Sağlak ya da solak olmak tamamen doğuştan mı?

Neslişah Yumak - Temmuz 15, 2026 16:52 | Son Güncelleme Tarihi: Temmuz 15, 2026 17:28

Kaliforniya Üniversitesi ve Johns Hopkins Üniversitesi'nden nörologlar, el hakimiyetinin doğuştan gelen bir beyin özelliğinden ziyade yıllar süren pratikle şekillendiğini ortaya koydu. Araştırmada, katılımcıların dirsekleriyle yazma performansları incelendi ve pratikle becerilerin geliştiği gözlemlendi.

Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles ve Johns Hopkins Üniversitesi'nden nörologlar, el hakimiyetinin kaynağına dair uzun süredir tartışılan bir soruya ışık tuttu. Yeni araştırmada, insanların baskın el tercihlerinin doğuştan gelen bir beyin özelliğinden çok, tekrar ve pratikle geliştiği ileri sürüldü. Uzmanlar, sağ elini kullanan yetişkinlerin, hiç alışık olmadıkları bir yöntemle, yani dirsekleriyle yazı yazmalarını sağlayarak, el hakimiyetinin temelinde yatan mekanizmaları araştırdı. Bulgular, el hakimiyetinin sanılandan çok daha esnek ve öğrenmeye açık olduğunu gösterdi.

Kaliforniya Üniversitesi'nden pratik vurgusu: El hakimiyetinin sırrı tekrarda

Çalışmayı yürüten ekip, Ahmet Arac, Nicolas Jeong Lee ve John Krakauer önderliğinde, insanların baskın uzuv tercihlerinin beynin yapısal farklılıklarından ziyade yaşamsal deneyimlerle şekillendiğini savundu. Uzuv hakimiyetinin, genellikle beynin bir yarımküresinin motor kontrolünde diğerine göre üstün olduğu varsayımına dayandırıldığını belirten araştırmacılar, bu genel kabulü test etmek için alışılmışın dışında bir deney tasarladı. Katılımcılardan, baskın ve baskın olmayan elleriyle 'A' harfini ve '8' rakamını sekiz kez yazmaları istendi. Sonrasında ise aynı karakterleri, elleri yerine kalemi dirseklerine bağlayarak yazmaları talep edildi. Araştırmacılar, bu yöntemle katılımcıların el hakimiyetinin arkasındaki gerçek nedeni ortaya çıkarmayı amaçladı.

Johns Hopkins Üniversitesi: Dirsekle yazma pratiği becerileri artırdı

Deneyin sonuçları, el hakimiyetinin pratikle ne kadar değişebileceğini gözler önüne serdi. Katılımcıların tamamı sağ elini kullanmasına rağmen, dirsekleriyle yazı yazarken sağ veya sol dirsek arasında belirgin bir performans farkı gözlenmedi. Sinir ağı yardımıyla yapılan analizler, her iki dirsekle yazılan karakterlerin kalitesinde anlamlı bir fark bulunmadığını gösterdi. Dahası, katılımcıların bir kısmı, dirsekle yazma konusunda kısa süreli bir eğitim aldı. Eğitim sonrasında, hem baskın hem de baskın olmayan dirsekle yazılan karakterlerin kalitesinde önemli bir artış kaydedildi. Bu bulgular, el hakimiyetinin sadece doğuştan gelen bir özellik olmadığını, aynı zamanda yeni hareketlerin ve motor becerilerin pratikle geliştirilebileceğini ortaya koydu.

Nörologlardan el hakimiyeti tartışmasına yeni bakış: Pratik belirleyici rol oynuyor

Araştırmacılar, elde edilen verilerin, el hakimiyetinin beynin bir yarımküresinin diğerine göre daha yetenekli olmasından kaynaklanmadığını vurguladı. Özellikle el yazısı ve alet kullanımı gibi karmaşık hareketlerin, yıllar süren tekrar ve deneyimle kazanıldığını belirttiler. Dirsekle yazma gibi daha önce hiç denenmemiş bir hareket söz konusu olduğunda, herhangi bir tarafın avantajı ortadan kalkıyor. Bu durum, tenis raketi veya kalem gibi aletlerle yapılan hareketlerin de pratikle geliştirildiğini gösteriyor. Araştırmacılar, "Baskın kol, beynin bir yarımkürenin hareketi kontrol etmede daha iyi olmasından dolayı daha yetenekli değildir" diyerek, el hakimiyetinin temelinde yatan asıl faktörün deneyim ve tekrar olduğunu bir kez daha hatırlattı.

Sonuç olarak, Kaliforniya Üniversitesi ve Johns Hopkins Üniversitesi'nin ortak çalışması, el hakimiyetinin sanılandan çok daha değişken ve öğrenilebilir olduğunu gösterdi. Araştırma, insan beyninin ve motor becerilerinin esnekliğini gözler önüne sererken, kişisel yeteneklerin geliştirilmesinde tekrar ve pratiğin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Kapat