Ailesi cenazeye hazırlanıyordu! Everest'ten mucize haber geldi

Nepal'in Everest Dağı'nda, 57 yaşındaki tırmanış rehberi Hillary Dawa Sherpa'nın altı gün boyunca kaybolduktan sonra mucizevi şekilde hayatta bulunması, hem dağcılık topluluğunda hem de turizm endüstrisinde derin yankı uyandırdı. Geçtiğimiz Perşembe günü, yoğun tırmanış sezonunun ardından Everest'in en tehlikeli bölgelerinden biri olan Khumbu Buz Şelalesi'nin eteklerinde, temizlik ekibi parlak mavi zirve kıyafetiyle sürünen bir adamı fark etti. Bu kişi, altı gün önce müşterilerinden ayrıldıktan sonra kaybolan ve öldüğü sanılan Hillary Dawa Sherpa'ydı. O bulunana kadar ailesi onun için cenaze töreni hazırlıklarına başlamıştı. Donma ve aşırı yorgunluk belirtileri gösteren Sherpa, kurtarıldıktan hemen sonra Katmandu'daki bir hastaneye helikopterle sevk edildi. Bu olağanüstü hayatta kalış hikâyesi, Everest'teki rehberlerin maruz kaldığı tehlikeleri ve turizm şirketlerinin sorumluluklarını yeniden gündeme taşıdı.

Hillary Dawa Sherpa'nın mucizevi kurtuluşu Everest'te tartışma yarattı

Hillary Dawa Sherpa'nın hayatta kalışı, dağcılık camiasında büyük bir şaşkınlık yarattı. Altı gün boyunca 8,000 metreye yakın yükseklikte, ekstrem soğuk ve oksijen eksikliğinde yaşam mücadelesi veren Sherpa'nın kurtuluşu, uluslararası basında manşetlere taşındı. Sherpa'nın ailesi, onu kurtaran temizlik ekibine minnettar olduklarını belirtirken, olayın ardındaki ihmâl iddiaları tartışmalara yol açtı. Sherpa'nın çalıştığı Himalayan Traverse Adventure (HTA) şirketi, tüm prosedürlerinin yasalara uygun olduğunu savundu ve kötü hava koşullarının kurtarma operasyonunu geciktirdiğini açıkladı. Ancak, birçok kişi, piyasa fiyatlarının altında hizmet sunan bu şirketin rehberlerine yeterince sahip çıkıp çıkarmadığını sorguluyor. Özellikle Hillary Dawa'nın kamp aşçısı olarak işe alınmasına rağmen, neden 8,849 metre yüksekliğindeki zirveye müşteri çıkardığı ve kaybolduktan sonra arama operasyonunun neden geç başlatıldığı eleştirilerin odağında yer aldı. Sherpa'nın ailesi HTA'yı ihmal ile suçlayarak polise başvurdu ve Nepal Turizm Departmanı da olayı soruşturmaya aldı. Everest'te çalışan rehberlerin karşılaştığı riskler ve şirketlerin sorumlulukları, Hillary Dawa Sherpa'nın mucizevi kurtuluşuyla yeniden gündeme taşındı.

Khumbu Buz Şelalesi'nde 6 gün: Sherpa'nın hayatta kalma mücadelesi

Olayın detaylarına bakıldığında, Hillary Dawa Sherpa'nın yaşadıkları Everest'in zorlu koşullarını bir kez daha gözler önüne serdi. HTA şirketi, Sherpa'yı başta Kamp 2'de aşçı olarak görevlendirmişti. Ancak, ana kampta hastalanan bir rehberin yerine geçici olarak rehberlik yapması istendi. Şirket yöneticisi Angfurba Sherpa, Hillary Dawa'nın "biraz ekstra para kazanmak için" bu görevi kabul ettiğini belirtti. Sherpa, İngiliz tırmanıcı Chris Thrall ve Polonyalı tırmanıcı Mariusz Chmielewski ile birlikte zirveye tırmandı. 29 Mayıs'ta Kamp 4'ten inişe geçen ekipte, Chmielewski'nin oksijeninin bitmek üzere olması nedeniyle önce o ve diğer rehber Pasang Kaji Sherpa indi. Arkada kalan Hillary Dawa ve Thrall, 7,500 metre civarında kısa bir mola verdi. Thrall, Sherpa'nın iyi olduğunu düşünerek yoluna devam ettiğini, ancak geri dönüp yardım etmeye çalışmanın kendi hayatını da riske atacağını ifade etti. Zorlu hava koşulları, yoğun kar ve beyazlık, ekibin aşağı inmesini daha da güçleştirdi. Sonunda, Hillary Dawa'nın öldüğü varsayıldı ve arama operasyonu ancak üç gün sonra başlatıldı. Bu süreçte, hem Chmielewski hem de Sherpa'nın ailesi, şirketin ihmalkâr davrandığını savundu. Chmielewski, şirketin karar alma süreçlerinin rastgele olduğunu ve yeterli hazırlık yapılmadığını öne sürdü. Bu iddialar, Everest'te rehberlerin güvenliği ve şirketlerin sorumluluğu konusunda ciddi soru işaretleri yarattı.

HTA ve 8K Expeditions arasında sorumluluk tartışması

Hillary Dawa Sherpa'nın kaybolmasının ardından, kurtarma operasyonunun zamanlaması ve sorumluluğu konusunda da tartışmalar yaşandı. HTA'nın kurucusu Dawa Sherpa, 30 Mayıs'ta Hillary Dawa'ya ulaşılamadığını fark ettiklerinde, durumu 8K Expeditions'a bildirdiklerini söyledi. 8K Expeditions, Thrall ve Chmielewski'nin tırmanış izinlerini çıkaran büyük bir keşif şirketi olarak öne çıkıyor. Ancak, şirketin genel müdürü Lakpa Sherpa, bu özel sefer için lojistik ve operasyonel sorumluluklarının bulunmadığını, buna rağmen arama operasyonu için ellerinden geleni yaptıklarını belirtti. Lakpa, HTA'nın 30 Mayıs'ta ilk teması kurduğunu doğruladı, fakat sonrasında iletişim kurmakta zorluk yaşadıklarını söyledi. 2 Haziran'da Hillary Dawa'nın ailesiyle temas kurulup havadan bir arama başlatıldı, fakat bu çabalar sonuçsuz kaldı. 8K Expeditions, Sherpa'nın hayatta kalışını "gerçek bir öz kurtarma" ve "mucize" olarak tanımladı. Bu süreçte, iki şirket arasında kurtarma operasyonunun sorumluluğu konusunda karşılıklı suçlamalar gündeme geldi. Tüm bu gelişmeler, Everest'te rehberlerin ve çalışanların güvenliğiyle ilgili denetim ve gözetimin yeterliliğini sorgulattı.

Rehberlerin eğitimi ve Everest'te artan riskler

Everest uzmanları, kamp aşçılarının genellikle yüksek irtifa tırmanışlarına uygun şekilde eğitilmediğini vurguluyor. Outside Magazine'in deneyimli Everest muhabiri Ben Ayers, 8,000 metrenin üzerindeki zirvelere müşteri çıkaran rehberlerin bu iş için özel olarak yetiştirildiğini belirtti. Hillary Dawa Sherpa'nın geçmişte bu tür görevlerde bulunmuş olsa da, kariyerinin sonlarına yaklaştığı ve bu tür zirve görevlerinde yeterli hazırlığa sahip olup olmadığı tartışma konusu oldu. Polonyalı tırmanıcı Chmielewski, HTA'nın kendilerine, asıl rehberin sağlık ve alkol sorunları nedeniyle değiştirildiğini söylediğini aktardı. Ancak, tırmanıcılar ek ücret ödeyerek nitelikli rehber talep ettiklerini, buna rağmen personel eksikliği nedeniyle Hillary Dawa'nın seçildiğini iddia etti. Şirket yöneticisi Angfurba Sherpa ise müşterilerin orijinal rehberlerini değiştirmek istemediğini ve en ucuz fiyatlardan birini ödediklerini söyledi. Bu açıklamalar, Everest'te artan turizm talebinin, şirketlerin maliyetleri düşürmek için deneyimsiz personel kullanmasına yol açtığına dair endişeleri artırdı. Özellikle düşük ücretli turlar sunan firmaların, rehberlerin can güvenliğini ikinci plana attığı yönündeki eleştiriler gündemdeki yerini koruyor.