6 yıllık uydu takibi ortaya çıkardı! 2 milyon kişiyi ilgilendiren yanardağ araştırması

Nikaragua'nın başkenti Managua'nın güneydoğusunda bulunan Masaya volkanında yürütülen son bilimsel çalışmalar, volkanın altında iki ayrı magma rezervuarının aktif şekilde hareket ettiğini gösterdi. 2018 ile 2024 yılları arasında elde edilen uydu verileri, Masaya'nın altında biri yaklaşık 3,2 kilometre, diğeri ise 200 metre derinlikte olmak üzere iki farklı magma havuzunun bulunduğunu ortaya çıkardı. Bu gelişmeler, volkan çevresinde yaşayan yaklaşık 2 milyon insan için potansiyel bir tehlikeye işaret ediyor. Araştırmayı yürüten ekip, derin rezervuarın yeniden dolduğunu ve yüzeye yakın olanın ise yavaşça boşaldığını belirledi.

Penn State ekibinden Masaya'da çarpıcı magma hareketi tespiti

Çalışma, Penn State Üniversitesi'nden yeni mezun olan jeobilimci Lizzie Johnson, Young Cheol Kim ve profesör Christelle Wauthier tarafından yürütüldü. Bilim insanları, Avrupa'nın Sentinel-1 uydusu ile elde edilen radar görüntülerini kullanarak volkanın yer yüzeyindeki yükselme ve çökme hareketlerini detaylı şekilde analiz etti. Özellikle 2018 ile 2024 yılları arasındaki veriler, derin rezervuarın 2022'ye kadar yaklaşık 1,3 milyon metreküp hacim kaybettiğini, ardından ise 450 bin metreküp yeniden dolduğunu gösterdi. Bu değişimler, magma hareketlerinin volkanın gelecekteki aktivitesini doğrudan etkileyebileceğini ortaya koyuyor. Johnson, "Bu gözlemler, Masaya'nın altında magma hareketini anlamamıza ve patlama tahminlerini geliştirmemize yardımcı oluyor" diyerek, izleme çalışmalarının önemine dikkat çekti.

Masaya'nın lav gölü ve gaz salınımı bölge için ciddi tehdit oluşturuyor

Masaya volkanı, iç içe geçmiş koni ve kraterlerden oluşan bazaltik bir kalkan volkanı olarak biliniyor. Volkanın aktif bacası Santiago kraterinde bulunuyor ve bu krater, Aralık 2015'ten Mart 2024'e kadar bir lav gölüne ev sahipliği yaptı. Ancak bir toprak kayması sonucu lav gölü kapanmış durumda. Tarihsel olarak Masaya, en az dört büyük patlayıcı patlama ile kalderalar oluşturdu ve son büyük lav akışı 1772 yılında gerçekleşti. Günümüzde ise volkanın en belirgin aktivitesi, sürekli gaz salınımı şeklinde görülüyor. Bu gazlar, özellikle yüksek sülfür dioksit konsantrasyonları nedeniyle hem çevre hem de insan sağlığı için ciddi riskler oluşturuyor. Johnson, "Masaya'nın sürekli gaz salınımı, tehlikeli derecede yüksek volkanik gaz seviyelerine neden olabiliyor" diyerek, bölgedeki riskin boyutunu vurguladı.

Uydu verileriyle magma rezervuarlarının hareketi adım adım izlendi

Bilim insanları, Sentinel-1 uydusunun sağladığı radar görüntüleriyle Masaya volkanının yüzey hareketlerini yaklaşık her 12 günde bir izledi. İnterferometrik sentetik açıklık radarı (InSAR) yöntemi sayesinde, bulutlu tropikal bölgelerde bile yer yüzeyindeki milimetrik değişimler tespit edildi. Uydu verileri, kalderanın ortasında 2018'den 2022'ye kadar yaklaşık 3 santimetre çökme olduğunu, ardından ise yılda 4 milimetre yükselme başladığını gösterdi. Bu bulgular, derin rezervuardaki magma hareketlerinin yüzeydeki değişimlerle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, Santiago kraterinin çevresinde ise daha sığ bir rezervuarın sürekli olarak boşaldığı ve her dönemde birkaç bin metreküp hacim kaybettiği tespit edildi. Araştırmacılar, bu durumun lav gölü aktivitesindeki düşüşle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Masaya'daki magma rezervuarları Hawaii Kīlauea ile benzerlik taşıyor

Çalışmanın baş araştırmacısı Lizzie Johnson, şu anda Hawaii Üniversitesi'nde doktora çalışmalarını sürdürüyor. Johnson, Masaya'daki iki seviyeli magma rezervuarı sisteminin, Hawaii'deki Kīlauea volkanı ile büyük benzerlikler taşıdığını belirtti. Her iki volkan da yaklaşık 1 kilometre derinlikte küçük bir rezervuar ve 2 kilometre derinlikte daha büyük bir rezervuar barındırıyor. Bu yapı, hem lav gölü oluşumu hem de patlayıcı volkanik aktiviteler açısından benzer riskler taşıyor. Johnson, "Masaya ve Kīlauea'nın benzer magma sistemlerine sahip olması, bu tür volkanların izlenmesinde ortak yaklaşımlar geliştirilmesini sağlayabilir" ifadelerini kullandı.