Aliağa ilçesindeki bir sanayi tesisinde patlama sesi duyuldu, dumanlar yükseldi.

İhbar üzerine bölgeye sağlık ve itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Sanayi tesisinde çıkan yangının söndürülmesi için çalışma başlatıldı.

Olay yerinden ayrıntıları aktaran NTV Bölge Temsilcisi Merih Ak, ilk bilgilere göre olayda çok sayıda ölü ve yaralı olduğu bilgisinin bulunduğunu aktardı. Patlama sonrası yangın çıktığını da söyleyen Ak, çok sayıda işçinin enkaz altında kaldığını belirtti.

"TÜM BİRİMLERİMİZ SAHADA ÇALIŞMALARINI SÜRDÜRMEKTEDİR"

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, sosyal medya hesabından İzmir'de meydana gelen patlama ilgili açıklamalarda bulundu.

Bakan Çiftçi'nin açıklamaları şu şekilde:

"İzmir Aliağa'da, bir Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlama ve akabinde çıkan yangın çıkmıştır. Olayın ilk anından itibaren tüm ilgili birimlerimiz koordineli bir şekilde sahada arama-kurtarma, söndürme ve müdahale çalışmalarını aralıksız sürdürmektedir.

Yaralanan kardeşlerimiz hastanelere sevk edilmiş olup, sağlık durumları yakından takip edilmektedir. Devletimiz, tüm imkânlarıyla sahadadır ve çalışmalarını titizlikle sürdürmektedir. Gelişmeleri yakından takip ediyoruz.

Yaralanan kardeşlerimize acil şifalar diliyor; fedakârlıkla görev yapan tüm ekiplerimize kolaylıklar temenni ediyorum. Rabbim ülkemizi ve milletimizi her türlü kazadan, beladan ve afetlerden muhafaza eylesin."

Konferansın "Baskı Altındaki Gıda Sistemleri: İlk Adımdan İtibaren Dayanıklılığın Güçlendirilmesi" başlıklı oturumunda "Baskı Altındaki Kırsal Tedarik Zincirleri Raporu"nun tanıtımı öncesinde konuşan Yumaklı, COP31 buluşmasının, gıda güvenliği ile iklim eylemi arasındaki bağı güçlendirmesine ve ortak çözümler geliştirilmesine katkı sunmasını diledi.

Yumaklı, halihazırda gıda sistemlerinin, iklim değişikliğinin etkileri, artan sıcaklıklar, kuraklık, sel ve diğer aşırı hava olayları gibi risklerle karşı karşıya olduğuna dikkati çekerek, şöyle konuştu:

"Dünyamız su kıtlığı, biyolojik çeşitlilik kaybı, jeopolitik gerilimler, ticarette yaşanan aksamalar ve girdi maliyetlerindeki dalgalanmalar gibi çok boyutlu risklerle karşı karşıyadır. Bu riskler yalnızca üretimi değil, hasat sonrası süreçleri, depolamayı, taşımacılığı, pazarlara erişimi ve tüketicilerin gıdaya ulaşabilirliğini de etkilemektedir. Şokların etkisi, özellikle küçük ölçekli üreticiler ve kırılgan topluluklar üzerinde daha ağır hissedilmektedir. Bu nedenle, dayanıklılığı yalnızca krizlere müdahale kapasitesi olarak değil, riskleri önceden öngörme, etkilerini azaltma ve hızla toparlanma becerisi olarak ele almalıyız. Su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, iklime uyumlu üretim uygulamaları, tarımsal üretim planlaması, erken uyarı ve risk yönetimi mekanizmaları, güçlü kırsal altyapı ve etkin bilgi paylaşımı, bu yaklaşımın temel unsurlarıdır."

"AMACIMIZ DOĞAL KAYNAKLARI GELECEK NESİLLERE AKTARABİLMEK"

Krizler patlak vermeden önce hazırlıklı olmanın ve harekete geçmenin önem taşıdığını vurgulayan Yumaklı, üreticilerin dayanıklılığının, suya erişim, uygun maliyetli girdiler, finansman ve sigorta imkanları ile pazarlara güvenilir bağlantılar gibi önceden atılan adımlarla belirlendiğini söyledi.

Yumaklı, bu unsurlar bir araya geldiğinde gıda üreticilerinin şoklar karşısında çok daha güçlü bir duruş sergilediğine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"İklim risklerine karşı hazırlıklı olmak için bilimsel verilerden ve dijital teknolojilerden yararlanmayı, üreticilerimizin bilgiye ve uygun araçlara erişimini güçlendirmeyi ve kamu kurumları, araştırma kuruluşları, özel sektör ile uluslararası ortaklar arasındaki işbirliğini geliştirmeyi gerekli görüyoruz. Amacımız, üretimin devamlılığını ve çiftçilerimizin geçim kaynaklarını korurken doğal kaynakları gelecek nesillere aktarabilmektir."

"GIDA ARZININ SÜREKLİLİĞİNİ GÜÇLENDİREN SOMUT ADIMLARI ÇOĞALTMALIYIZ"

COP zirvelerinin bu hedefleri ortak bir gündem etrafında buluşturmak için önemli olduğuna işaret eden Yumaklı, "COP31'in işbirliği ve uygulama yaklaşımı, taahhütleri sahada uygulanabilir çözümlere dönüştürmek, iklim finansmanını ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirmek ve ülkeler arasında bilgi ile deneyim paylaşımını hızlandırmak bakımından değer taşımaktadır." dedi.

Yumaklı, dayanıklı gıda sistemlerinin bütün tarafların ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

"Hiçbir ülke bu sınamaları tek başına aşamaz. IFAD (BM Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu) ve diğer uluslararası ortaklarımızla birlikte, üreticileri destekleyen, doğal kaynakları koruyan ve krizler karşısında gıda arzının sürekliliğini güçlendiren somut adımları çoğaltmalıyız. Bu düşüncelerle raporun lansmanının verimli tartışmalara ve güçlü ortaklıklara vesile olmasını diliyor, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum."

İKLİM DİRENCİ YATIRIMLARI TARIMSAL GELİR KAYIPLARININ BEŞTE BİRİNİ ÖNLEYEBİLİR

IFAD Başkanı Alvaro Lario da iklim değişikliği ve piyasa şoklarına karşı kırsal toplulukların dayanıklılığını artırmak için finansman, girdi desteği ve pazara erişim imkanlarının birlikte sunulması gerektiğini söyledi.

Lario, COP31 kapsamında tanıtılan raporun, bu bütünleşik yaklaşımın özel sektör ve piyasa şoklarının eş zamanlı yaşandığı durumlarda net tarımsal gelir kayıplarının yaklaşık beşte birini önleyebildiğini ortaya koyduğunu bildirdi.

Küçük ölçekli tarımsal yatırımların toplam iklim finansmanının yüzde 1'inden daha azını aldığına dikkati çeken Lario, şunları kaydetti:

"İklim değişikliğine uyum yatırımları, toplam yatırım portföyümüzün yarısından fazlasını oluşturuyor. Örneğin Türkiye'de bir havza geliştirme projesi kapsamında finansman, güneş enerjisiyle çalışan sulama sistemleri, daha iyi işleme imkanları ve pazara erişimin güçlendirilmesi gibi unsurları bir araya getirerek nasıl birlikte çalışabileceğimizi görüyoruz. Proje, yaklaşık 25 bin hanenin gelirini yüzde 41, verimliliğini ise yüzde 50'den fazla artırdı. Üreticiler, kırsal işletmeler ve yerel topluluklar ihtiyaç duydukları kaynaklara, pazarlara ve hizmetlere sahip olduğunda elde edilen sonuçlar dayanıklılığın çok ötesine geçiyor. Gıda güvenliğini güçlendirerek, istihdam yaratarak ve kırsal büyümeyi destekleyerek daha dayanıklı ekonomiler oluşturmak için kolektif olarak böyle çalışabiliriz."

"Günümüzde artan jeopolitik gerilimler ve teknolojide sertleşen rekabet tarih boyunca inşa ettiğimiz işbirliği köprülerinin kıymetini bizlere hatırlatıyor." diyen Kacır, küresel sistemin, karşılıklı kazanımları, diyaloğu ve uzun vadeli ortaklıkları esas alan bir anlayışa bugün her zamankinden daha fazla ihtiyacının var olduğunu ifade etti.

Bakan Kacır, şöyle devam etti:

"Biz inanıyoruz ki uluslararası rekabet adil bir zeminde ve kural bazlı ticaret sistemi içinde sürmelidir ve işbirliklerinin güçlenmesine mani olmamalıdır. Tekno kutuplaşma değil, diyalog ve işbirliği esas alınmalı, yapay zeka ve yenilikçi teknolojiler insanlığın ortak yararına, kapsayıcı bir anlayışla geliştirilmelidir. Türkiye olarak, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ile Çin Devlet Başkanı Sayın Şi Cinping'in ortak iradesi doğrultusunda, Çin ile ilişkilerimizi ileriye taşıma kararlılığındayız. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ülkemizde inşa ettiğimiz üretim ve teknoloji geliştirme altyapısı, işbirliğimizi daha dengeli ve sürdürülebilir bir zeminde ilerletmemize imkan tanıyor. Ticari araç, otobüs, beyaz eşya, güneş paneli, çelik, ferrokrom, ahşap levha ve çimento üretiminde Avrupa'da lideriz. Alüminyum, seramik, plastik mamul, motorlu taşıt ve rüzgar türbinlerinde Avrupa'nın önde gelen üreticileri arasındayız."

Türkiye'nin bugün Çin'den sonra Orta Avrupa'ya kadar uzanan geniş kuşakta ürün ve pazar çeşitliliği bakımından en önde gelen ihracatçı ülke olduğunu belirten Kacır, "2000'li yıllardan itibaren 25 misline çıkardığımız AR-GE harcamalarıyla inovasyon kabiliyetlerimizi geliştirdik, Milli Teknoloji Hamlesi'ni harekete geçirdik. Sanayi katma değerimizi 41 milyar dolardan 259 milyar dolara yükselttik. Yüksek teknoloji alanlarında yeni yatırımları harekete geçirecek programları devreye alıyoruz. HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı'yla, ileri teknoloji üretimini artıracak yatırımlara nitelikli destekler sağlıyoruz." dedi.

"NÜKLEER ENERJİDE 10 BİN MEGAVAT KAPASİTE OLUŞTURACAĞIZ"

Kacır, "2030 yılına dek 30 milyar dolar destek sunarak, batarya, elektrikli araç, güneş hücresi, rüzgar türbinleri, çip, savunma teknolojileri, veri merkezleri, yapay zeka, endüstriyel robotik üretimi gibi alanlara ve büyük ölçekli AR-GE merkezi kurulumuna yönelik program çağrılarımız, Türkiye'yi küresel inovasyon liginde daha üst sıralara taşıyacak." değerlendirmesinde bulundu.

Geçen yıl yürürlüğe koydukları katma değerli yatırımlara odaklanan yeni teşvik sistemi ve Merkez Bankası ile yürütülen 750 milyar lira hacme sahip Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı'yla da yüksek teknoloji yatırımlarına geniş imkanlar sağladıklarını anlatan Kacır, "Sanayi kapasitemizi büyütürken yeşil dönüşümü rekabet gücümüzü tahkim eden bir kalkınma hamlesine dönüştürme çabasındayız. İmalat sanayimizin sürdürülebilirlik odaklı dönüşümünü hızlandırmak üzere Yeşil Dönüşüm Programı'nı hayata geçirdik." diye konuştu.

Kacır, demir-çelik, alüminyum, gübre, çimento gibi emisyon yoğun sektörler başta olmak üzere imalat sanayisinde 2053 net sıfır hedeflerine yönelik dönüşüm yatırımlarını hızlandırdıklarını anlatarak, Dünya Bankası ile yürütülen projelerle 1 milyar doların üzerinde finansmanı sanayicilere, KOBİ'lere ve yeşil teknoloji girişimlerine sağladıklarını söyledi.

Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu ile sanayinin yeşil dönüşüm yatırımlarına 2030'a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda önemli bir adım attıklarını ifade eden Kacır, bu platformu yeni uluslararası finansman kuruluşlarıyla genişletmeye devam edeceklerini bildirdi.

Bakan Kacır, 2040'a kadar elektrikli ve hibrit araç sayısını 1 milyon 400 binden 20 milyona çıkaracaklarını belirterek, güneş ve rüzgar enerjisinin kurulu gücünü 43 gigavattan 175 gigavata yükselteceklerini ifade etti.

Depolamalı santrallerde 140 gigavatsaat batarya kapasitesi kuracaklarını anlatan Kacır, "Nükleer enerjide 10 bin megavat kapasite oluşturacağız. COP31 ev sahipliğimiz yeşil dönüşüm hedeflerimizi yeni somut yatırımlara dönüştürmek ve bu alandaki uluslararası işbirliklerimizi güçlendirmek adına önemli fırsatlar sunacak." dedi.

"ULAŞTIRMANIN TÜM MODLARINDAKİ YATIRIMLARIMIZ PAZARLARA UYGUN MALİYETLİ ERİŞİM İMKANI SUNUYOR"

Kacır, Türkiye'nin yatırımcıların ihtiyaç duyduğu güvenilir ve öngörülebilir iş ortamını sağlayan bir ülke olduğuna dikkati çekerek, "86 milyonluk nüfusumuz ve 18 bin doların üzerindeki kişi başına milli gelirimizle hem geniş bir iç pazarın dinamizmini hem de güçlü bir üretim ve ihracat kapasitesini yatırımcılara sunuyoruz. Üyesi olduğumuz Gümrük Birliği ve geniş serbest ticaret anlaşmaları ağımızla yatırımcılara 1 milyarı aşkın nüfusa doğrudan erişim imkanı sağlıyoruz." şeklinde konuştu.

Türkiye'nin Avrupa'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olduğunu vurgulayan Kacır, "Pek çok Avrupa ülkesinden 10-15 yaş daha genç bir nüfusa sahibiz. Coğrafi konumumuz ve ulaştırmanın tüm modlarındaki yatırımlarımız, müteşebbislere pazarlara hızlı ve uygun maliyetli erişim imkanı sunuyor." dedi.

Kacır, sanayinin geleceğini, lojistik bağlantıları ve altyapı ihtiyaçlarını göz önüne alarak planladıklarını anlatarak, Sanayi Alanları Master Planı'yla ülkede dört yeni sanayi koridoru oluşturduklarını ve mega endüstriyel bölgeler olarak tasarlanan yeni yatırım alanlarının, döngüsel ekonomi ve yeşil üretimi esas alacağını ifade etti.

Kalkınma Yolu, Zengezur Koridoru ve Kuzey Marmara Demiryolu geçişleriyle birlikte Türkiye'nin yakalayacağı yeni bağlantısallık fırsatlarının, sanayi alanlarının dünyaya açılmasına ve üretim-ihracat zincirinin oluşmasına katkı sunacağını anlatan Kacır, "Orta Koridor'un kilit ülkesi Türkiye yeni pazarlara açılmak isteyen Çinli yatırımcılar için cazip fırsatlar sunuyor. Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması yatırımcılar için sağlam bir hukuki güvence." diye konuştu.

"KARŞILIKLI FAYDA VE KAZAN-KAZAN ANLAYIŞIYLA HAREKET ETMEYİ SÜRDÜRECEĞİZ"

Bakan Kacır, geçen yıl Pekin'de ilk toplantısı gerçekleştirilen Türkiye–Çin Yatırım İstişare Komitesi'nin yeni işbirliklerinin tesisi için etkin bir platform olduğuna dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"Çin markalarının yeşil teknolojilerdeki başarılarını takdir ediyoruz. Çinli dostlarımızla, yüksek teknoloji ve katma değer odaklı projeleri hayata geçirmeye hazırız. Yeni enerjili araçlar ve mobilite teknolojileri, batarya, güneş enerjisi ve biyoekonomi gibi alanlarda işbirliğimizi güçlendirebiliriz. Uluslararası yatırımlardan sorumlu bakanlık olarak, ülkemize değer katacak yatırımların her aşamasında destekleyici olmaya devam edeceğiz. Fikir ayrılığımız olan alanlar varsa bunları doğrudan iletişim yoluyla, dürüst ve samimi bir yaklaşımla çözüme kavuşturmak için çalışmayı, karşılıklı fayda ve kazan-kazan anlayışıyla hareket etmeyi sürdüreceğiz."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

"Türkiye ve Azerbaycan olarak sevinçte, kederde tek yürek olan, her türlü zorluğa birlikte göğüs geren iki kardeş devletiz. Aramızdaki muhabbete, dayanışmaya ve kardeşliğe kimse gölge düşüremez"

"İlham Aliyev kardeşimle samimi bir şekilde kucaklaştık, hasret giderdik. Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude bir çabanın içerisindedir"

"(Türkiye-Azerbaycan) Aramıza mesafe koymaya çalışanlar milletlerimizin birbirine olan muhabbetini, tarihi bağlarını ve sarsılmaz iradesini hesaba katmıyor"

"(Türkiye-Azerbaycan) Bizi yıkamayacaklarını anlayanlar, birliğimizi ve beraberliğimizi zedelemeye çalışabilir. Özellikle bu tür oyunlara karşı dikkatli olmalı, uyanık davranmalıyız"

"(Terörsüz Türkiye) Milletimiz ve devletimiz yarım asrına mal olan terör meselesini çözmek için kararını vermiş, yol haritasını belirlemiş ve harekete geçmiştir. Bundan geriye dönüş olmayacaktır"

"(Terörsüz Türkiye) Saha boş değildir. Her adım, her hamle devletimizin ilgili kurumlarınca ve hükümetimizce yakından takip ediliyor. Mağaralar belli bir plan dahilinde boşaltılıyor. Bu aynen devam edecek"

"(Terörsüz Türkiye) Temennimiz çok uzak olmayan bir vadede teyit ve tespit aşamalarının tamamlanarak Milli Güvenlik kararı aşamasına ulaşılmasıdır"

"Kıbrıs Türk halkını asla yalnız ve çaresiz bırakmayız. Bunu bütün dünya böyle bilmeli ve ezberlemelidir. Kıbrıs davası bizim için yalnızca bir dış politika meselesi değildir"

"Kıbrıs konusundaki duruşumuz son derece açık ve net. Artık Ada'da iki ayrı halkın, iki ayrı devletin bulunduğu gerçeğinin kabul edilmesi gerekiyor"

"Başta dost ve kardeşlerimiz, tüm devletleri Kıbrıs Adası'nda kalıcı barışa destek olmak için KKTC'yi tanımaya, onlarla siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum"

"İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlatılmasını, bölgemizin daha fazla istikrarsızlığa sürüklenmesini istemiyoruz"

"(İran) ABD Başkanı Trump'a çekincelerimizi anlattım. Barış ve diplomasi kapısını açmak için devreye girmeye hazır olduğumuzu ilettik. Umarız sağduyu hakim olur, bölge olarak uçurumun kenarından döneriz"

"(Rusya-Ukrayna Savaşı) Biz bu savaşın bütünüyle sona ermesi için yoğun çaba sarf ediyoruz. Sayın Trump'ın da gayretlerini takdirle takip ediyor ve destekliyoruz"

"(Rusya-Ukrayna Savaşı) Türkiye olarak gerektiğinde yeniden İstanbul'u müzakerelerin merkezi yapmaya, insan odaklı diplomasiyi tüm enstrümanlarıyla kullanmaya hazırız. Umutluyuz, barış için çok daha ümitvarız"

"(COP-31) dünya bizim evimiz ve onu kirletmeye hakkımız yok. Antalya'da insanlığın ortak geleceğini güvence altına alacak en somut adımları konuşacağız"

"(COP-31) 'İklim adaleti' dediğimiz meseleye önem veriyoruz. Her alanda farkındalığı artırmaktan yeşil sanayileşmeye, dirençli şehirlerden iklim uygulamalarına birçok başlık gündemimizde yer alacak"

RAYSİS'in, sıcaklık kaynaklı risklere karşı önleyici tedbirlerin zamanında alınmasına katkı sağlayacağını, demir yolu trafik emniyetini daha da güçlendireceğine işaret eden Uraloğlu, "İklim değişikliğinin demir yolu altyapısı üzerinde oluşturabileceği sıcaklık kaynaklı risklere karşı Türkiye genelinde 425 noktada RAYSİS kurulacak, ray sıcaklıklarını anlık takip edeceğiz. Sıcaklık değişiminden kaynaklanan olası risklere karşı erken uyarı imkanı sağlayacağız, böylece önleyici tedbirlerin zamanında alınmasına katkı sunacağız." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, sistemle ray sıcaklıklarının anlık ölçüleceğini ve elde edilen verilerin sürekli kayıt altına alınacağını belirtti.

Ray sıcaklıklarının merkezi bir sistem üzerinden takip edileceğine kaydeden Uraloğlu, "Elde edilen verileri saatlik, günlük, aylık ve yıllık olarak raporlayabileceğiz. Ayrıca ihtiyaç duyulan farklı zaman aralıklarında da analizler yapabileceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

KRİTİK SICAKLIKLARDA TRENLERE UYARI GÖNDERİLECEK

Uraloğlu, ölçüm noktalarından elde edilen verilerin, uzun menzilli kablosuz haberleşme teknolojisi LoRaWAN aracılığıyla TCDD Bölge Müdürlükleri ve Eryaman İzleme Merkezi'nden takip edilebileceğini bildirdi.

RAYSİS'in Eryaman Yüksek Hızlı Tren Garı'ndaki ASELSAN Ana Yönetim Sistemi'ne entegre edilmesinin planlandığını belirten Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Ray sıcaklıkları belirlenen kritik seviyeleri aştığında sistem otomatik olarak alarm oluşturacak. Bu uyarılar, trenlerimizde bulunan ASELSAN APCO25 telsizleri üzerinden ilgili trenlere gönderilecek. Böylece olası risklerin zamanında tespit edilmesine ve gerekli tedbirlerin alınmasına imkan sağlayacağız. Sistem sayesinde ray sıcaklıklarında meydana gelen değişimler izlenebilecek ve geçmiş dönem verileri üzerinden analizler yapılabilecek. Ray sıcaklıklarından kaynaklanabilecek olumsuzlukların önceden tespit edilmesi demir yolu işletmeciliği açısından önem taşıyor. İklim değişikliğinin etkilerine karşı demir yolu altyapımızın dayanıklılığını artırmayı hedefliyoruz."

İçişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ve cumhuriyet başsavcılıklarının koordinesinde, il emniyet müdürlüklerinin siber suçlarla mücadele şube müdürlüklerince "nitelikli dolandırıcılık, yasa dışı bahis, çevrim içi çocuk müstehcenliği ve tacizi" suçlarına yönelik operasyonlar gerçekleştirildi.

Operasyonlarda 521 şüpheli yakalandı, şüphelilerden 367'si tutuklanırken, 114'ü hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı. Diğer şüphelilerin ise işlemleri sürüyor.

Zanlıların, sosyal medya platformları ve oltalama siteleri üzerinden "satılık araç, düşük faizli kredi, araç kiralama ve kapora bedeli" temasıyla vatandaşları dolandırdığı, yasa dışı bahis sitelerinin reklamını yaptıkları, yasa dışı bahis ve kumar oynattığı belirlendi.

Şüphelilerin, ayrıca vatandaşların mobil bankacılık ile oyun hesaplarına yetkisiz erişim sağladığı ve çocuklara ait müstehcen görüntüler bulundurduğu tespit edildi.

Açıklamada, "Devletimizin gücü, güvenlik güçlerimizin kararlı mücadelesi ve aziz milletimizin desteğiyle siber suçlarla mücadelemizi ülkemizin dört bir yanında tavizsiz şekilde sürdürüyoruz. Kahraman polislerimizi, Daire Başkanlığımızı, MASAK'ımızı, cumhuriyet başsavcılıklarımızı ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz." ifadelerine yer verildi.

Merkez Kocasinan ilçesinde yaşayan M.A, 23 Haziran 2026'da cep telefonuna gelen "sahte ceza bildirim linki" üzerinden 102 lira 37 kuruş borç ödemesi yapmaya yönlendirildi.

Bu sırada kredi kartı limiti 22 bin lira olan M.A, onayı ve talebi olmaksızın limitinin banka tarafından 400 bin liraya çıkarıldığını ve kartından anında 72 bin 572 lira 16 kuruş tutarında haksız çekim yapılarak dolandırıldığını fark etti.

Bankaya limit artış talebinde bulunmadığını bildirmesine rağmen harcama itirazı olumsuz sonuçlanan M.A, kredi kartı limitinin bilgisi ve onayı olmadan 400 bin liraya çıkarıldığını ve bu durumun dolandırıcılar tarafından yüksek tutarlı harcama yapılmasına imkan sağladığı iddiasıyla Kocasinan İlçe Tüketici Hakem Heyetine başvurdu.

Başvuruyu inceleyen heyete savunma gönderen banka, işlemin 3D Secure (güvenli alışveriş) şifresi kullanılarak gerçekleştirildiğini ve kart bilgilerinin güvenliğinden kart hamilinin sorumlu olduğunu belirterek başvurunun reddini istedi.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında inceleme yapan heyet, tüketicinin son 6 ay içerisinde limit artışı talebinde bulunmadığını banka kayıtlarından tespit etti.

Tüketicinin onayı olmadan gerçekleştirilen limit artışı ile yüksek tutarlı harcama arasında doğrudan bağlantı bulunduğuna kanaat getiren heyet, dolandırıcıların bu güvenlik açığından ve haksız limit artışından faydalanarak söz konusu yüksek tutarlı çekimi yapmasında bankanın ağır hizmet kusurunun ve mevzuata aykırı eyleminin zararla doğrudan illiyet bağı bulunduğunu değerlendirerek, 72 bin 572 lira 16 kuruşun tüketiciye iadesine karar verdi.

- "Limit artışı banka tarafından anında engellenmeliydi"

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Mahmut Şahin, AA muhabirine, teknolojinin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılmasının tüketicileri ciddi risklerle karşı karşıya bıraktığını, dolandırıcıların bankaların telefon numaralarını ve internet sitelerini taklit ederek hazırladıkları sahte bağlantılarla vatandaşları tuzağa düşürdüğünü söyledi.

Şahin, şüpheli durumlarda doğrudan ilgili kurumla iletişime geçilmesi ve gelen bağlantılara kesinlikle tıklanmaması gerektiğine dikkati çekti.

Kocasinan İlçe Tüketici Hakem Heyetinin kararına değinen Şahin, 22 bin lira limitli bir kredi kartının limitinin sahte bağlantıya tıklanmasının ardından 400 bin liraya yükseltildiğini ve kısa süre sonra karttan 72 bin liranın üzerinde para çekildiğini ifade etti.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ve Yargıtay içtihatları uyarınca finans kuruluşlarının birer güven kurumu olduğunu belirten Şahin, şu değerlendirmede bulundu:

"Vatandaşın kredi kartı limiti 22 bin lira. Bir anda gönderilen bir linke tıklayarak anında 400 bin liraya çıkan ve hemen akabinde de 72 bin küsur liralık bir para çekimi mevcut. Burada şüpheli bir işlem var. Bir tüketicinin 22 bin lira limitli kredi kartını kullanırken anında 400 bin liraya çıkması banka tarafından anında engellenmeliydi, orada bir tedbir koymalıydı. Güven kurumu tüketiciyi korumalı. Güvenlik sisteminin zaten böyle bir limit artışını anında engellemesi gerekir. Eğer engellemiyorsa bu güvenlik sistemi değildir. Yani bankanın savunmasındaki, 'Ben 3D Secure güvenlik sistemi dolayısıyla bunu kabul ettim' demesi bankaya haklı çıkartmaz. Zaten hakem heyeti de burada olağan dışı bir talepten, işlemden dolayı bankanın haksız olduğunu ve parayı tüketiciye ödemesi gerektiği kanaatine varıyor. Güvenlik sistemini sağlam yapmaması ve bundan dolayı oluşan tüketici zararlarında bankanın sorumlu olduğuna Yargıtay tarafından, mevzuatlar tarafından ve en sonunda Kocasinan İlçe Tüketici Hakem Heyeti tarafından verildiğine şahit oluyoruz. Aynı durumdaki tüketiciler için son derece güzel, emsal bir karar."

Vatandaşları sahte linkleri tıklamamaları konusunda uyaran ve siber dolandırıcılığa maruz kalan kişilere izlemeleri gereken adımlarla ilgili tavsiyelerde bulunan Şahin, yalnızca telefonla müşteri hizmetlerini aramanın hukuki süreçte yetersiz kalabileceğini dile getirdi.

Şahin, aramanın yanı sıra kuruma e-posta veya yazılı bildirim kanalları üzerinden de ulaşılarak başvurunun kayıt altına alınmasının kritik önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Kurum, Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) açılışında konuştu.

COP31 Başkanı Kurum açıklamalarında şu ifadelere yer verdi:

Bugün Antalya'da buluşurken önce içinde yaşadığımız dünyanın fotoğrafına birlikte bakalım. Karşımızda hızla değişen, aynı anda birçok sınamayla mücadele eden bir dünya var.

Savaşların ve jeopolitik gerilimlerin sürdüğü; ticaret yollarının, enerji hatlarının ve tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dünya...

Ekonomik belirsizliklerin, borç yükünün ve hayat pahalılığının milyonlarca insanın gündelik hayatına dokunduğu; yüz milyonlarca insanın gıdaya erişmekte zorlandığı bir dünya...

Teknolojinin ve yapay zekânın baş döndürücü hızla ilerlediği; buna karşılık sermayeye, bilgiye ve teknolojiye erişimde büyük mesafelerin sürdüğü bir dünya... Ve bütün bunların üzerinde; daha sıcak, daha kırılgan, afetlere daha açık bir dünya. Artık dünyanın farklı coğrafyaları aynı iklim takviminde buluşuyor. Bir yerde başlayan kuraklığın tarihi, başka bir yerde sofraya yazılıyor. Bir bölgede taşan nehir, binlerce kilometre ötede fabrikaların üretim takvimini değiştiriyor.

Bir ülkede azalan su, başka toplumların ekonomisine, göç hareketlerine ve güvenliğine kadar uzanan sonuçlar doğuruyor.

Aşırı sıcaklar şehirleri, tarımı ve insan sağlığını aynı anda zorluyor. Dünya bize çok açık bir şey söylüyor: Sıfır noktasındayız.

Bu yüzden bugünün dünyasında artık söz tükendi. Bu bilinçle hareket etmek zorundayız. Çünkü iklim politikası aynı zamanda kalkınma politikasıdır. Gıda politikasıdır. Enerji politikasıdır. Şehir politikasıdır. Ve her şeyden önce, insanın geleceğini koruma politikasıdır.

Tam da bu nedenle Antalya'dayız. Krizlerin birbirini büyüttüğü bir çağda, çözümleri birbirini güçlendirecek şekilde kurmak için buradayız.

Coğrafyalarımız farklı olabilir. Şartlarımız, imkânlarımız ve önceliklerimiz farklı olabilir. Fakat dünyanın iklim takvimi ortaklaşıyor.

Ortak bir takvim, ortak bir sorumluluk getiriyor.

İşte Antalya'nın çağrısı budur: Ayrışmanın arttığı bir dönemde diyaloğu büyütmek, güvenin sınandığı bir dönemde güveni yeniden kurmak, ihtiyacın büyüdüğü bir dönemde imkânları harekete geçirmek, verilen sözlerle insanların hayatı arasındaki mesafeyi kapatmak.

COP31'i bunun için bir Uygulama COP'u yapmak istiyoruz.

Değerli Dostlar,

Bu topraklar yüzyıllar boyunca yolların kesiştiği, fikirlerin karşılaştığı, ticaretin ve kültürlerin birbirine dokunduğu bir coğrafya oldu.

Bugün bu tarihî yeteneği yeni bir alana taşıyoruz: İnsanlığın ihtiyaçlarıyla imkânlarını buluşturmaya.

Çünkü dünyada görünmeyen mesafeler var. Finansmana erişenlerle erişemeyenler arasında bir mesafe var.

Teknolojiye sahip olanlarla ona ihtiyaç duyanlar arasında bir mesafe var. Direnç kapasitesi güçlü ülkelerle kırılgan toplumlar arasında bir mesafe var.

İklim diplomasisinin büyük görevi, bu mesafeleri azaltmaktır.

Türkiye tarih boyunca bir köprü olmuştur.

Şimdi de, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Kuzey ile Güney'in, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkelerin beklentilerini ortak zeminde buluşturmak için, sorumluluk üstlenmeye hazırdır.

Avustralya ile birlikte; Pasifik'in sesini duymaya, kırılgan ülkelerin derdine çözüm bulmaya hazırdır.

Biliyoruz ki; iklim eyleminin en pahalı faturalarından biri gecikmedir.

Bugün ertelenen dirençlilik yatırımı yarının afet maliyetine dönüşebilir. Bugün ulaşmayan uyum finansmanı yarının insani krizini büyütebilir. Bu yüzden geleceğin maliyetini bugünün kararlarına taşımak zorundayız. 1,5 derece hedefi yolumuzu göstermeye devam ediyor. Bilimin ortaya koyduğu gerçekleri açıkça konuşacağız. En kırılgan ülkelerin ve toplulukların sesini gündemimizin merkezine taşıyacağız.

Ve Antalya'da aldığımız kararların gerçek ömrü, bu salonlardan çıktıkları anda başlayacak.

Buradan bütün ülkelere, halklara ve gençlere çağrıda bulunuyorum:

Gelin, tarihi bir iş birliğini Antalya'da birlikte kuralım.

Sözleri sonuçlara dönüştürelim. Kararları yatırıma dönüştürelim. Bilgiyi harekete geçirelim.

Bir karar bir şehrin altyapısında yaşamalı. Bir çiftçinin toprağında yaşamalı. Bir fabrikanın üretim hattında yaşamalı. Bir ailenin enerji faturasındaki iyileşmede karşılık bulmalı.

Çünkü bir kararın gerçek değeri, insan hayatına dokunduğu anda ortaya çıkar.

Değerli Dostlar

COP31 Başkanlığı yaklaşımımızın merkezinde üç kavram var: Diyalog. Uzlaşı. Aksiyon.

Önce birbirimizi dinleyeceğiz. Sonra ortak zemini büyüteceğiz. Ardından o ortak iradeyi sahaya taşıyacağız. Dünyada bilgi var. Teknoloji var.

Sermaye var. İnsan kaynağı var. Mesele, bunların doğru zamanda, doğru yere, doğru insana ulaşmasıdır.

İklim eyleminin son kilometresi bazen kuruyan toprağına bakan bir çiftçinin tarlasıdır. Bazen yükselen denize bakan küçük bir ada devletinin kıyısıdır. Bazen aşırı sıcaklarla mücadele eden bir şehrin sokağıdır.

Başarı, kararın bu son kilometreye ulaştığı yerde başlar.

Sıfır Atık anlayışını bu nedenle önemsiyoruz. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğündeki Sıfır Atık Hareketi; kaynaklara sahip çıkmayı, israfı azaltmayı, verimliliği artırmayı, günlük hayatın parçası hâline getiriyor. Çocuklarımızı ve gençlerimizi bu dönüşümün en güçlü taşıyıcıları olarak görüyoruz.

Çünkü bugün kazanılan bir alışkanlık, yarının kültürüne dönüşür. Aynı yaklaşımı enerji dönüşümüne taşıyoruz.

35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdümüzle 2035 yılına kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35'e çıkarma hedefini ortaya koyduk.

Yenilenebilir enerji, güçlü şebekeler, depolama kapasitesi, enerji verimliliği, temiz ulaşım ve yeşil sanayi bu dönüşümün birbirini tamamlayan parçalarıdır. İklim görüşmelerinin sonucunu insanların günlük hayatında; yeni iş imkânlarında görmek istiyoruz.

Tabii bütün bunlar güçlü bir finansman mimarisi gerektiriyor. Fakat finansmanın yanında başka bir altyapıya daha ihtiyacımız var: Güven.

Çünkü güven de bir iklim altyapısıdır. Bir ülkenin verdiği sözün karşılığını görmesi, ihtiyaç duyduğu kaynağa erişmesi, taahhüt edilen finansmanın zamanında ulaşması ve alınan kararların hayata geçeceğine inanması...

Küresel iş birliğinin görünmeyen altyapısı budur. Bakü'de gelişmekte olan ülkeler için 2035 yılına kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık iklim finansmanı hedefi üzerinde uzlaşıldı.

Kamu ve özel kaynakların yıllık en az 1,3 trilyon dolara çıkarılması için çağrı yapıldı. Şimdi sözün sermayeye, sermayenin yatırıma, yatırımın sonuca dönüşme zamanıdır. Bugün dünyanın ihtiyaç haritasına baktığımızda bir tablo görüyoruz.

Sermaye, teknoloji, bilgi ve uzmanlık haritasına baktığımızda başka bir tablo görüyoruz.

Biz bu iki haritayı üst üste getirmek istiyoruz. Finansman arayan projeyle yatırımcıyı... Teknolojiye ihtiyaç duyan ülkeyle çözüm sahibini... Yerel ihtiyaçla küresel kapasiteyi buluşturacağız.

İklim Uygulama Köprüsü'nün amacı budur. İhtiyacın olduğu yere imkânı, imkânın olduğu yere sorumluluğu taşıyacağız.

Hanımefendiler, Beyefendiler,

Antalya'dan bir kararlar listesi bırakmak istemiyoruz. Bir çalışma kültürü bırakmak istiyoruz. Birbirini dinleyen ülkeler... Birbirine güvenen kurumlar... Bilgisini paylaşan bilim insanları... Çözüm geliştiren girişimciler... Sorumluluk üstlenen şirketler... Kaynaklarını harekete geçiren finans kuruluşları...

Belém'de Brezilya bize muçiaro ruhunu anlattı. Bizim kültürümüzde bunun yüzyıllardır yaşayan güçlü bir karşılığı var:

İmece. İmece, bir insanın gücünün yetmediği yerde herkesin elini taşın altına koymasıdır. İmece, yükü paylaşmak kadar umudu da paylaşmaktır.

Bugün dünyanın ihtiyacı tam olarak budur.

Her ülkenin bilgisine, her toplumun deneyimine, her kuşağın enerjisine, her kurumun kapasitesine ihtiyacımız var.

Ve istiyoruz ki yıllar sonra Antalya hatırlandığında burada hangi cümlelerin kurulduğundan önce hangi işlerin başladığı konuşulsun.

Hangi yatırımların harekete geçtiği... Hangi teknolojilerin sınırları aştığı... Hangi şehirlerin direnç kazandığı... Hangi çocuğun geleceğe daha güvenle baktığı hatırlansın.

Antalya'nın mirası sözlerimizden büyük olsun.

Görünmeyen mesafeleri azaltan bir Antalya...

İhtiyaçla imkânı buluşturan bir Antalya...

Gecikmenin yerine harekete geçmeyi koyan bir Antalya...

İklim eylemini insanın hayatına ulaştıran bir Antalya.

İmece ruhuyla;

Diyalogdan uzlaşıya,

Uzlaşıdan aksiyona,

Aksiyondan uygulamaya,

Uygulamadan insanın hayatına uzanan yolu hep birlikte açalım.

Çünkü bugün burada vereceğimiz en güçlü mesaj şudur:

Dünya ortak bir geleceği paylaşacaksa, o geleceğin sorumluluğunu da birlikte taşıyacaktır.

Ben bu sürece güçlü destek veren Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'ye şükranlarımı sunuyorum. BM Genel Sekreteri Antonyo Guteres başta olmak üzere; İcra Direktörü Simon Still'e, İklim Sekretaryasına, Başbakan Anthony Albanese'ye ve Avustralya Hükûmetine; değerli dostum Chris Bowen'a, ekiplerimize, Antalya halkına, gönüllülerimize çok teşekkür ediyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Rescue excavations at the mound, located within the grounds of a thermal power plant, were launched to bring the underlying lignite reserves into the economy.

The work is being carried out by the Kutahya Museum Directorate under the supervision of archaeologist Sevgi Gurdal.

Gurdal, also the director of the Kutahya Archaeology and Mining Museum, told Anadolu that excavations are continuing in the Middle Bronze Age and Early Bronze Age layers of the mound.

She said that during excavations last year, researchers discovered an oven in a room and remnants of shelves along one of its walls.

Gurdal said the finds date back nearly 5,000 years, to the first quarter of the Early Bronze Age.

"During our excavations, we found eight charred pieces of bread between the shelf supports in the area where the oven was located inside the room," Gurdal said.

"We also discovered remains of wheat and lentils around the bread," she added.

The find has attracted visitors to the local museum.

"DÜNYANIN HÂLÂ AĞLADIĞINI DUYABİLİYOR MUSUN?"

Sertab Erener'in hazırladığı şarkısının sözleri şöyle:

"Kuşların hâlâ seslendiğini duyabiliyor musun? /Okyanusların yükseldiğini hissedebiliyor musun?/ Ormanların yok oluşunu görebiliyor musun ? / Dünyanın hâlâ ağladığını duyabiliyor musun?/Sana aldığın her nefesi ben verdim/ Şimdi senin de yanımda olmana ihtiyacım var. / Sana sahip çıkacağız, / Sevdiğimiz çocuklara sahip çıktığımız gibi. / Senin için dimdik duracağız. / Sana sahip çıkacağız/ her okyanusa, her ağaca.. / Bu yuvayı yeniden iyileştireceğiz. / Tek Bir Dünya / Tek Bir Yuva / Tek Bir Gökyüzü / Tek Bir Dünya/ Tek Bir Umut / Tek Bir Ses/ LET'S COP/ Biz Dünyayız / Dünya Biziz"

197 ülkeden 100 bin konuk! Dünya COP31'de buluşuyor

Adalet Bakanı Sayın Akın Gürlek, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmelerinde gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.

Bakan Gürlek'in konuşmasından satır başları şu şekilde:

"Son dönemlerde ülke ekonomimizi ve vatandaşlarımızın birikimlerini hedef alan suç yapılanmalarıyla mücadelede son derece kararlıyız. Adalet Bakanlığı olarak sorumluluklarımız çerçevesinde süreci yakından takip ediyor, devletimizin ilgili kurumlarıyla koordinasyon içinde çalışıyoruz.

Vatandaşlarımızın yılların emeğiyle oluşturduğu tasarruflarını korumayı, sermaye piyasalarına duyulan güvenin temel şartlarından biri olarak görüyoruz. Ekonomimizin can damarlarından olan para piyasalarındaki güven ortamını korumak ve hukuka aykırı kazançların önüne geçmek için bütün imkanlarımızı seferber ediyoruz.

Fon soruşturmaları kapsamında, Cumhuriyet başsavcılıklarımıza intikal eden ihbar ve şikayetler ile ilgili kurumların bildirimleri doğrultusunda para hareketleri, mali bağlantılar ve malvarlığı devirleri somut deliller üzerinden incelenmektedir. Soruşturma derinleştikçe piyasa aktörleriyle sınırlı kalmayan, denetim mekanizmalarına kadar uzanan bağlantılar da araştırılmaktadır.

Bu süreçte kimsenin makamı, unvanı, ekonomik gücü veya kurduğu ilişkiler kendisine hukukun üzerinde bir konum sağlayamaz. Asla hiçbir suç hiçbir suçlunun yanına kâr kalmayacaktır."

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2025/7 SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Satılmasına karar verilen taşınmazın cinsi, mahiyeti, bulunduğu yer, muhammen kıymeti ve önemli vasıfları aşağıdaki linkte yer almaktadır.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2026/29 ORT. GİD. SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Satılmasına karar verilen taşınmazın cinsi, mahiyeti, bulunduğu yer, muhammen kıymeti ve önemli vasıfları aşağıdaki linkte yer almaktadır.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2026/6 SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Artırma Bilgileri

1.Artırma

Başlangıç Tarih ve Saati : 17/12/2026 - 10:25

Bitiş Tarih ve Saati : 24/12/2026 - 10:25

2.Artırma

Başlangıç Tarih ve Saati : 19/01/2027 - 10:25

Bitiş Tarih ve Saati : 26/01/2027 - 10:25

Detaylı bilgi için tıklayın.

Olağanüstü küresel sıcaklıklar, eriyen buzullar ve yükselen deniz seviyeleriyle devam eden uzun süreli eğilimin 2026'da da sürdüğüne işaret edilen raporda, son 12 senenin, kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğu ve 2026'nın, en sıcak 4 yıldan biri olacağı vurgulandı.

Raporda "2026'nın ocak-eylül döneminde küresel ortalama yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi ortalamanın yaklaşık 1,47 derece üzerindeydi. Ağustostan bu yana şiddetlenen ve aralık ayına kadar kayıtlara geçen en güçlü El Nino olması beklenen bu olayın, ısınmanın etkisiyle, söz konusu rakamın yıl sonuna kadar daha da artması öngörülüyor." ifadeleri kullanıldı.

"AŞIRI HAVA OLAYLARI YAŞAMLARI VE GEÇİM KAYNAKLARINI ETKİLEDİ"

Dünya'nın enerji dengesizliğinin arttığı ve yerküre sisteminin giderek hızlanan oranda ısı depoladığına işaret edilen raporda, "Sera gazlarının benzeri görülmemiş miktarda ısıyı hapsetmesi ve güneşten gelen enerji ile dışarı yansıyan enerji arasındaki dengeyi bozması nedeniyle bu dengesizlik, izleme çalışmalarının başladığı günden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Okyanuslar, bu fazla ısının yüzde 90'ını emiyor. 2026 ise okyanus sıcaklıklarının üst üste 10'uncu kez rekor kırdığı bir yıl olma yolunda ilerliyor." tespitine yer verildi.

Raporda, deniz seviyesinin kayıtlara geçen en yüksek düzeye ulaştığı, yüzey sıcaklıklarının da 2026 boyunca aylık bazda rekorlar kırdığı vurgulandı.

Buzullardaki uzun vadeli geri çekilmenin sürdüğüne işaret edilen raporda, 2025'teki yıllık buz kütlesi kaybının, yılın her saniyesinde 5 olimpik yüzme havuzunu dolduracak miktara eş değer olduğu belirtildi.

"Avrupa'daki sıcak hava dalgaları, ön tahminlere göre 30 binden fazla ölüme neden oldu"

Raporda, "Aşırı hava olayları, hayatları ve geçim kaynaklarını etkiledi, gıda güvenliğini zayıflattı, yoksulluğu derinleştirdi ve birçok bölgede yerinden edilmeye yol açtı. Avrupa'daki sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınları, ön tahminlere göre 30 binden fazla ölüme neden oldu. Avrupa'da en az 8 ülkede ulusal sıcaklık rekorları kırıldı ve tarım, enerji ile ulaşım üzerinde büyük etkiler oluşturdu." ifadelerine yer verildi.

Çok tehlikeli iklim olaylarına karşı erken uyarı sistemlerine sahip olduğunu bildiren ülkelerin sayısının 2015'te 56 iken 2025'te 136'ya yükselmesi, raporda sevindirici gelişme olarak değerlendirildi.

Eylül 2026'ya kadarki verileri kapsayan raporun El Nino hava olayının en güncel etkilerini henüz yansıtmadığı vurgulandı.

"İKLİM REKORLARI BİRBİRİ ARDINA KIRILIYOR, İNSANİ MALİYETLER GİDEREK ARTIYOR"

Raporda görüşlerine yer verilen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, iklim aşırılıklarının yaşandığı yeni bir çağın başladığına dikkati çekti.

Guterres, "Çok güçlü bir El Nino, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle halihazırda aşırı ısınmış olan gezegenimizle çarpışıyor. İklim rekorları birbiri ardına kırılıyor, insani maliyetler giderek artıyor. Üstelik bu durumdan en az sorumlu olanlar, bedelini ilk ve en ağır şekilde ödüyorlar. Liderler, emisyonları daha hızlı azaltarak, fosil yakıtlardan adil geçişi hızlandırarak ve savunmasız ülkelerin ihtiyaç duyduğu finansman ve korumayı sağlayarak konuyu ciddiye almalı." uyarısında bulundu.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo da El Nino ve 2026'daki küresel iklim durumunun, "Beklenen sınırların çok ötesinde" değerlendirmesine yeni anlam kazandırdığını vurguladı.

"El Nino, gezegene yeni bir ısı eklemiyor, halihazırda ölçülmüş en yüksek sıcaklık seviyesine ulaşmış olan okyanuslardaki ısıyı açığa çıkarıyor." görüşünü paylaşan Saulo, açığa çıkmayı bekleyen çok daha fazla ısının bulunduğuna işaret etti.

Saulo, sıcak hava dalgaları, tropikal kasırgalar ve şiddetli yağışların, tarihsel verilerin öngördüğünden çok daha hızlı şekilde yoğunlaştığını vurguladı.

"Bu yıl yüz milyonlarca insan dayanılmaz derecede aşırı sıcaklara maruz kaldı." ifadesini kullanan Saulo, Nepal'de yaşanan felaket niteliğindeki buz ve kaya çöküşleri ile ani sellerin, ısınan yüksek dağlık bölgelerdeki kırılgan toplulukların karşı karşıya olduğu çok yönlü riskleri gözler önüne serdiği uyarısında bulundu.

Sayıştayca hazırlanan raporda, İBB bünyesindeki bütün araçların takibini yapmak için oluşturulmuş sistemde bazı araçların kayıtlı olmadığı ve araç envanterinin gerçek durumu yansıtmadığı belirtildi.

İBB Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına bağlı Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğüne, belediye çatısı altında hizmet veren bütün resmi ve kiralık araçların takibi görevi verildiğine dikkati çekilen raporda, müdürlük tarafından oluşturulan AYS üzerinden araçların takibinin yapıldığı vurgulandı.

Raporda, idare bünyesinde yer alan araçların AYS dışında kalmaması için belirli kurallar belirlendiğinin, bu çerçevede, araçların belediyeye ait akaryakıt istasyonlarından yakıt alabilmesi için AYS'ye kayıtlı olma zorunluluğu getirildiğinin altı çizilerek, şu ifadelere yer verildi:

"Yapılan incelemede, İdarenin bütün hizmet birimlerinde bulunan araçlarına ilişkin sayı istenmiş olup gelen cevaplar doğrultusunda, İBB bünyesinde toplam 7 bin 609 araç olduğu anlaşılmıştır. Ancak 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla AYS'ye kayıtlı araç sayısının 7 bin 31 olduğu tespit edilmiştir. Hizmet birimlerinden gelen araç listesi ile AYS'de yer alan araç listesinde meydana gelen farkın tespiti amacıyla araç listelerinin ayrıntısına bakıldığında, hizmet birimleri bünyesinde yer alan ancak AYS'de bulunmayan 578 araç olduğu anlaşılmıştır."

AYS'de kayıtlı olmasına rağmen hizmet birimlerinin gönderdiği listede yer almayan 831 aracın olduğunun görüldüğüne de işaret edilen raporda, "Bu araçlar da toplam araç sayısına eklenmiş ancak bu araçlardan kaçının hizmet birimleri bünyesinde aktif olarak kullanıldığı ve kaçının kullanım süresi bittiği halde AYS kayıtlarından çıkarılmadığı anlaşılamamıştır." tespiti yapıldı.

Sistemde kayıtlı ancak hizmet birimleri listesinde yer almayan, ihale yoluyla edinilmiş araçların ihalesi bittiği halde kayıttan silinme işlemi yapılmadığı için belediyenin akaryakıt istasyonlarından yakıt alma riski bulunduğuna raporda değinildi.

Söz konusu raporda, "İdare bünyesinde kaç adet aracın bulunduğunun bilinmemesi sebebiyle ihtiyaç fazlası araç temin edilme riskinin bulunduğu, listedeki farklılığa sebep olan araçların kamu hizmetinde olup olmadığı tespit edilemediğinden suistimale açık olduğu ve risk oluşturduğu değerlendirilmektedir." değerlendirmesi yapıldı.

İBB'NİN CEVABI RAPORDA YER ALDI

Sayıştayın konuyla ilgili tespitlerini aktardığı raporda, İBB'nin buna ilişkin cevaplarına da yer verildi.

İBB'nin "resmi ve ihale yoluyla temin edilen araçların AYS'ye kaydedildiğini, birimlerden periyodik olarak araç bilgilerinin talep edilerek güncellemelerin yapıldığını" aktardığı kaydedildi.

Sayıştay tarafından İBB'nin söz konusu cevabı raporda şöyle değerlendirildi:

"Bulgu bünyesinde de ortaya konulduğu üzere, hizmet birimlerinden gelen araç sayıları ile AYS kayıtları arasında tutarsızlık söz konusudur. Sonuç olarak, İdarenin bünyesinde bulunan araçlara ilişkin oluşturulan AYS'nin sağlıklı işleyebilmesi için gerekli tedbirlerin alınması sağlanmalıdır."

Adalet Bakanı Gürlek, aydınlatılan 5 faili meçhul cinayete ilişkin NSosyal hesabından açıklama yaptı. Bakan Gürlek, yılların arkasına saklanan failleri adaletin önüne çıkaracaklarını ve 73 dosyada 80 cinayeti faili meçhul olmaktan çıkardıklarını belirtti.

"Bir insanın kaybolmasının üzerinden yıllar geçmesi, ailesinin cevap beklediği gerçeğini değiştirmez. Yeniden incelenen bir delil, yeni bir tanık ifadesi ya da ortaya çıkan bir bulgu, karanlıkta kalan olayların aydınlatılmasında belirleyici olabilir" diyen Bakan Gürlek açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Gelişen teknolojik imkânlardan yararlanarak DNA analizlerini, kriminal inceleme raporlarını, HTS ve baz istasyonu kayıtlarını, Plaka Tanıma Sistemi verilerini ve tanık beyanlarını birlikte değerlendiriyoruz. Geçmiş yıllara ait dosyalarda ortaya çıkan yeni bağlantıların ve hiçbir ayrıntının göz ardı edilmemesi için çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz.

Bakanlığımız bünyesindeki Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinasyonunda, Cumhuriyet Başsavcılıklarımız ve kolluk birimlerimizin iş birliğiyle Manisa, Ankara, Batman, Aydın ve İstanbul'daki 5 ayrı dosya yeniden ele alındı."

MANİSA ALAŞEHİR - CENNET ARIKAN

2015 yılından bu yana kayıp olan Cennet Arıkan'ın akıbetine ilişkin cinayet şüphesiyle yürütülen soruşturmada, şüphelilerin olay tarihindeki iletişim ve hareketleri yeniden incelendi.

Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığımızın çalışmalarında, HTS ve baz kayıtlarının kriminal analiziyle şüphelilerin aynı veya yakın bölgelerde bulunduğuna işaret eden veriler elde edildi.

Bu tespitler üzerine 5 şüpheli gözaltına alındı, 4'ü tutuklandı.

ANKARA GÖLBAŞI - UĞUR ŞİMŞEK

2020 yılında Sivas'tan Ankara'ya geldikten sonra kaybolan Uğur Şimşek'in dosyasında, 2021 yılında Gölbaşı'nda bulunan insan kafatasının DNA incelemesi sonucunda kendisine ait olduğu belirlendi.

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığımızca yürütülen soruşturmada telefon kayıtları ve Plaka Tanıma Sistemi verileri değerlendirildi. Elde edilen deliller doğrultusunda 1 şüpheli tutuklandı.

BATMAN KOZLUK - EKREM BAKAR

2014 yılında kaybolan ve hakkında gaiplik kararı verilen Ekrem Bakar'ın dosyasında, öldürülerek kırsal bir alana gömülmüş olabileceğine ilişkin bilgilere ulaşıldı.

Kozluk Cumhuriyet Başsavcılığımızın talimatıyla tanık ifadeleri ve iletişim kayıtları incelendi. Batman ve Antalya'da düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda 10 şüpheli gözaltına alındı. Şüphelilerden 1'i tutuklandı.

AYDIN SÖKE - ELİFE DOĞRUL

2003 yılından bu yana kendisinden haber alınamayan Elife Doğrul'un dosyasında, kaybolmasına ilişkin geçmiş yıllara ait ifadeler ve cinayet ihtimalini gündeme getiren yeni bilgiler değerlendirildi.

Söke Cumhuriyet Başsavcılığımızın yürüttüğü soruşturmada elde edilen bulgular doğrultusunda 7 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

İSTANBUL - SEFA SOYALP

2019 yılında Kırıkkale'den İstanbul'a geldikten sonra kaybolan Sefa Soyalp'in dosyasında, son görüldüğü dönemde birlikte yaşadığı ve irtibat kurduğu kişiler araştırıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızın talimatları doğrultusunda telefon ve HTS kayıtları incelendi.

Elde edilen bulgular üzerine düzenlenen operasyonda 6 şüpheli gözaltına alındı.

Bakan Gürlek açıklamalarında emeği geçen ekiplere teşekkür ederek, "Soruşturmaları titizlikle yürüten Alaşehir, Ankara Batı, Kozluk, Söke ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza; emniyet ve jandarma teşkilatlarımıza, AFAD ekiplerine ve emeği geçen tüm kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum. Aradan geçen süre ne olursa olsun, kayıp vatandaşlarımızın akıbetini belirlemek, sorumluların tespitini sağlamak ve adalet bekleyen ailelerimizin yanında olmak için bütün imkânlarımızı seferber etmeye devam edeceğiz" dedi.

24 TV Genel Yayın Yönetmeni Ömer Özkök ve Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç, 'Günün Manşeti'nde 9 Kasım 2026 Pazartesi gündemini değerlendirdi.

Programdan önemli satır başları:

Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç: İklim değişikliği, sadece insanların hayat standartlarının değişmesi demek değildir. Sağlıklı bir iklim, sağlıklı bir yaşamın da teminatıdır. Doğal olan her şey iyidir.

Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç: Sözcü yazarlarından biri, "Kusura bakmayın, bugün yazı yazamadım." diyor. Sebebi neymiş? NATO Zirvesi nedeniyle Ankara'nın her yerinde polis varmış, morali bozulmuş, evine geri dönmüş yazısını yazamamış.

Yahu, NATO'dan bahsediyoruz! Dünyanın en önemli uluslararası kuruluşlarından birinin zirvesi Ankara'da düzenleniyor. Türkiye; savunma sanayisiyle, uluslararası alandaki hamleleriyle, dünya barışına yönelik girişimleriyle, COP31'le, NATO'yla, Mekke Anlaşması'yla, Bedir Anlaşması'yla, Libya'daki faaliyetleriyle ve daha nice gelişmeyle dünya gündeminde önemli bir yer tutuyor.

Ancak bu tuhaf kesim, bütün bu gelişmeleri görmezden gelebiliyor. Kendilerini Atatürkçü olarak tanımlıyorlar ama Türkiye'nin uluslararası alandaki etkinliğini takdir etmek yerine, âdeta "Biz çok Atatürkçüyüz, bu gericiler de COP31'le, NATO'yla uğraşıyor." anlayışıyla hareket ediyorlar.

MERZ'DEN MÜSLÜMANLARA TEHDİT

Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç: Almanya, Türkiye'yi neden kıskanmasın? Bana, "Bu ülkenin kişi başına düşen geliri 100 bin dolar olsun ama başkalarının kölesi olacaksın." deseler kabul etmem. Gider tarlama soğanımı eker, onu da tuza basar yerim. Ama kimsenin kölesi olmam, hür yaşarım.

TÜRKİYE'DEN MAVİ VATAN HAMLESİ

24 TV GYY Ömer Özkök ve Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç, değerlendirdi.

Buna göre, ekimde aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 1,31, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 0,39 ile mevduat faizinde (brüt) görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yatırımcısına yüzde 0,91 reel getiri sağlarken, dolar yüzde 0,04, avro yüzde 2,65, külçe altın yüzde 4,70 ve BIST 100 endeksi yüzde 14,53 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 0,01, dolar yüzde 0,95, avro yüzde 3,53, külçe altın yüzde 5,57 ve BIST 100 endeksi yüzde 15,31 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

Mevduat faizi (brüt) 3 aylık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 2,9, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 2,92 ile en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu. Aynı dönemde BIST 100 endeksi, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 21,13, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 21,11 yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

6 aylık değerlendirmeye göre DİBS, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,95, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 5,59 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

BIST 100 endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 25,17, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 23,98 ile en çok kaybettiren yatırım aracı olarak kayıtlara geçti.

YILLIKTA EN YÜKSEK REEL GETİRİ DİBS'TE

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde, DİBS Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,96, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 4,04 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde mevduat faizi (brüt) yüzde 2,15 reel getiri sağlarken, dolar yüzde 7,24, külçe altın yüzde 10,06, avro yüzde 10,63 ve BIST 100 endeksi yüzde 13,52 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) yüzde 0,29 reel getiri sağlarken, dolar yüzde 8,92, külçe altın yüzde 11,7, avro yüzde 12,26 ve BIST 100 endeksi yüzde 15,09 kayba yol açtı.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan Erişen ve Yönaç'ın emniyetteki işlemleri tamamlandı.

Şüpheliler sağlık kontrolünün ardından Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne getirildi. Savcılıkta ifade veren iki şüpheli, tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edildi.

Hakimlik Erişen ve Yönaç'ın tutuklanmasına karar verdi.

Gözaltına alınan Ruzy Madencilik Yönetim Kurulu Başkanı Nureddin Çevik, eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ve Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya'nın bugün adliyeye sevk edilmesi bekleniyor.

İran ile diplomatik bir çözüm bulma yolunda sağlanan ilerlemenin "çok verimli olmadığını" söyleyen Rubio, "Bir ilerlemenin eşiğinde olduğumuzu söyleyemem." dedi.

Rubio, "(ABD Başkanı Donald Trump) Başkan, bu sorunu ve her türlü sorunu her zaman diplomatik yollarla çözmeyi tercih eder. Ancak ne yazık ki bazen bu mümkün olmuyor." ifadelerini kullandı.

Washington yönetiminin diplomatik girişimlere açık olduğunu vurgulayan Rubio, İran'ın taleplerini "aşırı ve gülünç" olarak nitelendirdi.

ABD'nin yeni askeri saldırılar düzenleme ihtimaline ilişkin ise Rubio, Washington'ın eylemlerinin savunma amaçlı olduğunu ve ABD kuvvetleri ile deniz trafiğine yönelik tehditlere bağlı olarak şekillendiğini söyledi.

Rubio, bölgedeki ABD kuvvetlerine veya deniz taşımacılığına yönelik açık ve yakın bir tehdit bulunması halinde Washington'ın kendini savunma hakkı olduğunu aktardı.

Trump'ın İran ile devam eden savaşa ilişkin tutumunu savunan Rubio, ABD Başkanı'nın İran'ın nükleer silah edinme girişimlerini durdurmak için "gerçek bir tehdit gördüğünü" ve "popüler bir adım olmamasına rağmen" bu kapsamda harekete geçtiğini savundu.

Rubio, ülkenin güvenliğini ilgilendiren zorlu meselelerle yüzleşmenin her zaman kamuoyu desteği görmeyebileceğini, ancak bunun gerekli olduğunu ifade etti.

Ancak 1998 KY26 bu beklentiye uymuyor. Yaklaşık 11 metre uzunluğundaki uzay kayası, kendisinden beklenmeyecek şekilde ivmeleniyor.

Asteroitin hareketi açıklanamıyor

Bu sıra dışı davranış için öne sürülen açıklamalardan biri, KY26'nın yalnızca asteroit kılığına girmiş bir "karanlık" kuyruklu yıldız olduğu yönünde. Bu görüşe göre tespit edilemeyen gaz çıkışı, cismi farklı bir yörüngeye yönlendiriyor.

Ancak bu açıklama da yeni bir sorunla karşı karşıya. Georgia Institute of Technology'den havacılık ve uzay mühendisleri Korbin Hansen ile Masatoshi Hirabayashi, KY26'nın itki sağlayacak buzu koruyamayacak kadar sıcak olduğunu belirledi.

Sıcaklık kuyruklu yıldız açıklamasını zorluyor

Hansen ve Hirabayashi, yayımladıkları çalışmada 11 metrelik cismin sıcaklığının, gaz çıkışını sağlayacak buzun varlığını sürdürmesiyle bağdaşmadığını ortaya koydu. Araştırma Icarus dergisinde yayımlandı.

Geçen hafta bilgisayar korsanları Avrupa genelindeki süpermarketlerin soğutma sistemlerini uzaktan manipüle etti. Bu durum perakendecileri bozulan gıdaları imha etmeye zorladı ve gündelik altyapıdaki zafiyetleri ortaya çıkardı.

Daha sonra Fransız kan bankalarının soğutma sistemleri de benzer görünen bir olayda hedef alındı. Kıta genelindeki sahte olduğu düşünülen bomba ihbarları onlarca uçuşu aksattı; uçaklar başka havaalanlarına yönlendirildi ve bazılarına savaş uçakları eşlik etti.

Hafta, Birleşik Krallık'taki Sky News ve İrlanda kamu yayıncısı RTÉ'nin de aralarında bulunduğu Avrupa haber kuruluşlarını hedef alan bomba tehditleriyle sona erdi.

Olaylar, Avrupa'nın bazı bölgelerinde jeopolitik gerilimlerin ve iç huzursuzlukların arttığı bir dönemde yaşandı. Sivil altyapı, düşman aktörler için giderek daha cazip bir hedef haline geliyor olabilir.

Yetkililer saldırıların arkasında kimin olduğunu veya bunların bağlantılı olup olmadığını henüz belirleyemedi. Ancak savunma ve güvenlik uzmanları, gündelik hizmetlerdeki aksaklıkların doğrudan ekonomik zararın çok ötesinde sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Royal United Services Institute'ta (RUSI) araştırma görevlisi olan Sidharth Kaushal, Rusya'nın sorumlu olması halinde bu tür saldırıların Avrupa'nın Ukrayna'ya desteğini sürdürmesinin bedelini göstermek amacı taşıyabileceğini söyledi.

Kaushal, CNBC'ye yaptığı açıklamada, "Bence mesele daha çok bedel ödetmekle ilgili. Avrupa'daki siyasi liderliği, bir savaşın maliyetlerinin kendi ülkelerine de ulaşabileceğine ikna etmek" dedi.

Rusya, CNBC'nin yorum talebine hemen yanıt vermedi.

Siber saldırılar gündelik altyapıyı hedef aldı

Pazartesi günü Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki süpermarketler, soğutma sistemlerinin 50 santigrat dereceye, yani 122 Fahrenheit derecesine kadar ayarlandığını tespit etti. Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group ve Carrefour'un da aralarında bulunduğu perakendeciler etkilendi.

Olay, yüzlerce Fransız süpermarketini hedef alan ve yangınlara, buzdolaplarının aşırı ısınmasına ve gıdaların bozulmasına yol açan ekim ayındaki siber saldırının ardından yaşandı. Saldırılar, gıda tedarik altyapısındaki zafiyetleri gözler önüne serdi.

Olaylar ayrıca internete bağlı ekipmanların fiziksel aksamalara yol açmak için istismar edilebilmesi nedeniyle özel şirketlerin ulusal dayanıklılıktaki rolünü ortaya koydu.

Visente'ta siber güvenlik uzmanı ve Stockholm Üniversitesi'nde doçent olan Fredrik Blix, süpermarketlere yönelik saldırıların çok az teknik uzmanlık gerektirdiğini söyledi. Blix'e göre bunun nedeni, savunmasız soğutma kontrol sistemlerinin doğrudan kamuya açık internete bağlı olması ve potansiyel saldırganların bunları bulup istismar edebilmesiydi.

"Bu saldırıları gerçekleştirmek gerçekten herhangi bir özel ileri düzey bilgi gerektirmiyor" diyen Blix, bazı sistemlerin yalnızca varsayılan şifrelerle veya kolay tahmin edilebilen kimlik bilgileriyle korunduğunu belirtti.

Blix, "Bunu yapmanın bu kadar ucuz olmasının nedeni bu" dedi ve olayların kamuoyunda yarattığı görünürlüğün benzer saldırıları teşvik edebileceği uyarısında bulundu. "Bunu herkes yapabilir ve bir ülkenin kaynağına ya da buna benzer herhangi bir şeye ihtiyaç duymaz."

Blix, toplumlar daha dijital hale geldikçe ve savunmasız sistemlere erişim kolaylaştıkça siber saldırıların son on yılda daha yaygın hale geldiğini söyledi. Ancak artan jeopolitik gerilimlerin Avrupa ülkelerini olası hibrit savaş tehditlerine karşı daha dikkatli hale getirdiğini ve bunun hükümetler ile medyanın incelemelerini artırdığını belirtti.

Blix, saldırıların arkasında bir devletin veya devlet destekli bir aktörün bulunması ihtimalini kabul etmekle birlikte, daha olası senaryonun birilerinin sınırları test etmesi ve "biraz eğlenmesi" olduğunu söyledi.

Kaushal, olayların Avrupa genelinde denizaltı kablolarının Baltık Denizi'nde zarar görmesi de dahil olmak üzere şüpheli sabotajlar ve hibrit tehditler bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

"Bu tek başına gerçekleşen bir olay olsaydı, 'Tamam, bunu kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirmeliyiz' denebilirdi. Ancak tüm bunların arka planında değerlendirdiğinizde tablo daha belirsiz hale geliyor" diyen Kaushal, Avrupalı savunma yöneticilerine yönelik ölüm tehditleri ile 2024'te bir DHL uçağına yerleştirilen bombaya da dikkat çekti.

Avrupa savunmasını güçlendirmeye çalışıyor

Avrupa hükümetleri, savunmaya onlarca yıl boyunca yeterince yatırım yapılmamasının ardından ABD'nin güvenlik garantileri konusundaki artan belirsizlikle mücadele ediyor. Hükümetler aynı zamanda alışılmışın dışında ancak yıkıcı olma potansiyeli taşıyan tehditlerdeki artışla karşı karşıya.

Hibrit savaş, açık bir askeri çatışmayı tetiklemeden hasımları istikrarsızlaştırmak amacıyla siber saldırı, sabotaj ve dezenformasyon gibi taktikleri bir araya getiriyor.

Kaushal'a göre ülkelerin hibrit tehditlere dayanma kapasitesi kıta genelinde büyük farklılıklar gösteriyor. Finlandiya ve İsveç, Soğuk Savaş deneyimlerini yansıtan gelişmiş sivil savunma programlarına sahipken Avrupa'nın altyapısının büyük bölümü savunma ihtiyaçlarından ziyade ekonomik verimlilik esas alınarak inşa edildi.

"Avrupa'da daha batıya gidildikçe, hem hibrit saldırılara hem de Ukrayna'da gördüğümüz türden basit füze saldırılarına karşı hazırlık düzeyi çok daha düşük" dedi.

"Her saldırı dayanıklılığı biraz artırıyor" diyen Kaushal, NATO'nun 2022'deki Nord Stream sabotajının ardından su altı kablolarına ve gaz boru hatlarına yönelik tehditlere daha fazla odaklanmasını örnek gösterdi.

RUSI'de Avrupa güvenliği konusunda uzman kıdemli araştırma görevlisi Oana Popescu-Zamfir, son olayların Avrupa'nın "geleceğini bildiğimiz bir şeye hazırlık yapma" konusunda geride kaldığını gösterdiğini söyledi.

"Yeni bir gerçekliğe uyum sağlamakta yavaş kaldık" diyen Popescu-Zamfir, "Hâlâ kavramsal olarak barış ve savaş zamanı arasında ayrım yapma eğilimindeyiz. Oysa artık durum böyle değil; savaşta değiliz ama barış zamanında da değiliz" ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın, konvansiyonel askeri güç kullanmadan askeri hedeflere ulaşmak üzere tasarlanmış sürekli hibrit saldırılarla karşı karşıya kalmasının muhtemel olduğunu söyledi.

Popescu-Zamfir, Rusya'nın Avrupa'daki vekil ağlarından yararlanabileceğini belirtti. Bu ağların bazıları doğrudan kontrol edilirken bazıları daha gevşek biçimde koordine ediliyor ve bu durum sorumluluğun doğrudan Kremlin'e kadar izlenmesini zorlaştırıyor.

Popescu-Zamfir, internete bağlı sistemlere yönelik hedefli saldırılarda "verilebilecek zararın çok büyük olduğunu" söyledi ve kan rezervlerinin sekteye uğratılma ihtimaline dikkat çekti.

"Bunları gerçekleştirmek Rusya için çocuk oyuncağı değil ama roket bilimi de değil" diyen Popescu-Zamfir, saldırıların "somut anlamda ve toplumlarımız üzerindeki psikolojik etkisi ile korunmadığımız duygusu açısından muazzam zarar verebileceğini" belirtti.

Blix, şirketlerin maruz kaldıkları riski azaltmak için görece basit adımlar atabileceğini söyledi.

"Bunlar temel siber hijyen önlemleri... Endüstriyel kontrol sistemlerini ve bu tür operasyonel teknolojileri, etraflarında uygun bir güvenlik olmadan doğrudan internete bağlamanıza izin verilmemeli" dedi.

Sorumluluk ürün üreticileri, bakım sağlayıcıları ve market zincirleri arasında bölünmüş durumda. Bu nedenle tarafların her biri diğerini işaret ederken hesap verebilirlik belirsizleşiyor.

Blix, bakım şirketlerinin üreticilerin güvenlik talimatlarına rağmen uzaktan erişimi etkinleştirerek zaman zaman kolaylığı önceliklendirdiğini, perakendecilerin de tedarikçiler arasında yeterli siber güvenlik standartlarının uygulanmasını sağlayamayabildiğini söyledi.

Blix, "Beni endişelendiren, aslında hiçbir şey yapmamamız" dedi ve "bir sürü belgeyi oradan oraya taşıdığımızı" ve "çok sayıda risk değerlendirmesi yaptığımızı", ancak anlamlı bir eylemde bulunamadığımızı ekledi.

Ekonomik baskı iç huzursuzluğu artırıyor

Avrupa son aylarda yaygın huzursuzluklara da sahne oldu. Haneler yüksek yaşam maliyetleriyle mücadele ederken bu durum siyasi baskıyı artırdı.

Centre for International Security and Economic Strategy Başkanı ve politika direktörü Alexander Anderson, iç siyasi ve ekonomik gerilimlerin yabancı hasımlara bölünmeleri derinleştirme fırsatı verebileceğini söyledi.

Anderson, Rusya'nın ve muhtemelen Çin'in nüfuz operasyonlarının bu bölünmeleri artırmaya çalışabileceğini CNBC'ye söyledi.

"Ancak meşru iç şikâyetleri yabancı müdahalenin ürünü olarak görmezden gelmemeye dikkat etmeliyiz" dedi. "Bunu yapmak, hem siyasi istikrarsızlığın nedenlerini hem de düşman aktörlerin bunu istismar etmeye çalıştığı yöntemleri yanlış anlama riskini doğurur."

Ülke çapında haftalar süren protestolar, isyanlar ve grevler Fransa hükümeti üzerindeki baskıyı artırarak kamu maliyesini kontrol altına alma çabalarını zorlaştırdı ve mevcut siyasi bölünmeleri derinleştirdi.

İspanya'da konut krizi nedeniyle düzenlenen gösteriler ve parlamentodaki tıkanma, Başbakan Pedro Sanchez'in erken seçim çağrısı yapmasına yol açtı. Oylama 29 Kasım'da yapılacak. Aşırı sağcı Vox partisinin sandalye sayısını artırması bekleniyor; bu da Sanchez'in sol eğilimli hükümetinin iktidarı kaybetme riskini artırıyor.

Almanya, İtalya, Portekiz ve Arnavutluk'ta da son haftalarda artan yaşam maliyetleri nedeniyle huzursuzluk yaşandı.

Cuma günü Amsterdam'daki protestocular bir Microsoft veri merkezine girmeye çalıştı.

Bu arada yüksek enerji fiyatları, kalıcı enflasyon, yavaş büyüme ve büyük bütçe açıkları borçlanma maliyetlerini artırıyor ve hükümetlerin zor durumdaki haneleri destekleme imkânlarını daraltıyor.

Amazon kurucusu ve o dönemdeki CEO'su Jeff Bezos, 2017'de şirketin cihaz yöneticilerine robot geliştirme talimatı verdi. Ekip birkaç yıl içinde 1.450 dolarlık Astro'yu ortaya çıkardı.

Amazon, Astro'yu ilk kez 2021 sonbaharındaki etkinliğinde tanıttı. Tekerlekler üzerinde hareket eden ve Alexa donanımı taşıyan cihaz, evde otonom dolaşabiliyor, yüzleri tanıyabiliyor ve hareketli güvenlik monitörü olarak görev yapabiliyordu.

Ancak Astro, davetle sınırlı satışın ötesine geçemedi. Ürün yalnızca birkaç bin müşteriye gönderildi. Amazon 2023'te işletmeler için bir Astro modeli çıkardı, ancak bu ürün bir yıldan kısa süre sonra sonlandırıldı.

Amazon yeni robot için ekip kurdu

CNBC'nin iş ilanları üzerine yaptığı analize göre Amazon, son aylarda yeni ev robotu projesi için ekip oluşturdu. Daha sonra kaldırılan bir mühendislik ilanında, "Robotlar filmlerden çıkıp evlerimize girmek üzere" ifadeleri yer aldı.

İlanda, "dinamik ev ortamlarında" hareket edebilen ve "aile üyeleriyle birlikte otonom şekilde çalışabilen" bir ürünün ayrıntıları verildi. Haziran ayındaki başka bir iş ilanı ise "yalnızca işlevsel değil, aynı zamanda keyif veren robotlar yaratma" hedefinden söz etti.

Amazon, Alexa ve Kindle gibi ürünlerde yaptığı gibi yeni pazarlara erken girmenin sağlayacağı avantajlar için kısa vadede "yanlış anlaşılma" riskini göze alabiliyor. CEO Andy Jassy, son yıllık mektubunda yapay zekâ ve robotiğin "hayatımızdaki en büyük dönüm noktaları" arasında olduğunu söyledi.

Jassy, "Her gün müşterilerin hayatını neyin daha kolay ve daha iyi hâle getireceğini öngörmeye ve bir sonraki dönüm noktasını icat etmeye çalışıyoruz" diye yazdı.

Barclays, ocak ayında yayımladığı raporda, şu anda 2 ila 3 milyar dolar değerindeki küresel insansı robot pazarının 2035'e kadar yaklaşık 40 milyar dolara, en iyimser senaryolarda ise 200 milyar dolara ulaşabileceğini tahmin etti.

Fauna satın alımı projeyi güçlendirdi

LinkedIn profillerine göre Amazon, bu yılın başlarında Astro'nun arkasındaki ekibin büyük bölümünü yeniden görevlendirdi ve MIT'den bir robotik uzmanını ev robotu projesine kattı.

Şirket mart ayında New York merkezli Fauna Robotics'i satın aldı. Fauna, 1,07 metre boyunda Sprout adlı bir insansı robot geliştirmişti. Amazon, Fauna'nın Personal Robotics Group adı verilen yeni bir bölümün parçası olacağını açıkladı.

Personal Robotics Group çalışanlarının bazıları daha önce Amazon'ın Kindle, Echo, Fire TV ve Fire Tablet gibi tüketici donanımı ürünlerinin arkasındaki Lab126 Ar-Ge biriminde görev yaptı. Lab126, Amazon'ın başarısız olan Fire Phone projesinin de arkasındaki birimdi.

Sprout, "dost canlısı ve yetenekli" olacak şekilde tasarlandı. İfadeli sarı kaşlara sahip robot ağırlıklı olarak geliştiriciler ile ticari ve akademik araştırmacılar tarafından kullanıldı.

Amazon'ın ekim ayında yayımladığı bir ilanda, müşteri desteği ve yerinde onarımlara yardımcı olacak bir "Saha Destek Mühendisi" arandı. Başka bir ilanda ise "bir Fauna robotuyla yaşamanın nasıl hissettirdiğini tanımlayacak" kullanıcı deneyimi tasarımcısı arandı.

İlanda, "Hedefimiz basit: İnsanların gündelik yaşamda gerçekten birlikte yaşamak ve etkileşim kurmak isteyeceği robotlar geliştirmek" ifadeleri yer aldı.

Amazon sözcüsü Brad Glasser, satın almanın "kişisel robotik kategorisinin önünü açabilecek zorlukların üstesinden gelmeye kararlı" olmalarından kaynaklandığını söyledi.

Glasser, "Kişisel robotların gündelik yaşamda insanlara anlamlı şekillerde yardımcı olduğu bir gelecek konusunda iyimseriz ve bu geleceği gerçeğe dönüştürmede önemli bir rol oynamaya kararlıyız" dedi.

Glasser, kontrollü laboratuvar koşullarında mümkün olanlarla oturma odası veya lobi gibi ortamlarda mümkün olanlar arasında hâlâ ciddi fark bulunduğunu belirtti. Amazon'ın bu zorlukları çözmek için robotik topluluğuyla birlikte çalıştığını söyledi.

Astro sahipleri cihazın geleceğinden endişeli

Emily Lugo Velez, 2023'ten bu yana Kuzey Carolina'daki evinde Astro kullanıyor. Daha önce bilgi teknolojileri alanında çalışan ve şimdi yapay zekâ danışmanlığı şirketi yöneten Lugo Velez, kendisiyle eşinin 1.000 doları aşan fiyatı sorun etmediğini ve kısa sürede bekleme listesine katıldıklarını söyledi.

52 yaşındaki Lugo Velez, "Bu şeye o kadar çok para harcadık ki kendimizi ona mahkûm olmuş gibi hissediyorum. Sonunda bozulana kadar evin içinde dolaşmasına izin vereceğiz, sonra da çöplüğe göndereceğiz" dedi.

Lugo Velez, evden uzaktayken evcil hayvanlarını ve cihazlarını kontrol etmek için Astro'yu hâlâ kullandığını söyledi. Bunun dışında robotun çoğunlukla bir parti numarasına ve "takılıp düşme tehlikesine" dönüştüğünü belirtti. Çoğu gün Astro'ya şarj istasyonuna dönmesini söylüyor.

Amazon'ın 2023'e kadar tüketici robotikleri başkan yardımcısı olarak görev yapan Ken Washington, Astro üzerinde çalışan yöneticilerin robota bir kol takarak nesneleri kırmadan kaldırıp inceleme yeteneği kazandırmayı görüştüğünü söyledi.

Washington, iki ayaklı bir robot geliştirilmesi için baskı yaptığını, ancak yönetimin buna karşı çıktığını belirtti.

Washington, "Jeff'i[Bezos]gösterimler ve değerlendirmeler için çağırıyorduk; ben de beden dilini oldukça yakından izliyordum. İşlevselliğin yetersizliğinden hayal kırıklığına uğradığını düşünüyorum, ancak her türlü aydınlatma koşulunda tanımlanmamış bir alanı haritalandırma ve içinde yolunu bulma becerisinden etkilendiğini düşünüyorum" dedi.

Ev ortamı robotlar için daha zorlu

Amazon, 2012'de Kiva Systems'i 775 milyon dolara satın alarak depo otomasyonundaki robotik çalışmalarını büyüttü. Şirketin tesislerinde ürünleri toplayan, sınıflandıran ve çalışanlara taşıyan robotların sayısı bir milyonun üzerine çıktı.

Ancak evler robotlar için farklı zorluklar barındırıyor. Association for Advancing Automation Başkanı Jeff Burnstein, "Ev tamamen farklı bir alan. Çocuklar, evcil hayvanlar, büyükanne ve büyükbabalar, merdivenler... Hiçbir ev tam olarak aynı şekilde düzenlenmiş değil. Bu nedenle, özellikle yürüyen bir robot için çok daha zorlu bir ortam" dedi.

Roomba üreticisi iRobot'un kurucu ortaklarından ve eski CEO'su Colin Angle, robot geliştirme araçlarının son yıllarda büyük ilerleme kaydettiğini ve Amazon'ın ikinci denemesinde daha başarılı olabileceğini söyledi.

Amazon, 2022'de iRobot'u satın almaya çalıştı, ancak artan düzenleyici baskı nedeniyle iki yıl sonra anlaşmadan çekildi.

Angle, "Astro ekibinin bunu yaptığı dönemde elindeki araç seti, üzerlerine çivi çakılmış sopalardan ibaretti; inanılmaz derecede ilkeldi. Robotik sektörünün son iki yılda ne kadar değiştiğini abartmak zor" dedi.

Yapay zekâ modelleri, sensörler, batarya sistemleri ve aktüatörlerdeki gelişmeler, endüstriyel ve tüketici robotlarına yönelik yeni bir geliştirme dalgasını tetikledi.

Tesla, 2021'den bu yana iki ayaklı Optimus robotlarını geliştiriyor. Apptronik, Boston Dynamics, Çin merkezli Unitree, Figure ve 1X gibi şirketler de insansı robotlar üzerinde çalışıyor. Amazon'ın yatırımcıları arasında yer aldığı Agility Robotics ise iki ayaklı Digit robotunu üretiyor ve perşembe günü bir SPAC aracılığıyla halka açıldı.

PitchBook verilerine göre girişim sermayesi şirketleri yılın ilk yarısında robotik ve fiziksel yapay zekâ şirketlerine 33,4 milyar dolar yatırdı. Bu rakam, 2025'in tamamında yapılan 28,7 milyar dolarlık yatırımdan daha yüksek.

İnsansı robotların çoğu imalat, lojistik ve sağlık sektörleri için geliştiriliyor. Bununla birlikte giderek daha fazla şirket evler için robot üretmeye çalışıyor.

Apple'ın Pixar lambasına benzeyen masaüstü bir cihazın da aralarında bulunduğu çeşitli ev robotu projeleri üzerinde çalıştığı bildiriliyor. Nvidia'nın eylülde yaklaşık 13 milyar dolara satın almayı kabul ettiği Hugging Face, ağustosta 399 dolarlık Microduck'ı piyasaya sürdü.

Angle ise mayısta Familiar Machines & Magic adlı, tüylü refakatçi robotlar geliştiren bir girişim kurdu. Sunday, Tau ve Nori gibi şirketler robotlarının çamaşır katlamak ve sofrayı toplamak gibi ev işlerine yardımcı olabileceğini söylüyor. Ancak bu ürünler çoğunlukla prototip veya niş ürün olmayı sürdürüyor.

Amazon Astro'dan öğrendiklerini yeni projeye taşıyor

Washington, "[Astro]zamanının çok ilerisindeydi. Öylesine büyük, muazzam bir sıçramaydı ki evin sahibi olma hakkımız olduğunu hissettim" dedi.

Astro üzerinde çalışmış eski bir Amazon çalışanı, robotun sınırlı işlevleri ve 1.000 doları aşan fiyatı nedeniyle birçok tüketici için satılmasının zorlaşmış olabileceğini söyledi.

Eski çalışan, "Bizim zavallı küçük Astro'muz çıktığında yaklaşık 2.000 dolardı ve bu çok yüksek bir fiyat. Tüketici için bu çok fazla ve tüketiciler çok şey yapan bir robot istiyor" dedi.

Glasser, Amazon'ın kişisel robotik gibi yeni pazarlara uzun vadeli baktığını ve erken girmenin sağlayabileceği kazanımlara değer verdiğini söyledi.

Astro'nun Amazon'ın yetkinliklerini geliştirmesine ve hedeflerini belirginleştirmesine yardımcı olmak üzere tasarlandığını belirten Glasser, şirketin bu projeden edindiği bilgi, yetenek ve deneyimi diğer robotik çalışmalarına aktardığını söyledi.

Astro sahiplerinin Facebook gruplarında bazı kullanıcılar müşteri hizmetlerinin kötüleştiğinden şikâyet etti. Kullanıcılar ayrıca Amazon'ın AIexa+ yapay zekâ asistanının Astro'yu desteklememesinden yakındı.

Bazı kullanıcılar bu durumu Astro'nun üretiminin durdurulabileceği şeklinde yorumladı. Diğerleri ise cihazlarını indirimli fiyatlarla eBay ve Facebook Marketplace'te satmaya çalıştı.

Glasser, Amazon'ın Astro müşterilerine destek vermeyi sürdürdüğünü söyledi.

Arizona'nın Tucson kenti yakınlarında yaşayan Astro sahibi Joe Martin, son dört yılda cihazdan parasının karşılığını aldığını düşündüğünü belirtti. Ev işlerine yardım edebilmesi hâlinde evine bir robot daha almak isteyeceğini söyledi.

65 yaşındaki Martin, "Astro 1.000 dolardı ve oldukça sınırlıydı, ancak bana bir içecek getirebilse veya mobilyaların tozunu alabilseydi ilgimi çekerdi. Bence bu çok yakında mümkün olacak" dedi.

Uzatılmış aldosteron sentaz inhibisyonu (EASI) adı verilen tedavi, aşırı aldosteron üretimini hedefleyen yeni bir ilaç sınıfının 6-12 ay boyunca kullanılmasını içeriyor. Tansiyonu yalnızca kontrol eden geleneksel tedavilerin aksine EASI, altta yatan nedeni tersine çevirerek ömür boyu ilaç kullanma gerekliliğini ortadan kaldırabilir. Şimdiye kadar bu tür bir iyileşme, böbreküstü bezinin tamamının alınmasını gerektiren ameliyatla sağlanabiliyordu.

New England Journal of Medicine'da yayımlanan çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri genelindeki sekiz merkezde tedavi edilen 14 kişi takip edildi. Araştırmacılar, EASI tedavisinin sona ermesinden iki yıl sonrasına kadar aldosteronun aşırı üretimini kalıcı olarak tersine çevirdiğini, yüksek tansiyonda ise kısmi veya tam düzelme sağladığını belirledi.

Hormon düzeyleri ve tansiyon, EASI tedavisi sırasında ölçülen değerlerle benzer kaldı veya bu değerlerin altına indi. Bu sonuç, ilaç bırakıldıktan uzun süre sonra da faydaların devam edebileceğine işaret etti. Bulgular, bazı kişilerde yüksek tansiyonun ömür boyu ilaçla kontrol edilmek yerine iyileştirilebileceği olasılığını gündeme getirdi.

Aşırı aldosteron üretimi hedefleniyor

Yüksek tansiyon veya hipertansiyon, dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkiliyor. Vakaların yüzde 5 ila 10'una, böbreküstü bezlerindeki iyi huylu nodüllerin aşırı aldosteron ürettiği primer aldosteronizmin neden olduğu tahmin ediliyor. Bu durum, böbreklerin fazla tuz tutmasına ve tansiyonun yükselmesine yol açıyor.

EASI tedavisinin bilimsel temeli, 2005 yılında fareler üzerinde yapılan bir deneye dayanıyor. Bu deneyde, aldosteron sentaz üretiminden sorumlu genin silinmesinin aldosteron üreten hücrelerin yok olmasına yol açtığı görüldü. Queen Mary'deki araştırmacılar, aldosteron sentaz inhibitörüyle uzun süreli tedavinin insanlarda da benzer bir etki yaratabileceğini ve hipertansiyonun altta yatan nedenini ortadan kaldırabileceğini öngördü.

Bu araştırma fırsatı, geçen yıl New England Journal of Medicine'da yayımlanan ve yine Queen Mary öncülüğünde hazırlanan çalışmayla ortaya çıktı. Bu çalışma, ilaç sınıfının primer aldosteronizmi olan kişilerdeki ilk araştırmasıydı.

Faydalar ilaç bırakıldıktan sonra da sürdü

Araştırmacılar, katılımcıların tansiyon ve hormon düzeylerine ilişkin rutin takip ölçümlerini inceleyerek sonuçları EASI tedavisinden önce kaydedilen değerlerle karşılaştırdı. Aşırı aldosteron üretiminin temel göstergesinin tedavi öncesine göre yüzde 99 daha düşük kaldığını, tansiyonun ise ortalama 25 puan azaldığını belirledi. Katılımcıların neredeyse dörtte birinin başka bir ilaç kullanmadan normal tansiyona sahip olduğu görüldü.

Aldosteron sentaz inhibitörleri, hipertansiyonu olan kişilerle yapılan daha büyük çalışmalarda daha önce test edilmişti. Ancak bu araştırmalar genellikle 6-12 hafta gibi kısa tedavi sürelerini kapsıyor ve sonuçları tedavi sırasında ölçüyordu. Queen Mary öncülüğündeki yeni çalışma ise 6-12 aylık tedavinin faydalarının, tedavi sona erdikten sonra iki yıla kadar sürdüğünü ortaya koydu.

Araştırmacılar daha büyük bir çalışma yürütüyor

Queen Mary'de endokrin hipertansiyon profesörü ve çalışmanın başyazarı Morris Brown, bulguların çalışmanın pratik niteliği nedeniyle temkinli değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Brown, sonuçların önceki deneylerle öngörüldüğünü ve daha uzun süreli takibin, sınırlı süreli ilaç tedavisinin kalıcı iyileşme sağladığı iddiasını destekleyebileceğini belirtti.

Brown, EASI tedavisinin hipertansiyonu olan hastaların çoğu için mucizevi bir çözüm olmasının beklenmediğini, ancak tabletlerle cerrahi tedaviyle aynı sonuca ulaşma ihtimalinin bu yaygın hipertansiyon türü için uzun süredir hedeflendiğini ifade etti.

Harvard Medical School'da tıp profesörü olan ve Cincor'da tıbbi direktör olarak görev yaptığı dönemde ilk çalışmayı başlatan Mason Freeman ise Brown'ın öncülüğündeki takip çalışmasının olağanüstü ve beklenmedik bazı bulgular ortaya koyduğunu söyledi.

Freeman, hiperaldosteronizmin biyokimyasal göstergelerinde kalıcı gerileme ve tansiyon düzeylerinde büyük iyileşme görülmesinin, primer aldosteronizmi olan birçok hastanın sınırlı bir süre boyunca günde bir kez alınan bir hapla tedavi edilebileceği ihtimalini ortaya koyduğunu belirtti. Bu yaklaşımın, şu anda yalnızca invaziv tanısal testler ve büyük bir böbreküstü bezi ameliyatı sonrasında elde edilen faydalara benzer sonuçlar sağlayabileceğini ifade etti.

Araştırmacılar, EASI tedavisinin primer aldosteronizmi olan kişilerde kalıcı iyileşme sağlayıp sağlayamayacağını incelemek üzere ELIXIR adlı daha büyük, ileriye dönük bir klinik çalışmaya öncülük ediyor. Çalışmada ayrıca, uzun süreli tedavinin aldosteron üreten hücrelerin yok olmasına yol açıp açmadığını araştırmak için böbreküstü bezlerinin moleküler görüntülemesi kullanılacak.

Nefisi, "ABD, dün gece Keşm Adası'ndaki hedeflere saldırdı. Saldırılarda kritik altyapılar zarar görmedi." dedi.

Keşm Adası'ndaki durumun kontrol altında olduğunu söyleyen Nefisi, acil yardım ve belediye hizmetleri konusunda teyakkuz halinde olduklarını ifade etti.

İran resmi haber ajansı IRNA, Hürmüz Boğazı yakınlarında bulunan Keşm Adası'nda gece saatlerinde dört patlama sesi duyulduğunu belirtmişti.

NASA, "insanlı uzay uçuşlarının bir sonraki bölümünü yazmaya yardımcı olacak kâşifleri aradığını" duyurdu. Kabul edilen adaylar, Amerika Ay'a dönerken NASA'ya katılacak, Ay Üssü'nün inşasına katkı sağlayacak ve Mars'a yapılacak ilk mürettebatlı görevlerin temelini atacak.

Yeni astronotlar Ay yüzeyinde faaliyet göstermek, Dünya'nın ötesinde yaşamak ve çalışmak ve insan keşfinin sınırlarını daha önce hiç olmadığı kadar ileri taşıyacak görevler için eğitim alacak.

Başvurular 3 Aralık 2026'ya kadar sürecek

NASA'nın şartları arasında, başvuru sahiplerinin akredite bir kurumdan mühendislik, biyolojik bilim, fizik bilimi veya bilgisayar bilimi gibi STEM alanlarında yüksek lisans derecesine sahip ABD vatandaşları olması bulunuyor.

Adayların başvurularını 3 Aralık 2026 saat 23.59 EST'e kadar göndermesi gerekiyor. NASA, yeni astronotları 2027'nin sonlarında seçmeyi planlıyor.

NASA Ay teslimatları için sekiz şirketi çağırdı

NASA, astronotların Ay'da yaşayabilmesi için gerekli altyapıya yönelik çalışmalarını da sürdürüyor. Ajans, ayrı bir duyuruda Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) programının ikinci aşaması kapsamında gelecekteki Ay yüzeyi teslimat görevleri için sekiz şirkete sözleşme teklifinde bulunma çağrısı yaptığını açıkladı.

Listede SpaceX, Blue Origin ve Lockheed Martin Space yer alıyor. Starliner programı sorunlarla boğuşan Boeing ise şirketler arasında bulunmuyor.

NASA'nın CLPS 2 olarak adlandırdığı yeni aşama, 10 yıllık ve birden fazla şirkete verilecek ödülleri içeren bir ana sözleşme olacak. Teslimatların ve miktarın önceden belirlenmediği sözleşmenin toplam azami değeri 10 milyar dolar olarak açıklandı.

İhaleyi kazanan şirketler, NASA'nın bilim, teknoloji ve altyapı yüklerini Ay'a taşıyan iniş araçlarını yönetmek, inşa etmek ve işletmek de dahil olmak üzere Ay'a teslimat hizmetleri sağlayacak.

SpaceX'in hükümet gelirlerine ilişkin beklenti tartışılıyor

Duyuru, SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk'ın hükümet sözleşmelerinin bir yıl içinde şirket gelirlerinin yaklaşık yüzde 5'ine düşmesini beklediğini açıklamasından bir gün sonra geldi. NASA'nın yeni sözleşme çağrısı, bu beklentinin kötümser olduğu yorumlarına yol açtı.

Öte yandan, Musk'ın iktidarda tutmak için yaklaşık yarım milyar dolar harcadığı ve Musk'la dost Cumhuriyetçi Parti'den uzaklaşıp güç dengesini dramatik biçimde Demokratlara kaydıracağı belirtilen tarihi seçimin ardından ABD hükümetinin yapısının ocak ayında oldukça farklı olması bekleniyor.

Marul yaprakları nasıl yıkanır

Huntsville, Alabama'daki Huntsville Nutrition Collective'in sahibi ve kayıtlı diyetisyen Chelsea Edwards, marulu yıkamanın en iyi yolunun soğuk akan su kullanmak ve yaprakları nazikçe ovalamak olduğunu belirtiyor.

Edwards, marul yapraklarını soğuk suyla doldurulmuş bir kaseye daldırıp nazikçe ovaladığını, ardından yaprakları kestiğini ve fazla suyu gidermek için salata kurutucusuna koyduğunu söylüyor.

National Institute of Food and Agriculture'a göre hiçbir yıkama yöntemi ürünlerde bulunabilecek tüm mikropları tamamen ortadan kaldırmıyor veya öldürmüyor. Ancak taze ürünleri akan suyun altında iyice durulamak, mikroorganizmaların sayısını azaltmaya yardımcı oluyor.

Meyve ve sebzeleri yıkamak toprağın, bakterilerin, bahçe zararlılarının ve kalıntı pestisitlerin uzaklaştırılmasına katkı sağlıyor. Marul ve diğer yeşilliklerin yaprakları birbirinden ayrılarak tek tek durulanmalı; dış yapraklar yırtılmış veya ezilmişse atılmalı.

Marul sirkeyle yıkanabilir mi

Edwards, gerekli olmamakla birlikte marulun sirkeyle yıkanabileceğini belirtiyor. Sirke ve su karışımı, bakterilerin giderilmesine yardımcı olmak için kullanılabiliyor.

Bu yöntem için bir su bardağı beyaz sirke ile iki su bardağı su karıştırılmalı. Marul yaklaşık bir dakika bu karışımda bekletildikten sonra soğuk suyla durulanmalı.

National Institute of Food and Agriculture, yıkama sonrasında marulun kâğıt havluyla kurulanmasını veya fazla nemin salata kurutucusuyla giderilmesini öneriyor.

Marulun gevrekliğini koruma yolları

Marulun gevrekliğini korumak için hava alabilen bir kap kullanılmalı. Fazla nemi emmesi için marulla birlikte kaba bir kâğıt havlu konulmalı.

Marul, etilen gazına maruz kalmasını azaltmak için meyvelerden uzakta ve buzdolabının sebzelik çekmecesinde saklanmalı.

HAK ORTADAN KALKMAZ

Birçok tüketicinin biriken ödül puanlarının son kullanım tarihinden haberdar olmadığını vurgulayan Güllü, işletmelerin tek taraflı bildirimlerle kazanılmış hakları ortadan kaldıramayacağına dikkat çekti:

"Kampanya başlangıcında süre belirtilmemişse sonradan gönderilen bir SMS ile puanlar silinemez. Puanlarınızın silineceği önceden açıkça bildirilmiş ve koşullar hukuka uygunsa, hak kaybı yaşamamak adına yılsonunu beklemeden ihtiyaçlarınız doğrultusunda kullanın."

EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ALIN

Tüketicilere puan bakiyelerinin ekran görüntüsünü alma ve kampanya duyurularını saklama tavsiyesinde bulunan Güllü, haksız silme işlemlerine karşı şu uyarıyı yaptı: "Puanların hukuka aykırı silindiğini düşünüyorsanız işletmeye yazılı başvurun; sonuç alamazsanız Tüketici Hakem Heyetine gidin."

Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) kefaletiyle ve Halkbank kaynaklı olarak 2002 yılından ekim ayı sonuna kadar esnaf ve sanatkarlara toplam 4 milyon 786 bin 84 kredi kullandırıldığı kaydedilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Bu dönemde sağlanan finansman desteği tutarı 907,8 milyar liraya ulaştı. Söz konusu finansman, Hazine tarafından yüzde 50 finansman maliyeti sübvansiyonuyla 2025'te yüzde 25, 2026'da yüzde 20 yıllık maliyetle uygulandı. Veriler, esnaf ve sanatkarlara yönelik finansman desteğinin yıllar içerisinde ulaştığı büyüklüğü ve sürekliliği ortaya koyuyor. Bu yılın 10 ayında toplam 187 bin 673 kredi kullandırımı gerçekleştirilirken bu kapsamda esnaf ve sanatkarlara sağlanan finansman tutarı 168,1 milyar lira oldu."

Açıklamada, esnaf ve sanatkarlara yönelik finansman desteklerinin, ülkede ticari hayatın canlılığını ve işletmelerin sürdürülebilirliğini destekleyen önemli rol üstlendiğine işaret edildi.

"YATIRIM KREDİLERİNİN ÜST LİMİTİNİ 3,5 MİLYON LİRAYA YÜKSELTTİK"

Esnaf ve sanatkar sayısındaki artış ve yeni işletmelerin ticari hayata katılımının da bu dinamizmi ortaya koyduğu belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Esnaf ve sanatkarlarımıza sunduğumuz finansman imkanlarının yanı sıra krediye ulaşım imkanlarını kolaylaştıran ve işletmelerimizin yatırım kapasitesini artıran düzenlemeleri de hayata geçiriyoruz. Bu kapsamda işletme kredilerinin üst limitini 1,5 milyon liraya, yatırım kredilerinin üst limitini 3,5 milyon liraya yükselttik. İşletme kredilerinde geri ödeme süresini 48 aya, yatırım kredileri kapsamında taşıt, makine ve teçhizat alımlarında 60 aya, işyeri edindirme kredilerinde ise 72 aya çıkardık. Ayrıca kredi kullanabilmek için aranan ticari faaliyete başlama süresini 6 aydan 3 aya indirdik. Vergi ve sosyal güvenlik borcu bulunan esnaf ve sanatkarlarımızın da bu kredilerden yararlanabilmelerine yönelik düzenlemeleri bu yıl hayata geçirdik."

Açıklamada, finansman desteklerinin geri ödeme performansının da esnaf ve sanatkarların finansal sorumluluk bilincini ortaya koyduğuna dikkat çekilerek, Hazine sübvansiyonlu kredilerin yüzde 99'undan fazlasının taksitlerinin esnaf ve sanatkarlar tarafından vadesinde ödendiği aktarıldı.

"ESNAF VE SANATKARLARIN İHRACAT İŞLEM SAYISI 6,8 MİLYONU AŞTI"

Esnaf ve Sanatkar Bilgi Sistemi üzerinden 2005'te 1,8 milyon esnaf ve sanatkara hizmet verildiği ve bugün 2 milyon 273 bin işletmeye ulaştığı belirtilen açıklamada, işletmelerin sürdürülebilirliği açısından da olumlu bir tabloyla karşı karşıya olunduğu ifade edildi. Açıklamada, Türkiye'deki esnaf ve sanatkar işletmelerinin yüzde 40'ından fazlasının 10 yıl ve daha uzun süredir ticari faaliyetlerini sürdürdüğü ve bu oranın, esnaf işletmelerinin önemli bölümünün uzun yıllar boyunca ekonomik hayatın içerisinde yer aldığını gösterdiği bildirildi.

Yeni kurulan işletmelerin de ticari hayata güçlü şekilde tutunmaları ve faaliyetlerini uzun yıllar sürdürebilmelerinin öncelikli hedefler arasında yer aldığı vurgulanan açıklamada, esnaf ve sanatkarların ekonomik faaliyetlerini çeşitlendirmeleri ve uluslararası pazarlara açılmaları amacıyla dış ticarete katılımlarının desteklendiği kaydedildi.

Açıklamada, esnaf ve sanatkarlar tarafından gerçekleştirilen ihracata ilişkin de bilgi verilerek, şu ifadeler kulanıldı:

"2019'da esnaf ve sanatkarlarımız tarafından gerçekleştirilen ihracat işlem sayısı 26 bin 408 iken 2025 yılı sonunda 6 milyon 894 bin 719'a ulaşmıştır. Bu gelişme, esnaf ve sanatkarlarımızın yalnızca yerel ekonomide değil, dış ticarette de giderek daha etkin rol üstlendiğini göstermektedir. Bakanlık olarak esnaf ve sanatkarlarımızın finansmana uygun şartlarda erişimini sağlamak, finansman maliyetlerini azaltmak, işletmelerin ekonomik faaliyetlerini güçlendirmek, üretim ve istihdam kapasitelerini artırmak amacıyla desteklerimizi sürdürüyoruz. Esnaf ve sanatkarlarımızın güçlü işletmelerle ekonomimize daha fazla katkı sunmasını sağlamak amacıyla finansman desteklerimiz, önümüzdeki dönemde de kararlılıkla devam edecektir."

Yayımlanan konuşma kaydına göre, Süveyş Krizi sırasında İsrail güçlerince işgal edilen Gazze Şeridi'ne ilişkin İsrail ordusunun komuta kademesiyle yaptığı bir toplantıda Ben-Gurion, "Eğer bir mucizeye inanacak olsaydım, onun (Gazze Şeridi) deniz tarafından yutulmasını isterdim." ifadesini kullanıyor.

Gazze Şeridi'ne yönelik saldırı ve işgalin ilk aşamada "askeri bir zorunluluk" olarak başlatıldığını savunan Ben-Gurion, bölgenin kalıcı olarak ilhak edilmesinin İsrail'e faturasının güvenlik ve diplomasi açısından ağır olacağını söylüyor.

Bölgedeki 300 bin kişilik nüfusun yaklaşık 190 bininin 1948'deki Nekbe (Büyük Felaket) sırasında evlerini terk etmek zorunda kalan Filistinli mültecilerden oluştuğuna işaret eden Ben-Gurion, söz konusu nüfusun göstereceği direnişin İsrail için tehdit oluşturacağını belirtiyor.

Birleşmiş Milletler (BM) kararlarına rağmen Gazze'deki işgalin sürdürülmesinin İsrail'in uluslararası alandaki tecridini derinleştireceğini dile getiren Ben-Gurion, olası bir kriz anında uluslararası tecrit yüzünden silah tedarik edemeyebilecekleri uyarısında bulunuyor.

Mısır'ın Süveyş Kanalı'nı millileştirmesinin ardından İsrail, İngiltere ve Fransa, 29 Ekim 1956'da Mısır'a karşı ortak saldırı başlatmışlardı. İsrail ordusu, Sina Yarımadası'nın büyük bir bölümünü ve Gazze Şeridi'ni işgal etmişti.

Başta ABD olmak üzere uluslararası toplumun yoğun baskısı nedeniyle İsrail ordusu işgal ettiği topraklardan çekilmek zorunda kalmıştı.

Cuma günü 100,83 dolara kadar yükselen Brent petrolün ocak vadeli varil fiyatı günü 98,32 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.30 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,4 azalışla 96,89 dolara geriledi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli varil fiyatı 89,96 dolar oldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD ile İran arasındaki çatışmaların diplomatik yollarla sona erdirilebileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi etkili oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, CNN'e verdiği mülakatta, İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde ABD'nin İran'a yeniden saldırmasının "son derece düşük bir ihtimal" olduğunu belirtti.

Trump, "İran başarısız bir ülke. Bu yıl yüzde 301 enflasyon var. ABD saldırısının gerekli olma ihtimali son derece düşük. Gerekirse yapardım ama onlara çok sert vurduk." ifadelerini kullandı.

ABD'nin tekrar saldırması durumunda İran içindeki altyapı hedeflerinin belirlendiğini aktaran Trump, "Listemizde, kelimenin tam anlamıyla bir saat içinde yıkabileceğimiz 38 köprü var. Vurursak hepsi yıkılacak." dedi.

Ancak İran'ın altyapısını yok etmeyi tercih etmeyeceğini kaydeden Trump, "Bunu yapmak istemiyorum çünkü esasen yeniden inşa etmek 10 yıl sürer, köprüleri yıkmayı sevmiyorum, inşa edilmesi en zor şey bir köprüdür." ifadelerini kullandı.

Trump, ABD saldırılarına karşı İran'ın savunma kabiliyetinin olmadığını da öne sürerek, bu ülkenin hava savunmasının yok edildiğini iddia etti.

ABD Başkanı Trump'ın açıklamaları, bölgedeki gerilimin azalabileceği ve petrol sevkiyatının normale dönebileceği beklentilerini güçlendirerek fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

Öte yandan, geçen hafta ABD'de yapılan ara seçimlerde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu elde etmesi, Washington yönetiminin İran politikasında değişikliğe gidebileceği beklentilerini güçlendirdi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin seçimlerde yaşadığı kayıpları İran ile süren çatışmalara bağlarken, Demokratların önde gelen isimlerinden Chuck Schumer ve Hakeem Jeffries savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ABD'deki ara seçimlerin ardından diplomatik temasların yavaşladığını belirterek, müzakerelerin devamı için uygun koşulların oluşmasını beklediklerini söyledi.

ABD ile İran arasında arabulucuların diplomatik ziyaretlerine ilişkin soruya Erakçi, "Birkaç gündür arabulucularda geliş gidiş olmadı. Bunun sebebi, ABD'deki seçim sonuçlarının herkesi şok etmesiydi. Bu biraz geçmeli. Atmosfer uygun olmalı. Biraz beklemeliyiz." yanıtını verdi.

Buna karşın, Hürmüz Boğazı'nda petrol taşımacılığına yönelik risklerin sürmesi, fiyatlardaki düşüşü sınırlıyor.

İran Ordusu Deniz Kuvvetleri dün yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın doğusunda seyir sistemlerini kapatarak izin verilmeyen bölgede hareket ettiği belirtilen bir petrol tankerinin deniz mayınına çarpması sonucu alev aldığını duyurdu.

Söz konusu gelişme, küresel petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip boğazdaki arz kesintisi endişelerini yeniden gündeme taşıdı.

Brent petrolde teknik olarak 97,19 doların direnç, 96,09 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte, beslenme düzeninde yapılan seçimler zaman içinde kolesterol düzeylerinin düşürülmesine ve kalp sağlığının desteklenmesine katkı sağlayabiliyor. Bitkisel proteinler arasında soya, uzmanlar tarafından öne çıkan seçenek olarak gösteriliyor.

Soya kolesterol için neden öne çıkıyor

Soya, yüksek kaliteli protein sağlaması ve doğal olarak doymuş yağ bakımından düşük olması nedeniyle kolesterolünü düşürmek isteyenlere öneriliyor.

Güney Carolina'nın Charleston kentinde görev yapan kayıtlı diyetisyen-beslenme uzmanı Lauren Manaker, edamame, tofu, tempeh veya bütün soya fasulyesi şeklinde tüketilse de tercihin soyadan yana olabileceğini belirtti. Manaker, günde yaklaşık 25 gram soya proteini tüketmenin daha düşük LDL, yani "kötü" kolesterol ile bağlantılı olduğunu söyledi.

Mercimek, fasulye ve kinoa gibi diğer bitkisel proteinler de kalp sağlığını destekleyebilir. Ancak soya, dokuz temel amino asidin tamamını vücudun ihtiyaç duyduğu miktarlara yakın düzeylerde içerdiği için tam protein kaynağı olarak öne çıkıyor.

Temel amino asitler, dokuların onarılması ve bağışıklık sisteminin desteklenmesi gibi çeşitli işlevlerde rol oynuyor. Soya, protein ihtiyacını karşılamak için başka bitkisel proteinlerle birleştirilmeden beslenmeye eklenebiliyor ve et ile süt ürünlerinin yerine kullanılabiliyor.

Soya ayrıca alfa-linolenik asit (ALA) adı verilen bitkisel kaynaklı omega-3 yağlarından bir miktar içeriyor. Protein, lif ve sağlıklı yağları aynı besinde sunan soyanın kolesterol üzerindeki etkileri; bezelye, kuruyemiş veya yulaf gibi diğer bitkisel proteinlere kıyasla daha kapsamlı araştırıldı.

Manaker, soyanın tek iyi bitkisel protein seçeneği olmadığını da vurguladı. Fasulye, mercimek ve nohut için de güçlü kanıtlar bulunuyor. Soya, porsiyon başına daha fazla protein içermesi ve bir bardak soya sütünden bir kalıp tofıya kadar farklı biçimlerde tüketilebilmesi nedeniyle öne çıkıyor.

Soyanın besinsel faydaları

Soya; yüksek protein, düşük doymuş yağ, lif ve mineral içeriği sayesinde kalp sağlığına çeşitli katkılar sağlayabiliyor.

Yüksek kaliteli protein tokluk hissini destekliyor ve doymuş yağ oranı daha yüksek hayvansal proteinlerin yerine soya tüketimini kolaylaştırıyor. Omega-6 linoleik asit ve omega-3 ALA dahil çoklu doymamış yağlar, beslenmede doymuş yağın yerine geçtiğinde daha düşük LDL ile ilişkilendiriliyor.

Doymuş yağ oranı yüksek besinleri düzenli tüketmek LDL kolesterolü artırabilir. Soyadaki doymamış yağlar ise zaman içinde LDL kolesterolün düşürülmesine yardımcı olabilir.

Soya fasulyesi ve edamame gibi bazı soya türleri, lif içerikleri sayesinde de LDL kolesterolün azaltılmasına katkı sağlayabilir. Çözünür lif, bağırsakta vücudun kolesterolden ürettiği safra asitlerine bağlanan jel benzeri bir yapı oluşturuyor. Safra asitleri atık olarak vücuttan atılırken karaciğer yeni safra üretmek için kandaki kolesterolü çekiyor ve LDL düzeyi düşebiliyor.

Soya ayrıca kalp sağlığını destekleyen potasyum, magnezyum, folat ve izoflavonlar içeriyor. Potasyum, sodyum düzeylerinin azaltılmasına ve kan basıncının iyileştirilmesine yardımcı olurken magnezyum kan basıncının düzenlenmesine, damar iltihabının azalmasına ve kan damarlarının korunmasına katkı sağlıyor.

Folat, arterlere zarar verebilen homosisteini parçalamaya yardımcı oluyor. İzoflavonlar ise kan akışını iyileştirmek için kan damarlarındaki östrojen reseptörlerine bağlanıyor.

Bu besinlerin miktarı, tüketilen soya türüne göre değişiyor. Bir fincan kabuğu ayıklanmış, pişmiş edamame yaklaşık 18 gram protein ve 8 gram lif içeriyor. Yarım fincan pişmiş olgun soya fasulyesi yaklaşık 15 gram protein ve 5 gram lif sağlıyor.

90 gramlık sert tofu porsiyonu, sertlik derecesine bağlı olarak yaklaşık 8-12 gram protein ve 1-2 gram lif içeriyor. Aynı miktarda tempeh ise yaklaşık 15-17 gram protein ve birkaç gram lif sağlıyor.

Soya günlük beslenmeye nasıl eklenir

Soyayı beslenme düzenine dahil etmek için tüm planı değiştirmek gerekmiyor. Kahvaltıda sert tofu ufalanarak tavada pişirilebilir; zeytinyağı, zerdeçal, karabiber, ıspanak ve soğanla birlikte yumurta benzeri bir yemek hazırlanabilir.

Öğle öğünlerinde kabuğu ayıklanmış edamame çorba, salata veya tahıl kaselerine eklenebilir. Ufalanmış tempeh, sarımsak ve düşük sodyumlu soya sosuyla tavada hazırlanarak dürüm iç harcı olarak kullanılabilir.

Akşam yemeğinde ekstra sert tofunun suyu alınarak küp şeklinde kesilebilir ve fırında veya hava fritözünde kızartılabilir. Tofu daha sonra sebzeler ve esmer pirinçle hazırlanan tavada kızartma yemeğine eklenebilir.

Ara öğünlerde kavrulmuş soya fasulyesi veya üzerine deniz tuzu serpilmiş buharda pişirilmiş edamame tercih edilebilir.

Soya çoğu insan için güvenli kabul ediliyor. Soya alerjisi bulunanların tüm soya ürünlerinden kaçınması gerekiyor. Levotiroksin, varfarin veya MAO inhibitörleri kullananlar ile böbrek hastalığı veya böbrek taşı bulunanların soya tüketimi konusunda sağlık uzmanına danışması öneriliyor.

Soyayı tercih etmeyenler için fasulye, mercimek ve nohut da seçenek oluşturuyor. Bu besinler protein ve çözünür lif bakımından zengin; düzenli tüketimleri LDL düzeylerinde ılımlı düşüşlerle ilişkilendiriliyor. Mercimek çorbası, siyah fasulyeli taco, kavrulmuş nohut ve ceviz alternatifler arasında yer alıyor.

Almancada Kehlsteinhaus olarak bilinen dağ evi, Naziler tarafından 1938'de inşa edildi. Adolf Hitler, üst düzey Nazi yöneticileri ve onların konukları yapıyı sık sık ziyaret etti. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Kehlsteinhaus, Nazi dönemini hatırlatan tarihî bir anıt olarak sınıflandırıldı.

Yapı, geçen ay kundaklama şüphesi bulunan bir saldırıda çıkan yangın nedeniyle büyük ölçüde yok oldu. Bazı kişiler yapının tamamen ortadan kaldırılması, alanın doğaya bırakılması ve Nazi geçmişine ilişkin anıların unutulması gerektiğini savunuyor.

Diğerleri ise Almanya'da aşırı sağın yeniden yükseldiği bir dönemde bölgenin Neo-Nazi hac ziyaretlerinin merkezi hâline gelmesinden endişe ediyor. Bu nedenle yapının kısmen veya tamamen yeniden inşa edilmesini isteyenler bulunuyor.

Kartal Yuvası yıllarca turistleri ağırladı

23 Ekim akşamı çıkan yangından önce Kartal Yuvası, Bavyera eyaletine ait popüler bir turizm merkeziydi ve uzun yıllar restoran olarak işletildi.

Ziyaretçiler otobüsle bölgeye ulaşıyor, ardından dağın içinden geçerek Kehlsteinhaus'a çıkan asansöre biniyordu. Orijinal pirinç kaplamalı ve aynalı panellere sahip asansör, ziyaretçileri Berchtesgaden kasabasının üzerindeki yapıya taşıyordu.

Deniz seviyesinden 1.834 metre yüksekteki Obersalzberg'e ulaşan ziyaretçiler, Alpler'e bakan bira bahçesinde sosis yiyebiliyordu.

Hitler'in yakındaki yazlık konutu Berghof'un aksine Kartal Yuvası savaştan sağ çıktı. İkinci Dünya Savaşı sırasında bombalanan Berghof, 1952'de yıkıldı.

Her sezon on binlerce turist Kartal Yuvası'nı ziyaret ediyor ve yapı bölge için önemli bir gelir kaynağı oluşturuyordu.

Alanının Nazi geçmişindeki suçlarla yeterince yüzleşmediğine dair endişelerin ortasında, 1990'larda yakına Obersalzberg Dokümantasyon Merkezi adlı bir müze açıldı. Yaklaşık 15 yıl önce de Kehlsteinhaus'ta yapının tarihini anlatan bir fotoğraf sergisi kuruldu.

Polise göre yangında Kartal Yuvası "büyük ölçüde yok olsa da" dokümantasyon merkezi zarar görmeden ayakta kaldı.

Almanya'da yeniden inşa tartışması

Yetkililer olası bir saik açıklamadı. Akıl hastalığı geçmişi bulunan 33 yaşındaki bir erkek, kundaklama şüphesiyle güvenlikli bir psikiyatri hastanesinde tutuluyor.

Cambridge University'de Nazi Almanyası uzmanı Prof Sir Richard J. Evans, yıkımın alanı tarihin içinde bırakmak için bir fırsat olduğunu düşünüyor.

Evans, "Şimdi yakıldı. Yok edildi. Bence enkazı temizlemeli ve dağı olması gerektiği gibi doğal hâlinde bırakmalılar" dedi.

Evans, Hitler'in Berlin'de intihar ettiği sığınak da dahil olmak üzere "epeyce başka Nazi alanında" benzer bir yol izlendiğini belirtti. "Sığınak betonla dolduruldu ve zeminin üzerindeki kısmına bir çocuk parkı yapıldı" dedi.

Kehlsteinhaus'u, sonradan Kartal Yuvası adıyla romantikleştirilen bir "Nazi dönemi kibir projesi" olarak nitelendirdi.

Ancak Bavyera makamları alanın geleceği konusunda farklı düşünüyor. Eyaletin içişleri bakanı Joachim Herrmann ile sanatlar bakanı Markus Blume, Kehlsteinhaus'un yeniden inşa edilmesinden yana olduklarını açıkladı.

Herrmann, "Orada bir harabenin öylece durmasına pek izin veremeyiz" dedi.

Obersalzberg Dokümantasyon Merkezi Başkanı Sven Keller de alanı harabe hâlinde bırakmamanın önemli olduğunu düşünüyor. Keller, bunun bölgeye tamamen rahatsız edilmeden yürüyerek çıkabilecek Neo-Nazi hacılarını teşvik edebileceği görüşünde.

Keller, BBC'nin Today programına yaptığı açıklamada, "Obersalzberg'de bu alanları temizlediğimizde ne olduğuna dair epey deneyimimiz var. Hitler'in Berghof'u 1950'lerde yıkıldı ve deneyimlerimize göre bu, insanların zihinsel haritalarından bu tür alanları silmiyor" dedi.

Keller, yapının "birebir yeniden inşasının" mümkün olduğuna inanmıyor. Blume de Bavyera radyosuna yaptığı açıklamada, yeniden inşanın "vergi mükelleflerine hiçbir maliyeti olmaması gerektiğini ve olamayacağını" söyledi.

Herrmann, binayı çevreleyen tarihsel açıdan karmaşık koşulları dikkate alarak tarihçilerle görüşüp makul bir çözüm arayacaklarını belirtti.

Uzmanlar modern bir tasarım öneriyor

Aynı zamanda Leibniz Institute for Contemporary History'nin başkanlığını yürüten çağdaş tarih profesörü Isabel Heinemann, yapının bütünüyle yeniden inşa edilmesinin "söz konusu bile olmaması" gerektiğini düşünüyor.

Heinemann, Almanya'nın "Nazi geçmişimizi aktarma ve onunla yüzleşme konusunda sonsuz bir sorumluluğu" olduğunu söyledi. Ancak alanın tamamen yeniden inşa edilmesinin "fazlasıyla ideolojikleştirilmiş veya son derece ideolojik bir mimariyi" yeniden yerine koymak anlamına geleceği uyarısında bulundu.

Heinemann BBC'ye, "Ben yangından sonra kalan durumu belgeleyebileceğimizi ve Kehlsteinhaus'un tarihî kalıntılarını da kayıt altına alabileceğimizi, ardından binada görülebilen farklı zaman katmanlarını açıkça ortaya koymak için bazı bölümleri modern bir tasarımla yeniden inşa edebileceğimizi düşünüyorum" dedi.

Almanya ve Avusturya, Nazi dönemiyle bağlantılı binaların ve alanların sorunlu mirasıyla uzun süredir mücadele ediyor.

Aşırı sağcı AfD ile Avusturya Özgürlük Partisi'nin son dönemde yükselişe geçmesi, Erinnerungskultur yani Anma Kültürü tartışmasına yeni bir aciliyet kazandırdı.

Almanya'da yakın zamanda Saksonya'daki bir kasabada AfD ve muhafazakâr CDU meclis üyelerinin, Nazilerin kurbanları için sokaklara yerleştirilen tökezleme taşlarını yasaklama kararı alması tartışma yarattı. Tökezleme taşları, sokaklara gömülen küçük pirinç levhalardan oluşuyor.

Avusturya'da da benzer bir miras tartışması yaşanıyor

Avusturya'da yaz aylarında, Hitler'in Braunau am Inn'de doğduğu evde bir polis karakolu açıldı. Karar, binanın nasıl kullanılması gerektiği konusunda yıllarca süren tartışmaların ardından geldi.

Avusturya hükümeti, polis varlığının Neo-Nazi hacılarını engellemeye yardımcı olacağını açıkladı.

Ancak bazı kişiler evin, Nazi geçmişiyle aktif biçimde yüzleşen bir sorumluluk merkezine dönüştürülmesini istiyordu.

Braunau am Inn sakinlerinden birinin ifade ettiği gibi, mesele ne kadarının hatırlanacağı ve ne kadarının unutulacağı arasında hassas bir denge kurmakta düğümleniyor.

Ülkenin demir yolu idaresi, Giza ve Kahire'den güneye giden iki trenin çarpıştığını ve birkaç vagonun raydan çıkarak setten aşağı yuvarlandığını açıkladı.

Olay yerinden alınan görüntülerde geniş çaplı bir acil müdahale başlatıldığı, insanların yaralı yolcuları bulmak için devrilmiş vagonların içine baktığı görüldü.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdul Fattah al-Sisi, devlet yetkililerine kazanın koşullarını soruşturmaları ve ihmalkâr olduğu belirlenen herkesi sorumlu tutmaları talimatını verdiğini söyledi.

Kaza bölgesindeki hastaneler alarma geçti

Başsavcılık, ölü sayısının artabileceği uyarısında bulundu. Hükümet, bölgedeki hastanelerin çok sayıda yaralının gelişine karşı yüksek alarma geçirildiğini açıkladı.

Mısır Sağlık Bakanı Dr Khaled Abdel Ghaffar, yaralıların kemik kırıkları ve baş yaralanmaları nedeniyle tedavi edildiğini söyledi. Mısır Kızılayı da olay yerinde mağdurlara ve ailelerine yardım ile psikolojik destek sağladı.

Bakanlık, trenlerden birinin makinistinin de kazada hayatını kaybedenler arasında olduğunu doğruladı.

Giza ile Yukarı Mısır arasındaki seferler durdu

Kazaya karışan ilk tren, Kahire'nin güneyindeki Fayoum'a gitmek üzere Giza'dan hareket etmişti. Tren, raylarda duran ve Kahire'den güneye, Aswan'a giden başka bir seferin arka kısmına çarptı.

Olay yerinden alınan görüntülerde bazı vagonların devrildiği, en az bir vagonun gövdesinin ikiye ayrılmış gibi göründüğü görüldü.

Vinçlerin kazaya karışan trenleri kaldırmak üzere gönderilmesinin ardından Giza ile Yukarı Mısır bölgesi arasındaki tren seferleri durduruldu. Demir yolu idaresi, çalışmaların ne kadar süreceğini açıklamadı.

Kaza, 2002'deki facianın yakınında yaşandı

Çarpışma, Al-Ayyat'ta Kafr Ammar ve Al-Raqqa istasyonları arasındaki bölgede meydana geldi. Burası, Mısır'ın en ölümcül tren faciasının yaşandığı Şubat 2002'deki kazanın gerçekleştiği yere yakın.

O kazada Kahire'den Luxor'a giden bir yolcu trenini yangın sarmıştı. Resmî verilere göre 370'ten fazla kişi hayatını kaybetmiş, bazı tahminlerde ise ölü sayısının çok daha yüksek olduğu belirtilmişti.

Bölgede 2009'da meydana gelen iki ayrı kazada da onlarca kişi hayatını kaybetmişti.

Ulaştırma bakanının istifası istendi

Mısır'da pazar günü, son ölümcül demir yolu faciası nedeniyle ulaştırma bakanının istifa etmesi çağrıları yapıldı.

Yabancı liderler ve devlet yetkilileri mağdurlar için taziye ve destek mesajları paylaştı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, Mısır'la dayanışma içinde olduğunu belirterek yaralılara acil şifalar diledi.

Türkiye'nin Mısır Büyükelçisi de X'te yaptığı paylaşımda mağdurlara, ailelerine ve Mısır halkına yürekten taziyelerini ve samimi duygularını iletti.

Little Caesars Arena'da Pistons'a konuk olan Batı Konferansı lideri Lakers, Austin Reaves'in 43 sayı, 5 ribaunt, 4 asistle yıldızlaştığı maçı kazanarak üst üste 5 olmak üzere 9. galibiyetini aldı.

Luka Doncic'in sakatlığı nedeniyle forma giymediği Lakers'ta Ziaire Williams ve Collin Sexton 17'şer sayı attı.

Sezonun üçüncü mağlubiyetini yaşayan Pistons'ta Daniss Jenkins 31 ve Kevin Huerter 24 sayı kaydetti.

76ERS, BULLS'U MAĞLUP ETTİ

Doğu Konferansı lideri Philadelphia 76ers, United Center'da konuk olduğu Chicago Bulls'u 127-121'lik skorla geçti.

Bu sezon 9. maçını kazanan 76ers'ta Jaylen Brown 29, Tyrese Maxey 27 ve LeBron James 22 sayıyla oynadı. Milli basketbolcu Adem Bona ise sakatlığı sebebiyle mücadelede süre almadı.

Arka arkaya 7, sezonun 8. mağlubiyetini yaşayan Bulls'ta ise Matas Buzelis 19 ve Josh Giddey 19'ar sayı üretti.

9 KASIM ALTIN YORUMLARI

Gram altın, cuma günü önceki kapanışa göre yüzde 0,62 azalışla 6 bin 555 liradan tamamladı. Haftanın ilk işlem gününe alıcılı başlayan gram altın, saat 09.20 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 1,34 artışla 6 bin 643 liradan işlem görüyor. Aynı dakikalar itibarıyla çeyrek altın 10 bin 950 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 552 liradan satılıyor.

Altının onsu ise dolar endeksindeki azalışın etkisiyle yüzde 1,31 artışla 4 bin 119 dolarda seyrediyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) yetkililerinin açıklamaları yatırımcılar tarafından yakından takip edilirken Fed'in aralık ayında faiz artırımına gideceği öngörüsü fiyatlamalarda öne çıkıyor.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, enflasyonu kontrol altına almak için faiz artışlarının sürdürülmesinin gerekebileceğini ancak faizlerin ne kadar daha yükseltilmesi gerektiğini söylemek için henüz erken olduğunu söyledi.

Louis Fed Başkanı Alberto Musalem ise kendi bölgesindeki şirketlerle yaptığı görüşmelerde enflasyonun en önemli endişe kaynağı olmaya devam ettiğini belirterek, büyüme ve istihdam açısından yapılabilecek en iyi şeyin enflasyonu zamanında yeniden düşürmek olduğunu ifade etti.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,89'da seyrediyor.

Öte yandan, ABD Hazine Bakanlığı, İran yönetiminin yaptırımları aşmasına yardımcı oldukları ve yasa dışı finansal faaliyetlere aracılık ettikleri gerekçesiyle Kanada merkezli 8 para hizmetleri şirketini yaptırım listesine aldı.

Jeopolitik tarafta ise ABD Başkanı Donald Trump, İran ile nükleer program ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konusundaki müzakerelerde ilerleme kaydedildiği sürece ABD'nin İran'a tekrar saldırmasının "son derece düşük bir ihtimal" olduğunu belirtti. Bu gelişmeler sonrası ocak vadeli Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışın yüzde 0,1 altında 98,3 dolar seviyesinde bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüşlerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 102,1 seviyesinde seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, Avro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni, ABD'de toptan eşya stokları, tüketici enflasyon beklentileri ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey'nin açıklamalarının takip edileceğini belirtti.

Sözleşme için yarışan şirketler arasında Elon Musk'ın SpaceX'i, Jeff Bezos'un Blue Origin'i ve İsrail'e de silah satan Northrop Grumman Space Systems yer alıyor. Altı şirket daha ihalede yarışıyor.

Şirketlerin dahil olabileceği girişim, NASA'nın Ticari Ay Yükü Hizmetleri'nin (CLPS) ikinci aşamasını oluşturuyor. 10 yıllık çerçeve kapsamında şirketlerin NASA'nın teknoloji ve altyapısı için Ay'a teslimat hizmetleri sunması, indirme araçlarını yönetmesi, inşa etmesi ve işletmesi bekleniyor.

NASA, sürdürülebilir bir Ay varlığı oluşturma hedefiyle bağlantılı başka projeleri ve gelişmeleri de MAX POWER havacılık ve uzay fuarı ile hava gösterisinde duyurdu.

Ay üssünün ilk unsurları astronotları bekleyecek

Yeni projeler arasında PROMISE (Gözlem, Haritalama ve Yerinde Keşif için Kutup Gezgini) adlı nükleer enerjili Ay aracı, Mini İletişim ve Güneş Kulesi (miniCAST) ve farklı görev türleri için çeşitli uzay taşımacılığı şirketleriyle yapılacak fırlatma sırası sözleşmeleri bulunuyor.

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, "Ay Üssü görevini görev göre inşa ediyoruz" dedi.

Isaacman, "Bugünkü duyurular, NASA'yı en büyük dönemlerinden geçiren yöntemi kullanarak bu kampanyanın neredeyse her bölümünü genişletiyor: sık sık uçuş gerçekleştirmek, öğrenmek, bu dersleri uygulamak ve her görevle daha iyi ve daha yetenekli hale gelmek. Astronotlarımız Ay'a döndüğünde, Ay Üssü'nün ilk unsurları onları yüzeyde bekliyor olacak" ifadelerini kullandı.

NASA kalıcı Ay karakolu için ortaklıkları artırıyor

Ay Üssü Programı yöneticisi Carlos García-Galán, NASA'nın kalıcı bir Ay karakolu kurma hedefine doğru "inanılmaz ilerlemeler" kaydettiğini söyledi.

García-Galán, "Çok sayıda çalışmayı daha düzenli bir programda birleştirdik; insanlı keşif mimarimizi, Ay Üssü teknolojilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik yinelemeli ve sürdürülebilir bir kampanyaya dönüştürdük" dedi.

García-Galán, "En önemlisi, yeni sözleşmeler imzalayarak ve gelişmeyi hızlandırmak için yeni ortaklıklar kurarak harekete geçtik" ifadelerini kullandı.

Yaz yetiştirme sezonunun başlamasıyla yerel çiftçi pazarlarında ve marketlerde farklı renklerde dolmalık biberler daha sık görülüyor. Bu dört renk, aynı bitkinin farklı olgunluk aşamalarını temsil ediyor. Tatları değişse de besin değerleri arasındaki farklar büyük değil.

Yeşil biber daha az olgunlaşıyor

Yeşil dolmalık biberler, tamamen olgunlaşmadan toplanıyor. Doğurganlık ve doğum öncesi beslenme diyetisyeni Jordan Langhough, bu süreçte biberlerde bazı sararmalar görülebileceğini belirtiyor.

Yeşil biberler iyi birer C vitamini ve lif kaynağı olsa da diğer renklere göre daha az şeker ve antioksidan içeriyor. C vitamini ve lif, bağırsak, bağışıklık ve kalp sağlığını destekliyor.

Spor, menopoz ve beden imajı diyetisyeni Dr. Theresa DeLorenzo, yeşil dolmalık biberlerin lutein ve zeaksantin bakımından daha zengin olduğunu söylüyor. Bu antioksidanlar, yaşlanmayla birlikte göz ve beyin sağlığının korunmasına katkı sağlıyor.

Sarı ve turuncu biberler farklı besinler sunuyor

Sarı dolmalık biberler, yeşil biberlere göre olgunlaşma sürecinde daha ileri bir aşamada bulunuyor. Bu nedenle tadı daha belirgin biçimde tatlılaşıyor.

DeLorenzo, sarı biberlerin diğer dolmalık biberlerden farklı olarak kersetin içerdiğini belirtiyor. Kersetin atletik performansa katkı sağlayabilir ve iltihabı azaltabilir. Sarı biberler ayrıca lif ve C vitamini içeriyor.

Tüm dolmalık biberlerde potasyum ve K vitamini de bulunuyor. Bu besinler kalp, kan, kemik ve kas sağlığını destekliyor.

Turuncu dolmalık biberler ise C ve A vitaminlerinin yanı sıra potasyum, lif, lutein ve zeaksantin gibi karotenoidleri içeriyor. Langhough, turuncu biberlerin vücudun A vitaminine dönüştürdüğü beta-karoten bakımından zengin olduğunu belirtiyor. A vitamini cilt, bağışıklık işlevi ve göz sağlığı açısından önem taşıyor.

Kırmızı biber vitamin ve antioksidanlarda öne çıkıyor

Biberler olgunlaştıkça besin değerleri genel olarak artıyor. Diyetisyen ve Radiant Nutrition and Wellness'ın sahibi RDN Kendra Haire, kırmızı biberlerin 142 mg C vitamini ve 213 mg potasyum içererek diğer renkleri geride bıraktığını söylüyor.

Kırmızı biberler beta-karoten ve likopen bakımından da en yüksek değerlere sahip. Bu antioksidanlar kalp sağlığıyla ilişkilendiriliyor. Kırmızı biberler aynı zamanda dört renk arasında en tatlı olan çeşit olarak öne çıkıyor.

Diyetisyenler kırmızı biberi ilk sıraya koyuyor

Diyetisyenler, dört biber türünün besin değerleri birbirine yakın olsa da kırmızı dolmalık biberin genel olarak en sağlıklı seçenek olduğunu belirtiyor. Haire, biberin yeşilden sarıya, turuncuya ve kırmızıya doğru olgunlaşmasıyla daha fazla besin geliştirdiğini ifade ediyor.

Langhough da kırmızı biberlerin asma üzerinde daha uzun süre kaldığı için daha fazla vitamin, antioksidan ve lezzet içerdiğini söylüyor. Kırmızı biberler C vitamini, beta-karoten ve likopen bakımından zengin.

DeLorenzo, özellikle C vitamini ve kersetin içeriği nedeniyle sarı dolmalık biberleri ikinci sıraya koyuyor. Sarı biberleri canlı renkleri ve performans ile iltihap üzerindeki olası etkileri nedeniyle favorisi olarak nitelendiriyor.

Dolmalık biber mutfakta farklı şekillerde kullanılabilir

Kendra Haire, danışanlarına çorba ve güveçlerden marinara ve barbekü soslarına kadar pek çok yemeğe doğranmış dolmalık biber eklemelerini öneriyor. Pişirildiğinde belirgin tadı azalan biberler, sebze tüketimini artırmak isteyenlere pratik bir seçenek sunuyor.

Çiğ dolmalık biberler salatalara eklenebilir veya humus, Yunan yoğurdu bazlı dip sos ve guacamole ile tüketilebilir.

Langhough, burrito kaseleri ve fajita tarzı yemekler için biber ve soğanları birlikte sotelemeyi öneriyor. Biberler marinara sosu ve İtalyan sosisiyle hazırlanan makarnalara, çırpılmış yumurtalara ve eklenebilecek pek çok farklı yemeğe dahil edilebilir.

Pankreas, midenin arkasında bulunan ve sindirim enzimleriyle insülin gibi hormonlar üreten armut şeklinde bir organ. Her yıl 60 binden fazla kişiye yeni pankreas kanseri tanısı konuyor. Hastalığa yakalanmayı kesin olarak önlemenin bir yolu bulunmasa da sağlıklı beslenme gibi adımlar riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Turpgiller sülforafan içeriyor

Diyetisyen Pam Hartnett, brokoli, Brüksel lahanası, kara lahana ve lahananın kanserden korunma açısından güçlü seçenekler olduğunu söylüyor. Bu sebzeler, diğer sebzelerde aynı ölçüde bulunmayan bitkisel bileşikler içeriyor.

Turpgillerde en çok araştırılan bileşiklerden biri olan sülforafanın, laboratuvar çalışmalarında pankreas kanseri hücrelerinin büyümesini yavaşlattığı ve bazı hücrelerin ölümüne neden olduğu gösterildi. Kükürt içeren bu bileşik, sebzelere kendine özgü tatlarını ve acılıklarını veriyor.

Bir araştırmaya göre haftada dörtte üç fincandan fazla çiğ turpgil tüketenlerin pankreas kanseri tanısı alma olasılığı, haftada dörtte bir fincandan az tüketenlere kıyasla önemli ölçüde daha düşük. Sebzeleri çiğ tüketmek şart değil; ancak mikrodalgada ya da kısa süre buharda pişirme gibi hafif ısıtma yöntemleri, uzun süreli pişirmeye göre daha fazla sülforafan korunmasını sağlayabilir.

Turpgiller iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olabilir

Krystle Zuniga, kronik iltihaplanmanın kanser gelişimine daha elverişli bir ortam oluşturabileceğini belirtiyor. Kontrol edilmeyen iltihaplanma hücre DNA'sına zarar verebilir ve hücrelerin büyüyüp bölünme biçimini etkileyebilir. Bu süreç tümörlerin ve kanserin büyümesine katkıda bulunabilir.

Turpgillerde bulunan C vitamini, karotenoidler ve diğer bitkisel bileşikler, oksidatif stresin ve iltihaplanma yollarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Araştırmalar, daha fazla C vitamini tüketen kişilerin pankreas kanseri de dahil olmak üzere çeşitli kanserlere yakalanma olasılığının daha düşük olduğunu gösteriyor.

Portakal C vitamininin başlıca kaynaklarından biri olarak bilinse de turpgiller de bu vitamin açısından zengin. Bir fincan pişmiş brokoli, C vitamini için Günlük Değer'in yüzde 100'ünden fazlasını sağlayabilir.

Lif tüketimini artırıyorlar

Turpgiller, daha düşük pankreas kanseri riskiyle ilişkilendirilen lif açısından da zengin. Amerikalılar günde ortalama 15 ila 16 gram lif tüketiyor. Bu miktar, önerilen 25 ila 38 gramın altında kalıyor.

Beslenmeye daha fazla turpgil eklemek, mevcut lif tüketimiyle günlük hedef arasındaki farkın kapanmasına yardımcı olabilir. Bir fincan pişmiş brokoli 5 gram lif sağlarken, bir fincan pişmiş Brüksel lahanası 6 grama kadar lif içeriyor.

Daha önce de ifade özgürlüğünü bu metinde tartışılan hususlarla ele almıştık ancak ifade özgürlüğü her yerde ve her zaman gündemin olağan konusu olduğu için aynı yaklaşımları geliştirerek tekrar tekrar tartışmak gerekiyor.

Konuya giriş yaparken burada ele aldığımız ifade özgürlüğünün kişinin düşünce ve kanaatlerini açıklama özgürlüğüyle sınırlı olmadığını, insanın doğal, bireysel ve sosyal ihtiyaçlarına karşılık gelen tüm ifade etme biçimlerini (ifade etme özgürlüklerini) kapsadığını belirtmek gerekir. Esas olan kişinin kendisini sözlü, yazılı, bireysel, kolektif, fikren, eylemsel ve her türlü yaşam tercihi ve girişimleriyle ifade etme biçimlerinin tümüne ilişkin bir hukuk perspektifini tartışabilmektir.

Bu bağlamda konunun özü, hukuk devleti bağlamında, hukuk ve özgürlük ilişkisinin ne olduğu ile devletle özgürlük ilişkisinin nasıl kurulduğu olarak tarif edilebilir.

ADALET VE ÖZGÜRLÜK

Hukukun idesi nedir? Temel sorulardan biri budur. Yeni bir tez olarak hukuk tekil ide yerine adalet ve özgürlük şeklinde çifte ideye yönelen sistemsel bir düzen olarak ele alınabilir. Buna göre hukukun eş zamanlı şekilde adalet ve özgürlük idelerini devlete amaç olarak tanımlayan, bu çifte ideyi yani amaçları devletin kişilere sunmasına imkân veren bir düzen olduğu söylenebilir. Hukukun ideleri devletin amaçları olduğu için bu amaçlara ancak devletin hukuk içindeki faaliyetiyle ulaşılır.

Adalet, devletin hukuk yoluyla ve hukuki merciler eliyle doğrudan gerçekleştirmesi gereken bir amaçtır. Devletin bu amacına göre kişiler devletten adaleti talep etme hakkına sahip olur.

Devlet, özgürlük amacını ise kişiler için güvenli ortamlar oluşturarak gerçekleştirir. Böylece kişiler kendilerini ifade edecek özgürlük alanlarına sahip olur. Devlet özgürlük amacını ancak güvenlik sağlayarak gerçekleştirebileceği için özgürlük ve güvenlik arasında bir karşıtlık değil tamamlama ilişkisi vardır.

Elbette devletin adalet ve özgürlük amaçları halkın ihtiyaçlarını karşılamak içindir. Devletin adalet ve özgürlük için yaptıkları halkın adalet ve özgürlük ihtiyaçlarıyla uyumlu olduğu sürece amaca uygun bir faaliyet söz konusu olur. Halkın ihtiyaçlarını dikkate almadan veya göz ardı eden bir bakışla sadece liberal ya da neoliberal anlayışlara dayanarak adalet ve özgürlük adına yapılanlar gerçek anlamda adalete ve özgürlüğe hizmet eden sonuçlar doğurmaz. Bu ihtimalde çoğunlukla adalet ve özgürlük idelerinin istismar edildiği halk karşıtı kötü devlet uygulamaları ortaya çıkar. Bu nedenle gerçek manasına göre ele alındığında devletin adalet ve özgürlük amacıyla halkın adalet ve özgürlük ihtiyacı birbirini tamamlar ve bütünlük oluşturur.

ÇATIŞAN ÖZGÜRLÜKLER

Diğer önemli bir konu aynı yönelimde bulunan insanların özgürlük idealine dönük eylemlerinin üreteceği çatışmalar sorununun nasıl çözüleceğidir. Çatışan özgürlükler hukuk alanının en temel problemlerinden biridir. Konunun birçok boyutu vardır. Yazının sınırları içinde ele alınması gereken boyut bireylerin ve grupların kendilerini ifade etme süreçlerinde çatışma yaşanmaması veya olası çatışmalara karşı tedbir almak için konuya nasıl bakılması gerektiğidir.

Öncelikle, hukuk karmaşık toplum yapısı içerisinde yer alan her bireyin ve her grubun ifade etme özgürlüğünü etkin kullanabilmelerini güvence altına almalıdır. Devlet bu çetrefil soruna çözüm bulmaya çalışırken hem güvenli koşulları hem düzeni sağlayacak normlar koyabilmeli hem de özgürlük amacına zarar vermemelidir. Özgürlük amacına zarar vermemek ifade özgürlüğünü sadece güvenli koşullar ve düzen için sınırlamamak demektir. Tersinden söylenirse güvenli koşullar ve düzen özgürlükler için olmalıdır, özgürlükleri sınırlamak için değil. Bu bakış açısıyla bireylerin ve grupların kendilerini ifade etme süreçlerinde güvenli koşullar ve düzen içinde hareket etmeleri öncelikle çatışmaları önlemeye matuftur. Çatışma çıkması halinde ise güvenli koşullar ve düzen gerekli tedbirlerin devreye girmesini sağlayan bir işlev görür.

Dolayısıyla özgürlükleri kullanmanın zorunlu şartlarının güvenli koşullar ve düzen olduğunu tespit etmek gerekir. Böyle olunca demokratik hukuk devletlerinde düzeni ve güvenli koşulları sağlamaya ve korumaya yönelik uygulanan politikalar hiçbir surette özgürlüklerle çatışan bir durum olarak görülemez. Özgürlük ve güvenlik bir ikilem oluşturmaz. Güvenlik özgürlükler içindir. Diğer bir deyişle özgürlükler için güvenlik şarttır.

ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLARI

Bu noktada görünürde bir paradokstan söz edilebilir. O da devletin ifade özgürlüğünü sınırlamadan nasıl bir düzen ve güvenli koşullar sağlayacağıdır. Aslında devletin sağlayacağı güvenli koşulların ve düzenin amacı ifade özgürlüğünü kullanmanın şartlarını oluşturmaktır. Başka bir anlatımla ifade özgürlüğü başka herhangi bir ilke için değil, tümüyle ifade özgürlüğüne etkinlik kazandırmak için sınırlanabilir. Dolayısıyla gerçeklikte bir paradoks söz konusu değildir.

Nasıl ki mutlak yasak olanaksız ise mutlak sınırsızlık da olanaksızdır. Her iki durumda da ifade özgürlüğüne ilişkin bir alan kalmaz. İşte bu gerçek ifade özgürlüğüne getirilen sınırlamanın tek meşru nedenidir. Buradan türetilen ölçüt, herkes için ifade özgürlüğünü güvence altına almaktır. Bu ölçüt sınırlamanın derecesini belirler. Sınırlama ancak ve sadece ifade özgürlüğünün herkes için aynı düzeyde etkin kullanımına olanak sağlayacak ve bu kullanıma zarar vermeyecek derecede olabilir. Bu da ancak güvenli koşullar ve düzen içinde yani doğru güvenlik sistemiyle özgürlüklerin kullanılmasına imkân sağlamakla olur.

Zararlandırıcı ve yıkıcı ifade biçimlerinin ölçütleri

Bu noktada derin bir tartışma konusu olan bir sorun daha ortaya çıkar, devlet özgür ifadeyi güvence altına alırken eş zamanlı olarak zararlandırıcı sonuç doğurabilecek ifade biçimlerine karşı da önlem almak zorunda değil midir? Öyle olmak zorundadır, aksi halde ifade özgürlüğüne tam güvence sağlanamaz. Bu açıktır ancak asıl sorun zarar verici ifade etme biçimlerinin hangi ölçütlere göre tespit edileceğidir.

Bu ölçütleri belirlerken evrensel, milli ve yerel değerleri birlikte esas almak daha doğru bir yaklaşım olarak öne çıkar. Evrenselin ne olduğu ayrı bir tartışma konusu olmakla birlikte evrensel kabul gören değerler açısından hayat hakkı başat ölçütlerden biridir. Hayat hakkını, kişinin güvenli bir ortamda yaşama hakkını, düzen içinde ve adaletli bir ortamda yaşama hakkını, inandığı ve tercih ettiği gibi yaşama hakkını, maddi manevi varlığını koruyarak ve geliştirerek yaşama hakkını, gelecek tasavvurunda bulunma ve buna uygun faaliyet yürütme hakkını aşağılayan, tahkir eden, alay eden ve ihlal eden hiçbir ifade etme biçimi ifade etme özgürlüğü içinde yer alamaz, hukuki ve meşru kabul edilemez.

Buna göre, şiddet ve terör esaslı ifade etme biçimlerinin özgürlük olmadığı tam tersine suç sayılması gerektiği konusunda hukukta genel bir mutabakat olduğu görülebilir. Evrensel değerler ve hukuk müktesebatı bakımından şiddet ve terörü öven, şiddet ve terörü açık ve gerçek tehlike haline getiren, genel olarak da suçu ve suçluyu öven ifade etme biçimleri ifade özgürlüğü sayılmaz ve hukuk dışı kabul edilir.

Bireylere ve kolektif kişilere, temsil kurumlarına yönelik aşağılama ve hakaret içeren, asılsız isnatlar oluşturan, mağdurların itibar hakkını zedeleyen ifade etme biçimleri, nefret suçu üreten, kimlikler, inançlar ve tercihler arasında hiyerarşi oluşturan, dini, milli ve yerel değerleri aşağılayan ve kültürel olarak tasfiye etmeye çalışan ifade biçimleri ifade özgürlüğü kabul edilmez, hukukun norm ve değerlerinin korumadığı tam tersine yaptırım uygulanan alanda kalır.

Kurumları ve kişileri hedef alan dezenformasyon amaçlı sistematik itibarsızlaştırma faaliyetleri ile ifade özgürlüğünün istismar yoluyla iç ve özellikle dış operasyonel faaliyetler için kullanıldığı durumların da hukuken koruma altında olmadığı açıktır. Günümüzde insanlık açısından giderek daha önemli bir sorun haline gelen geleneksel ailenin ve insanın doğuştan gelen cinsel kimliklerinin tasfiyesine yönelik saldırgan ifade biçimlerinin de hukuk açısından tedbir gerektiren seviyelere geldiği görülüyor. Nihayet düzeni ve güvenli koşulları bozan her türlü eylemsel ifade biçimi de hukuk tarafından korunmaz.

Bunlara yıkıcı ifade biçimleri denebilir. Yıkıcı ifade biçimleri ifade özgürlüğü içinde sayılamaz ve bunlar hakiki ifade özgürlüğünün koşullarını yok eder.

Aynı şekilde özgürlük adına veya özgürlük için şiddet ve terör yoluyla milliliğe, yerelliğe, güvenliğe, bütünlüğe karşı çıkmak yahut düzen ve güveni sağlayacak/sağlaması gereken koruyucu yapıları/kişileri etkisizleştirmeye çalışmak hakiki özgürlük alanlarını daraltır ve nihayetinde yok eder. Özgürlük adına çıkılan yol özgürlüğü yok ederek son bulur. Özgürlükten mahrum kalmamak için yıkıcı ifade biçimlerine karşı etkili önlemler almanın, hele ifade etme mecralarının olağanüstü çeşitlendiği günümüzde çok daha öncelikli şekilde devletlerin en temel ödevlerinden biri haline geldiği gözleniyor.

Bu çerçevede, eleştiri hakkı da ancak hakiki ifade özgürlüğüne ve koşullarına katkı yaptığı ölçüde, ifade özgürlüğünün parçası olur. Aksi durumda, yani yıkıcı ifade etmenin aracı olan eleştiri, eleştiri olma özelliğini yitirir ve kaçınılmaz olarak, bir yaptırımla yüzleşmek zorunda kalır.

Nihayet başkalarının meşru sınırlar içinde kendilerini ifade etmelerini engellemeye, baskılamaya, ötekileştirmeye çalışan her türlü ifade etme biçiminin de zararlandırıcı veya yıkıcı ifade etme biçimi olduğu, bunların da hukuk tarafından korunmayacağı açıktır.

GÖRÜNÜRLÜK SORUNU

Belirtilen tüm zararlandırıcı ve yıkıcı ifade etme fiilleri esas yönleriyle geçmişte de türlü şekillerde ve seviyelerde var olmuştur. Günümüzde ise tüm bu zararlandırıcı ve yıkıcı ifade etme fiilleri özellikle dijitalleşmeyle birlikte çeşitlenmiş, yayılmış ve genişlemiştir. Bugün özellikle sanal mecraların etkisiyle zararlandırıcı ve yıkıcı ifade etme biçimlerinin görünürlüğünün ürkütücü boyutlara ulaştığı gözleniyor.

Öte yandan insanların kendilerini ifade etme sürecinde daha fazla görünürlüğü tercih etmeleri bir yönüyle ifade özgürlüğünün genişlemesi şeklinde değerlendiriliyor. Ancak daha fazla görünürlük tercihi teşhircilik, ahlaki sınırların aşılması gibi sapmalara ve suç olan ifade biçimlerinin olağanlaşmasına yol açıyor. Dolayısıyla görünürlüğün sınırlarının nasıl ve hangi değerlerle çizileceği, sınırsız görünür olma eğilimlerine karşı hangi hukuksal tedbirlerin alınacağı şeklinde sorular da gündeme geliyor.

Tüm bunlara bakıldığında zararlandırıcı ve yıkıcı ifade etme biçimleriyle mücadelede geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığı çok net görülüyor. Bu nedenle günümüzde milli devletler geçmişten farklı olarak sadece geleneksel yöntemlerle değil yeni yaklaşımlarla zararlandırıcı ve yıkıcı ifade etme biçimleriyle mücadele politikaları geliştirmek zorundadır.

MİLLİ DEVLETLERİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Sonuç olarak güvenli koşullar ve düzen içinde adil ve eşit şartlarda herkes için ifade etme özgürlüğünü etkin kılmak, hukukun temel işlevlerinden biridir. Bu işlev de ancak adalet amacıyla uyumlu olduğu sürece doğru işler. Adalet amacına aykırı olan, adaleti ihlal eden veya adil olmayan hiçbir ifade etme biçiminin hukuken korunması mümkün olmaz.

Öte yandan günümüzde her mecrada gelişen ama özellikle de sosyal medyanın sınırsız kullanımı üzerinden yaygınlaşan yıkıcı ve zararlandırıcı ifade etme biçimleri herkesin pozitif ve negatif ifade özgürlüğünün en büyük düşmanı haline geldi. Yıkıcı ve zararlandırıcı ifade etme biçimleriyle bir anti-özgürlük alanı oluşturuldu. Bugün ifade özgürlüğünü kemiren bu anti-özgürlük alanına karşı hukuk içinde önlem almak ve yaptırımlar uygulamak toplumların en önemli ihtiyaçlarından biridir. Bu ihtiyacı karşılamak hukukun en önemli hedeflerinden biri haline geldi.

Bu nedenle günümüzün demokratik devletleri gerçekten hukuk devleti olacaklarsa tüm erkler üzerinden hukukla kuracakları ilişkiyi bu işlevleri esas alarak yapılandırmalıdır. Bu yapılırken de zararlandırıcı sonuçlar doğuran ve yıkıcı olan ifade etme biçimlerinin ifade özgürlüğü alanında kalmadığı hukuk düzeni içinde net olarak gösterilmelidir. Başka bir deyişle hakiki ifade özgürlüğü için ifade özgürlüğü görünümlü tüm yıkıcı ve zararlandırıcı ifade biçimlerinin hukuk yoluyla önüne geçilmesi gerekir. Aksi halde özellikle sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden oluşturulan anti-özgürlük alanlarıyla dijital faşizm riski artmaya devam edecektir. İnsanlığı bu kabustan kurtarmak için henüz çok geç değildir.

*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve yirmidort.tv'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Havluların haftada bir veya iki kez ya da her iki veya üç kullanımdan sonra yıkanması öneriliyor. Ancak sirke kullanımının sıklığı, havluların ne kadar koku yaptığına ve sertleştiğine bağlı. Heritage Park Laundry Essentials başkanı Tom Ceconi, sirkeyle yıkamanın havluları yeniden tazelemek için uygulanan bir işlem olduğunu belirtiyor.

Sirke havlulardaki kokuyu ve birikintiyi gideriyor

Havlulardaki kötü koku ve sert dokunun yaygın nedenleri arasında deterjan ve yumuşatıcı kalıntıları ile sert sudan kaynaklanan mineral birikintileri bulunuyor. Nem ise sorunu daha da ağırlaştırıyor.

Çamaşır uzmanı Clyde, küf kokusunun havluların yeterince hızlı kurumamasından kaynaklandığını söylüyor. Ceconi de ıslak havluların bakteriler için uygun bir ortam oluşturduğunu belirtiyor.

Islak havluları çamaşır sepetinde veya çamaşır makinesinde bırakmak, nemli bir bölgede yaşamak ya da havadaki nemi azaltacak bir klimaya sahip olmamak, havluların içinde su hapsolmasına yol açabiliyor. Bu durum küf oluşumunu hızlandırırken sirke birikintilerin giderilmesine yardımcı olabiliyor.

Clyde, sirkenin kokuları gidermede etkili olduğunu ve havluları daha yumuşak hâle getirebildiğini belirtiyor. Temizlik uzmanı, havluları tazelemek gerektiğinde yıkamaya sirke eklediklerini söylüyor.

Havlular sirkeyle nasıl yıkanır

Havlularda küf kokusu veya sert bir doku oluştuysa, bir sonraki yıkamada makineye damıtılmış beyaz sirke eklenebilir. Havluları çamaşır makinesine yerleştirin ve bir fincan damıtılmış beyaz sirke ekleyin. Bu aşamada deterjan kullanmayın, ılık veya sıcak suyu seçin ve makineyi aşırı doldurmayın. Ceconi, makinenin en fazla üçte iki oranında doldurulmasını öneriyor.

İlk yıkamanın ardından havluları bu kez karbonatla yeniden yıkayın. Yarım fincan karbonat ekleyin ve ılık veya sıcak su kullanın. Ceconi, sirkenin asidik yapısıyla birikintileri parçaladığını, pH ölçeğinin diğer ucundaki karbonatın ise kabarıklığı ve yumuşaklığı geri kazandırarak kokuyu giderdiğini belirtiyor.

Havluları her zamanki gibi kurutun. Küf kokusunun yeniden oluşmasını önlemek için tamamen kuruduklarından emin olun. Havlular özellikle sert veya kokuluysa birikintileri tamamen gidermek için işlemi birkaç kez tekrarlamak gerekebilir.

Havluları taze tutmak için nelere dikkat edilmeli

Islak havluları çamaşır makinesinde, çamaşır sepetinde, spor çantasında veya tamamen kurumalarını engelleyecek herhangi bir yerde bırakmayın.

Yıkamalar arasında havluyu taze tutmak için kullandıktan sonra 10 dakika kurutma makinesine atmayı düşünebilirsiniz.

Birikinti oluşumunu önlemek için havluları yıkarken fazla deterjan kullanmayın. Çamaşır makinesini aşırı doldurmayın; havluların hareket edebilmesi ve tamamen kuruyabilmesi için makinenin en fazla üçte iki oranında doldurulması öneriliyor.

Toz deterjan yerine sıvı deterjan kullanmak da faydalı olabilir. Sıvı deterjan daha kolay çözünür ve durulanır.

ABD'de tarım dışı istihdam ekimde 165 bin kişi artarak piyasa beklentilerini aşarken, ortalama saatlik kazançlar da aylık bazda yüzde 0,4 yükselerek öngörülerin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu veriler ülkede iş gücü piyasalarının güçlü seyrini koruduğunu teyit etti. İş gücü piyasasındaki dayanıklılığın sürmesi, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına yönelik fiyatlamaların öne çıkmasına neden oldu.

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu kazanması belirsizliği kısmen azaltırken, yapay zeka yatırımlarının maliyeti ve düzenleme riskleri öne çıktı.

Analistler, yarı iletken ve yapay zeka sektörlerinin özellikle ABD'nin son yıllardaki büyümesinde önemli rol oynadığını belirterek, Demokratların yapay zeka yatırımlarını sınırlayacağına ilişkin beklentiler yoğunlaşsa da bu sınırlamaların aşırı boyutlara ulaşmayacağı öngörülerinin de öne çıktığını kaydetti.

Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yatırımcılar tarafından takip ediliyor. San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, enflasyonu kontrol altına almak için faiz artışlarının sürdürülmesinin gerekebileceğini ancak faizlerin ne kadar daha yükseltilmesi gerektiğini söylemek için henüz erken olduğunu söyledi.

Louis Fed Başkanı Alberto Musalem de kendi bölgesindeki şirketlerle yaptığı görüşmelerde enflasyonun en önemli endişe kaynağı olmaya devam ettiğini belirterek, büyüme ve istihdam açısından yapılabilecek en iyi şeyin enflasyonu zamanında yeniden düşürmek olduğunu ifade etti.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,89'da seyrediyor. Diğer taraftan ABD Hazine Bakanlığı, İran yönetiminin yaptırımları aşmasına yardımcı oldukları ve yasa dışı finansal faaliyetlere aracılık ettikleri gerekçesiyle Kanada merkezli 8 para hizmetleri şirketini yaptırım listesine aldı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile yaptığı görüşmede, Çin'in Busan mutabakatı kapsamındaki taahhütlerini eksiksiz ve derhal yerine getirmesinin önemini vurguladığını belirtti.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile nükleer program ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konusundaki müzakerelerde ilerleme kaydedildiği sürece ABD'nin İran'a tekrar saldırmasının "son derece düşük bir ihtimal" olduğunu belirtti. Bu gelişmeler sonrası ocak vadeli Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışın yüzde 0,1 altında 98,3 dolar seviyesinde bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüşlerin etkisiyle dolar endeksi yüzde 0,2 azalışla 102,1 seviyesinde seyrederken, altının onsu yüzde 1,4 artışla 4 bin 124 dolardan işlem görüyor.

ABD'li çip üreticisi Nvidia, şirketin kurucusu ve üst yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın yabancı istihbarat faaliyetinin hedefi olduğuna ilişkin haberlerin ardından bağımsız soruşturma başlatacağını duyurdu.

Bu hafta açıklanacak CoreWeave, Cisco ve Applied Materials şirketlerinin bilançolarının da yapay zeka hisselerinin yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

NEW YORK BORSASI KARIŞIK SEYRETTİ

New York borsası, ABD'de yapay zeka yatırımlarının yavaşlayabileceğine yönelik endişelerle teknoloji hisseleri öncülüğünde yaşanan sert satış dalgasının ardından, yatırımcıların çip hisselerindeki düşüşü alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle cuma gününü karışık seyirle tamamladı.

Cuma günü Micron Technology hisseleri yüzde 5,12, Nvidia hisseleri yüzde 2,78, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 11,04 ve Intel hisseleri yüzde 7,71 yükseldi.

Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,46 değer kaybederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,31 ve Nasdaq endeksi de yüzde 1,09 değer kazandı.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı.

AVRUPA BORSALARI NEGATİF SEYRETTİ

Avrupa borsaları yapay zeka temasına ilişkin endişelerin etkisiyle cuma günü negatif seyretti. Şirket bazlı gelişmelerde, JP Morgan'ın notunu "nötr"e düşürdüğü Munich Re hisseleri yüzde 4'ün üzerinde değer kaybetti. Daimler Truck ise karını artırmasına rağmen yatırımcıları ikna edemeyerek günü yüzde 3'ün üzerinde kayıpla kapattı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanlığı görevinden ayrılacak Christine Lagarde'ın yerine geçmek üzere İspanya'dan Pablo Hernandez de Cos ve Hollanda'dan Klaas Knot aday gösterildi.

Söz konusu gelişmelerle, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,92, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,81 ve İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,90 değer kaybetti.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

ASYA BORSALARI POZİTİF SEYREDİYOR

Cuma günü New York borsasında teknoloji hisselerinde görülen pozitif seyir yeni haftada Asya piyasalarına da taşındı.

Tayvan maliye bakanlığının ve ülkedeki piyasa düzenleme kurumunun yatırımcıların endişelerini gidermek için adımlar atacağına yönelik haberler Asya piyasalarındaki pozitif seyirde etkili oluyor.

Öte yandan Çin'de ekim ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 0,7 ile beklentilerin altında artarken, eylül ayına göre yavaşladı. Ülkede ekim ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 5,7 ile Haziran 2022'den bu yana en hızlı artışını kaydetti. Çin'deki üretici enflasyonu, Orta Doğu'daki gerginlikler nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının yanı sıra yapay zeka gibi gelişmekte olan sektörlerden gelen talepten dolayı hızlandı.

Söz konusu veriler, ülkedeki zayıf iç talep ile artan sanayi maliyetleri arasındaki uçurumu ortaya koydu.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi de yüzde 0,2 yükseldi.

BORSA CUMA GÜNÜNÜ YÜKSELİŞLE TAMAMLADI

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,32 değer kazanarak 11.482,60 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı aralık vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,18 değer kaybetti.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,21 artışla 50,1552'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 50,1784'ten işlem görüyor.

Öte yandan Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yapacağı, iklim değişikliği ile mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya COP31 Alanı'nda bugün başlıyor. Bugüne kadar 102 ülkeden lider ve 300'den fazla bakanın katılım bildirdiği konferansta, COP31 Alanı için 160 onaylı pavilyon, 90 onaylı delegasyon ofisi başvurusu alındı.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, Avro Bölgesi'nde Sentix yatırımcı güveni, ABD'de toptan eşya stokları, tüketici enflasyon beklentileri ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey'nin açıklamalarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.600 ve 11.700 puanın direnç, 11.400 ve 11.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

91 ÜLKE LİDERİ GELİYOR

91 ülkeden devlet ve hükümet başkanları ile 400'den fazla bakanın ve diplomatik heyetlerin katılacağı organizasyon kapsamında 11-12 Kasım'da Liderler Zirvesi gerçekleştirilecek. Devlet başkanları ve ülke liderleri teknik müzakerelere doğrudan katılacak. Görüşmelerde enerjiden tarıma, sağlıktan yapay zekaya, finanstan dirençli şehirlere kadar kritik başlıklar ele alınacak.

İNSANLIĞIN GELECEĞİ İÇİN

Zirvenin son günü olan 20 Kasım'da ise tüm dünyayı bağlayacak final deklarasyonu yayımlanacak. Küresel iklim krizinin derinleşen etkileri ve jeopolitik belirsizliklerin gölgesinde gerçekleştirilen COP31, insanlığın ortak geleceğini güvence altına alacak en somut adımların merkezi olacak. Türkiye'nin "Geleceğin COP'u" olarak şekillendirdiği bu vizyon; iklim eylemini soyut vaatlerden ve kağıt üzerindeki taahhütlerden kurtararak sahada doğrulanabilir, ölçülebilir ve sürdürülebilir bir uygulama dönemine taşımayı hedefliyor. İlki 1995'te Berlin'de yapılan zirvenin sonuncusu ise geçen yıl Brezilya'nın Belem kentinde düzenlenmişti.

Geri dönüştürülebilir malzemelerden yapılan kaplumbağa şeklindeki özel pavilyon da ziyaretçilere tanıtılacak.

TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK AÇIK HAVA SAHNESİ

Antalya'da COP31 için toplam 1 milyon 100 bin metrekarelik alan hazırlandı. Zirvenin üst düzey toplantılarına ev sahipliği yapacak 527 bin 414 metrekarelik Mavi Bölge'de devlet temsilcileri ve uluslararası heyetler bir araya gelecek. Bu alanda bulunan 10 bin metrekarelik beş yapraklı 'Zaman Tüneli' yapısı ise Sıfır Atık Müzesi olarak hizmet verecek. Toplumsal katılıma ayrılan 582 bin 244 metrekarelik Yeşil Bölge'de ise kamu kurumları, özel sektör, akademi, sivil toplum kuruluşları ve gençler bir araya gelecek. Bu alanda iklim çözümleri ve yeni teknolojiler sergiler, konserler, paneller ve çalıştaylarla tanıtılacak. 'COPArt: Hâlâ Mümkün' temasıyla binden fazla sanat eseri ve 50'den fazla açık hava çalışması sergilenecek.

Güvenlik tedbirleri kapsamında emniyet, jandarma ve sahil güvenlik birimlerinden 27 bin 957 personel görev yapacak.

10 GÜNDE İKLİMİN YOL HARİTASI

Zirve boyunca her gün farklı bir hayati konu ele alınacak.

Bugün (Gıda, Tarım ve Sağlık): İklime dirençli tarım ve gıda güvencesi masaya yatırılacak.

10 Kasım (Enerji ve Ulaşım): Sektörlerdeki %23'lük elektrifikasyon oranının 2035'e kadar %35'e çıkarılması taahhüt edilecek.

11 Kasım (Sıfır Atık & Liderler Zirvesi 1. Gün): Sıfır atık odaklı iki büyük küresel girişim liderler seviyesinde tanıtılacak.

12 Kasım (Dirençli Şehirler & Liderler Zirvesi 2. Gün): Binalarda enerji kullanımını %25 azaltma hedefi ve iklime dayanıklı kentleşme konuşulacak.

13 Kasım (Finans ve Ticaret): İklim finansmanını kolaylaştıracak 'BRIDGE' gündeme gelecek.

14 Kasım (Çocuk, Gençlik ve Eğitim): Gençlerin iklim kararlarına katılımı ve iklim okuryazarlığı ele alınacak.

15 Kasım (Antalya'da Bir Nefes): Toplantılara mola verilerek katılımcılar için sosyal ve kültürel geziler düzenlenecek.

16 Kasım (Bilim, Sanayi ve Teknoloji): Az gelişmiş ülkelere teknik ve finansal destek sağlayacak Yeşil Sanayileşme Mekanizması tanıtılacak.

17 Kasım (Okyanuslar ve Doğa): Arazi kullanımı, doğa koruma ve deniz ekosistemleri konuşulacak.

18 Kasım (İnsani ve Sosyal Kalkınma): İklim krizinin etkilediği çalışanlar, istihdam ve adil dönüşüm masaya yatırılacak.

19 Kasım (İmece): Taahhütlerin ne kadarının yapıldığı denetlenecek, küresel işbirlikleri pekiştirilecek.

20 Kasım (Final Müzakereleri): Dünyanın 1 yıllık iklim yol haritası ilan edilecek.

SAĞLIK İLK KEZ ANA GÜNDEMDE

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Türkiye'nin dönem başkanlığında COP tarihinde ilk kez sağlığın müstakil (bağımsız) bir eylem alanı olarak ana gündeme alındığını müjdeledi. İklim krizinin aynı zamanda bir sağlık krizi olduğuna dikkat çeken Memişoğlu; "İklim değişikliği insan sağlığını ve sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliğini doğrudan etkiliyor. Amacımız, gelecekteki riskleri öngören, krizlere hazırlıklı, iklime dirençli ve düşük karbonlu sağlık sistemleri geliştirmek" dedi.

Ulaşım planında 630 'çevre dostu' düşük emisyonlu otobüs kullanılacak.

'SIFIR ATIK'IN HER AŞAMASINI GÖRECEKLER

Başkan Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde başlatılan ve küresel bir markaya dönüşen Sıfır Atık Hareketi de COP31'in merkezinde yer alıyor. Zirve alanında kurulan 5 ana uygulama merkezi ile Sıfır Atık vizyonu uygulamalı olarak sergilenecek.

Sıfır Atık Hub'ı: Uluslararası işbirlikleri ve küresel projeler yürütülecek.

Uygulama ve Atölye Merkezi: Atık azaltma ve geri dönüşüm uygulamaları canlı olarak gösterilecek.

Sıfır Atık Müzesi: Atıkların birer sanat eserlerine ve kullanışlı ürünlere dönüştürülme süreçleri sergilenecek.

Geçici Depolama ve Kompost Merkezi: Organik atıkların gübreye dönüştürülme süreçleri sergilenecek.

7 BÖLGEDEN LEZZET ŞÖLENİ

Anadolu'nun gastronomi mirası dünya liderlerine sunulacak. Akdeniz, Gaziantep, Kayseri, Sıfır Atık, Türk Dünyası, Konya ve Karadeniz mutfakları yerel lezzetleriyle zirvede sergilenecek.

ZİRVENİN DİJİTAL ALTYAPISI TÜRK TELEKOM'A EMANET

COP31'in teknoloji sponsoru Türk Telekom, 1.1 milyon metrekarelik zirve alanına 1.3 milyon metre fiber optik kablo döşeyerek saniyede 400 gigabit kapasiteli iletişim altyapısı kurdu. 1800 kablosuz erişim noktası ve 5G destekli baz istasyonlarıyla donatılan alanda veri, ağ ve siber güvenlik merkezleri uçtan uca devreye alındı. Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin, "Dünya Antalya'da konuşurken o konuşmayı taşıyan hat Türk Telekom hattı olacak" dedi.

Ebubekir Şahin, "'Yarına Sözümüz Var' yaklaşımımızla dijital ve yeşil dönüşümü birlikte ele alıyoruz" dedi.

%65 GÜNEŞ ENERJİSİ

Türk Telekom, Sivas'taki güneş enerjisi santralinin ardından Malatya ve Ağrı'da da yatırımlarını hayata geçirerek toplam 530 MWp kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. Böylece elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 65'ini güneş enerjisinden karşılamayı ve karbon salımını azaltmayı amaçlıyor.

Hüseyin Yalçın

DAHA AVANTAJLI YALANIYLA

Yaklaşık altı ay sonra müşteri hizmetleri Yalçın'ı arayarak "Yeni yılda zam gelecek, bu paket sizin için daha avantajlı" diyerek saniyeler içinde yeni ve pahalı bir tarifeye geçirdi. Sınav haftası yoğunluğu nedeniyle yeni tarifeye onay veren Yalçın, birkaç gün sonra eski sözleşmesini incelediğinde 'ömürlük' hakkının elinden alındığını fark etti. Şirket olumsuz yanıt verince konu Tüketici Hakem Heyeti'ne taşındı. Heyet, eski sözleşmenin devamına karar verdi. Şirketin bu karara itiraz etmesi üzerine konu mahkemelik oldu.

FAZLA FATURA TUTARI İADE

Davayı inceleyen mahkeme, şirketin sözleşme şartlarını tüketici aleyhine tek taraflı değiştiremeyeceğine hükmederek şirketin itirazını reddetti. Kesinleşen kararla birlikte Yalçın, tam 83 yıl boyunca (999 ay) aynı ücretle internet kullanma hakkı kazandı ve süreçte kendisinden fazla tahsil edilen ücretler de iade edildi.

'SÖZLEŞMEDE YAZIM HATASI YOK'

Yaşadığı süreci AKŞAM'a anlatan Yalçın, şirketin mahkeme sürecinde sözleşmedeki sürenin bir yazım hatasından kaynaklandığını ileri sürmediğini belirtti; anlaşmanın geçerli olduğunu savundu. Sözleşmede beşinci aydan 999'uncu aya kadar aylık 369,90 TL ücret yazdığını ve bu şartları bilerek kabul ettiğini söyleyen Yalçın, "Şirkete 10 milyon TL karşılığında sözleşmeden vazgeçebileceğimi söyledim ancak kabul etmediler. Şimdi aylık 369,90 TL'den internet kullanmaya devam ediyorum" dedi. Tüketicilere haklarını aramaları yönünde çağrıda da bulunan Yalçın, "İnsan saatlerce çalışıp kazandığı parayla ilgili hakkından neden beş dakikada vazgeçsin?" ifadelerini kullandı.

AVUKATI YAPAY ZEKA

Avukat tutmayan Yalçın, savunmasını yapay zeka yardımıyla hazırladı. Yalçın, sistemden ilgili mevzuatı, yargı kararlarını ve hukuki kaynakları araştırmasını istediğini, hazırlanan dilekçeleri kontrol ederek mahkemeye sunduğunu söyledi.

Soruşturma kapsamında, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce yapılan çalışmalar sonucunda 2 Kasım'da 11 ilde 24 şüpheli ve 5 iş yerine yönelik gerçekleştirilen birinci operasyon sonrasında ele geçirilen dijital materyaller ile MASAK raporu incelendi.

Çalışmalar sonucu, suç örgütüyle bağlantılı olduğu değerlendirilen 15 şüpheli ve 3 iş yeri daha tespit edildi.

İstanbul, Antalya ve Kayseri'de 18 ikamet ve 3 iş yerine yönelik 15 şüphelinin yakalanması ve suç delillerine el konulması amacıyla gözaltı, arama ve el koyma kararı verildi. Şüphelilerin yakalanması için emniyet güçlerince eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Kar yağışı ve buzlanma nedeniyle ulaşımda yaşanabilecek olumsuzluklara karşı bazı illerde eğitime ara verildi.

Trabzon

Trabzon'un Tonya ve Şalpazarı ilçelerinde olumsuz hava koşulları nedeniyle taşımalı eğitime bugün ara verildi.

Kentin yüksek kesimlerinde etkili olan yoğun kar yağışı yaşamı olumsuz etkiledi.

Yetkililerden alınan bilgiye göre, kar ve olumsuz hava koşulları nedeniyle Tonya ve Şalpazarı ilçelerinde taşımalı eğitim bugün yapılamayacak.

Van

Van'ın Çaldıran, Muradiye, Tuşba, İpekyolu, Gürpınar ve Erciş ilçelerinde olumsuz hava koşulları nedeniyle taşımalı eğitime bir gün ara verildi.

Çaldıran Kaymakamlığından yapılan açıklamada, Meteoroloji Bölge Müdürlüğünden alınan değerlendirmeler doğrultusunda ilçede etkisini sürdüren kar, buzlanma ve tipi nedeniyle 9 Kasım Pazartesi günü taşımalı eğitime bir gün süreyle ara verildiği belirtildi.

Muradiye, Tuşba, İpekyolu, Gürpınar ve Erciş kaymakamlıklarından yapılan açıklamalarda da yoğun kar, tipi ve buzlanma riski nedeniyle taşımalı eğitime 1 gün ara verildiği duyuruldu.

ELEKTRİKLİ DÖNÜŞÜM

Malatya'da 35 milyar liralık yatırımla altyapı baştan aşağı yenilenirken, 200 bin nüfusun öngörüldüğü İkizce bölgesine 2,2 milyar liralık Duranlar İleri Biyolojik Arıtma Tesisi kuruldu. Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, 14 enerji üretimini 44 megavatlık yeni GES hamlesiyle güçlendireceklerini belirterek, "Tesislerimizden arıtma sistemlerine kadar kendi enerjimizi üreterek enerji maliyetlerimizi sıfırlayacağız. Toplu taşımada da tamamen elektrikli dönüşümü hedefliyoruz" dedi.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE DAYANIKLI

Yeniden yapılanma sürecinde çevre yatırımları 20 milyar lirayı aşan Kahramanmaraş'ta ise 2 bin 300 kilometrelik altyapı hattı döşendi. Kentte hizmete giren geri dönüşüm tesisiyle 210 bin metreküp enkaz atığı ekonomiye kazandırıldı; Elbistan'da da yeni bir tesisin inşası sürüyor. Pazarcık'ta devreye alınan 6 megavatlık GES ile ayda 4 milyon liralık tasarruf sağlandığını belirten Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Serdar Atalar, filoya katılan elektrikli otobüsler, hızlı şarj istasyonları ve 75 dönümlük karbon yutak alanıyla kenti iklim değişikliğine dayanıklı hale getirdiklerini vurguladı.

PİYASA DİKKATE ALINMADI

Raporda, İBB tarafından yaklaşık maliyeti belirlemek amacıyla 4 firmadan fiyat teklifi alındığı, yaklaşık maliyet hesabında ürünlerin bir önceki sözleşme fiyatlarının hesaplamaya dahil edilmediği belirtildi. Fiyat teklifi alınan firmalardan üçünün pazarlık usulü ihaleye teklif vermeye davet edildiği ve bu firmalardan ikisinin teklif verdiği kaydedilerek, fiyatların sonraki tarihli ihale fiyatlarıyla karşılaştırıldığında daha yüksel olduğu kaydedildi. Raporda, "Firmaların gerçek piyasa koşullarını yansıtan rekabetçi fiyatlar yerine, yaklaşık maliyete yakın veya bu maliyeti aşmayan ancak piyasa rayiçlerinin üzerinde teklifler sundukları, fiyatların sonraki dönemde yapılan açık ihale fiyatlarına kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aynı ürünlerin sonraki dönemlerde daha düşük bedellerle temin edilebilmesi, yaklaşık maliyetin piyasa koşullarını yansıtmadığını açıkça ortaya koymaktadır" denildi

SÖZLEŞMEYE AYKIRI

Raporda, mart ve nisan aylarını kapsayan şerbetli tatlı alımının önceki ve sonraki ihalelerle karşılaştırmalı fiyatlarına da yer verildi. Buna göre, 2025 yılının ocak-şubat döneminde 300 liradan, mayıs-aralık döneminde ise 370 liradan temin edilen şerbetli cevizli kadayıf, pazarlık usulü alımda 572 lira birim fiyatla satın alındı. Ocak-şubat döneminde 370 liradan, mayıs-aralık döneminde 506 liradan alınan soğuk baklavanın pazarlık usulü alımındaki birim fiyatı ise 1200 lira oldu. İBB, fiyat farkının temel nedeninin ambalaj, işçilik ve lojistik maliyetleri olduğunu ileri sürdü. Raporda, yüksek maliyetlerin piyasa koşullarını yansıtmadığı vurgulandı. Ürünler arasındaki fiyat farklarına ilişkin şu tespitlere yer verildi: "Tel kadayıfın 168 lira yerine 660 liradan (3.9 kat), trileçenin 225 lira yerine 660 liradan (2.9 kat), soğuk baklavanın 506 lira yerine 1200 liradan (2.4 kat), şekerparenin 202 lira yerine 460 liradan (2.3 kat) ve sütlü nuriyenin 506 lira yerine 900 liradan (1.8 kat) temin edilmiş olması, paketleme gerekçesiyle açıklanamayacak ölçüdedir."

TEK PERSONELLİ ŞİRKETE İHALE

Muş'taki yüklenici şirketin iş süresince yalnızca bir sigortalı personelinin bulunduğu belirtilen raporda, "Yüklenicinin bu organizasyonel yapı ve personel sayısıyla sözleşme konusu ürünleri fiilen üretip teslim edebilmesinin mümkün olmadığı, işin esaslı ediminin tamamen alt yüklenici şirket tarafından yerine getirildiği anlaşılmaktadır. Alımlarda yaklaşık maliyet tespitleri mevzuat göz önüne alınarak gerçekçi yapılmalı" tespiti yapıldı.

Üslerle ilgili ifadelerinin "İngiliz karşıtı" bir duygu olarak yorumlanmaması gerektiğini vurgulayan Hristodulidis, İngiltere ile bugünkü ilişkilerinin 1960'lı yıllardan farklı olduğunu belirtti. Hristodulidis, İngiliz hükümetinin üslerin gelecekteki statüsünü görüşme ihtimalini dışlamadığını aktararak, egemen üsler konusunda çeşitli seçeneklerin bulunduğunu ancak bunları Londra'ya saygılarından dolayı kamuoyu önünde tartışmayacaklarını dile getirdi.

'ÜSLER TARTIŞMAYA KAPALI'

"Güney Kıbrıs'ta bulunan İngiliz üslerinin sömürgeci mirasına son verilmeli." diyen Hristodulidis, Ağrotur (Akrotiri) ve Dikelya'daki (Dhekelia) İngiliz egemen askeri üslerinin statülerinin yeniden değerlendirilmesinin zamanının geldiğini söyledi. Hristodulidis'in açıklamalarına İngiltere Savunma Bakanı Alistair Carns'tan sert bir 'ret' yanıtı geldi. Carns, üslerin hukuki statüsünün tartışmaya açık olmadığını belirterek, egemenliğin devredilmesinin bir seçenek dahi olmadığını ifade etti. Londra yönetimi, üslerin mevcut statüsünü koruyacağını ancak adadaki yerel halkın güvenliği ve bölgesel iş birliği konularında GKRY ile ortak çalışmaya öncelik verdiğini aktardı.