ABD'de yapılan araştırma, hava kirliliği ve Alzheimer arasındaki bağlantıyı gözler önüne serdi

ABD'de yürütülen kapsamlı bir bilimsel araştırma, hava kirliliği ile Alzheimer hastalığı arasındaki ilişkiye dair önemli bulgular sundu. Emory Üniversitesi'nden bir ekip tarafından gerçekleştirilen çalışma, özellikle ince partikül madde (PM2.5) maruziyetinin Alzheimer riskini artırabileceğini gösterdi. Uzmanlar, bu tür hava kirliliği parçacıklarının yalnızca solunum yollarını değil, aynı zamanda doğrudan beyin sağlığını da etkileyebileceğini vurguladı. Araştırmada, milyonlarca kişinin sağlık verileri ve yaşadıkları bölgelerdeki hava kirliliği seviyeleri karşılaştırılarak, Alzheimer hastalığına yakalanma olasılığı detaylı biçimde incelendi.

Hava kirliliği ve Alzheimer arasındaki bağlantı güçleniyor

Çalışma kapsamında, 65 yaş ve üzerindeki 27,8 milyon ABD vatandaşının 18 yıl boyunca sağlık kayıtları analiz edildi. Araştırmacılar, kişilerin yaşadıkları bölgelerdeki PM2.5 seviyelerini dikkate alarak, bu ince partiküllere uzun süreli maruziyetin Alzheimer hastalığına yakalanma riskini nasıl etkilediğini değerlendirdi. Elde edilen sonuçlar, yüksek hava kirliliği seviyelerine maruz kalan bireylerde Alzheimer riskinin belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Üstelik bu ilişki, yüksek tansiyon ve depresyon gibi diğer sağlık sorunları hesaba katıldığında dahi geçerliliğini korudu. Araştırmacılar, özellikle hastalığın başlangıcından hemen önceki beş yıllık dönemdeki ortalama hava kirliliği maruziyetinin, Alzheimer riskinde önemli bir rol oynadığını belirtti. Bu bulgular, hava kirliliğinin yalnızca dolaylı yollardan değil, doğrudan beyin sağlığını etkileyerek Alzheimer riskini artırabileceğini gösteriyor.

İnce partiküllerin beyin üzerindeki etkileri

Bilim insanları, PM2.5 olarak adlandırılan ince partikül maddelerin, vücutta iltihaplanmayı tetikleyebileceğini ve Alzheimer ile bağlantılı proteinlerin birikimini hızlandırabileceğini ifade etti. Ayrıca, bu partiküllerin beyin dokusuna doğrudan zarar verebileceği ve nörodejeneratif süreçleri hızlandırabileceği öne sürüldü. Araştırmada yer alan uzmanlar, hava kirliliğinin kalp hastalığı gibi komorbiditeler üzerinden Alzheimer riskini artırmasının ötesinde, doğrudan bir etkisinin de olabileceğini vurguladı. Özellikle inme geçiren bireylerde, kan-beyin bariyerinin zayıflaması nedeniyle beyin dokusunun bu zararlı partiküllere karşı daha savunmasız hale geldiği gözlemlendi. Bu durum, inme sonrası Alzheimer riskinin neden yükseldiğine dair önemli ipuçları sunuyor.

Gözlemsel araştırmanın sınırları ve gelecek çalışmalar

Emory Üniversitesi ekibi, elde edilen bulguların gözlemsel bir çalışmaya dayandığını ve doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmanın henüz mümkün olmadığını belirtti. Hava kirliliği maruziyeti, çevresel verilere göre tahmin edildiği için, kişilerin ev veya iş yerlerindeki gerçek maruziyet seviyeleri tam olarak ölçülemedi. Ayrıca, araştırma yalnızca hastalığın başlangıcından önceki beş yıllık dönemi kapsadığı için, erken yaşlardaki maruziyetlerin etkisi net olarak ortaya konamadı. Buna rağmen, elde edilen veriler, hava kirliliğinin Alzheimer hastalığına katkıda bulunan önemli bir risk faktörü olduğunu güçlü şekilde destekliyor. Bilim insanları, ilerleyen dönemlerde bu mekanizmaların daha detaylı incelenmesi gerektiğini ve özellikle ince partikül maddelerin beyin sağlığı üzerindeki etkilerinin daha yakından araştırılması gerektiğini ifade etti.