Dur, söz yapay zekanın! Başkanı kim seçecek?

HABER MERKEZİ - Temmuz 21, 2026 17:11 | Son Güncelleme Tarihi: Temmuz 21, 2026 17:12

Yapay zekâ, bilgiyi yorumlayarak insanların fikir edinme sürecinde geleneksel kanaat önderlerinin yerini almaya başlıyor. Bu dönüşüm, seçimlerde kime oy verileceğinden siyasi görüşlerin şekillenmesine kadar birçok kararın yapay zekâ algoritmalarından etkilenebileceği tartışmasını gündeme taşıyor.

ABD ara seçimleri 3 Kasım'da gerçekleştirilecek. Peki Kongre'de çoğunluğu yapay zeka mı belirleyecek? Hatta sıradaki ABD başkanını? Peki ya Türkiye? Bizi kimin yöneteceğine yapay zekaya mı karar verecek? Kulağa bilim kurgu gibi gelse de kurgu tanımlamasını taca çıkaran somut veriler var.

Ama önce "dont look up" yani yukarı bakma. Başrolünü Leonardo Dicaprio ve Jennifer Lawrence'ın üstlendiği 2021 tarihli bir bilim kurgu. Dünyayı tamamen yok edecek büyüklükte bir kuyruklu yıldızı yaklaşmaktadır. Ancak bu durum zamanlaması itibariyle müesses nizamın çıkarına değildir. Bu yüzden sorun önlem almak yerine inkar edilerek ötelenir. Göktaşı artık çıplak gözle görülebilecek kadar yaklaştığında bile inkar sürer. Medya "yukarı bakma" isimli resmi bir kampanya başlatır. Yukarı bakan sosyal linçle karşılaşır. Tıpkı koronavirüs günlerinde maske takmayanların linçlenmesi gibi...

YAPAY ZEKÂ DEMOKRASİSİ

Film bize iletişim araçlarını ve kanaat önderlerini kontrol etmenin gerçekleri yenebileceğini gösterir. Bugün artık medya ve kanaat önderlerinin tahtına yapay zeka oturmak üzere. Geleneksel arama motorlarından yapay zeka sohbet robotlarına doğru ciddi bir kayma var. 2024'teki İskoçya Parlamento seçim sürecinde seçmenlerin yüzde 13'ü oy tercihlerini yapay zeka vasıtasıyla netleştirmiş, her 10 Hollandalı seçmenden 1'i seçim döneminde Chatgpt'den siyasi parti ya da aday tavsiyesi almayı planladığını belirtmiş.

Türkiye'de yapay zeka kullandım diyenlerin oranı yüzde 19,2 civarında. Bu da 14,8 milyon kişiye denk geliyor. Yani tüm dünya demokrasilerine doğru yaklaşan bir göktaşı var. Ve işin kötüsü bu göktaşı bize akıl veriyor. Yani şimdiden bir çoğumuzun kanaat önderi yapay zeka..

Kitle iletişim araçlarından gelen mesajlar topluma doğrudan ve aynı etkiyle ulaşmaz. Mesajlar önce medyayı aktif takip eden "kanaat önderleri" tarafından süzülür. Ardından daha pasif olan takipçi kitleye aktarılır. Bireyler, medyadaki yabancı bir ses yerine kendilerine benzeyen bir tanıdığın güvenilirliğine dayanarak karar verir. Günümüzde işte o güvenilir tanıdıkların yerini yapay zeka almak üzere bilgiyi süzüp yorumlayan o geleneksel mahalle muhtarının, ya da görmüş geçirmiş üst komşunun yerini yapay zeka almak üzere. Üstelik bu yeni kanaat önderi muhtarımızdan daha özgüvenli ve komşumuzdan daha tarafsızmış gibi görünüyor.

Oysa yapay zeka kendi fikirlerini üretmez. İnternetteki mevcut makaleleri, haberleri ve kitapları tarar. Eğer eğitildiği bu veriler tek taraflı, ideolojik veya yanlıysa, yapay zeka da bu taraflı bakış açısını "doğruymuş" gibi benimser ve çıkarımlarına yansıtır.

Tehlikenin farkında mısınız?

Kapat