Orbán'ın görevden aldığı eski yargıç Macaristan'ın yeni cumhurbaşkanı seçildi

Macaristan'da siyaset sahnesi, 73 yaşındaki eski Yüksek Mahkeme Başkanı András Baka'nın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte önemli bir değişim sürecine girdi. Parlamento tarafından 140 oyla göreve getirilen Baka, ülkenin sembolik olarak görülen ancak kritik öneme sahip cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu. Bu gelişme, Başbakan Péter Magyar'ın liderliğinde yürütülen ve eski Başbakan Viktor Orbán'ın kurduğu siyasi ve ekonomik güç merkezlerini dağıtma girişimlerinin bir parçası olarak dikkat çekiyor. Baka'nın önünde, Orbán'ın 2011'de hazırladığı anayasanın değiştirilmesi ve yeni bir anayasanın hazırlanması gibi zorlu görevler bulunuyor. Göreve seçildikten sonra parlamentoya hitap eden Baka, Macaristan'ın yeni döneminde toplumsal uzlaşı ve demokratik değerlerin ön plana çıkması gerektiğini vurguladı.

András Baka: 'Yeni Macaristan intikamla kurulamaz'

András Baka, parlamentodaki konuşmasında, "Yeni Macaristan'ı intikam üzerine inşa edemeyiz" diyerek toplumsal barış ve uzlaşının altını çizdi. Baka, toplumun bir bölümünün özgürlük ve umut duygusuyla hareket ettiğini, diğer kesimin ise hayal kırıklığı ve belirsizlik yaşadığını belirtti. Bu duyguların demokratik toplumlarda olağan olduğunu söyleyen Baka, yeni anayasa sürecinde mümkün olan en geniş katılımı sağlamayı hedeflediğini açıkladı. Baka'nın bu açıklamaları, geçmişte Fidesz tarafından Yüksek Mahkeme Başkanlığı görevinden alınmasının ardından, hukukun üstünlüğüne verdiği önemin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Baka'nın liderliğinde, Macaristan'da siyasi kutuplaşmanın azaltılması ve demokratik ilkelerin güçlendirilmesi bekleniyor.

Fidesz protesto etti, yeni hükümet hızlı adımlar attı

András Baka'nın seçimi sırasında Fidesz partisine mensup 51 milletvekili, kendi adayları Tamás Sulyok'un görevden alınmasına tepki göstererek oylama öncesi meclisi terk etti. Bu protesto, ülkede siyasi gerilimin halen yüksek olduğunu gösterdi. Öte yandan, Mayıs ayından bu yana göreve gelen Magyar hükümeti, Orbán döneminin politikalarını hızla değiştirmeye başladı. Kısa sürede 27 yeni yasa kabul edildi ve anayasada iki önemli değişiklik gerçekleştirildi. Özellikle, Orbán'ın olağanüstü hal ilan ederek kullandığı yetkiler sona erdirildi; göçmenler, Covid-19 ve Ukrayna'daki savaş gerekçe gösterilerek alınan acil durum kararları iptal edildi. Ayrıca, Fidesz hükümetinin eleştirel gazetecilere ve sivil toplum kuruluşlarına baskı aracı olarak kullandığı Egemenlik Koruma Ofisi kapatıldı. Bunun yerine, eski hükümetin devlet fonlarını kötüye kullandığı iddia edilen kişileri soruşturacak ve yargılayacak Ulusal Varlık Kurtarma ve Koruma Ofisi kuruldu.

Yeni anayasa ve dönemeçteki Macaristan

Baka'nın öncülüğünde başlatılan anayasa reformu süreci, Macaristan için tarihi bir döneme işaret ediyor. Anayasa değişiklikleriyle birlikte, başbakanlık görevi iki dönemle, milletvekilliği ise üç dönemle sınırlandırıldı. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi'nin parlamentonun eylemlerini denetleme yetkisi geri getirildi. Kamu yayıncılığı da köklü biçimde değişti; devlet radyosu ve televizyonu, 9 Temmuz'dan bu yana haber programları yeniden yapılandırıldığı için yayına ara verdi. Yetkililer, bu adımın Fidesz döneminde hükümetin propaganda aracı haline gelen medya kuruluşlarının bağımsızlığını sağlamak amacıyla atıldığını açıkladı. Baka ise, göreve başlamadan önce BBC'ye verdiği röportajda, milletvekili dönem sınırlamasına karşı olduğunu belirterek, seçmenlerin özgür iradesinin kısıtlanmaması gerektiğini savundu. Uzun yıllar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde yargıçlık yapan Baka, siyasi kimliğini hukuki düşünce ve mesleki deneyimiyle şekillendirdiğini söyledi.