"Cumhuriyet, her nesilde yeni eserlerle büyüyen ve Türkiye'nin geleceğine ışık tutan büyük bir mirastır. Cumhuriyetimizin 103. yıl dönümü kutlu olsun!"

ESERLER VE GELECEK VİZYONU VURGUSU

Yayınlanan klipte, Cumhuriyet'in kuruluşundan bugüne uzanan tarihsel süreç, kazanımlar ve her dönemde Türkiye'ye kazandırılan yeni eserler ön plana çıkarıldı. Gelecek nesillere aktarılan bu büyük mirasın önemine vurgu yapılan video, sosyal medya kullanıcıları tarafından kısa sürede yoğun ilgi gördü.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki yemek, basına kapalı gerçekleştirildi.

Bu kapsamda Üsküdar'da saat 08.00'den etkinlik bitimine kadar, Harem Sahil Yolu'nun Kıyı Emniyet ile Şemsipaşa Caddesi arasındaki bölümü ve bu güzergaha çıkan tüm cadde ve sokaklar trafiğe kapalı olacak.

Bu bölgedeki ulaşım için Doğancılar, Tunusbağı, Nuh Kuyusu, Selimiye İskele ve Hakimiyeti Milliye caddeleri alternatif güzergah olarak kullanılabilecek.

Kadıköy'de, saat 07.00'den etkinlik bitimine kadar, Bağdat Caddesi'nin Tütüncü Mehmet Efendi Caddesi ile Rüzgargülü Çıkmaz Sokak (Kızıltoprak Meydan) arasındaki bölümü ve bu güzergaha çıkan tüm cadde ve sokaklar trafiğe kapatılacak. Sürücüler, alternatif olarak Fahrettin Kerim Gökay Caddesi ile D-100 kara yolunu kullanabilecek.

Bağdat Caddesi'nin Kasadar Sokak ile Tütüncü Mehmet Efendi Caddesi arasındaki bölümü ile bu güzergaha çıkan tüm cadde ve sokaklarda ise saat 17.00'den etkinlik bitimine kadar trafik akışı sağlanamayacak. Bu bölgede Şemsettin Günaltay Caddesi ile D-100 kara yolu alternatif güzergahlar olacak.

Ataşehir'de saat 08.00'den etkinlik bitimine kadar, Ataşehir Bulvarı'nın Şubat Sokak ile Turgut Özal Bulvarı arasındaki bölümü ile bu güzergaha çıkan tüm cadde ve sokaklar trafiğe kapatılacak. Sürücüler, Meriç, Sedef ve Dicle caddelerini alternatif olarak kullanabilecek.

Ataşehir Bulvarı'nın Turgut Özal Bulvarı ile Ihlamur Bulvarı arasındaki bölümü ve bu güzergaha çıkan tüm cadde ve sokaklarda ise saat 16.00'dan etkinlik bitimine kadar araç geçişine izin verilmeyecek. Bölgede, Dereboyu, Meriç ve Dicle caddeleri ile Ataşehir Bulvarı'nın Metropol AVM istikameti alternatif güzergahlar olarak belirlendi.

TÜRKİYE VE DÜNYA GÜNDEMİNE STRATEJİK BAKIŞ

Programda, Türkiye'nin bölgesel diplomasi hamlelerinden küresel güç mücadelelerine, ekonomi-politik gelişmelerden medya ve iletişim stratejilerine kadar pek çok sıcak başlık enine boyuna tartışılıyor. Konuklar, olayların görünen yüzünün ötesine geçerek geleceğe dönük muhtemel senaryoları ve stratejik analizleri izleyicilerle paylaşıyor.

İŞTE AÇIK GÖRÜŞ'ÜN KONUKLARI

Akşam Gazetesi Ankara Temsilcisi Yusuf Alabarda, İletişimci-Yazar Ali Saydam, Korkut Ata Üni. Öğr. Üy. Dr. Fatma Yeşilkuş, İstanbul Gelişim Üni. Öğr. Üy. Dr. Ayşe Küçük

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Kazakistan arasındaki bağların "Geliştirilmiş Stratejik Ortaklık" seviyesinde bulunduğunu hatırlatarak, bu iş birliğini yeni bir boyuta taşıyacak mesajlar verdi. Liderler; ticaret, yatırım, enerji, ulaştırma ve savunma sanayii başta olmak üzere her alanda somut adımlar atarak ikili ilişkileri daha da güçlü kılma noktasında tam mutabakata vardı.

"TÜRK DÜNYASI AİLE MECLİSİNE GÜÇ KATACAĞIZ"

Görüşmenin en önemli başlıklarından biri de Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) vizyonu oldu. Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığı sürecinde atacağı adımlara değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Aile Meclisi" olarak tanımladığı teşkilata kuvvet kazandıracak hamleler için kararlılıkla çalışacaklarını vurguladı. Erdoğan, Türk dünyasının entegrasyonu ve dayanışması yolunda Kazakistan ile olan yakın iş birliğinin kesintisiz süreceğini ifade etti.

KÜLLİYE'DEN ANTALYA ZİRVESİNE ÖZEL DAVET

Liderler ikili ve bölgesel meseleleri ele alırken Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kazak mevkidaşı Tokayev'e özel bir davette de bulundu. Erdoğan, küresel iklim diplomasisinin en önemli buluşmalarından biri olacak Antalya'daki COP31 Liderler Zirvesi için Tokayev'i Türkiye'ye davet etti.

"Fikirden Diyaloğa, İleri" teması ile gerçekleştirilecek forumla Türk dünyası halkları arasındaki kültürel etkileşimin ve ortak hafızanın güçlendirilmesi, TDT üyesi ve gözlemci ülkeler arasında medya, iletişim ve yayıncılık alanlarındaki işbirliğinin artırılması için kapsayıcı bir platform oluşturulacak.

Forumda eş zamanlı olarak panel oturumlarına, yuvarlak masa toplantılarına, çeşitli kültür-sanat etkinliklerine ve sergilere yer verilecek. Forum kapsamında, Türk dünyasının siyasi, ekonomik, toplumsal ve çeşitli stratejik alanlardaki potansiyelinin değerlendirilmesi ve ortak hedeflerinin ele alınması öngörülüyor.

Bu çerçevede, parlamenter diplomasinin rolü, kadınların diplomasi, kamu yönetimi, medya ve sivil toplum alanlarındaki temsili ve etkinliği ile değişen küresel düzen içerisinde Türk dünyasının stratejik öncelikleri ve jeopolitik konumu değerlendirilecek.

Türk dünyasının enerji kaynakları, Asya ile Avrupa arasında ulaştırma ve ticaret hattına dönüşme potansiyeli, savunma sanayii alanındaki işbirliği imkanları ve ortak kalkınma projeleri aracılığıyla toplumsal refahın artırılması ele alınacak.

Ayrıca, Türk dünyasında medya ve iletişim alanlarında mevcut durum, stratejik iletişim kapasitesinin güçlendirilmesi, dezenformasyonla mücadele, yapay zeka, ortak yayıncılık platformları ve medya girişimlerinin oluşturulması imkanları da gündemde yer alacak. Bunun yanı sıra, Türk dünyasının ortak dil ve hafızası, kültürel birikimi ve sanat mirası, aile kurumunun korunması ve güçlendirilmesi ile Türk diasporasının mevcut durumu değerlendirilecek.

Son olarak Türk dünyasında üniversiteler, düşünce kuruluşları ve araştırma merkezleri arasında ortak bir bilgi ve düşünce ekosisteminin kurulması ile TDT çerçevesinde Türkiye-Özbekistan ilişkilerinin ve geleceğe yönelik işbirliği fırsatlarının geliştirilmesi konuları ele alınacak.

İki gün boyunca devam edecek Türk Dünyası Diyalog Forumu'nun Türk dünyasından üst düzey bürokratları, iletişim ve medya profesyonellerini, akademisyenleri, düşünce kuruluşlarını, bilim, kültür ve sanat alanında faaliyet gösteren isimleri aynı platformda buluşturarak disiplinler arası bir diyalog ortamı oluşturması bekleniyor.

Forum marjında ayrıca kültürel diplomasi etkinliklerinin düzenlenmesi planlanıyor. Bu çerçevede fuaye alanında TDT üyesi ve gözlemci ülkelerin kültürel ve tarihi zenginliklerini yansıtacak sergilerin ve kültür-sanat etkinliklerinin düzenlenmesi, temaya uygun stantların ve deneyim alanlarının kurulması öngörülüyor.

İki Cumhurbaşkanı, daha sonra heyetler arası görüşmeye başkanlık etti.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç, Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü Salim Arda Ermut, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu ile Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu da hazır bulundu.

Görüşmeler, basına kapalı gerçekleşti.

ABD ile siyasi anlaşmazlıklara rağmen işbirliğini sürdürdüklerini belirten Putin, "Amerikalı ortaklarımızla, Sayın Musk dahil, yakın temas halindeyiz. Çünkü yörüngede birbirimize engel olmamak, belirli bir disiplin ve düzeni korumak çok önemli." dedi.

Rusya Uzay Kurumu (Roscosmos) ve diğer Rus şirketlerinin de ABD'li ortaklarıyla çalışmaya devam ettiğini aktaran Putin, Rusya'nın Starlink'e benzer, "Rassvet" adlı alçak yörüngeli uydu sistemi geliştirdiğini söyledi.

Putin, "Elon Musk, dahi bir insan, gerçekten dahi. Onun yörüngede kaç uydusu var? 5 binden fazla. Biz ise henüz ilk adımları atıyoruz." ifadelerini kullandı.

Rassvet (Şafak), Rusya'nın iletişim ve uydu altyapısında dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik önemli teknoloji projeleri arasında yer alıyor.

Siber dolandırıcılıkla mücadelede şüphelilerin yakalanması kadar, suçtan elde edilen haksız kazançların izinin sürülmesi ve mağdurların haklarının korunması da büyük önem taşımaktadır. Dolandırıcılık yoluyla elde edilen haksız kazançların kısa sürede farklı banka hesaplarına, dijital cüzdanlara ve kripto varlıklara aktarılması, mağduriyetlerin giderilmesini zorlaştırmaktadır.

DOLUNAY Projesi ile yapay zekâ destekli analizler sayesinde, şüpheli para hareketlerinin anlık olarak tespit edilmesini, hukuki süreçler çerçevesinde bu hareketlere hızla müdahale edilmesini ve suç gelirlerinin farklı hesaplara aktarılmasının önlenmesini hedefliyoruz.

Bu doğrultuda, İçişleri Bakanlığımız bünyesinde kurulması planlanan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi ile Cumhuriyet Başsavcılıklarımız, Emniyet ve Jandarma Teşkilatlarımız, MASAK ve bankacılık sistemimiz arasındaki koordinasyonu güçlendireceğiz. Suç gelirlerinin takibini ve gerekli adli tedbirlerin uygulanmasını hızlandırarak adaletin tesisi, kamu düzeninin korunması ve milletimizin huzur ve güvenliğinin sağlanması için ortak mücadelemizi sürdüreceğiz.

Güçlü iş birlikleri için İçişleri Bakanımız Sayın Mustafa Çiftçi'ye teşekkür ediyorum.

Tıpkı sokaklarımızda suç örgütlerine karşı yürüttüğümüz mücadelede olduğu gibi, siber dünyada da dolandırıcılık şebekelerine göz açtırmayacağız! Suçun işlendiği yer neresi olursa olsun, devletimizin bütün imkânlarıyla mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz!

Söz konusu kararın yürürlüğe girmesi için Federal Meclis'in onayının gerektiğini belirten Hille, Almanya'nın her 2 operasyona katılımıyla Avrupa'nın güney komşularındaki deniz güvenliği ve istikrarına katkı sağladığını ifade etti.

SEA GUARDIAN operasyonunda görevlendirilebilecek azami Alman asker sayısının 550'den 400'e düşürülmesi öngörülürken, IRINI operasyonu için bu sayı 300 olarak korundu.

Alman hükümeti, uluslararası deniz ulaşım yollarının güvenliğinin sağlanmasını ülkenin güvenlik çıkarları açısından önemli görüyor.

Akdeniz, AB'nin güney sınırları ile NATO'nun güney komşuları arasındaki bağlantı bakımından stratejik önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Tokayev'i külliyenin ana giriş kapısında karşıladı. Erdoğan ve Tokayev'in tören alanındaki yerlerini almasının ardından bando iki ülke milli marşlarını çaldı. Törende, tarihte kurulan 16 Türk devletini temsil eden bayraklara ve askerlere de yer verildi, 21 pare top atışı yapıldı.

Tokayev, Muhafız Alayı Tören Kıtası'nı "Merhaba asker" diyerek selamladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Tokayev, birbirlerine heyetlerini takdim etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Tokayev, merdivenlerde Türkiye ve Kazakistan bayrakları önünde tokalaşarak basın mensuplarına poz verdi.

İkili ve heyetler arası görüşmenin ardından Erdoğan, Tokayev onuruna resmi akşam yemeği verecek.

Törende, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç, Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü Salim Arda Ermut, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı, Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Ankara Valisi Yakup Canbolat ve Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu da yer aldı.

YTM'nin duyurusunda, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 27 Ekim 2026 tarihli ve 2026/77 sayılı bülteni kapsamında, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ'nin tüm faaliyet izinleri ve yetki belgesinin iptal edilmesine, yatırımcılarının tazminine ve aracı kurumun tedrici tasfiyesine karar verildiği belirtildi.

YTM, TASFİYE SÜRECİNDE YETKİLERİ ÜSTLENECEK

Duyuruya göre, 27 Ekim 2026 tarihinden itibaren aracı kurumun yasal organlarının görev ve yetkileri, tasfiye tamamlanıncaya kadar YTM tarafından yerine getirilecek.

Tazmin kapsamını, yatırım hizmetleri ve faaliyetleri veya yan hizmetlerle bağlantılı olarak aracı kurum tarafından yatırımcı adına saklanan ya da yönetilen nakit ve sermaye piyasası araçlarına ilişkin teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan talepler oluşturacak.

ÖDEMELER 3 AY İÇİNDE YAPILACAK

Tazmin talepleri, YTM'nin internet sitesi ve ilgili mecralarda ilan edilecek esaslar doğrultusunda yapılabilecek. YTM, nakit ödemeler ve sermaye piyasası araçlarının teslimine esas olmak üzere, aracı kurumun yükümlülüklerini yerine getirememesi nedeniyle alacaklı olanları ve alacak miktarlarını gösteren alacaklılar cetvelini hazırlayacak.

Alacaklılar, cetvelde yer alan kendi alacaklarına ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde itiraz edebilecek. Alacaklılar cetvelinde yer almayan alacaklara ilişkin başvuruların esasları da ayrıca duyurulacak.

Tazmin kapsamındaki ödemeler, alacaklılar cetvelinin ilan edildiği tarihi takip eden 3 ay içinde gerçekleştirilecek. Bu süre, zorunlu hallerde SPK'nin onayıyla en fazla 3 ay daha uzatılabilecek.

NAKİT ALACAKLARA FAİZ UYGULANMAYACAK

Duyuruda, tazmin karar tarihi ile yatırımcılara ödeme yapılan tarih arasında geçen süre için yatırımcıların nakit alacaklarına faiz uygulanmayacağı bildirildi.

Başvuru formlarını belirtilen esaslara uygun şekilde iletmeyen yatırımcılara ise formdaki eksiklikler giderilene kadar ödeme yapılmayacak.

Yatırımcılar, tazmin sürecine ilişkin duyurulara ve başvuru esaslarına YTM'nin "www.ytm.gov.tr" adresinden ulaşabilecek.

Fidan, toplantıda yaptığı konuşmada, sınır yapay zeka modellerinin test edilmesi, değerlendirilmesi ve ciddi güvenlik olaylarının paylaşılması için ortak kapasite oluşturulmasının önemini vurgulayarak, bu doğrultuda, Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik ve Değerlendirme Enstitüleri Ağı'nın tüm istekli ülkelere açılması ve kritik alanlarda güven artırıcı gönüllü kılavuzlar hazırlanması önerilerini paylaştı.

Ortak kurallar çerçevesinde, güvenlik değerlendirmelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınmasına dayanan, tüm ülkelerce kabul edilebilecek bir yaklaşımın gerekliliğine işaret eden Fidan, yapay zekaya yönelik küresel güvenin ancak tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye ve gerekli değerlendirme imkanlarına erişimiyle tesis edilebileceğini vurguladı.

Fidan, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'na (2026-2030) değinerek, Türkiye'nin kapasite ve tecrübe paylaşımına ve çağrı kapsamında atılacak müteakip adımlara katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade etti.

"SINIR YAPAY ZEKA MODELLERİNİN KONTROLÜ ÇAĞRISI"

Norveç ve Finlandiya'nın öncülüğünde hazırlanan ve BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül'de 20 ülke ve Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı'nın katılımıyla ilan edilen "Sınır Yapay Zeka Modellerinin Kontrolü Çağrısı" (A Call for Control of Frontier AI Models), 22 Ekim itibarıyla 30 ülke ve AB Komisyonu tarafından destekleniyor.

Çağrı, yapay zekanın ekonomik kalkınma, bilimsel ilerleme ve toplumsal refaha sağlayabileceği katkıları teyit ederek, şirketlerin, kullanıma sunma öncesi zorunlu test ve bağımsız değerlendirmeyi içeren şeffaf güvenlik protokolleri geliştirmesi ve yetkin denetçilere yeterli erişim tanıması, hükümetlerin ve bölgesel kuruluşların ortak standartları eş güdüm içinde geliştirmesi, ciddi güvenlik olaylarının ortak raporlanması dahil şeffaflığı güçlendirmesi ve tüm ülkelerin bilimsel kapasiteye, uzmanlığa ve güvenilir değerlendirme imkanlarına erişimini sağlaması, BM üyesi devletlerin, mevcut uluslararası mekanizmaları temel alarak, standart belirleyebilecek, doğrulamaya imkan tanıyabilecek ve yetenek eşikleri aşıldığında devletlerarası eş güdümü mümkün kılabilecek bir uluslararası kurumun teşekkülünü değerlendirmesi şeklinde üç somut öneri ortaya koyuyor.

Türkiye, çağrıya ilan edildiği 21 Eylül'de katıldı ve böylece çağrının ilk 20 katılımcısı arasında yer alarak Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika, Körfez ve Orta Asya'dan ülkeleri bir araya getiren bu bölgelerarası girişimin başlangıcından itibaren parçası oldu.

Türkiye'nin çağrıya katılımı, yapay zekanın insan merkezli, güvenli, güvenilir ve kapsayıcı biçimde yönetilmesi yönündeki ilkeli tutumunun ve bu alandaki uluslararası işbirliğinin BM zemininde ve hiçbir ülkeyi geride bırakmayacak şekilde ilerletilmesine verdiği desteğin bir yansıması oldu.

Türkiye, yeni teknolojilerin yönetişiminde bölgeler arasında köprü kuran yapıcı rolü ve teknolojik imkanlara adil erişim konusundaki yaklaşımıyla, yapay zekanın geliştirilmesi ve idaresiyle ilgili uluslararası süreçlere aktif biçimde katkı sunarken, yapay zeka alanındaki ilk ulusal strateji belgesi olan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'ni (2021-2025) Ağustos 2021'de yürürlüğe koydu.

Bu stratejiyi takiben hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), 18 Ağustos tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi.

"İspanya'nın Toledo yakınlarında meydana gelen tren kazasında yaşanan kayıpları derin bir üzüntüyle takip ediyoruz. Kazada hayatını kaybedenlerin ailelerine ve yakınlarına en içten başsağlığı dileklerimizi iletiyor, yaralananlara acil şifalar diliyoruz. Bu zor günlerinde, dost ve müttefik İspanya halkının ve devletinin her zaman yanında olduğumuzu bir kez daha ifade ediyoruz."

Haberde, iki ülke arasında askeri ve diplomatik kanallar üzerinden yürütülen iletişimin, İran'a yönelik yeni saldırı hazırlığı ihtimalini güçlendirdiği öne sürüldü.

Washington yönetiminin, bazı Körfez ülkelerine, ABD'de 3 Kasım'da düzenlenecek Kongre ara seçimlerinden sonra kısa ama yoğun olası saldırılara hazırlıklı olmaları konusunda uyarıda bulunduğu iddia edildi.

Bölgedeki ABD güçlerinin mühimmatlarını stokladığı ve savaş uçaklarının saldırılara hazırlandığı ileri sürülen haberde, ilave bir uçak gemisi taarruz grubu ile deniz piyade birliğinin, Orta Doğu'da faaliyet gösteren yaklaşık 20 savaş gemisine gelecek ay katılabileceği öne sürüldü.

ABD'NİN İSRAİL'E EK PATRİOT SİSTEMİ GÖNDERMEKTE OLDUĞU İDDİASI

Haberde, uçuş takip verilerine ve konuya ilişkin bilgi sahibi iki yetkiliye dayandırılarak, "ABD ordusu, ülkedeki füze savunmasını güçlendirmek amacıyla Texas'tan İsrail'e ek bir Patriot sistemi gönderiyor." ifadesi kullanıldı.

Başkan Donald Trump'ın henüz karar vermemiş olmasına rağmen seçim sonrasında İran'ın altyapısını ve nükleer alanlarını hedef alabilecek büyük bir saldırıya meyilli olduğu da savunuldu.

Haberde ayrıca, eski İsrail askeri istihbarat yetkilisi Danny Citrinowicz'in, "İsrail ve ABD'nin yapmaya devam ettiği en büyük hatalardan birinin, İran'a yönelik kritik altyapı saldırıları veya üst düzey yetkililerin elimine edilmesi de dahil olmak üzere başka bir saldırı dalgasının rejimi bir şekilde devirebileceğini varsaymak olduğuna inanıyorum." görüşüne yer verildi.

CNN'in haberinde, Orta Doğu'daki ABD güçlerinin, Başkan Donald Trump'tan emir almalarının ardından 96 saat içinde İran'a karşı yeni ve potansiyel büyük saldırılar başlatmaya hazır olduğu iddia edilmişti.

Bu özel günün iki millet arasındaki kalıcı dostluğu vurgulamak için değerli bir fırsat sunduğuna işaret eden Charles, ikili bağların gücünün kendisini son derece memnun ettiğini ve gelecek yıllarda daha da yakın ilişkiler geliştirme yönündeki kararlılığını pekiştirdiğini belirtti.

Kral Charles, mesajında şunları kaydetti:

"Günümüzün ortak sınamalarıyla, özellikle iklim değişikliği ve doğal dünyamızın korunmasına ilişkin zorluklarla mücadele ederken, ülkelerimizin anlamlı ve kalıcı çözüm arayışında birlikte çalışmayı sürdüreceğini umuyorum. Türkiye'nin COP31'e Antalya'da ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bu dönemde, iklim değişikliğiyle mücadele, sürdürülebilirlik ve doğal çevremizin korunmasına yönelik küresel çabaların ilerletilmesi amacıyla dünya ülkelerini bir araya getirme konusunda ülkenizin gösterdiği liderliği takdirle karşılıyorum. Eşim ve ben, size ve tüm Türk halkına gelecek yıl boyunca barış, refah ve esenlik diliyoruz."

Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da düzenlenen Türkiye-Bulgaristan-Romanya Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanları Toplantısı'nın ardından toplantının ardından üç ülke ortak bildiri yayınladı. Üç ülkenin savunma bakanları tarafından yayımlanan ortak bildiride, Ukrayna'ya karşı yürütülen savaşta meydana gelen saldırıların tehlikeli bir tırmanışa işaret ettiği belirtildi. Karadeniz'in uluslararası ticaretin yanı sıra tahıl, gübre ve enerji kaynaklarının taşınmasında hayati bir koridor olduğu vurgulanan bildiride, deniz trafiğindeki aksamaların küresel tedarik zincirlerini, gıda ve enerji güvenliğini tehdit ettiği ifade edildi.

Bildiride, tüm taraflara Karadeniz'deki ticari gemileri, deniz altyapısını ve seyrüsefer serbestisini tehlikeye atabilecek eylemlerden kaçınma çağrısı yapıldı. Saldırılarda hayatını kaybeden denizciler nedeniyle derin üzüntü duyulduğu belirtilerek, vatandaşları ve gemileri olaylardan etkilenen devletlerle dayanışma mesajı verildi.

"ULUSLARARASI HUKUKA UYULMALI"

Ortak bildiride, Karadeniz'de güvenliğin sağlanması, bölgesel istikrarın korunması ve güvenli deniz faaliyetlerinin kolaylaştırılması için Montrö Sözleşmesi ve uluslararası insancıl hukuk dahil olmak üzere uluslararası hukuka uyulması gerektiği hatırlatıldı.

NATO İLE KOORDİNASYON VURGUSU

Türkiye, Bulgaristan ve Romanya'nın NATO müttefikleri olarak bölgenin güvenlik ihtiyaçlarına kendi imkân ve kabiliyetleriyle yanıt verdiği ve İttifak'ın caydırıcılık ile savunma kapasitesine katkıda bulunduğu kaydedildi. Bildiride, NATO ile gerektiğinde koordinasyon içinde bilgi paylaşımının artırılması, deniz alanına ilişkin farkındalığın geliştirilmesi ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi konularında mutabakata varıldığı belirtildi.

Üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliği ve koordinasyonun sürdürüleceği, bölgesel güvenlik ve istikrara katkı sağlayacak istişareler ile ilave somut tedbirlerin ele alınacağı bildirildi. İstişarelerin sonraki turlarının Ankara ve Bükreş'te gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021'de başlatılan antik tiyatro kazısı, Nilüfer Belediyesinin desteğiyle Bursa Uludağ Üniversitesi adına Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Şahin başkanlığında sürüyor.

Helenistik Dönem'de Uluabat Gölü'ne hakim Zambaktepe'nin yamacına inşa edildiği belirlenen, VIP alanlarıyla loca benzeri bölümleri bulunan ve yaklaşık 5 bin kişi kapasiteli olduğu değerlendirilen tiyatroda, kazılarda ortaya çıkarılan ve orijinal yerlerine konulan 42 seyirci basamağı bulunuyor.

Tiyatronun alt kavea (seyircilerin oturduğu alan) bölümünün kuzeyinde, 1. yüzyıla tarihlenen kerpiç sandukalı, pişmiş toprak çatkı mezar (kiremit çatma mezar) bulundu.

Mezarda inceleme yapan arkeologlar, defnedilen kişinin yakıldığını tespit etti.

- "Yandığı için çok fazla buluntu vermiyor"

Kazı Başkanı Prof. Dr. Derya Şahin, AA muhabirine, tiyatro alanındaki bu sezon kazılarını kasım ayı sonu itibarıyla tamamlamayı planladıklarını söyledi.

İki arkeolog, bir restoratör ve işçilerle tiyatronun alt kavea bölümündeki çalışmaları büyük oranda tamamladıklarını belirten Şahin, alt kaveanın kuzey bölümünde toprak altındaki kısmı açmaya, ana kayaya kadar inmeye, yatakları tespit etmeye çalıştıklarını aktardı.

Şahin, çalışmaların detaylarına değinerek şöyle konuştu:

"Bu yıl ilginç bir kerpiç sandukalı, pişmiş toprak, çatkı mezara rastladık. Dolayısıyla ilginç bir buluntu oldu. Niçin burada bir mezar yapısı bulunuyordu? Bu, büyük bir soru işareti oldu. Bir taraftan da bizi çok heyecanlandırdı. Bununla ilgili oluşan soru işaretlerini çözmeye çalışıyoruz. Tabii iyi ve uzun soluklu bir kütüphane çalışması yapmamız gerekecek. Bu yıl en önemli tespitimiz, tiyatronun alt kaveasında, kuzey bölümde bulunan kerpiç sandukalı bir mezar yapısıydı. 1. yüzyıla tarihleniyor."

Antik kentin girişinde zaten bir nekropol alanının olduğunu aktaran Şahin, "Mezar yapısı itibariyla buradaki bildiğimiz mezarlara birebir benziyor, aynı özellikleri taşıyor. Tabii ki bir antik kentte, kentin nekropol yapısı varken, tiyatro alanında bir mezar yapısının ne işi vardı? Bu, bizi çok heyecanlandırdı. Mezarın özel bir mezar olması, bir anlam ifade etmesi, bir kutsallık ya da kahramanlık izi taşıması lazım. Verimli bir çalışma olduğunu düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Şahin, mezara defnedilen kişinin yakıldığını tespit ettiklerini anlatarak, "Dolayısıyla kişi sayısını söylemek pek mümkün değil, kemiklerden. Yandığı için çok fazla buluntu vermiyor." dedi.

Tiyatronun iki katlı olduğu düşünülüyor

Tiyatronun üst kavea bölümünde de çalıştıklarını, bu alanda altyapıya dair çok fazla buluntu elde edemediklerini dile getiren Şahin, "Dolayısıyla kaveanın üst kısmının tonozlu bir alan üzerine yerleştirilmiş olduğunu düşünüyoruz. Bu tamamen tahrip olduğu için bugün üst kaveaya dair herhangi bir tespit yapmak mümkün olmadı." şeklinde konuştu.

Şahin, tiyatronun iki katlı olduğunu tahmin ettiklerini belirterek, şunları kaydetti:

"Ortada yaklaşık 1 metre genişliğinde, diazoma adını verdiğimiz yürüyüş alanları bulunuyor. Onun üstünde de tekrar oturma sıralarının bulunduğu bir alan daha. Üst kata dair tonozlu bir yapı hayal ediyoruz. Normalde burası klasik Hellenistik bir tiyatro yapısı gösteriyordu. Yani bir yamaç üzerine yerleştirilmiş. Son evresini, yazıtlardan da anlaşıldığı gibi milattan sonra 2. yüzyılın erken tarihlerine tarihlendirebiliyoruz. Üst kısmının da Roma Dönemi tiyatroları gibi tonozlu yapının üzerine oturmuş olabileceğini düşünüyoruz."

Yerleşimin sürekli devam ettiği bir kentte arkeolojik çalışma yaptıklarını vurgulayan Şahin, izole kentlerdeki yapılar gibi yapıların çok iyi korunmuş hallerini bulmanın mümkün olmadığını, yine de antik kente dair önemli tespitler yapılabildiğini aktardı.

Şahin, tiyatronun etrafının da bir çalışma alanı olduğunu ifade ederek, tiyatroyla bağlantılı yapıların, başka tapınak ya da benzeri bir yol güzergahının olabileceğini, bir sürü olasılığın halen saklı, gizemli bir şekilde kendini koruduğunu sözlerine ekledi.

Lacivert-beyazlı ekip, Avrupa basketbolunun kulüp düzeyindeki en prestijli organizasyonunda bu sezon geride kalan 7 maçta 3 galibiyet, 4 yenilgi yaşadı. Hapoel ise 5 galibiyet, 2 yenilgi aldı.

Anadolu Efes'in Avrupa kupalarında 921. karşılaşması

Anadolu Efes, Hapoel maçıyla Avrupa'da 921. kez sahne alacak.

Lacivert-beyazlılar, Avrupa kupalarında geride kalan 920 karşılaşmada 509 galibiyet, 411 yenilgi yaşadı.

Anadolu Efes, 2001-02 sezonundan itibaren yer aldığı Avrupa Ligi'nde ise 673. maçını yapacak. Ligdeki 672 müsabakanın 352'sini kazanan lacivert-beyazlılar, 320'sinde mağlup oldu.

Hapoel ile Avrupa Ligi'nde üçüncü kez karşı karşıya gelecek Anadolu Efes, daha önce yapılan 2 maçı da kaybetti.

BEŞİKTAŞ MAÇI BU AKŞAM SAAT KAÇTA?

Turkcell Basketbol Gelişim Merkezi'nde yapılacak maç, saat 20.30'da başlayacak. Karşılaşma S Sport'tan yayınlanacak.

Beşiktaş 30 Ekim Cuma günü ise bu kez deplasmanda İtalya'nın Virtus Bologna ekibi ile TSİ 22.30'da karşılaşacak.

3 GALİBİYETİ VAR

EuroLeauge'e ikinci kez katılan Beşiktaş çıktığı 7 maçta 3 galibiyet, 4 yenilgi yaşadı. Son şampiyon Yunan temsilcisi ise 5 galibiyet, 2 yenilgi aldı.

AVRUPA LİGİ'NDE 32. MAÇ

Siyah-beyazlı takım, tarihinde ikinci kez mücadele ettiği Avrupa Ligi'nde 32. kez sahaya çıkacak.

Beşiktaş, 2012-13 sezonunda o dönem her biri 6 takımlı 4 grupta oynanan organizasyonda grup aşamasında 5, son 16 turunda 2 olmak üzere 7 galibiyet elde etti.

Organizasyona son 16 turunda veda eden siyah-beyazlılar, 24 müsabakada 17 yenilgi yaşadı.

Siyah-beyazlı ekip, Avrupa Ligi'nde yaptığı 31 maçta 10 galibiyet ve 21 mağlubiyetle sahadan ayrıldı.

Bu egzersiz yalnızca zıplama becerisini değil, kolların ve bacakların birlikte çalışmasını da sınıyor. Kasların tekrarlanan inişleri karşılaması, kalp ve akciğerlerin de hareket boyunca tempoyu koruması gerekiyor.

Yaşa göre yaklaşık jumping jack hedefleri

San Francisco'daki General Medicine'da iç hastalıkları uzmanı ve tıbbi direktör olan Pallabi Sanyal-Dey, jumping jack için standartlaştırılmış ölçütler bulunmadığını belirtti. Bu nedenle tekrar sayısı, kişinin fiziksel uygunluğunun ortalamanın üzerinde veya altında olduğunu kesin biçimde göstermiyor. Yine de bazı yaş grupları için yaklaşık kılavuzlar kullanılabiliyor ancak bunların klinik eşik olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Sanyal-Dey ile kurul sertifikalı iç hastalıkları uzmanı ve Sorrell MD'nin kurucusu Luke Sorrell, şu hedefleri paylaştı:

5-9 yaş arası çocuklar: 10 saniyede yaklaşık beş jumping jack. Bu sayı 9 yaşına gelindiğinde sekiz ila 10'a çıkabilir.

10-39 yaş arası çocuklar ve yetişkinler: Dakikada yaklaşık 40-60 jumping jack. Yaş ilerledikçe performans düşmeye başlayabilir.

40-59 yaş arası yetişkinler: Dakikada yaklaşık 30-50 jumping jack.

60-69 yaş arası yetişkinler: Dakikada yaklaşık 20-40 jumping jack.

70 yaş ve üzeri yetişkinler: Kontrollü biçimde yaklaşık 10-20 tekrar veya düşük etkili bir varyasyon.

Bu sayılar geçme-kalma puanı değil. Yapılabilecek jumping jack sayısını fiziksel uygunluk düzeyi, cinsiyet ve genel sağlık durumu gibi faktörler etkiliyor.

Sorrell, erkeklerin daha fazla kas kütlesine sahip olma eğilimi nedeniyle ortalama olarak birkaç tekrar daha fazla yapabildiğini ancak fiziksel uygunluğun cinsiyetten daha belirleyici olduğunu söyledi. Eklem ağrısı, fazla kilo, pelvik taban sorunları, özellikle doğum veya menopoz sonrası dönem, nöropati ve kalp ya da akciğer hastalığı da performansı sınırlayabiliyor.

Jumping jack fiziksel uygunluk hakkında ne söylüyor

Jumping jack aynı anda birçok fiziksel beceriyi çalıştırıyor. Performans, şu alanlar hakkında fikir verebiliyor:

Koordinasyon: Jumping jack, kol ve bacak hareketlerinin eş zamanlı yapılmasını gerektiriyor ve vücudun iki tarafını koordine etme becerisini sınıyor. Sanyal-Dey'e göre bu durum özellikle çocuklar için önem taşıyor; çünkü hareketi öğrenmek koordinasyon gelişimini yansıtıyor. Yetişkinlikte ise fiziksel kondisyon, performansta genellikle daha büyük bir etken haline geliyor.

Denge: Tekrar tekrar zıplamak ve yere inmek; dengeyi, ayak bileği stabilitesini ve vücudun konumunu kontrol etme becerisini sınıyor. Bu beceriler yaşla birlikte gerileyebiliyor ve hareket kabiliyetini korumakla düşmeleri önlemek açısından önem taşıyor.

Kas gücü: Yerden yükselmek, hızlı ve güçlü kas kasılmaları gerektiriyor. Sorrell, patlayıcı hareketlerden sorumlu hızlı kasılan kas liflerinin yaşla birlikte gerileme eğiliminde olduğunu ve bunun günlük hareketleri gerçekleştirme ile denge kaybının ardından toparlanma becerisini etkileyebileceğini belirtti.

Kardiyovasküler uygunluk: Bir dakika boyunca aralıksız jumping jack yapmak nefes alışını ve kalp atış hızını artırabiliyor. Bunun nedeni, sürekli hareketin kardiyovasküler sistemi zorlaması. Daha yüksek aerobik uygunluk, daha uzun yaşamla ilişkilendiriliyor. Sorrell, egzersizden 20-30 saniye sonra nefes nefese kalmanın daha düşük aerobik kapasiteye işaret edebileceğini de ekledi.

Jumping jack güvenli şekilde nasıl yapılır

Özellikle jumping jack hareketi fiziksel uygunluğu takip etmek için kullanılıyorsa hızdan çok doğru form önem taşıyor.

Ayakta başlayın: Ayaklarınızı birleştirin, kollarınızı yanlarda tutun ve dizlerinizi hafifçe gevşek bırakın.

Dışa doğru zıplayın: Kollarınızı başınızın üzerine kaldırırken ayaklarınızı kalça genişliğinden daha fazla açın.

Başlangıç pozisyonuna dönün: Kollarınızı indirirken ayaklarınızı yeniden birleştirmek için zıplayın.

Yumuşak inin: Dizlerinizi hafifçe bükün ve hareketleri kontrollü gerçekleştirin.

Sabit tempo koruyun: Acele etmek yerine akıcı ve istikrarlı tekrarlara odaklanın.

Zıplamak eklemleri rahatsız ediyor veya dengeyi etkiliyorsa kollarınızı kaldırırken her seferinde bir ayağınızı yana basmayı deneyin. Bu düşük etkili versiyon, tekrarlanan inişleri ortadan kaldırıyor.

Sorrell, göğüs ağrısı, olağandışı nefes darlığı, baş dönmesi veya bilinen kalp rahatsızlığı bulunan kişilerin önce doktorundan onay alması ve kendini zorlamaması gerektiğini söyledi.

Çay tüketimi sigara içenlerde de riskle ilişkilendirildi

Araştırma, ılık ve orta yoğunlukta demlenmiş siyah çayın kardiyovasküler sağlık açısından en iyi seçenek olduğunu gösterdi. Sigara içmemek ve düzenli egzersiz yapmak gibi sağlıklı alışkanlıklarla birlikte çay tüketenlerde kardiyovasküler hastalık riski en düşük seviyede görüldü.

Çay, sigara içen kişilerde de belirli ölçüde koruyucu etkiyle ilişkilendirildi. Araştırmaya katılmayan Dartmouth Hitchcock Medical Center Heart and Vascular Center klinik diyetisyeni Jean Copeland, sigara içmeyenlerdeki faydanın daha büyük olduğunu ancak sigara içenlerde de bir miktar yarar görüldüğünü belirtti.

Kateşinler damar sağlığını destekliyor

Çay, flavonoidlerin bir türü olan kateşinler açısından zengin bir içecek olarak öne çıkıyor. Antioksidan ve iltihap karşıtı özelliklere sahip flavonoidler; damar sertliğini azaltmaya, kan akışını iyileştirmeye ve kardiyovasküler hastalık ile bilişsel gerilemenin önlenmesine yardımcı olabiliyor.

Copeland, çayın demlenmesiyle antioksidanların yapraklardan çıktığını ancak yeterli miktarda kateşin elde etmek için iki veya üç dakikalık demleme süresinin yeterli olduğunu söyledi. Çayın daha uzun süre demlenmesinin onu acılaştırabileceğini ve kateşinleri olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Siyah çay kalp sağlığıyla daha tutarlı ilişki gösterdi

Araştırmada siyah çay, yeşil çaya kıyasla kalp sağlığıyla daha tutarlı biçimde ilişkilendirildi. Önceki araştırmalar da şekersiz siyah veya yeşil çay tüketiminin kolesterolü düşürmeye ve kan basıncının daha iyi kontrol edilmesine katkı sağlayabileceğini göstermişti.

Araştırmaya dahil olmayan Detroit merkezli kayıtlı diyetisyen ve Academy of Nutrition and Dietetics sözcüsü Grace Derocha, siyah çayın teaflavin adı verilen ve iltihaplanma ile lipid metabolizması üzerinde faydalı etkileri olabilecek antioksidanlar içerdiğini söyledi.

Derocha, bunun siyah çayın mutlaka yeşil çaydan daha iyi olduğu anlamına gelmediğini belirtti. Her iki çayın da faydalı bitkisel bileşikler içerdiğini ve mevcut araştırmaların her ikisinin potansiyel kardiyovasküler faydalarını desteklediğini ifade etti.

Çok sıcak çay damarlar için risk oluşturabilir

Araştırmacılar, çayın türü ve yoğunluğunun yanı sıra sıcaklığın da etkisini inceledi. "Yakacak kadar sıcak" çay, bu araştırmada daha yüksek damar hastalığı riskiyle ilişkilendirildi.

Diğer araştırmalar da sıcak içecekleri mide ve yemek borusu kanseri riskindeki artışla ilişkilendirdi.

Araştırma, ılık veya oda sıcaklığındaki çayın günde altı ila sekiz fincan tüketilmesinin kardiyovasküler açıdan en fazla faydayı sağlayabileceğini öne sürdü. Ancak araştırmaya katılmayan MedStar Georgetown University Hospital kardiyoloğu ve Georgetown University School of Medicine yardımcı doçenti Anam Waheed, bu miktarın kesin bir hedef olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Waheed, sade çayın ölçülü tüketildiğinde daha düşük damar hastalığı riskiyle ilişkili olduğunu, çok sıcak çayın zararla ilişkilendirildiğini ve aşırı tüketimde olası faydanın ortadan kalktığını belirtti.

Kızılcığın idrar yolu enfeksiyonlarını (İYE) önlemeye yardımcı olabileceği daha önceki çalışmalarla ortaya konmuştu. Araştırmacılar, bu etkide rol oynayan proantosiyanidin (PAC) adlı bileşiklerin ağız sağlığına da katkı sağlayabileceğini inceledi.

Kızılcığın bileşikleri bakterilerin tutunmasını zorlaştırıyor

Chicago Illinois Üniversitesi'nden çocuk diş hekimi Christine Wu, kızılcık suyunun genellikle ekşi, asidik ve şekerli olduğu için ağız sağlığına olumlu katkı sunmayacağının düşünüldüğünü söyledi. Wu, yeni çalışmanın ise bunun tersini gösterdiğini belirtti.

Kızılcıkta bulunan proantosiyanidinler, İYE'lerde Escherichia coli bakterisinin mesaneyi kaplayan hücrelere tutunmasını zorlaştırabiliyor. Araştırmacılar, aynı bileşiklerin diş plağında çoğalan ve diş çürüklerine katkıda bulunabilecek asitleri üreten Streptococcus mutans gibi bakterileri de engelleyebileceğini belirtiyor.

Wu ve çalışma arkadaşları, ticari kızılcık suyundaki proantosiyanidinlerin etkisini incelemek için sekiz yetişkin ve 14 çocuğun katıldığı randomize çapraz geçişli bir çalışma yürüttü. Katılımcıların her biri farklı günlerde saf kızılcık suyu, yüzde 27 kızılcık suyu içeren şekerli içecek ve su tüketti.

Her test aşamasında katılımcılar, ağızlarının bir tarafı temizlenmeden önce 24 saat boyunca ağız hijyeninden kaçındı. İlk plak örneğinin alınmasının ardından test içeceğini içmeden önce ağızlarında çalkaladılar. Araştırmacılar, 30 dakika sonra ağızlarının diğer tarafındaki plaktan ikinci örneği aldı.

Saf kızılcık suyu plak bakterilerini azalttı

Başlangıç örnekleriyle içme deneyinden sonra alınan örnekleri karşılaştıran ekip, saf kızılcık suyunun bakteriyel çoğalmayı yetişkinlerde yüzde 44 azalttığını belirledi. Çocuk katılımcılarda ise başlangıç örneklerine göre yüzde 33'lük azalma gözlendi.

Araştırmacılar, yetişkinlerdeki daha büyük sayısal azalmanın plak bileşimindeki yaşa bağlı farklılıklarla ve kızılcıktan gelen antimikrobiyal bileşiklere karşı değişen duyarlılıkla ilişkili olabileceğini ifade etti. Ağız mikrobiyomunun bileşimi, çeşitliliği ve miktarı açısından yetişkinlerle çocuklar arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu belirtti.

Yüzde 27 oranında kızılcık suyu içeren şekerli içeceğin ardından plakta yeniden oluşan bakterilerin sayısı başlangıçtakinden daha düşük çıktı ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Saf kızılcık suyu, bakteriyel çoğalmanın yanı sıra plak asidi üretimini de önemli ölçüde azalttı. Bu durum, asitlerin diş minesinde yol açabileceği hasarı potansiyel olarak sınırlayabilir.

Çalışmanın sonuçları henüz diş çürüklerini kanıtlamıyor

Araştırmacılar, saf kızılcık suyunun daha yüksek proantosiyanidin içeriği nedeniyle şekerli içeceğe kıyasla daha iyi sonuç vermiş olabileceğini öne sürdü. Ancak bu açıklamanın doğrulanması için yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirtti.

Çalışmanın küçük olması ve katılımcıların zaman içinde diş çürüklerinden korunup korunmadığının ölçülmemesi, sonuçların sınırları arasında yer alıyor. Deney sırasında yalnızca plak aktivitesi ve asit seviyeleri incelendi.

Araştırmacılar, kızılcık suyunun yüksek asit içeriğinin dişlere zarar verip vermeyeceğinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Asidik içeceklerin diş erozyonuna etkisiyle ilgili mevcut kanıtların tutarsız olduğunu, bazı araştırmaların ise kızılcık suyunun dentin erozyonunu azaltabileceğini gösterdiğini aktardı.

Plak aktivitesi ve asit üretimi diş çürüklerinin başlıca nedenleri arasında yer aldığı için bulgular, kızılcığın temel besin değerlerinin yanı sıra ağız sağlığına da katkı sağlayan bir "fonksiyonel gıda" olabileceğine dair ön kanıt sunuyor.

Araştırmacılar, kızılcık suyunun düşük şekerli ve ekşi tadının özellikle çocuklar açısından içilebilirliği sınırlayabileceğini gözlemledi. Gelecekte karyojenik olmayan tatlandırıcıların kullanılmasıyla kabul edilebilirliğin güvenlik veya etkililikten ödün vermeden artırılabileceğini belirtti.

BPH, prostatın genellikle yalnızca bir bölümünde büyümesiyle ortaya çıkan doğal bir süreçtir. Geçiş bölgesinin yaşla büyümesi, üretrayı daraltarak idrarın daha yavaş ve düzensiz akmasına yol açabilir.

Bulgular The Journal of Pathology'de yayımlandı. Kıdemli yazar Vasan Yegnasubramanian, BPH'nin dünya genelinde milyonlarca erkeği etkilediğini ancak hastalığın prostatın diğer bölgeleri görece korunurken neden özellikle geçiş bölgesinde geliştiğinin hâlâ tam olarak bilinmediğini söyledi.

Yaklaşık 130 bin hücre incelendi

50 yaşından büyük erkeklerde en yaygın prostat sorunu olan BPH'de hormon değişiklikleri, iltihaplanma ve hücresel artışın rol oynadığı düşünülüyor. Ancak hastalığın hücresel düzeyde nasıl geliştiği henüz açıklığa kavuşmadı.

Albany Medical College'da ürolog olan Charles Welliver, ağustos ayında Urology Care Foundation'ın podcast'inde yaptığı açıklamada BPH'nin hücrelerin büyümesinden değil, prostat içindeki hücre sayısının artmasından kaynaklandığını belirtti.

Johns Hopkins ekibi, prostat kanseri bulunan 10 erkeğin kanserli olmayan prostat dokularını inceledi. Örnekler prostatın üç ana bölgesinden alındı ve yaklaşık 130.000 hücrede hangi genlerin aktif veya pasif olduğu analiz edildi.

Araştırmacılar, geçiş bölgesinden alınan dokularda ve BPH örneklerinde, prostatın diğer kısımlarında nadir görülen farklı bir hücre popülasyonu belirledi. WIF1+ adı verilen bu hücreler, bazal hücrelerin bir alt türünü oluşturuyor ve aynı ailedeki diğer hücrelerden hem gen etkinliği hem de anatomik özellikler bakımından ayrılıyor.

WIF1+ hücreleri büyüme sinyallerine yanıt veriyor

RNA dizilemesi ve boyama çalışmaları, WIF1+ hücrelerinin insan prostatının geçiş bölgesinde belirgin biçimde yoğunlaştığını gösterdi. Bu hücrelerle ilişkili bazı genler testosteron gibi androjenlere yanıt verirken, bazıları prostatın büyümesini ve gelişimini etkileyen sinyal yollarında rol oynuyor.

Araştırmacılar, WIF1+ bazal hücrelerin bölgesel yoğunluğu, kendilerine özgü moleküler özellikleri ve ilgili biyolojik yolaklarla birlikte değerlendirildiğinde, epitel ve stromal yeniden yapılanmayı teşvik ederek BPH'nin gelişimine katkıda bulunabileceğini belirtti.

Ekip ayrıca bu hücrelerin iltihaplanmayı ve WNT adı verilen büyüme sinyali yolunu baskılayarak prostat kanserinin geçiş bölgesinde neden daha seyrek görüldüğünü açıklamaya yardımcı olabileceğini öne sürdü.

Çalışmanın birinci yazarı Rulin Wang, analizlerin WIF1+ hücrelerinin prostat büyümesine katkı sağlayabilecek doku yeniden yapılanmasıyla ilişkili moleküler özellikler taşıdığını ve komşu hücrelerle iletişim kurabildiğini ortaya koyduğunu söyledi. Wang, bu özelliklerin geçiş bölgesinin kendine özgü biyolojik ortamının oluşmasına katkıda bulunabileceğini belirtti.

Büyümüş prostat dokularında yoğunluk arttı

Wang ve çalışma arkadaşları, kamuya açık veri kümelerini incelediklerinde bulgularını destekleyen ek kanıtlara ulaştı. Büyümüş prostat bezi dokularında WIF1+ bazal hücrelerinin yoğunluğu artmıştı.

Bu hücrelerin gen imzası da belirgin biçimde değişmişti. Wang, sonuçların WIF1+ hücrelerinin geçiş bölgesini BPH'ye karşı özellikle duyarlı hâle getiren bölgesel süreçlere katkıda bulunabileceği olasılığını gündeme getirdiğini söyledi.

Araştırmacılar, bu değerlendirmenin şimdilik bir hipotez olduğunu vurguladı. Gelecekteki çalışmalar, WIF1+ bazal hücrelerinin büyümüş prostat bezlerinin gelişimindeki işlevsel rolünü inceleyebilir.

Bu hücrelerin BPH'de doğrudan rol oynadığı doğrulanırsa, ileride ilaç tedavileri için hedef hâline gelebilirler.

Plasenta, büyüyen bebeğe besin sağlamanın yanı sıra anne ile fetüs arasında hormon ve bağışıklık sinyalleri taşıyor, ayrıca beyin gelişimine yardımcı olan maddeler salgılıyor. Araştırmacılar, stres ve taklit edilen viral enfeksiyon sırasında bu iletişimde neler olduğunu inceledi.

Her iki maruziyet de gelişmekte olan beyinde birçok genin etkinliğini değiştirdi ancak değişimler zıt yönlerde gerçekleşti. Stres ayrıca annelerin kanındaki ve plasentalarındaki antiviral bağışıklık tepkilerini azalttı.

The Ohio State University Wexner Medical Center'da Branden Verosky ve kıdemli yazar Tamar Gur tarafından yürütülen çalışmada, deneylerin çoğu fareler üzerinde yapıldı. Araştırmacılar ayrıca 20 insan plasentası üzerinde küçük ve keşif niteliğinde bir inceleme gerçekleştirdi.

Gur, "Bulgular oldukça dikkat çekici. Plasentanın basitçe pasif bir organ olmadığını gördük. Plasenta, anne ile fetüs arasında etkin bir iletişim sistemi," dedi.

"Araştırmamız, stresin bu iletişimi beyin gelişimi açısından önem taşıyabilecek biçimlerde değiştirebileceğini gösteriyor."

Araştırmacılar stresi farelerde nasıl test etti

Ohio State'in Psikiyatri ve Davranışsal Sağlık Bölümü'nde görev yapan ve Soter Women's Health Research Program'ı yöneten Gur'un ekibi, daha önce kullandığı bir stres rutininden yararlandı.

Gebeliğin ortasından itibaren bir grup fare, yedi gün boyunca her gün iki saat kafeslerindeki küçük ve havalandırmalı plastik tüplerde tutuldu. Başka bir grup ise aynı süre boyunca yalnızca her gün tartıldı.

Son gün, her gruptaki bazı farelere viral enfeksiyonu taklit eden bir molekül verildi. Diğer farelere tuzlu su uygulandı.

Strese maruz kalan anneler o hafta daha az kilo aldı ancak fetüsleri ve plasentaları genel olarak karşılaştırma grubundakilerle yaklaşık aynı ağırlıkta kaldı. İstisna, stres ile taklit edilen enfeksiyonun birlikte görüldüğü grupta daha küçük olan erkek fetüsleri destekleyen plasentalardı.

Stres plasentadaki bağışıklık genlerini değiştirdi

Ekip önce yalnızca stresin etkisini inceledi ve altı batından alınan 27.372 plasenta hücresindeki gen etkinliğini ölçtü. Üç batın stresli annelerden, üçü ise stressiz annelerden geldi.

Plasentadaki birçok bağışıklık hücresinde, hücrelerin virüslere karşı savunmasına yardımcı olan interferon genlerinin etkinliği azaldı. Kan damarlarını döşeyen hücreler de dahil olmak üzere bazı diğer hücrelerde de benzer düşüş görüldü.

Beyaz kan hücrelerinin bir türü olan nötrofiller farklı tepki verdi. Stres, bu hücrelerdeki iltihaplanma genlerinin etkinliğini artırdı.

Plasentanın büyük bölümünü oluşturan hücrelerde ise hücrelerin enerji üretimindeki temel yolla ilgili genlerin etkinliğinin azalması dışında çok az değişiklik görüldü. Plasentalar stres olsun ya da olmasın yaklaşık aynı hücre türü karışımını içeriyordu. Fark, bu hücrelerdeki genlerin etkinliğinde ortaya çıktı.

Antiviral savunma stresle zayıfladı

Taklit edilen enfeksiyon her iki grupta da güçlü bir bağışıklık tepkisi oluşturdu ancak stres bu tepkinin bir bölümünü azalttı.

Üç saat sonra stresli annelerin kanında, aynı enjeksiyonu alan stressiz annelere kıyasla antiviral bir sinyal olan interferon beta yaklaşık yüzde 81 daha azdı. Her kan testi grubunda beş ya da altı anne bulunuyordu. Altı saat sonra plasentalarda da benzer bir örüntü görüldü.

Taklit edilen enfeksiyon, stressiz annelerin plasentalarında 2.767 genin etkinliğini değiştirdi. Stresli annelerin plasentalarında ise bu sayı 1.211'de kaldı ve yarıdan daha az oldu.

Antiviral genler en güçlü tepki veren gruplar arasındaydı ancak stres sonrasında bu tepki daha sınırlı kaldı. Önceden planlanan karşılaştırmalardan biri bu farkı desteklerken başka bir istatistiksel test tesadüf olasılığını dışlayamadı.

Üçüncü saatte fetüslerde annelerde görülen yaygın bağışıklık değişikliklerinden çok azı görüldü. Fetüslerin kanında yalnızca iki iltihaplanma sinyali yükseldi ve fetüsleri çevreleyen sıvıda değişiklik olmadı.

Fetal beyindeki genler farklı yönlerde tepki verdi

Araştırmacılar, her biri farklı bir batından alınan 26 fetal beyni inceledi ve etkinliği birlikte artıp azalan gen gruplarına odaklandı.

DNA'nın kopyalanması ve onarılmasıyla ilgili bir grup, stresten sonra daha az etkin hâle gelirken taklit edilen enfeksiyondan sonra daha etkin oldu. Diğer iki grup ters bir örüntü gösterdi ancak enfeksiyonun bu gruplardan biri üzerindeki etkisi daha zayıftı.

Her iki grup da protein üretimine yardımcı oluyordu. Gruplardan biri ayrıca sinir hücreleri arasındaki bağlantılarla ilgiliydi. Erkek ve dişi fetüslerde aynı örüntü görüldü.

Gur, "Beklenmedik bir bulgu, doğum öncesi stres ile enfeksiyon benzeri bağışıklık etkinleşmesinin bazı fetal beyin gen ağlarını etkilediğini, ancak zıt yönlerde etkilediğini göstermesiydi. Bu da farklı anne maruziyetlerinin ortak gelişimsel yolları farklı biçimlerde bozabileceğini düşündürüyor," dedi.

Gen etkinliği değişimleri neye işaret ediyor

Araştırmacılar, stresle ortaya çıkan örüntünün beyin hücrelerinin çok erken olgunlaşmasını yansıtabileceğini düşünüyor. Genç hücreler bölünmeye devam etmek yerine olması gerekenden daha erken sinir hücrelerine dönüşmeye ve bağlantı kurmaya başlayabilir.

Daha önceki çalışmalar, stresin ve stres hormonlarının bu hücrelerin bölünmesini yavaşlatabileceğini ve gelişimlerini hızlandırabileceğini ortaya koymuştu. Yazarlar, doktorların bebeğin organlarının olgunlaşmasına yardımcı olmak için doğumdan önce steroid ilaçları vermesinin de benzer bir ilkeye dayandığını belirtti.

Taklit edilen enfeksiyon ise farklı bir sorun yaratabilir. Genç beyin hücreleri baskı altında bölünüyor olabilir ve bu durum DNA'yı onarma ihtiyacını artırabilir.

Bu değerlendirmeler gen etkinliğine ilişkin yorumları yansıtıyor; araştırmacıların beyin gelişiminde doğrudan gözlemlediği değişiklikleri göstermiyor.

Gebelik sırasında yaşanan şiddetli stres ve enfeksiyonların her ikisi de otizm ve şizofreni gibi durumlarla ilişkilendirildi. Farelerde her iki maruziyet de yavrularda benzer davranış sorunlarına yol açabilir. Yazarlar, ortak beyin süreçlerinin farklı biçimlerde bozulmasının bu örtüşmeyi açıklamaya yardımcı olabileceğini belirtti.

İnsan plasentası örnekleri de ipuçları sundu

İnsan plasentası örnekleri, Ohio State'in katılımcıları gebeliğin ilk üç ayında çalışmaya dahil ettiği araştırmadan alındı. Toplam 20 plasenta incelendi.

Araştırmaya diyabet gibi kronik rahatsızlıkları bulunan, tütün ya da yasa dışı uyuşturucu kullanan kişiler dahil edilmedi. Katılımcılar her üç aylık dönemde stres düzeyleriyle ilgili 10 soruyu yanıtladı ve depresyon belirtileri için ayrı bir anket doldurdu.

Araştırmacılar plasenta örneklerini doğumdan sonraki 12 saat içinde topladı. Dört gen grubu, gebelik boyunca stresle bağlantılı etkinlik örüntüleri gösterdi ancak depresyon puanlarıyla bağlantı göstermedi.

İki grup, DNA'nın etrafına sarıldığı ve hücrelerin hangi genleri kullanabileceğini kontrol etmeye yardımcı olan proteinlerle ilgiliydi. Bir diğer grup, hücreleri doku içinde bir arada tutan malzemeyle bağlantılıydı.

Stresli farelerin plasentalarında da DNA'yı saran proteinlerle ve bu destek malzemesiyle ilişkili genlerde değişiklikler görüldü.

Çalışmanın gösteremediği noktalar

Fetüsle ilgili tüm ölçümler doğumdan önce yapıldı. Bu nedenle çalışma, gen değişikliklerinin ilerleyen dönemde yavruları nasıl etkileyebileceğini gösteremez.

Bireysel fetüslerde plasentadaki daha güçlü bir antiviral tepki, beyinde enfeksiyonla ilişkili daha güçlü bir gen örüntüsüyle bağlantılıydı. Ancak bu bağlantı, beyin değişikliklerine plasentanın neden olduğunu kanıtlamıyor.

Strese bağlı beyin değişiklikleri, plasentadaki gen gruplarında görülen kapsamlı değişikliklerle örtüşmedi. Yazarlar, stresin birkaç özgül plasenta süreci üzerinden ya da plasentayı büyük ölçüde değiştirmeden etkileyen anne kaynaklı sinyaller aracılığıyla etki gösterebileceğini belirtti.

Araştırmalar yeni plasenta örneklerine yönelecek

Gur'un ekibi, plasentadaki belirli bağışıklık veya enerji süreçlerini değiştirmenin gelişmekte olan beyni koruyup koruyamayacağını test etmeyi planlıyor.

Gur, "Artık stresle başa çıkmaya yardımcı olan yolların değiştirildiğini biliyoruz," dedi.

"Bu yolların daha fazlasını ortaya çıkarabilirsek, belki stresin aktarımını durdurmaya yardımcı olacak bir tedaviyi hedefleyebiliriz."

Araştırmacılar ayrıca daha büyük insan plasentası gruplarını incelemek ve stresin zamanlamasının, yoğunluğunun ya da süresinin etkileri değiştirip değiştirmediğini araştırmak istiyor.

Santrifüj yöntemi en iyi sonucu verdi

Pennsylvania Eyalet Üniversitesi uzmanları, deney için New York'taki Perry's Ice Cream şirketinin dört üretim partisinden aldığı atıkları inceledi. Her numunenin ağırlığı yaklaşık 40 kilogramdı ve yağ oranları yüzde 1,8 ile 10,3 arasında değişiyordu.

Araştırmacılar, en etkili geri dönüşüm yöntemini belirlemek için ham maddenin hazırlanmasında farklı seçenekleri karşılaştırdı. Bazı numunelerde proteinler enzimlerle parçalanırken, bazılarında asitlik düzeyi değiştirildi. Karışımın bileşenleri daha sonra santrifüjde ayrıştırıldı. Karşılaştırma amacıyla ön işlem uygulanmayan numuneler de kullanıldı.

En başarılı sonuç, ön işlem uygulanmayan numunelerde elde edildi. Sıradan santrifüj işlemi, başlangıçtaki yağın yaklaşık yüzde 95'inin çıkarılmasını ve saflığının artırılmasını sağladı.

Bir-iki saat boyunca enzimlerle ek işlem uygulamak bazı durumlarda karışımın ayrılmasını kolaylaştırdı. Ancak daha uzun süreli işlem, elde edilen ürünün kalitesini düşürebildi. Asitlik değiştirildiğinde ise en iyi sonuçlar pH değerinin 11 olduğu alkali ortamda görüldü.

Geri kazanılan yağ farklı alanlarda kullanılabilir

Uzmanlar, teknolojinin ekonomik uygulanabilirliğini bilgisayar modeliyle değerlendirdi. Hesaplamalara göre geri kazanılmış yağın minimum satış fiyatı kilogram başına yaklaşık 40 sent olabilir. Kârlılık ise büyük ölçüde atığın başlangıçtaki yağ oranına ve üretim ölçeğine bağlı.

Bu tür ham maddeler gelecekte yem bileşenleri, biyoyakıt, yağlayıcı maddeler ve endüstriyel çözücülerin üretiminde kullanılabilir. Araştırmanın yazarları, teknolojinin gıda endüstrisindeki kayıpları azaltarak atıkları değerli bir kaynağa dönüştürebileceğini belirtiyor.

Bununla birlikte yöntemin geniş çaplı ticari kullanım olasılığının henüz doğrulanması gerekiyor.

Bilim insanları, yalnızca dışarıdan bilgi almakla kalmayıp çevreyi bağımsız biçimde etkileyen sistemlerin enerji maliyetlerini incelemek için matematiksel bir model geliştirdi. Robotlar, satranç programları ve sohbet botları da bu tür sistemlere örnek oluşturuyor. Bu sistemlerin aldığı kararlar, ileride hangi verilerin kendilerine ulaşacağını belirliyor.

Hatırlamak tahminleri iyileştiriyor ancak enerji tüketiyor

Araştırma, geçmiş eylemlere ilişkin bilgileri saklamanın tahmin doğruluğunu artırdığını gösterdi. Ancak bilgilerin korunması aynı zamanda termodinamik maliyet oluşturuyor. Bazı koşullarda bu maliyet, daha doğru tahminlerin sağladığı faydayı aşabiliyor.

Bu nedenle çevreyle aktif etkileşen sistemler için en verimli strateji, tüm bilgileri korumak yerine seçici unutma olabiliyor. Sistemler bazı eylemlerini hatırlamayarak kullanılabilir enerjiyi artırabiliyor.

Aktif sistemlerde önceki sonuçlar geçerli olmayabiliyor

Yeni sonuçlar, önceden belirlenmiş bir sinyal dizisini işleyen sistemlerle ilgili 2018 tarihli araştırmanın bulgularından ayrılıyor. Söz konusu çalışmada, enerjiyi en verimli kullanan modeller gelen bilgileri en iyi tahmin eden sistemlerdi.

Ancak sistem çevreyle aktif biçimde etkileşime girdiğinde bu düzenlilik her zaman geçerli olmuyor. Sistemin kararları gelecekte karşılaşacağı verileri değiştirdiği için geçmiş eylemleri hatırlamanın enerji maliyeti daha belirleyici hâle geliyor.

Bilgi silmenin fiziksel bir enerji bedeli var

Bu tür süreçlerin fiziksel temelini 1961 yılında Rolf Landauer açıklamıştı. Landauer, bilginin silinmesinin kaçınılmaz biçimde ısı açığa çıkarmasıyla bağlantılı olduğunu ve bu işlemin asgari bir enerji bedeli bulunduğunu ortaya koydu. Bu sınırın deneysel doğrulaması 2012 yılında elde edildi.

Çalışmanın yazarları, sonuçların gerçek bilgisayarlar üzerinde yapılan deneylere değil, teorik hesaplamalara dayandığını vurguluyor. Buna rağmen araştırma, akıllı sistemlerin enerji verimliliğinde ulaşabilecekleri sınıra yaklaşabilmesi için hatırlama ve unutma arasında denge kurmaları gerekebileceğini gösteriyor.

Ohio Eyalet Üniversitesi'nden Кэтрин Кэмпбелл-Киблер ve Синтия Клоппер'in yürüttüğü araştırmaya, Columbus'taki bir bilim müzesinde 136 Amerikan İngilizcesi ana dili konuşuru katıldı. Araştırmacılar önce katılımcıların doğal konuşma biçimlerini kaydetti, ardından Avustralyalı bir kadının ses kaydından sonra kelimeleri tekrarlamalarını istedi.

Bilinçli taklit beş özelliği de değiştirdi

Katılımcılar farklı görevlerin verildiği üç gruba ayrıldı. İlk gruptan duyduğu telaffuzu mümkün olduğunca doğru biçimde taklit etmesi, ikinci gruptan ise kendi aksanını koruması istendi. Üçüncü grup kelimeleri herhangi bir ek talimat olmadan tekrarladı.

Bilinçli olarak taklit eden katılımcılar, incelenen beş fonetik özelliğin tamamında Avustralya varyantına yaklaştı. Kendi alışılmış konuşma biçimini korumaya çalışanlarda ise araştırmacılar istatistiksel olarak anlamlı bir taklit tespit etmedi.

Özel talimat verilmeyen grup ise farklı bir sonuç ortaya koydu. Bu gruptakiler yalnızca bir özelliği benimsedi ve İngilizcedeki "near" kelimesinde "r" sesini daha zayıf telaffuz etmeye başladı. Avustralya İngilizcesinde bu konumda söz konusu sesin bulunmaması karakteristik bir özellik olarak öne çıkıyor.

Aksanı bilinçli biçimde taklit eden gönüllülerdeki değişim, özel talimat verilmeyen gruptakinden neredeyse sekiz kat daha güçlüydü.

Dikkat edilen sesler daha sık tekrarlandı

Ek bir anket, dikkatin taklitteki rolünü ortaya koydu. Katılımcılardan 21'i "a" ünlüsünün özel telaffuzunu, 22'si ise "r" sesinin alışılmadık tınısını fark etti. Belirli bir özelliğe dikkat edenler, bu özelliği kendi konuşmalarında daha sık tekrarladı.

Bununla birlikte, katılımcılara kendi aksanlarını koruma talimatı verildiğinde, fark edilen belirgin farklılıklar her zaman taklide dönüşmedi.

Кэмпбелл-Киблер'e göre insanlar konuşmalarını oldukça iyi kontrol edebiliyor. Ancak sosyal anlam taşıyan veya ilgi uyandıran fonetik özellikler telaffuzu etkileyebiliyor. Araştırmacılar deneyde Avustralya aksanını özellikle seçti çünkü bu aksan Amerikalılarda genellikle olumlu çağrışımlar uyandırıyor.

Uzmanlar, bazı seslerin istem dışı benimsenmesinin nedenini henüz kesin olarak açıklayamıyor. Bu durum, duyulan konuşmaya verilen otomatik bir tepki olabileceği gibi telaffuzla bilinçsizce deneme yapma isteğinden de kaynaklanabilir.

Kalinkin kahvenin yanı sıra çay ve çikolatayı da öneriyor

Kalinkin, «Rossiya 1» televizyon kanalındaki «O samom glavnom» programında kafein tüketiminin sınırlandırılmasıyla başlanabileceğini söyledi. Ancak uzmana göre en etkili yöntem, 30 gün boyunca kahveyi tamamen bırakmak.

Doktor, bu dönemde çay ve çikolatanın da beslenme düzeninden çıkarılmasını tavsiye etti. Bu ürünler de kafein içeriyor. Kalinkin, kafeinin çoğu zaman uyku bozukluklarının nedenlerinden biri hâline geldiğini vurguladı. Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesinin gece boyunca daha kaliteli dinlenmeye yardımcı olabileceğini belirtti.

Kahveyi bırakırken kafein dozunu kademeli azaltma önerisi

Kardiyolog M. Kairo daha önce kahve bağımlılığından kurtulma yöntemlerini açıklamıştı. Kairo, yoksunluk belirtilerini en aza indirmek için kafein dozunun 1-2 hafta boyunca kademeli olarak azaltılmasını önerdi.

Bu sürecin ardından kahve tüketiminin bir hafta bırakılabileceğini, daha sonra ise daha düşük dozlarda ve daha uzun aralıklarla yeniden başlanabileceğini belirtti.

Kairo, kahvenin aniden bırakılmaması gerektiğini söyledi. Aksi hâlde yorgunluk, sinirlilik, baş ağrısı ve odaklanma sorunları görülebileceği uyarısında bulundu.

Çiftçi, İnan ve Tugay'a nazik ziyaretleri ve samimi sohbetleri dolayısıyla teşekkür etti.

AK Parti Genel Sekreteri ve İzmir Milletvekili Sayın @eyupkadirinan ile İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın @drcemiltugay'la Bakanlığımızda bir araya geldik. Sayın Genel Sekreterimize ve Sayın Belediye Başkanımıza nazik ziyaretleri ve samimi sohbetleri dolayısıyla teşekkür ediyorum. ���� @TC_icisleri

— Mustafa ÇİFTÇİ (@mustafaciftcitr) October 28, 2026

D vitamini eksikliğini önlemeye yönelik yaklaşımlarda daha önce beslenme ve özel preparatların kullanımına odaklanılıyordu. Yeni bilimsel veriler ise fiziksel aktivitenin de vücuttaki D vitamini metabolizmasını olumlu etkileyebileceğine işaret ediyor.

Egzersiz sonrası D vitamini formları artıyor

Bir antrenmanın ardından kandaki bazı D vitamini formlarının yoğunluğunun geçici olarak arttığı görüldü. Bu etki birkaç saat boyunca devam ediyor. Düzenli egzersiz yapanlarda ise daha uzun süreli bir etki gözlemleniyor. Kış aylarında vücudun D vitamini yeterliliğini gösteren göstergeler daha yavaş düşüyor ancak bu bulgunun ek çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.

Araştırmacılar, çeşitli fizyolojik süreçlerin düzenlenmesine katılan D vitamininin biyolojik olarak aktif formunda belirgin değişiklikler tespit etti. Deneylerden birinde düzenli egzersiz yapan fazla kilolu kişilerin bu formdaki D vitamini yoğunluğu, kış aylarında da sabit kaldı.

Egzersiz preparatların yerine geçmiyor

Araştırmacılara göre fiziksel aktivite, D vitamini metabolizmasını hem egzersizden sonraki birkaç saat içinde hem de daha uzun bir dönemde etkileyebiliyor. Bu nedenle hareket, D vitamini yetersizliğini önlemeye yönelik ek bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte uzmanlar, vitamin preparatlarının tamamen bırakılarak yerine yalnızca egzersiz yapılmasını önermiyor.

27 Ekim 2026 itibarıyla rodyumun troy ons fiyatı yaklaşık 9.100 dolardı. Aynı dönemde altının fiyatı yaklaşık 4.030 dolar, platinin fiyatı ise 1.530 dolar olarak değerlendiriliyordu. Ancak rodyum, bu metaller arasında artık en pahalı olanı değildi. İridyumun ons fiyatı 9.650 dolara ulaşıyordu.

Rodyumun keşfi 1800 yılında başladı

Rodyumun keşfinin hikâyesi 1800 yılında başladı. Noel arifesinde İngiliz kimyagerler William Hyde Wollaston ve Smithson Tennant, günümüzde Kolombiya'nın bulunduğu ve o dönemde İspanyol sömürgesi olan Yeni Granada'dan gizlice çıkarılan bir parti platin cevheri satın aldı.

Daha sonraki deneyler sırasında Wollaston, alışılmadık kırmızımsı renkte bileşikler keşfetti. Araştırmalar, 1803-1804 yıllarında paladyum ve rodyum adlı iki elementin keşfedilmesiyle sonuçlandı. Rodyum adını, "gül" anlamına gelen Yunanca rhodon kelimesinden aldı.

Üretimi başka madenlere bağlı

Rodyumun sanayi ölçeğinde çıkarılması, doğrudan diğer metallerin madenlerinin işletilmesine bağlı. Metalin büyük bölümü platin, nikel ve bakır üretimi sırasında yan ürün olarak elde ediliyor. Dünya üretiminde Güney Afrika Cumhuriyeti başı çekiyor.

Rodyumun başlıca tüketicisi otomotiv sektörü olmaya devam ediyor. Metalin yaklaşık yüzde 80'i, zehirli azot oksitlerini daha az tehlikeli maddelere dönüştürmeye yardımcı olan katalitik konvertörlerde kullanılıyor. Rodyum ayrıca çeşitli kimyasal süreçlerde ve koruyucu kaplamaların üretiminde de gerekli.

Kuyumculukta parlaklığı için kullanılıyor

Kuyumculuk sektöründe rodyuma sertliği, korozyona dayanıklılığı ve parlak gümüşi ışıltısı nedeniyle değer veriliyor. Amerika Gemoloji Enstitüsü uzmanı Sean Peterson'ın açıkladığı üzere rodyum kaplama, takıların bileşiminde bulunan metallere karşı alerjik reaksiyon görülme ihtimalini de azaltıyor.

Ancak bu kaplamanın bir dezavantajı bulunuyor. İnce koruyucu tabaka zamanla aşınıyor. Bu nedenle ürünlerin düzenli kullanılması hâlinde bir veya iki yıl sonra yeniden rodyum kaplama yapılması gerekebiliyor.

Kaplama işlemi güvenlik önlemlerine uyulmasını gerektiriyor. İşlem sırasında solunması tehlikeli buharlar ve aerosoller açığa çıkabildiği için kuyumcuların uygun koruyucu ekipman kullanması gerekiyor.

Komisyon, Google ve Apple'ın uygulama geliştiricilerini kendi uygulama içi ödeme sistemlerini kullanmaya zorladığını, buna karşılık harici internet siteleri üzerinden yapılan ödemeleri engellediğini belirtti.

Komisyona göre şirketler, teknik olarak uygulamalar içinde üçüncü taraf ödeme sistemlerine izin verse de geliştiricilerden yüzde 26 komisyon aldı ve kendi sistemlerinde sunulan bazı özellikleri kısıtladı. Böylece geliştiricileri fiilen kendi uygulama içi ödeme sistemlerini kullanmaya mecbur bıraktı.

Komisyon ayrıca şirketlerin, uygulama inceleme süreçlerini geciktirdiği ve geliştiricilere gecikmelerin nedenlerini veya incelemelerin ne zaman devam edeceğini net biçimde açıklamadığı durumları tespit ettiğini bildirdi.

Bunun üzerine komisyon, Google'a 32 milyon, Apple'a ise 15,5 milyon dolar para cezası verdi. Komisyon, her iki şirkete Güney Koreli geliştiricilerin uygulamalarında harici ödeme bağlantıları kullanmalarına izin vermeleri ve uygulama inceleme prosedürlerini iyileştirmeleri talimatını da verdi.

İhracatın eylülde geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 15,3 artışla 25 milyar 967 milyon dolar olduğunu belirten Bolat, "Böylece çift haneli artış hızıyla 103 yıllık Cumhuriyet tarihimizin en yüksek ikinci aylık ihracatına ve en yüksek eylül ayı ihracatına ulaşılmıştır. Bölgesel savaşlara ve küresel olumsuzluklara rağmen yılın 9 ayında ihracat yüzde 5,2 artarak 210 milyar 952 milyon dolarla rekor kırmıştır." değerlendirmesinde bulundu.

Bolat, eylülde yıllıklandırılmış ihracatın geçen yıla göre yüzde 5,2 yükselişle 283,7 milyar dolar olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Böylelikle Orta Vadeli Program'da bu yılın ihracat hedefinin eylülde yıllıklandırılmış olarak aşıldığını vurgulayan Bolat, eylül itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatının 14,1 milyar dolar arttığını ifade etti.

Bolat, enerji ve emtia fiyatlarındaki yüksek seviyelere rağmen eylülde mal ithalatının, geçen yılın aynı ayına göre sadece yüzde 5,6 artışla 31 milyar 130 milyon dolar olarak gerçekleştiğini aktardı.

Yıllıklandırılmış ithalatın bu yılın eylül ayı itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artışla 379,7 milyar dolar olduğuna işaret eden Bolat, şu değerlendirmelerde bulundu:

"İhracattaki çift haneli artış ve ithalattaki sınırlı artış nedeniyle eylül ayında dış ticaret açığı yüzde 25,8 gerilemeyle 5 milyar 163 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Yılın 9 ayında ise dış ticaret dengesi yüzde 5,7 artışla 70 milyar 967 milyon dolar olmuştur. Yıllıklandırılmış olarak ise dış ticaret açığı yüzde 7,3 yükselişle 95 milyar 976 milyon dolar olarak kayıtlara geçmiştir. Dış ticaret istatistikleri ile hizmetler dengesine yönelik beklentilerimiz kapsamında eylül ayında cari işlemler hesabında 2 milyar doların üzerinde fazla verilmesi beklenmektedir."

"İhracatta dirençli bir görünümün öne çıkıyor"

Bolat, küresel ekonomide devam eden jeopolitik gerginlikler, ağırlaşan uluslararası şartlar, korumacılık ve zayıf dış talebe rağmen ihracatta dirençli bir görünümün öne çıktığını vurguladı.

Yıl sonunda mal ve hizmetler ihracatının 410 milyar doları aşması hedefiyle çalışmalarını sürdürdüklerinin altını çizen Bolat, şunları kaydetti:

"Orta Vadeli Program kapsamında, ihracatın küresel ticaretten aldığı payın artırılması amacıyla yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ürün ve hizmetlerin ihracat içindeki payı yükseltilecek, düşük ve orta teknoloji yoğun sektörlerde dönüşüm desteklenerek, firmaların daha yüksek katma değerli üretim ve ihracata yönelmeleri sağlanacaktır. Küresel ticaretteki yeni dinamikler doğrultusunda yurt içi üreticilerin haksız rekabete karşı ihtiyaçları gözetilerek uluslararası yükümlülükler çerçevesinde yerli üretimin korunmasına yönelik önlemler alınmaya devam edilecektir."

Kaza ile ilgili inceleme başlatıldı.

Törende konuşan Niğde Valisi Nedim Akmeşe, "Mali disiplin çok önemli. Mali disiplini sağlamadıktan, doğru planlama yapmadıktan sonra hiçbir yatırım gerçekleştiremezsiniz. Belediyemiz mali disiplini sağlamış bir belediyedir. Bu disiplini sağlayabildiği için de yatırımlarını hayata geçirebiliyor. Şehrimize değer katacak, hizmet kalitesini yükseltecek bir yatırım gerçekleştiriliyor. Kendilerini tebrik ediyorum" dedi.

BAŞKAN ÖZDEMİR: "2019'DAN BU YANA 154 ARACI BELEDİYEMİZE KAZANDIRDIK"

Niğde Belediye Başkanı Emrah Özdemir ise göreve geldikleri 2019 yılından bu yana belediyenin araç filosunu güçlendirmek için önemli yatırımlar gerçekleştirdiklerini söyledi. Belediyenin kaynaklarını verimli kullanmaya özen gösterdiklerini belirten Özdemir, araç kiralamak yerine satın almayı tercih ederek belediyenin öz mal varlığını artırdıklarını ifade etti.

Temizlikten ulaşıma, cenaze hizmetlerinden geri dönüşüme kadar yeni araçlar

Yeni alınan araçların farklı belediye hizmetlerinde kullanılacağını açıklayan Başkan Özdemir, araç filosuna 2 yol süpürme aracı, 5 hidrolik çöp kamyonu, 1 mini çöp taksi, 5 hizmet aracı, 1 transit araç, 2 cenaze aracı, 1 dört çeker araç, geri dönüşüm ve atık toplama araçları ile 30 tonluk paletli ekskavatör kazandırıldığını belirtti.

NİĞDE'DE GERİ DÖNÜŞÜMDE YENİ DÖNEM: ATIK GETİREN PARA KAZANACAK

Törende dikkat çeken açıklamalardan biri de Niğde Belediyesinin hayata geçirmeyi planladığı geri dönüşüm uygulaması oldu. Başkan Özdemir, yeni atık toplama aracının kent genelinde kurulan semt pazarlarında hizmet vereceğini belirterek vatandaşların geri dönüştürülebilir atıklarını teslim ederek ekonomik kazanç elde edebileceğini söyledi.

Geri dönüşüm uygulamasının yalnızca ekonomik değil, çevresel açıdan da önemli kazanımlar sağlayacağını vurgulayan Özdemir, projenin ilerleyen süreçte yaygınlaştırılacağını ifade etti. Özdemir, "Dünya ekonomik olarak büyük bir zorluktan geçiyor. Ülkemizde de ister istemez bu zorlukları yaşıyoruz. Ancak gördüğünüz gibi Niğde Belediyesi olarak sürekli açılışlarla, temel atma törenleriyle ve yeni yatırımlarla vatandaşlarımızın karşısına çıkıyoruz. Cumhurbaşkanımıza ve bakanlarımıza desteklerinden dolayı teşekkür ediyorum. Birlik ve beraberlikle her şey daha bereketli oluyor. Niğde olarak bu birlikteliğin faydasını görüyoruz" şeklinde konuştu.

Konuşmaların ardından Niğde Belediyesinin araç filosuna kazandırılan yeni araçlar hizmete alındı. Yeni araçların hizmete alınmasıyla birlikte Niğde Belediyesinin 2019 yılından bu yana bünyesine kazandırdığı toplam araç sayısı 154'e ulaştı.

Yarın sabah saatlerinden itibaren İstanbul, öğle saatlerinden itibaren Sakarya ve Yalova çevreleri ile Bursa'nın kuzey ve batısında yerel kuvvetli, Kocaeli ve çevresinde ise yerel olarak çok kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak öngörülüyor.

Kuvvetli yağışların Kocaeli, Sakarya, Yalova ve İstanbul'un Şile ilçesinde cuma günü de aralıklarla devam edeceği tahmin ediliyor.

Doğu Akdeniz'de ise yarın ilk saatlerden itibaren batı ilçelerinden başlayarak Mersin ile sabah saatlerinden itibaren Adana'nın batısında çok kuvvetli ve şiddetli, öğle saatlerinden itibaren Adana'nın doğusu, Osmaniye, Hatay ve Kahramanmaraş'ta kuvvetli ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Vatandaşların sel, su baskını, heyelan, yıldırım, ulaşımda aksamalar, yerel dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar ve hortum gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmaları gerekiyor.

Bu kapsamda Afyonkarahisar, Aksaray, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Gaziantep, Hakkari, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kırıkkale, Kilis, Konya, Manisa, Mardin, Mersin, Niğde, Ordu, Sakarya, Samsun, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tekirdağ, Trabzon ve Van'da eş zamanlı operasyonlar düzenlendi.

Operasyonlara 1953 narkotik ve asayiş ekibi ile 9 bin 765 personel katıldı. Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Analiz ve Takip Timleri de operasyonlarda görev aldı.

Operasyonlarda 560 kilogram uyuşturucu ve 435 bin 553 uyuşturucu hap ele geçirildi, 119 bin 772 kök kenevir ve skunk bitkisi imha edildi.

Yakalanan şüphelilerin, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden uyuşturucu madde sattıkları, yasa dışı kenevir ve skunk ekimi yaparak uyuşturucu üretimine kaynak sağladıkları ve uyuşturucu ticaretini organize şekilde yürüttükleri tespit edildi.

Operasyonlar kapsamında gözaltına alınan 423 şüpheliden 298'i çıkarıldıkları sulh ceza hakimliğince tutuklandı, 125'i hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı.

Trafik ekipleri, su altında kalan Dalaman Atatürk Caddesi ile eski Göcek kara yolunu ulaşıma kapattı. Yol kenarındaki nar ve narenciye bahçeleri ile çok sayıda ev de taşkından etkilendi.

Su alarak zarar gören araçlar, çekiciler yardımıyla bulundukları yerden alınarak sanayi sitesine götürüldü.

Sağanak nedeniyle sanayi sitesinin bir bölümü, buradaki iş yerleri ve çevredeki tarım arazileri de su altında kaldı.

Taşkının etkilediği alanlar Anadolu Ajansı (AA) ekibince dronla görüntülendi. Görüntülerde çok sayıda evin, iş yerinin ve tarım arazisinin suyla kaplandığı görüldü.

Köyceğiz-Ortaca kara yolunun Kocabel mevkisinde heyelan meydana geldi. Yola düşen kaya parçaları ve toprak, kara yolunun bir şeridini kapattı.

Bölgede çalışma başlatan ekipler yolu temizlemek için harekete geçerken, sürücüler ilerlemekte güçlük çekti.

Yaz transfer döneminde kadroya katılması kıl payı kaçan Glasgow Rangers'ın başarılı orta saha oyuncusu Nicolas Raskin için kış döneminde yeniden girişimlerin başlatılacağı öne sürüldü.

İskoç yayın organı Ibrox News'te yer alan haberde, yazın sonuçsuz kalan görüşmelerin ocak ayında yeniden yoğunlaşmasının beklendiği ifade edildi.

ITALIANO'DAN RASKİN İÇİN ÖZEL TALEP

Beşiktaş Teknik Direktörü Vincenzo Italiano'nun, orta saha kurgusunu güçlendirmek amacıyla 25 yaşındaki Belçikalı futbolcu Nicolas Raskin'in transferi için yönetimden özel talepte bulunduğu iddia edildi.

Projenin Divriği-Erzincan, Erzincan-Erzurum, Erzurum-Kars ve Kars-Gürcistan sınırı olmak üzere 4 ayrı kesimde yürütüleceğini bildiren Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Divriği'den Kars sınıra uzanan mevcut hattın altyapı ve üstyapısını rehabilite ederek elektrifikasyon ve sinyalizasyon çalışmalarını gerçekleştireceğiz. Divriği-Erzincan, Erzincan-Erzurum, Erzurum-Kars'a kadar olan etapların ihalesini 22 Aralık'ta yapacağız. Yakın zamanda İslam Kalkınma Bankası finansmanı ile ihalesini gerçekleştirdiğimiz Kars'tan Gürcistan sınırına kadar demir yolu hattının ikinci hattının yapımı ile elektrifikasyon ve sinyalizasyon çalışmalarını ETMIC Projesi ile tamamlamış olacağız."

- ÇALIŞMALARIN 4 YILDA TAMAMLANMASI ÖNGÖRÜLÜYOR

Uraloğlu, projenin Dünya Bankası ile Asya Altyapı Yatırım ve İslam Kalkınma bankalarının ortak finansmanıyla yürütüleceğine, 22 Aralık'taki ihalenin, uluslararası model olan "FIDIC Sarı Kitap" ile gerçekleştirileceğine işaret etti.

Altyapı ve üstyapı rehabilitasyonu, sinyalizasyon, telekomünikasyon ve elektrifikasyon çalışmalarını, bütüncül bir yaklaşımla yürüteceklerine dikkati çeken Uraloğlu, projenin 4 yılda tamamlanmasını planladıklarını belirtti.

Uraloğlu, doğu-batı demir yolu bağlantılarını güçlendirerek Orta Koridor'un taşımacılık kapasitesinin artırılmasına katkı sağlayacaklarına dikkati çekerek, ihalenin uluslararası rekabete açık olarak yapılacağını ve en kısa sürede tamamlanarak çalışmalara başlanacağını bildirdi.

İhaleye ilişkin teknik ve mali tekliflerin, 22 Aralık günü saat 14.30'a kadar Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğüne kapalı zarf usulüyle sunulacağını ifade eden Uraloğlu, teknik tekliflerin aynı gün saat 14.45'te açılacağını kaydetti.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden yapılan açıklamaya göre, Perşembe günü sabah saatlerinden itibaren İstanbul, Sakarya, Yalova, Bursa ve Kocaeli'de kuvvetli sağanak yağışın beklendiği belirtildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

Yapılan son değerlendirmelere göre; 29.10.2026 Perşembe günü sabah saatlerinden itibaren İstanbul, öğle saatlerinden itibaren Sakarya ve Yalova çevreleri ile Bursa'nın kuzey ve batısında yerel kuvvetli (21-50 kg/m2), Kocaeli çevrelerinde ise yerel olarak çok kuvvetli (51-75 kg/m2) sağanak ve yer yer gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor.

Kuvvetli yağışların Kocaeli, Sakarya, Yalova ve İstanbul'un Şile ilçesinde Cuma günü de aralıklı ve yerel olarak devam edeceği tahmin ediliyor. Kuvvetli yağışla birlikte sel, su baskını, ulaşımda aksamalar, heyelan, yıldırım gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunmalıdır.

Putin, Moskova'da düzenlenen Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumu'nda yaptığı konuşmada, "Rusya'yı küresel gaz piyasasından dışlama veya sanayimizin gelişimini kısıtlama yönündeki her türlü girişim ciddi sonuçlar doğurur" dedi.

Bu girişimlerin öncelikle gazı kullanan yabancı tüketiciler, işletmeler, şirketler ve haneler için maliyetleri artıracağını belirten Putin, Avrupalıların yüksek enerji giderleriyle zaten mücadele ettiğini söyledi.

Rus gazının Avrupa ithalatındaki payı geriledi

Putin, Avrupa Birliği'nin Kremlin'i Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın finansmanından mahrum bırakmak amacıyla Rus doğal gazı ithalatını gelecek yılın sonbaharına kadar aşamalı olarak sonlandırmaya yöneldiğini ifade etti.

Rusya Devlet Başkanı, "Rusya'da şöyle bir söz vardır: 'Başkasına kuyu kazma, yoksa kendin düşersin.' AB ülkelerinde tam olarak olan da bu" diye konuştu.

Rusya'nın AB'nin gaz ithalatındaki payı 2021'deki yüzde 45 seviyesinden 2025'te yüzde 19'a geriledi. Deniz yoluyla yapılan LNG sevkiyatları ise boru hattındaki kayıpları kısmen telafi etti.

Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, salı günü yaptığı açıklamada, Moskova'nın 2022'den bu yana AB'ye 320,7 milyar dolarlık enerji kaynağı tedarik ettiğini söyledi. Novak, bu miktarın 2026'nın ilk dokuz ayında 21,3 milyar dolar olduğunu belirtti.

Rusya Arktik'te ABD ile iş birliğini araştırıyor

Putin, Moskova'daki forumda Rusya'nın Arktik bölgesinde ABD şirketleriyle olası enerji iş birliğini araştırdığını açıkladı. Putin ayrıca Beyaz Saray'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ile gerçekleştirdiği son görüşmelere ilişkin yakın tarihli medya haberlerini doğruladı.

Putin, "Yakın zamana kadar Avrupalı ortaklar sahalarımızda bizimle birlikte çalışıyordu; Çinli ortaklar ise hâlâ orada çalışıyor. Şimdi Amerikalı ortaklarla ortak çalışma olasılığını araştırıyoruz" dedi.

Duvarın solundaki plakette buranın Joseph Williamson'ın (1769-1840), "Edge Hill Köstebeği"nin eski evi olduğu ve mülkün Friends of Williamson Tunnels'ın himayesinde bulunduğu yazıyor. Ön duvar çelik kirişlerle desteklenirken, camı olmayan pencereler gökyüzünü çerçeveliyor.

Ziyaretçiler, faal bir kazı alanındaki inşaat karavanında baretlerini ve sarı yüksek görünürlüklü yeleklerini giyerek 19. yüzyılın başlarında tütün tüccarı Joseph Williamson'ın talimatıyla kazılan çok katlı tünel ve odalar ağına iniyor.

Tüneller, yeniden keşfedildikleri 21. yüzyılın başlarına kadar moloz ve enkazla doldurulmuş hâlde, bir asırdan uzun süre gizli kaldı. Ardından gönüllüler tarafından titizlikle kazılarak ortaya çıkarıldı. Çalışmaların amacı, tünellerin neden inşa edildiğini bulmaktı.

Yıllar boyunca tünellerin kaçak malların taşınmasında kullanıldığı ya da kıyamet günü bekleyen bir tarikatın karargâhı olduğu yönünde çeşitli teoriler ortaya atıldı. Tur rehberi Tom Stapledon, araştırmacıların 30 yıldır Williamson'ın hikâyesini anlamlandırmaya çalıştığını söylüyor.

Uzun süredir kayıp mahzen sistemi bulundu

Bilinen yaklaşık bir düzine tünel bölümünün en büyüğü olan Paddington alanına 1999'da ulaşıldı. Stapledon, çevrede öğrenci konutları inşa eden işçilerin yardımıyla, uzun süredir kayıp binaların altındaki mahzen sistemine giriş bulduklarını belirtiyor.

Yerel kumtaşından elle oyulan ve tonozlu tuğla tavanlarla tamamlanan geniş odalara merdivenle iniliyor. Kuru ve aydınlık ilk oda, zarif bir şarap mahzenini andırıyor. Odanın sonunda Williamson ile eşi Elizabeth'in portreleri yer alıyor.

Williamson Yorkshire'da doğdu ve 11 yaşında Liverpool'a taşındı. Elizabeth'in babası Richard Tate'in yanında tütün tüccarlığı eğitimi aldı. Bu iş ve diğer girişimleri sayesinde servet biriktirdikten sonra 1803'te işletmenin başına geçti. Williamson ile Elizabeth'in çocukları olmadı ve servetlerini bırakabilecekleri bir mirasçıları bulunmuyordu.

Yeraltındaki yapı yalnızca tek bir tünelden oluşmuyor. Bir odadan tarih öncesi mezar odasını andıran karanlık bir çıkmaza, aşağıdaki odalara inen basamaklara ve 19. ile 20. yüzyıllara ait tabak, şişe ve küçük oyuncak bebek başlarının sergilendiği başka bir bölüme geçiliyor.

Bu nesneler, tünellerin 1990'larda yeniden keşfedilmesinden sonra yürütülen kazılarda bulundu. Sergilenen eserler ve tünellerin kendisi, Liverpool'ın geçmişine açılan bir pencere sunuyor.

19. yüzyılın başlarında Liverpool, zenginliğin tüccar sınıfında toplandığı gelişen bir liman kentiydi. Rıhtımlarda çalışanlar için yaşam zorluydu. Sanayi Devrimi'nin makineleşmesi zanaatkârları işsiz bırakırken, 1815'te Napolyon Savaşları'nın sona ermesi terhis edilen askerlerin kente gelmesine yol açtı.

Joseph Williamson 1806'da Edge Hill'de arazi satın aldığında, kentin iki veya üç mil dışındaki gelişmemiş bölgede varlıklı bir banliyö kurmayı amaçladı. Cadde boyunca evler inşa ettirdi ve yerin altındaki sert kırmızı kumtaşını çıkardı.

Stapledon'a göre Williamson, 34 yıl boyunca adamlarına kumtaşını kazdırdı ve çoğu durumda kazıların üzerine evler yaptırdı. Ancak proje tamamen gizlilik içinde yürütüldü. Williamson planlarından kamuoyuna söz etmedi, kimseyi çalışmaları görmeye davet etmedi ve tünellerin amacı ya da kapsamını açıklayan yazılı kayıt veya harita bırakmadı.

Çalışanlarına sessiz kalmaları talimatı verildiği düşünülen Williamson'ın yeraltındaki faaliyetleri, ölümünden birkaç yıl sonrasına kadar ortaya çıkmadı. Daha sonra tüneller, üstteki binalardan çıkan çöpler ve yıkıntılarla dolduruldu; yapı unutuldu ve halkın hafızasında silik bir anıya dönüştü.

Tarihçi Charles Hand'in makaleleri, 1926'da resmî araştırmaların başlatılmasını sağladı. Tünellere duyulan ilgi yeniden canlanırken, Joseph Williamson Society 1989'da kuruldu. Bu oluşum zamanla alanı koruyan iki ayrı grubun ortaya çıkmasına yol açtı.

Bu gruplardan biri Friends of Williamson Tunnels, diğeri ise Williamson'ın ölümünden sonra inşa edilen ahırlarda bulunan Williamson Tunnels Heritage Centre. Friends of Williamson Tunnels daha geniş bir alanı ve daha uzun bir turu kapsıyor; Heritage Centre'ın ise küçük bir ziyaretçi merkezi bulunuyor.

Williamson'ın yeraltındaki ziyafet salonu

Ortaya çıkarılan alanlar içinde en etkileyici bölüm, Friends of Williamson Tunnels'ın 27 fit yüksekliğindeki "Ziyafet Salonu". Katedral benzeri alana üst kattan giriliyor ve 65 fit uzunluğundaki bölüme iskele basamaklarıyla iniliyor.

Ziyaretçilerin üzerinde durduğu yüzey gerçek bir zemin değil. Friends of Williamson Tunnels, yoğun moloz tabakasının en kalın yerinde 20 fit derinliğe ulaşabileceğini tahmin ediyor. Yalnızca bu odadaki kazılar bile gönüllülerin onlarca yıllık çalışmasının ürünü.

"Ziyafet Salonu" adı, Williamson'ın varlıklı konuklarını evine çağırıp onlara mütevazı bir pastırma ve fasulye yemeği sunduğu yönündeki muhtemelen gerçek dışı hikâyeden geliyor. Rivayete göre konukların çoğu öfkeyle ayrılınca Williamson, sadık ziyaretçilerine bu salonda görkemli bir şölen verdi.

Abartılı hikâyelerin kaynağı ortaya çıktı

Williamson Tunnels Heritage Centre'da tur düzenleyen rehber ve gönüllü Billy Moran, Williamson hakkındaki abartılı hikâyelerin çoğunun John Stonehouse adlı bir yazardan kaynaklandığını söylüyor.

Bu anlatılar arasında Williamson'ın toynaklarını kendi omuzlarına yerleştirdiği bir atla kiliseye gittiği iddiası ve Edge Hill'den geçen, bugün Liverpool'dan Londra'ya uzanan West Coast Main Line'ı inşa eden demiryolu işçileriyle yaşadığı karşılaşma bulunuyor.

Olay 1830'larda, lokomotif taşımacılığının ilk dönemlerinde yaşandı. Demiryolu işçileri, fazla derine kazdıklarını ve Cehennem'e yaklaştıklarını düşünmeye başlamıştı. Bunun ardından beklemedikleri tuhaf bir tünelle karşılaştılar.

Williamson'ın adamları pusuya yatmıştı. Çamura bulanmış ve çığlıklar atarak dışarı fırladılar. En son çıkan Williamson, işçilerle el sıkışıp onları Edge Hill'e davet etti ve tüneller hakkında ders verebileceğini söyledi. Moran, Williamson'ın birçok açıdan tuhaf bir adam olduğunu belirtiyor.

Tünellerin ardındaki olası amaç hayırseverlik

Her iki Williamson kuruluşu da tünellerin en olası amacının hayırseverlik olduğu sonucuna ulaştı. Buna göre Williamson, hayatın zor olduğu bir dönemde erkeklere dürüstçe çalışma ve beceri edinme imkânı sağlamak için kazı faaliyetlerini sürdürdü.

Stapledon, bu erkeklerin aksi hâlde sokak köşelerinde bekleyebileceğini, başlarını belaya sokabileceğini, hapse girebileceğini ve ailelerini besleyemeyeceğini söylüyor. Edge Hill'deki binalar yükselirken adamlar, sağlam kumtaşının derinliklerinde kazı yapıyordu. Bazı zamanlarda yalnızca çukur kazıyor, sonra bu çukurları yeniden dolduruyorlardı.

Gönüllülerin tünelleri temizlemesi ve labirentin ne kadar derine uzandığını anlaması yıllar sürdü. Stapledon, tünellerin ticari bir girişim olmasının mümkün olmadığını ve yapının fazla sıra dışı olduğunu belirtiyor.

Moran, Edge Hill'deki yerel kilisenin Williamson'ın yaşadığı döneme ait vaftiz kayıtlarını koruduğunu ve minnettar ailelerden bazılarının çocuklarına onun onuruna isim verdiğini aktarıyor. Ona göre Williamson, başka seçeneği olmayan ve yalnızca mahallenin tuhafı için çukur kazmak zorunda kalan insanlar için çok şey yaptı.

İtalya'da, inşaat alanlarında işçileri izleyen emeklilik yaşındaki erkekler için "umarell" sözcüğü kullanılıyor. Williamson tünelleri ve kazı çalışmaları da yüzyıllardır pek çok kişide derin bir merak uyandırıyor.

Friends of Williamson Tunnels'ın inşaat karavanında gönüllüler her hafta bir araya geliyor. Mike Rogers ve Clare O'Keefe, grup için kekler getiriyor. Rogers, "Great British Bake Off" düzeyindeki kek ve çörek yenilikleriyle tanınıyor.

Friends of Williamson Tunnels, ziyaretçilere çarşamba ve pazar günleri tur düzenliyor. Williamson Tunnels Heritage Centre ise cuma, cumartesi ve pazar günleri açık.

Stapledon, 19. yüzyılın başlarında Williamson'ın tünelleri insanları meşgul etmenin bir yolu olarak kullandığını söylüyor. Ardından ekliyor: "Şimdi bile, doğru, erkekleri meşgul ediyor."

Özellikle 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün bağlantı yolları ile TEM Otoyolu ve D-100 kara yolunun bazı kesimlerinde trafik akışı yavaşladı.

İSTANBUL'DA TRAFİK KİLİTLENDİ

Anadolu Yakası'nda Üsküdar, Ümraniye ve Ataşehir çevresindeki ana arterlerde yoğunluk görülürken, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün bağlantı yollarında trafik yoğunluğu oluştu.

D-100 kara yolunun Kadıköy, Maltepe ve Kartal çevresindeki bazı kesimlerinde de araçlar ağır seyrediyor.

Avrupa Yakası'nda ise Şişli, Kağıthane ve Beşiktaş çevresindeki ana arterler ile köprü bağlantı yollarında trafik yoğunluğu yaşanıyor.

Cevizlibağ, Haliç Köprüsü, Okmeydanı ve Mecidiyeköy çevrelerinde de çift yönlü trafik yavaş ilerliyor.

D-100 kara yolunda Avcılar ve Haramidere mevkileri ile TEM Otoyolu'nun Bahçeşehir mevkisinde araçlar yavaş seyrediyor.

ANADOLU YAKASI'NDA YOĞUNLUK YÜZDE 89'A ÇIKTI

Yenibosna ve Bahçelievler mevkilerinde Ankara istikametinde, Basın Ekspres Yolu'nun Güneşli mevkisi ile TEM Otoyolu'nun Mahmutbey Gişeleri Edirne istikametinde trafik yoğunluğu yaşanıyor.

TEM Otoyolu'nun Seyrantepe ve Hasdal çevresindeki bazı kesimlerinde de trafik akışı yavaşladı.

Trafik yoğunluğuyla birlikte toplu taşıma duraklarında da kalabalık oluştu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) trafik yoğunluğu haritasına göre, kent genelindeki yoğunluk yüzde 80'e çıktı. Yoğunluk, Anadolu Yakası'nda yüzde 89, Avrupa Yakası'nda ise yüzde 72 olarak ölçüldü.

Buluşmanın güçlü bir teknoloji altyapısıyla gerçekleştirilmesi için çalışmalarını sürdüren şirket, enerji verimliliğini destekleyen yeni nesil teknolojileri, uçtan uca çözümleri, güçlü fiber ve mobil ağıyla COP31'in dijital omurgasını oluşturuyor.

Zirvede en üst düzey sponsorluk kategorisi "Master Partner" olarak yer alacak olan şirket, aynı zamanda "Küresel Dijital Dönüşüm ve Teknoloji" destekçisi olarak da zirvenin dijital ihtiyaçlarını uçtan uca çözümlerle karşılayacak.

Zirve alanında veri merkezi, network operasyon merkezi ve siber güvenlik operasyon merkezlerini kapsayan bütüncül bir sistem hazırlayan şirket, COP31 zirvesini fiber hızıyla dünyaya bağlamaya hazırlanırken, 5G teknolojisi dahil yüksek kapasite ve tam kapsama sağlayacak çözümlerle etkinliğin dijital dünyasını şekillendiriyor.

Şirket, Birleşmiş Milletler yetkilileri, ülke delegasyonları, diğer katılımcılar ve ziyaretçilere güçlü bir bağlantı deneyimi sunulması amacıyla çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.

Canlı yayınlar için hazırlanan fiber altyapı ve yüksek kapasiteyle performans sunan yedekli santral altyapısı sayesinde zirvenin iletişim ihtiyaçlarının güvenli biçimde karşılanması hedefleniyor.

- TÜRK TELEKOM, COP31'İN TEKNOLOJİ ALTYAPISINI SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ODAĞIYLA SAĞLAYACAK

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin, teknolojiyi yalnızca bağlantı sağlayan bir güç olarak değil, ekonomik ve toplumsal değer yaratan, daha sürdürülebilir ve kapsayıcı bir geleceğin temel unsurlarından biri olarak gördüklerini belirtti.

Şahin, Türkiye'nin dijital dönüşüm yolculuğu için 2005'ten bu yana 24,5 milyar dolar yatırım gerçekleştirerek fiber altyapı güçlendirdiklerini, yeni nesil ağ teknolojileri geliştirdiklerini, çevre dostu teknolojileri şebekelerine entegre ettiklerini ve yenilenebilir enerji yatırımlarını sürdürdüklerini bildirdi.

"Yarına Sözümüz Var" yaklaşımı doğrultusunda, gerçekleştirdikleri yatırımların yarının dünyasına katkı sunması için çalıştıklarını vurgulayan Şahin, şunları ifade etti:

"Bu vizyonumuz doğrultusunda Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşecek COP31'de en üst düzey sponsorluk kategorisi olan 'Master Partner' olarak yer alıyoruz. Aynı zamanda COP31'in 'Küresel Dijital Dönüşüm ve Teknoloji' destekçisi olarak geleceğimize yön verecek iklim kararlarını teknoloji gücümüzle Antalya'dan tüm dünyaya taşıyacak olmaktan mutluluk duyuyoruz. Sürdürülebilirliği iş stratejimizin merkezine yerleştirirken, bu yaklaşımımızı COP31'e taşıdığımız teknoloji gücümüzle somutlaştırıyoruz."

Enerji verimliliğini odağına alan yeni nesil teknolojileri, kaynakların etkin kullanımını destekleyen dijital çözümleri ile güçlü fiber ve mobil ağlarıyla zirvenin teknoloji altyapısını sürdürülebilirlik anlayışları doğrultusunda hayata geçirdiklerini belirten Şahin, "COP31'de de bu teknoloji ve yatırım gücümüzü sahaya taşıyarak zirvenin ihtiyaç duyduğu iletişim altyapısını uçtan uca sağlayacağız. Teknolojinin dönüştürücü gücünü sürdürülebilirlik anlayışımızla birleştirerek gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak için çalışmaya devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Aranın ardından tekrar başlayan mücadelede Fleetwood Town, 21. dakikada Aaron Loupalo-Bi'nin attığı golle öne geçerken Arsenal 50. dakikada Viktor Gyökeres ile beraberliği sağladı.

Maçın 85. dakikasında Arsenal'de Max Dowman kırmızı kart görürken, karşılaşmanın kalan bölümünde başka gol olmayınca penaltı atışlarına gidildi.

Penaltılarda rakibine 5-3 üstünlük sağlayan Fleetwood Town, çeyrek finale adını yazdırdı.

Cumhuriyet'in 103. kuruluş yıl dönümünü, Türkiye Yüzyılı vizyonu rehberliğinde, milletçe duyulan derin gurur ve coşkuyla idrak ettiklerini belirten Uraloğlu, 29 Ekim 1923'ün, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde, bağımsızlık ve özgürlük idealinin, milletçe hayata geçirildiği tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Uraloğlu, Cumhuriyet'in geleceğe umutla bakılmasını mümkün kılan, zorluklar karşısında azmi pekiştiren ve bilimden teknolojiye, kültürden altyapıya kadar birçok alanda ilerlemenin temel dayanağı olduğunun altını çizdi.

Bu özel günde ortak değerler etrafında daha da kenetlendiklerine işaret eden Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Türkiye Yüzyılı hedefiyle birlik ve beraberlik duygumuzu güçlendirirken, terörsüz bir Türkiye hedefini de kararlılıkla sürdürüyoruz. Bu ideal, milletimizin ortak iradesiyle gerçekleştireceğimiz aydınlık geleceğin önemli bir parçasıdır. Barış ve istikrarı güçlendirerek kaynaklarımızı üretim, yenilik ve kalkınmaya yönelteceğiz. Güçlü altyapısı ve canlı ekonomisiyle yükselen Türkiye'yi birlikte inşa edecek, barış, kardeşlik ve güvenin hakim olduğu bir geleceği gençlerimize bırakacağız."

BAŞKENTRAY, MARMARAY VE İZBAN 29 EKİM'DE ÜCRETSİZ OLACAK

Uraloğlu, Bakanlık olarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, çevre dostu, dijitalleşmeye öncülük eden, hızlı, güvenli ve ekonomik ulaşım projelerine de ara vermeden devam ettiklerini belirtti.

Bölgesel ve uluslararası bağlantıları güçlendiren stratejik yatırımlarla Türkiye'nin her köşesine modern altyapı götürdüklerini aktaran Uraloğlu, şu değerlendirmede bulundu:

"Milletimizin refahına katkı sağlıyoruz. Bayram coşkusunu milletimizle paylaşmak amacıyla 29 Ekim'de Ankara'da Başkentray, İstanbul'da Marmaray, Sirkeci-Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı ve Gayrettepe-İstanbul Havalimanı-Halkalı Metro Hattı ile İzmir'de İZBAN hatlarımız tüm gün ücretsiz olacaktır. Bu sayede vatandaşlarımız bayram gününü şehirlerimizde daha rahat ve keyifli geçirebilecek, Cumhuriyet coşkusunu daha geniş kitlelerle yaşayabilecektir. Bu vesileyle Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını, vatan uğruna canlarını veren tüm şehitlerimizi rahmetle, gazilerimizi şükranla anıyorum."

Bakan Uraloğlu, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nı en içten duygularla kutlayarak sağlık, huzur ve mutluluklar dileğinde bulundu.