklılıkları bulunduğunu ortaya koydu. St Andrews Üniversitesi'nden Dr. Luke Rendell ve meslektaşları, 2003 ile 2021 yılları arasında Akdeniz'in doğusunda Yunanistan açıklarındaki Hellenic Çukuru ve batısında İspanya kıyısındaki Balear Adaları çevresinde kaydedilen hidrofon verilerini inceledi. Araştırma, ispermeçet balinası gruplarının iletişimde kullandığı kısa tıklama dizilerinin, yani "kod"ların ritmik desenlerinde bölgesel ayrımlar olduğunu gösterdi. Bilim insanları, bu farklı tıklama dizilerinin balinalar arasında sosyal yapıların oluşmasında ve "ses klanları"nın belirlenmesinde kritik bir rol oynadığını vurguladı.

Dr. Rendell: 'Lehçe farklılıkları sosyal yapıyı şekillendiriyor'

Dr. Luke Rendell, ispermeçet balinası lehçelerinin yalnızca iletişim için değil, aynı zamanda sosyal grupların oluşumunda da belirleyici olduğunu ifade etti. Araştırma ekibi, doğu ve batı Akdeniz'de yaşayan matriarkal grupların, kendilerine özgü tıklama desenleriyle birbirlerinden ayrıldığını belirledi. Bu desenler, insanlardaki lehçeler gibi, balinaların hangi gruba ait olduklarını ve hangi bireylerle ilişki kuracaklarını belirliyor. Rendell, insanların benzer ses tonuna sahip kişilerle daha kolay iletişim kurmasına benzer şekilde, ispermeçet balinalarının da aynı lehçeye sahip gruplarla etkileşime geçtiğini söyledi. Araştırmada, yaklaşık 20.000 yıldır Akdeniz'de yaşayan ve birkaç bin bireyden oluşan bu küçük, tehlike altındaki popülasyonun, kültürel evrim açısından önemli bir örnek sunduğu vurgulandı.

Akdeniz'de ispermeçet balinası lehçeleri nasıl ayrıştı?

Bilim insanları, doğu ve batı Akdeniz havzalarındaki ispermeçet balinası gruplarının lehçelerinin zamanla nasıl farklılaştığını detaylı biçimde analiz etti. Analiz edilen hidrofon kayıtlarında, batı Akdeniz'deki balinaların üç düzenli tıklama ve ardından bir duraklama sonrası bir tıklama içeren "3+1 kodu"nu sıkça kullandığı gözlemlendi. Doğu Akdeniz'deki gruplar ise bu kodun daha hızlı bir versiyonunu tercih ediyor. Yine de, her iki bölgedeki balinaların çoğunlukla dört tıklamadan oluşan kodlar kullandığı tespit edildi. Araştırmacılar, doğu havzasındaki bazı ispermeçet balinalarının zaman zaman batı lehçesini de kullandığını belirtti. Bu durum, iki havza arasında sınırlı da olsa hareketlilik olduğunu gösteriyor. Ancak genetik çalışmalar, Akdeniz ispermeçet balinası popülasyonunun diğer bölgelerden izole olduğunu ve çiftleşmenin çoğunlukla kendi havzaları içinde gerçekleştiğini ortaya koydu.