ABD'de 'beyaz veba' uyarısı! Tüberküloz taramaları neden önemli?

Pandemi sonrası ABD genelinde tüberküloz vakalarında hızlı bir artış yaşandı. Halk arasında 'beyaz veba' olarak bilinen ve solgun görünüme yol açan tüberküloz, 2024 yılında ülkede 10.600'ün üzerinde vaka ile son 11 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, bu rakam her 100 bin kişide yaklaşık üç kişiye denk geliyor. Uzmanlar, özellikle pandemi sırasında tespit edilemeyen ve tedavi edilmeyen latent tüberküloz enfeksiyonlarının aktif hale gelmesiyle birlikte, ülkede tüberkülozun yeniden ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak gündeme geldiğini belirtti.

CDC: Tüberküloz vakalarında üç yıldır aralıksız artış

CDC'nin yayımladığı son rapor, ABD'de tüberküloz vakalarının 2020'de pandemi nedeniyle kısa süreli bir düşüş yaşadıktan sonra, üst üste üç yıl boyunca artış gösterdiğini ortaya koydu. 2024'te kaydedilen 10.600'den fazla vaka, 2013'ten bu yana görülen en yüksek yıllık rakam olarak dikkat çekti. Uzmanlar, COVID-19 salgını sırasında tüberküloz taramalarının ve teşhis süreçlerinin aksadığını, bunun da latent enfeksiyonların aktif hastalığa dönüşmesine neden olduğunu vurguladı. Buna ek olarak, uluslararası seyahatlerin yeniden başlaması ve göçmen hareketliliğinin artması da tüberkülozun yayılımında etkili oldu. CDC yetkilileri, ABD'deki tüberküloz oranlarının küresel ortalamaya göre düşük kaldığını, ancak artış eğiliminin ülke sağlık sistemini zorladığını belirtti.

Uzmanlar: 'Beyaz veba' erken teşhisle önlenebilir

Creighton Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Renuga Vivekanandan, ABD'de tüberküloz vakalarındaki artışın öngörülebilir olduğunu ve pandemi döneminin TB izleme ve tedavi programlarını önemli ölçüde sekteye uğrattığını açıkladı. Vivekanandan, "Şu an yaşanan artış, büyük ölçüde pandemi sırasında gözden kaçan veya tedavi edilmeyen latent tüberküloz enfeksiyonlarının aktif hale gelmesinden kaynaklanıyor" ifadelerini kullandı. Ayrıca, TB'nin daha yaygın olduğu ülkelerden gelen göçmen sayısındaki artış ve uluslararası seyahatlerin yeniden başlaması da vaka sayısındaki yükselişte önemli rol oynadı. Uzmanlar, özellikle tüberkülozun bulaşma yolları ve risk grupları konusunda toplumsal farkındalığın arttırılması gerektiğini vurguluyor. Hastalığın akciğerlerde başladığını ancak böbrekler, omurga, deri ve beyin gibi diğer organlara da yayılabildiğini belirten uzmanlar, öksürük, göğüs ağrısı, kilo kaybı, halsizlik, ateş ve gece terlemeleri gibi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor.

Sağlık sistemleri tüberkülozun yüküyle karşı karşıya

Pandemi sırasında personel eksikliği yaşayan yerel ve eyalet halk sağlığı birimleri, tüberkülozla mücadelede halen tam kapasiteye ulaşamadı. CDC ve Dünya Sağlık Örgütü verileri, ABD'deki tüberküloz oranlarının küresel ortalamadan düşük olmasına rağmen, artış eğiliminin sağlık altyapısını zorladığını gösteriyor. Dünya genelinde her 100 bin kişide 131 tüberküloz vakası görülürken, ABD'de bu oran yaklaşık 40 kat daha düşük. Ancak ABD'de tüberkülozun yeniden yükselişe geçmesi, sağlık yetkililerini alarma geçirdi. Uzmanlar, özellikle yüksek riskli grupların – örneğin, TB'nin yaygın olduğu ülkelerden gelenler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar, diyabet hastaları, yetersiz beslenenler, tütün ve alkol kullananlar ile çocuklar – düzenli olarak tüberküloz testi yaptırmasını öneriyor. Tüberkülozun tedavisinde genellikle dört ila altı ay süren antibiyotik kürleri uygulanıyor ve hastalığın zamanında teşhis ve tedavi edilmemesi durumunda ölümcül sonuçlar ortaya çıkabiliyor.