2025'te Dünya'nın iklimi yeni rekorlar kırdı! Sera gazları, okyanuslar ve deniz seviyesi alarm veriyor

Amerikan Meteoroloji Derneği'nin (AMS) hazırladığı 2025 İklim Durumu raporu, Dünya'nın ikliminde bugüne dek görülmemiş rekorların kırıldığını gözler önüne serdi. Rapora göre, 2025 yılı hem sera gazları hem de okyanus ısısı ve deniz seviyesi açısından tarihin en yüksek değerlerine ulaşıldığı bir yıl olarak kayda geçti. Bilim insanları, 60 farklı ülkeden 625 uzmanın katkısıyla hazırlanan bu kapsamlı çalışmada, iklim sisteminin neredeyse tüm hayati göstergelerinde anormal ve endişe verici sonuçların ortaya çıktığını vurguluyor. Kara, deniz, buz ve yörüngede yer alan çok sayıda izleme istasyonundan toplanan veriler, gezegenin adeta bir sağlık kontrolünden geçtiğini ve çoğu göstergenin kritik eşiklerin üzerine çıktığını gösteriyor.

AMS raporunda sera gazları ve deniz seviyesi rekor kırdı

2025'te ölçülen sera gazı seviyeleri, insanlık tarihinde bugüne kadar kaydedilen en yüksek noktalara ulaştı. Karbon dioksit (CO2), metan ve azot oksit gibi iklim değişikliğinin başlıca sorumlusu olan üç büyük sera gazı, yeni rekorlar kırdı. Özellikle küresel ortalama CO2 seviyesi, sanayi devrimi öncesine göre yüzde 53 artarak 425,6 ppm (parça/milyon) değerine çıktı. Bu artış, fosil yakıt kullanımındaki yükselişle paralel ilerledi ve 2025 yılı için tahmini 10,3 petagram karbon salımı gerçekleşti. Bu miktar, 1960'larda yıllık yakılan fosil yakıtın üç katından fazla. Sera gazı salımlarındaki bu tırmanış, atmosferdeki ısının büyük bölümünün okyanuslara hapsolmasına yol açtı ve deniz seviyesinde de rekor artışlara neden oldu. Uydu ölçümlerinin başladığı 1993'ten bu yana deniz seviyesi 14. kez rekor kırdı ve 1993'e kıyasla 111,2 milimetre yükseldi. Yalnızca ısınan okyanus suları, bu yükselişe yılda ortalama 1,6 milimetre eklerken, buzulların ve buz tabakalarının erimesiyle bu oran yıllık 2,0 milimetre daha arttı. Bilim insanları, bu eğilimin önümüzdeki yıllarda da süreceği konusunda uyarıyor.

Küresel sıcaklıkta ve fırtınalarda olağanüstü artış

2025 yılı, küresel kara ve okyanus sıcaklıklarında da tarihsel rekorların yaşandığı bir dönem oldu. 1800'lerin ortalarından bu yana tutulan kayıtlara göre, 2025 yılı en sıcak üç yıldan biri olarak belirlendi. Bu olağanüstü sıcaklık artışının en dikkat çekici yanı ise, güçlü bir El Niño etkisi olmadan gerçekleşmiş olması. Doğu Pasifik'te yıl boyunca nötr veya La Niña benzeri koşullar hakim olurken, buna rağmen sıcaklıklar rekor seviyelere ulaştı. Özellikle Avrupa, tarihinin en sıcak yılını yaşadı. Rusya, Çin, Güney Kore ve Arjantin de kendi tarihleri boyunca kaydedilen en yüksek ikinci sıcaklık değerlerine ulaştı. Beş büyük küresel sıcaklık veri setinin tamamı, 2015-2025 arasındaki son 11 yılın, kayıtlardaki en sıcak 11 yıl olduğunu teyit etti. Okyanusların yüzey sıcaklıkları ise, 172 yıllık ölçümlerde üçüncü en yüksek seviyeye çıktı. 1991-2020 ortalamasının 0,38°C üzerine çıkan bu değer, okyanus yüzeyinin yaklaşık yüzde 87'sinde en az bir deniz sıcak hava dalgası yaşanmasına yol açtı. Sadece yüzde 26'lık bir alan soğuk dönem gördü. Bu gelişmeler, iklim değişikliğinin etkilerinin artık dünyanın her köşesinde hissedildiğini gösteriyor.

Kutuplarda hızlı erime ve buzulların dramatik kaybı

Kuzey Kutbu, 126 yıllık kayıtların en sıcak ikinci yılını yaşadı ve bölgedeki hava sıcaklıkları, küresel ortalamanın neredeyse üç katı kadar arttı. Yağış miktarındaki artış tundra ekosistemlerinde yeşillik seviyesinin yükselmesine yol açtı ve 2025 yılı bu alanda üçüncü en yüksek değere ulaşıldı. Ancak deniz buzunda durum oldukça endişe verici. Maksimum genişlik, 47 yıllık uydu kayıtlarında en düşük seviyeye geriledi. Minimum genişlik ise 11. en düşük değere indi. Dört yıldan daha yaşlı buz neredeyse tamamen ortadan kayboldu; Eylül 2025'te sadece 95 bin kilometrekarelik bir alan kaldı. 1980'lerde bu miktar 1,5 milyon kilometrekareydi. Antarktika'da da benzeri bir tablo yaşandı. 1979'dan bu yana en sıcak yıl kaydedildi. Yüzey erimesi, çoğu buz rafında ortalamanın üzerinde gerçekleşti. Antarktika Yarımadası'nda erime, Ocak ayı başında rekor seviyelere yaklaştı. Kıta çevresindeki deniz buzu, neredeyse on yıldır ortalamanın altında seyrediyor ve yılın en yüksek ile en düşük genişlikleri, kayıtlardaki üçüncü ve dördüncü en düşük seviyelerde yer aldı. Karasal buzullar ise peş peşe 38 yıl boyunca erimeye devam etti ve son on yılda toplam buz kaybının yüzde 41'i gerçekleşti. Bu dramatik erime, deniz seviyesindeki artışın ana nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.