15 YAŞINDAKİ ERDEM DEMİR BIÇAKLANARAK HAYATINI KAYBETTİ

İzmir'in Karşıyaka ilçesinde 15 yaşındaki bir çocuğun bıçaklanarak öldürülmesine ilişkin gözaltına alınan 2 şüpheli tutuklandı.

Alınan bilgiye göre, 7 Haziran'da Karşıyaka sahilinde çıkan kavgada bıçakla yaralanan ve hastaneye kaldırılan Erdem Demir (15), yapılan müdahaleye rağmen dün yaşamını yitirdi.

İKİ ŞÜPHELİ "KASTEN ÖLDÜRME"DEN TUTUKLANDI

Olayla ilgili gözaltına alınan C.C. (18) ile kavgaya karıştığı belirlenen D.K. (19), emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi.

Şüpheliler, çıkarıldığı hakimlikçe "kasten öldürme" suçundan tutuklandı.

Kavganın Erdem Demir ile C.C. arasında daha önceden bulunan husumetten kaynaklandığı öğrenildi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Türkiye'ye etkilerine dikkati çeken Şimşek, gübreden çip üretimindeki ham maddeye kadar akla gelen birçok temel ham maddenin orada üretildiğini, işlendiğini, dünyaya arz edildiğini söyledi. Bunun büyük arz şoku olduğunu dile getiren Şimşek, kimsenin de bağışıklığının olmadığına işaret etti.

- "BU ŞOK ÖNGÖRÜLENDEN ÇOK DAHA UZUN SÜRDÜ"

Şimşek, küresel büyümenin olumsuz etkilendiğini, finansal koşulların sıkılaştığının altını çizerek, şöyle devam etti:

"Çünkü, dünyada enflasyon beklentileri yükseldi. Enflasyonun yükselmesi, enflasyon beklentilerinin bozulması finansal koşulları yani küresel faizleri etkiliyor. Bu bir. Bu da büyümeyi olumsuz etkiliyor. İkincisi bizim gibi petrol, doğalgaz ve türevlerini ithal eden ülkelerin dış dengesinde bozulma oluyor. Daha çok dış kaynağa ihtiyacınız var. Daha çok rezerv kullanmanız lazım. Bu süreci yoğun bir şekilde takip ediyoruz. Bu şok öngörülenden çok daha uzun sürdü. Küresel petrol arzına baktığınız zaman bugünkü şokun etkilediği üretim ve sevkiyat miktarı bütün bu geçmişte yaşanan şoklardan daha büyük. Diyelim ki bugün 20 milyon varil günlük etkileniyorsa geçmişteki en büyük şok da 4,5 milyon varil etkilendi. Onun için ciddiye alıyoruz. Önemli bir şok."

- "EN AZ 5 PUANLIK İLAVE ENFLASYONİST BASKI VAR"

Türkiye'deki enflasyon gelişmelerine değinen Şimşek, "Enflasyon, bu dış şok olmasaydı bu sene yüzde 20'nin bir tık altında ya da bir tık üstünde olma olasılığı oldukça yüksekti. Savaş nedeniyle birincil doğrudan ve ikincil etkileri ile piyasaların yılın tamamı için fiyatladığı petrol fiyat seviyesini dikkate aldığımızda en az 5 puanlık ilave enflasyonist baskı var. Başta enflasyon yüzde 21 olacaksa idi yüzde 26. Merkez Bankası da zaten oraya doğru çekti." değerlendirmesinde bulundu.

Şimşek, bu süreç uzadıkça etkilerinin daha yoğun olabildiğini belirterek, bütün senaryoları daha ilk günden değerlendirdiklerini, şoktan hemen sonra senaryo analizlerini yaptıklarını ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la paylaştıklarını dile getirdi.

- "BEN BAHANE PEŞİNDE DEĞİLİM"

Son 3 ayda varil fiyatlarının 118 dolarları bulduğunu, bu şokları programda öngörüp fiyatlamanın imkansız olduğunu vurgulayan Şimşek, "Ben bahane peşinde değilim. Biz 2025'te de çoklu şok yaşadık. Şimdi bunlar etkilemiyor desem doğru olmaz. Ama yani enflasyon hedeflerini tutturamadığımızda bunlara da sığınmam. Niye? Çünkü yapısal konular da var. Bu şartlarda öngörü üretmek de kolay değil. Savaşın etkisi önemli. Savaş büyük bir şok. Yönetilebilir bir şok. Yönetiyoruz." ifadelerini kullandı.

- "YAKLAŞIK 160 MİLYAR DOLAR REZERVİMİZ VAR"

Şimşek, Orta Vadeli Programın başlangıç tasarımın ekstrem riskleri yönetmeye yönelik olduğunu belirterek, şu açıklamalarda bulundu:

"Önemli seçim yaşanmış, büyük deprem yaşanmış, EYT gibi önemli bir inisiyatif alınmış. O dönemde var olan bir kur korumalı mevduat gerçeğimiz var. Bu ekosistemde önceliklendirmeyi, makro finansal istikrara verdik. İkinci yılda dezenflasyonun başlanması, bütçe disiplinin tesisi ve cari dengenin yönetilebilir düzeylerde tutulması. Ama en kritik bileşeni söyleyeceğim. Biz tabiri caizse tamponları inşa ettik. Yani rezerv biriktirdik. Zor coğrafyada yaşadığınız zaman sizin dışındaki gelişmeleri belirlemiyorsunuz. Bu bölge, bu mahalle zor bir mahalle. O zaman ne yaparsınız? Her zaman şoklara karşı bünyeyi nasıl güçlendiririm? diye düşünürsünüz."

Rezerv biriktirdiklerini dile getiren Şimşek, şu anda yaklaşık 160 milyar dolar rezerv olduğunu, şokun etkisinin önemli ölçüde yaşandığı için bu seviyelerin değerli, rezervin bu haliyle de yeterli olduğunu kaydetti.

Kur korumalı mevduatın (KKM) koşullu bir yükümlülük olduğunu ifade eden Şimşek, KKM'nin kapandığını ve Türkiye'nin bilançosunun sadece KKM üzerinden 143 milyar dolar iyileştiğine işaret etti.

Şimşek, deprem bölgesi için bütçeden bugünkü fiyatlarla şu ana kadar 4,1 trilyon lira harcama yapıldığını bildirdi.

Şoklara karşı toplantılar yaparak kısa, orta ve uzun vadeli hedefler belirlediklerini söyleyen Şimşek, şu ifadeleri kullandı:

"Bütçede alanımız var dedik. Cumhurbaşkanı'mızın takdiriyle eşel mobil sistemini devreye aldık. Öyle dönemler yaşadık ki petrol fiyatları 118 doları buldu. Ankara'da savaştan bir gün önce, mazotun litre fiyatı yaklaşık 60 lira, benzinin de 59 lira civarı. Bu şoku tam yansıtsaydık mazot 95 liranın üstüne çıkacaktı, benzin de 80 lira civarına. Eşel mobil sistemini devreye aldık, hem vatandaşımızı hem esnafımızı hem ihracatçımızı bu şoka karşı büyük oranda koruduk."

- "ENFLASYONUN AŞAĞI YÖNLÜ TRENDİNE DEVAM ETMESİ ÖNEMLİ"

Şimşek, Bakan olarak kendisinin şahsi enflasyon tahmini olmayacağını bildirerek, "Çünkü doğru olmaz. Kurumsal kapasiteye inanıp sorumlu kurumlarımızın, kuruluşlarımızın, örneğin Merkez Bankasının, ürettiği tahminleri referans alırız. Merkez Bankamız enflasyonu yıl sonunda yüzde 26 olarak öngörüyor. Piyasa, biraz daha yüksek görüyor. 28-29 civarı beklentiler var. Burada önemli olan yön." diye konuştu.

2023 sonunda enflasyonun yaklaşık yüzde 65 olduğunu anımsatan Şimşek, geçen yıl sonunda yüzde 31'e indiğine işaret etti. Bu yıla yönelik enflasyona ilişkin ise Şimşek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çok büyük petrol şokuna, savaşa rağmen ve nispeten yılın ilk birkaç ayındaki olumsuz hava koşullarına rağmen, geçen seneki kuraklığın etkilerine rağmen şu anda enflasyon yüzde 32,6. Bizim için önemli olan enflasyonun aşağı yönlü trendine devam etmesi. Bunun için gerekli olan para ve maliye politikası duruşu bozulmadı."

- "KÖTÜMSER OLMAK İÇİN SEBEP YOK, ENFLASYON DÜŞÜYOR"

Şimşek, petrol fiyatları düşünce olumlu etkilenecek ülkelerin başında Türkiye'nin olduğunu ifade ederek, beklentilerin iyileşeceğini söyledi.

Enflasyonun düşüş trendine devam edeceğine işaret eden Şimşek, "Kötümser olmak için sebep yok, enflasyon düşüyor. Tabii ki dünyaya göre hala yüksek. Hayat pahalılığıyla mücadelemiz bitmiş değil. Hayat pahalılığıyla mücadele kararlılık gerektiriyor, devamlılık gerektiriyor." ifadesini kullandı.

- "SENE SONU İTİBARIYLA BÜYÜK İHTİMALLE KİRA ENFLASYONU YÜZDE 30-35 CİVARINA İNER"

Şimşek, ülke genelinde konut kampanyaları yürüttüklerini anlatarak, "İnşallah ilave bir 750 bin-800 bin konut devreye alındığında kira enflasyonu, konuta erişim büyük oranda çözülecek. Sene sonu itibarıyla büyük ihtimalle kira enflasyonu yüzde 30-35 civarına iner." dedi.

Manşet enflasyondaki düşüşe işaret eden Şimşek, "İnşallah yüzde 20'lerde bitireceğiz. Devam edeceğiz çünkü bu mücadeleyi bırakamazsınız. Milletimiz hayat pahalılığıyla mücadele için bize yetki vermiş. Bu konuda kararlıyız ve inanın siyasi sahiplenme çok güçlü." diye konuştu.

- " PROGRAMDA İLERLEME SAĞLADIK"

Şimşek, reel sektörün finansmana erişimde sıkıntısının olduğunu belirterek, bu sıkıntıları hafifletmek için yoğun çaba içinde olduklarını anlattı.

Sektörlere ve yatırımlara yönelik verilen desteklere değinen Şimşek, "Türkiye'nin potansiyeline inanıyoruz. Bunu başaracağız ama bazı konularda da temkinli olmamız lazım. Finansmana erişim konusunda serzenişler var. Saygı duyuyorum ama birçok üretim kesimini kapsayan, bütçe imkanları çerçevesinde, Merkez Bankasının bilançosunun ve işsizlik fonunun imkanlarının elverdiği ölçüde seferberlik anlayışıyla hareket ediyoruz. Bu program olmasaydı onlar açısından her şey güllük gülistanlık olacak. Böyle bir dünya yok." değerlendirmelerinde bulundu.

Yapısal kırılmaların olduğunu, programın bir tedavi gibi düşünülmesi gerektiğini vurgulayan Şimşek, "Yan etkisi var diye tedaviden vazgeçer misiniz? Bizim programın amacı Türkiye'nin makroekonomik sorunları, cari açığı, bütçe açığını, enflasyonu, verimlilik sorununu yapısal dönüşümlerle, köklü çözümlerle çözmek. İlerleme sağladık, sadece zaman alıyor. Bu da normal." dedi.

- "AMACIMIZ YATIRIM ÇEKMEK"

Dünyada ve Türkiye'nin bulunduğu bölgede önemli kırılmalar olduğunu belirten Şimşek, "Türkiye Yüzyılı: Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı'nın" detaylarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Şimşek, amaçlarının yatırım çekmek olduğunu bildirerek, "Kurumlar vergisi oranını üretimde yüzde 12,5'e indirdik ama yabancıya değil, herkese. Dolayısıyla sadece yabancıya alan diye bir şey yok. Eğer, dünyada birileri başka bir yerde bir şey üretecekse veya bizimkiler dünyanın bir köşesinde bir şey üreteceklerse burayı tercih etsinler. Dışarıya gitmesinler, dışarıdan da bize gelsinler." dedi.

Çok uluslu şirketlerin Türkiye'de nitelikli yönetim merkezi kurması amacıyla vergi istisnası sunduklarına işaret eden Şimşek, "Yaptığın küresel hizmetin yüzde 80'ini dışarıda veriyorsan, birden çok ülkede faaliyetin varsa, bu faaliyetin hizmet merkezini Türkiye olarak seçersen vergi istisnası sunuyoruz. Zaten şu anda öyle bir vergi almıyoruz. Buraya nitelikli insan çekelim, nitelikli mezunlarımız orada çalışsın. Esnafımız faydalansın. Bu arada o nitelikli hizmet merkezlerinde çalışacak olanlar Türkiye'de herhangi bir şeyi tüketirlerse vergiye tabidir, KDV'sini, ÖTV'sini ödeyecek. Vatandaşımız hangi vergileri veriyorsa o da verecek." dedi.

Yerli, yabancı ayrımı olmaksızın son 3 yılda Türkiye'de vergi mükellefi olmayanlar Türkiye'ye gelirlerse yurt dışından elde ettikleri kazançlardan 20 yıl boyunca vergi almayacaklarını belirten Şimşek, şunları kaydetti:

"Türkiye'den bir gelir elde ederlerse, Türkiye'de bir şey tükettikleri zaman o vergiye tabi. Bir yer kiraladıkları zaman stopaj ödenecekse stopaj. Mevduatları varsa stopaj ödeyecekler. Türkiye'de çalışırlarsa gelir vergisi ödeyecekler. Türkiye'den elde edecekleri gelirler vergiye tabi Türk vatandaşlarımız olduğu gibi. Sadece yurt dışından kazandığını biz vergi almayacağız."

- "OLAY SADECE VERGİ DEĞİL, BİR EKOSİSTEM MESELESİ"

Daha önce Türkiye'de yerleşik olmayan Türk vatandaşlarına da bu kapının açık olduğunu anlatan Şimşek, "Yunanistan ve İtalya benzer programı uyguluyor. Yıllardır bunu yapan başarılı ülkeler var ve imrenerek bunları yazıyorlar. Biz yapınca herhalde birileri bunlara yazdırıyor." ifadelerini kullandı.

Şimşek, milyonerlerin geleceğine inandığını, olayın sadece vergi değil, bir ekosistem meselesi olduğuna işaret ederek, ekosistemi iyileştirdiklerini söyledi.

Bütün bürokrasiyi minimize edecek yapılanmaya gittiklerini dile getiren Şimşek, ayrıca Atatürk Hava Limanı'nı dünyada teknoloji "start-up" yani teknolojik girişimlerin merkezine dönüştürdüklerini belirtti. Şirketlerin ister fiziki ister dijital olarak yönetilebileceğinin altını çizen Şimşek, hem Türk vatandaşlarına hem de küresel girişimcilere açık olduğunu vurguladı.

- "TÜRKİYE'YE SERMAYE VE YETENEK ÇEKMEYE ÇALIŞIYORUZ"

Şimşek, Türkiye'ye sermaye ve yetenek çekmeye çalıştıklarını ifade ederek, şunları kaydetti:

"Varlık barışı bizim vatandaşlara yönelik, yabancılara yönelik değil. Sisteme giren kaynağın kısa süre içinde çıkarılması halinde yüzde 5 vergi uygulanacak. Ancak kaynak sistemde tutuldukça vergi oranı kademeli olarak düşecek. Dolayısıyla yüzde 5 vergi aslında vergisiz demek değildir. Bizim çifte vergilendirme anlaşmalarımız var. Bazı ülkelerle sıfır, bazı ülkelerle yüzde 10. Ortasını bulduk yüzde 5. Bunu yaparken 4 ilkeye dikkat ettik. Ne ilkeleri var? FATF diye bu OECD bünyesinde kara para aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadele eden bir yapı var. Biz 2024'te reform yaptık ve gri listeden çıktık. O konuda çok hassasız. FATF'ın bu tür varlık barışlarına yönelik 4 tane temel ilkesi var. Biz bu ilkelere elimizden geldiğince harfiyen bu yasanın uymasını sağladık. Bu düzenlemenin amacı bir vergisel kolaylıktır. Kanunda yazıyor, eleştirenler bu konuda haksızlar. Kanunda kara para aklama, terörizmin finansmanı gibi düzenlemelerde bir istisna tanınmıyor, bir muafiyet tanınmıyor. Kara para aklama, terörizmin finansmanı konusundaki çerçeve düzenlemelerin hakkı saklı tutuldu, kanunda var bu. İki, takibi yapılabilmeli diyor. Sadece beyanname ver demiyoruz, getir banka sistemine koy diyoruz."

BAŞSAVCILIK İDDİALARI YALANLADI, SORUŞTURMA BAŞLATTI

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, bazı milletvekillerinin cezaevinde bulunan Ekrem İmamoğlu ile görüştürülmediğine ilişkin paylaşımların gerçeği yansıtmadığını ve paylaşımlarla ilgili soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, bazı sosyal medya hesaplarında yer alan "Ekrem İmamoğlu'nun milletvekilleri ile görüşmesinin yasaklandığı" yönündeki iddiaları yalanlayarak, asılsız paylaşım yapanlar hakkında soruşturma başlatıldığını duyurdu.

TCK 217/A KAPSAMINDAKİ HESAPLARA ADLİ İŞLEM

Başsavcılıktan yapılan yazılı açıklamada, "Bazı sosyal medya hesaplarında, İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2025/318 Esas sayılı dosyasının sanıklarından olan Ekrem İmamoğlu'nun milletvekilleri ile görüşmesinin yasaklandığına ilişkin paylaşımlar yapıldığı görülmüştür. Ceza infaz kurumlarımızda kalan tüm tutuklu ve hükümlülerin ziyaret hakları, mevzuat çerçevesinde eksiksiz şekilde kullandırılmakta olup, belirtilen paylaşım içeriği gerçeği yansıtmamaktadır. Paylaşımın yapıldığı sosyal medya hesaplarının kullanıcıları hakkında Cumhuriyet Başsavcılığımızca TCK'nın 217/A maddesi kapsamında soruşturma başlatılmıştır" ifadelerine yer verildi.

ÜÇ BAKANDAN İSTANBUL BİLDİRİSİ'NE İMZA

Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan'ın dışişleri bakanlarının imzaladığı İstanbul Bildirisi'nde siyasi, ekonomik, kültürel ve ticari alanlarda işbirliğinin güçlendirilerek ileriye taşınması mesajı verildi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve Gürcistan Dışişleri Bakanı Maka Botchorishvili'nin İstanbul'da yapılan 10. Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Üçlü Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda İstanbul Bildirisi'ni imzaladı.

Bildiride, derin dostluk, iyi komşuluk, karşılıklı saygı ve güven geleneğine dayanan, ülkeler arasındaki mükemmel ilişkiler vurgulanarak, siyasi, ekonomik, ticari, barış ve güvenlik, bilim ve teknoloji ile kültürel alanlar da dahil olmak üzere, karşılıklı çıkar sağlayan tüm alanlarda mevcut güçlü işbirliğini daha da ileriye taşıma isteğine dikkat çekildi.

Sürdürülebilir barış ve istikrarın tesisi için üç ülke tarafından sağlanan önemli katkıların takdir edildiği bildiride, bu yaklaşımın bölgede ve bölgenin ötesinde kalkınma ve refah için taşıdığı öneme işaret edildi.

GÜRCİSTAN'IN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNE KESİN DESTEK

Bildiride, tüm biçim ve tezahürleriyle terörizm, ulusaşırı organize suçlar, siber saldırılar ve hibrit savaş türleri dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, ülkelerinin karşı karşıya kaldığı ve giderek büyüyen tehditlerin bilincinde olunduğu ifade edilerek, bölgede güçlü bir ekonomik profil oluşturmak amacıyla, üç ülke arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerini daha da geliştirmenin önemine değinildi.

Bölgesel bağlantısallığın; bölgesel işbirliği, ekonomik büyüme ve bölgedeki kalkınma için hayati bir unsur olduğu belirtilen bildiride, bakanlar, birbirlerinin ülkelerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve sınırlarının dokunulmazlığına yönelik güçlü ve kesin desteğini yineledi.

Bildiride, bölgesel ve küresel zorlukların üstesinden gelinmesinde üçlü işbirliğinin önemi vurgulanarak, bölgenin işbirliği potansiyelinin tam anlamıyla hayata geçirilmesi için bölgesel barış, güvenlik ve istikrarın önemli olduğu ve bu amaç doğrultusunda her üç ülkenin de olumlu rol üstlendiği belirtildi.

Bakanlar, bildiride, "Gürcistan'ın uluslararası alanda tanınmış sınırları dahilinde toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin yeniden tesis edilmesinin en yüksek derecedeki önemine" dikkati çekti.

BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN VE ORTA KORİDOR'A STRATEJİK VURGU

Yeşil enerji ve düşük karbon teknolojileri de dahil olmak üzere, ulaştırma ve enerji alanlarında işbirliğinin artırılması gerektiği ifade edilen bildiride, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ile Güney Gaz Koridoru'nun bölgesel ve Avrupa enerji güvenliğine sağladığı stratejik katkıdan bahsedildi.

Bildiride, hava, demir ve kara yolu bağlantıları ile bölgesel bağlantısallığın geliştirilmesi ve güçlendirilmesi yolu da dahil olmak üzere halklar arası temasların, eğitimin, sosyal ve kültürel değişimlerin, turizmin ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin daha da geliştirilmesinin önemine değinildi.

Bildiride, üç ülkeden de geçen Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor da dahil olmak üzere ülkelerin transit potansiyelini güçlendirmek için atılan önemli adımlara ve uluslararası transit sistemine entegrasyon çabalarına işaret edildi.

Orta Koridor bünyesinde Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu'nun üstlendiği kilit rolün vurgulandığı bildiride, demiryolu projesi kapsamındaki modernizasyon çalışmalarının tamamlanması vesilesiyle 2 Haziran'da Gürcistan'daki Ahılkelek Uluslararası Tren İstasyonu'nda düzenlenen etkinliğin memnuniyetle karşılandığı belirtildi.

Bildiride, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Gürcistan'ın Dışişleri Bakanları ile Ulaştırmadan Sorumlu Bakanları mekanizması vasıtasıyla, bölgesel bağlantısallığın güçlendirilmesinde işbirliğinin derinleştirilmesinde kararlı olduğu vurgulanarak, yeşil enerji iletimi ile ticaretine yönelik bağlantılar da dahil olmak üzere enerji alanındaki ortaklığın sürdürülmesine ve daha da genişletilmesine destek verildi.

COP31 VE TERÖRLE MÜCADELEDE ORTAK KARARLILIK

Bakanlar, bildiride, yenilenebilir enerjinin verimli kullanımı da dahil olmak üzere, sürdürülebilir büyüme alanındaki işbirliğini destekleyerek, çevrenin korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele konusunda bölgesel işbirliğinin artırılmasının önemine dikkati çekti.

Türkiye'nin COP31 dönem başkanlığının memnuniyetle karşılandığı vurgulanan bildiride, Azerbaycan'ın Dünya Kentsel Forumu'nun 13. oturumuna başarıyla ev sahipliği yapmasının sürdürülebilir kalkınmanın ilerletilmesine sağladığı katkı takdir edildi.

Bildiride, terörizm, kültürel ve tarihi mirasa karşı işlenen suçlar ve siber suçların yanı sıra silah ve uyuşturucu ticareti, insan ticareti, göçmen kaçakçılığı ve kara para aklama dahil ulusaşırı organize suçların her türlü biçimi ve tezahürüyle mücadele etmek için ilgili uluslararası ve bölgesel belgeler doğrultusunda işbirliğinin güçlendirmesi konusundaki kararlılığın altı çizildi.

11. ÜÇLÜ ZİRVE 2027'DE GÜRCİSTAN'DA YAPILACAK

Etkin ve sonuç odaklı projeler vasıtasıyla, ortak çıkar alanındaki ekonomik sektörlerde sürdürülebilir ve geliştirilmiş işbirliğinin güvence altına alınması mesajının verildiği bildiride, karşılıklı çıkar alanlarındaki yatırımların teşvik edilmesi, ihracat-ithalat imkanları ile ekonomik işbirliğini geliştirmenin yeni yöntemlerinin araştırılmasının önemine değinildi.

Bildiride, üç devletin iş çevreleri, ticaret ve sanayi odaları ile sanayi ve iş dünyası dernekleri aracılığıyla doğrudan temasları sürdürmeye hazır olunduğu belirtildi.

26 Şubat'ta Gürcistan'da 7. Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan İş Forumu'nun gerçekleştirilmesinin memnuniyetle karşılandığı bildiride, parlamentolar arası işbirliği de dahil olmak üzere, üç ülke arasında kurulan üçlü mekanizmaların başarısından bahsedildi.

Bakanların mümkün olan her durumda uluslararası kuruluşlardaki adaylıklarının karşılıklı olarak desteklenmesi de dahil olmak üzere devletlerin sergilediği aktif işbirliğini takdir ettiği bildiride, toplantının başarıyla düzenlenmesinden ötürü Türk Bakan Fidan'a derin şükranlar sunuldu.

Üçlü toplantıların düzenli olarak gerçekleştirilmesinin önemini vurgulayan bakanlar, 11. Üçlü Toplantı'nın 2027'de, karşılıklı olarak mutabık kalınacak tarihlerde Gürcistan'da düzenlenmesine karar verdi.

ROMA BAŞSAVCILIĞI'NDAN BEN-GVİR'E İŞKENCE SORUŞTURMASI

İsrail ordusunun, Küresel Sumud Filosu'nun 2026 Bahar Misyonu'na ilki 29 Nisan, ikincisi de 18-19 Mayıs'ta olmak üzere gerçekleştirdiği saldırılara ilişkin halihazırda Roma Cumhuriyet Başsavcılığının işkence, insan kaçırma ve alıkoyma suçlamalarıyla yürüttüğü soruşturma devam ediyor.

İtalyan ANSA ajansının haberine göre, savcılık, söz konusu soruşturmaya, İsrailli bakan Ben-Gvir'i, geçen mayıs ayında Aşdod Limanı'nda diz çökmüş ve elleri arkadan bağlanmış halde bulunan aktivistlerle alay ettiği bir video üzerinden soruşturmaya dahil etti.

FİLO SÖZCÜSÜ DELİA: "SON DERECE YERİNDE BİR KARAR"

Küresel Sumud Filosu İtalya Sözcüsü Maria Elena Delia, Ben-Gvir'in soruşturmaya dahil edilmesine dair yaptığı açıklamada, "İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in şüpheli olarak soruşturma dosyasına dahil edilmesinden memnunuz. O videodaki tavrı ve aktivistlere yönelik davranışları nedeniyle hakkında soruşturma yürütülmesi son derece yerindedir. Ben-Gvir'in, (İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu hükümetinin bir bakanı olduğunu ve bu hükümetin temsil ettiği sistemin bir parçası olduğunu unutmamalıyız." ifadelerini kullandı.

TAJANİ'DEN AB'YE BEN-GVİR İÇİN YAPTIRIM TALEBİ

İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de 20 Mayıs'ta ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği'ne (AB), İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'e yönelik yaptırımlar uygulanması talebinde bulunduğunu bildirmişti.

BEN-GVİR'İN "İŞTE BÖYLE YAPMAK GEREKİYOR" DEDİĞİ O GÖRÜNTÜLER

Ben-Gvir, X'teki hesabından 19 Mayıs'ta, aktivistlerin tutulduğu Aşdod Limanı'nda İsrail güvenlik güçlerinin aktivistlere kötü muamelede bulunduğu görüntüyü paylaşmıştı.

Görüntülerde, Ben-Gvir'in geçişi sırasında bir kadın aktivistin "Özgür Filistin" diye bağırdığı, İsrail polisinin ise kadına sert müdahalede bulunarak yere yatırdığı kameraya yansıyor. Bu sırada aşırı sağcı Ben-Gvir'in "İşte böyle yapmak gerekiyor." dediği duyulmuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, şu ifadeleri kullandı:

"Büyük Birlik Partisi'nin 13'üncü olağan kurultayında yeniden Genel Başkan olarak seçilen Sayın Mustafa Destici'yi en kalbi duygularımla tebrik ediyorum. Kurultayın ülkemiz siyaseti ve Büyük Birlik Partisi'ne gönül veren tüm kardeşlerim için hayırlara vesile olmasını diliyorum."

SOSYAL MEDYA VİDEOLARI MACERAYA SÜRÜKLEDİ

Antalya'da sosyal medyada gördükleri Kral Havuzu'nu (Çimmelik) merak ederek geldikleri Hisançandır'da dağlık alanda mahsur kalan ve cep telefonunun SOS özelliği ile yardım isteyen 2 kişi, JAK ve AFAD ekipleri tarafından 10 saat süren film gibi operasyonla kurtarıldı.

Olay, Konyaaltı ilçesi Hisarçandır Mahallesi Kaplan Kapanı mevkiinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, son dönemlerde sosyal medyada halk arasında "Çimmelik havuzu" olarak da bilinen Kral Havuzu ile ilgili maceraperestlerin çektiği videoları gören A.K., arkadaşı N.Y. ile birlikte hafta sonu kamp yapmak ve video çekmek için Korkuteli'nden yola çıkarak bölgeye geldi. Şehir merkezine yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta bulunan bölgeye gelen A.K. ve arkadaşı N.Y., araçları ile gidebilecekleri noktaya kadar gittikten sonra yola yaya olarak devam etti. Sarp kayalık ve ormanlık arazide ilerleyen 2 arkadaş, saatler süren zorlu yürüyüşün ardından ulaştıkları Kral Havuzu'nda bir süre vakit geçirdikten sonra dönüş yoluna geçti.

CEP TELEFONUNUN SOS ÖZELLİĞİ HAYAT KURTARDI

Ancak havanın kararması ile yollarını şaşıran ve kayalık arazide mahsur kalan çift dönüş yolunu bulamadı. A.K. ve N.Y., cep telefonunun SOS özelliğini kullanarak yakınlarına konum bilgisi bulunan bir mesaj atarak yardım istedi. A.K.'den gelen yardım mesajı ile yola çıkan yakınları bölgeyi bilen bir vatandaşın yardımı ile A.K.'nin aracına ormanlık arazide ulaşmayı başardı. 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirmesi üzerine bölgeye Jandarma Arama Kurtarma (JAK) Komutanlığı'na bağlı tim ile AFAD ekibi sevk edildi. JAK ve AFAD ekipleri bölgede dron ile havadan mahsur kalan şahısların yerinin tespit edilmesi için çalışma başlattı.

JAK VE AFAD'DAN ŞİDDETLİ YAĞMUR ALTINDA 10 SAATLİK OPERASYON

A. K.'nin cep telefonundan gönderdiği SOS mesajları ile koordinatları tespit edilen şahıslara ulaşmak için harekete geçen ekipler, ormanlık ve sarp kayalık alanda mahsur kalan 2 kişiyi kurtarmak için çalışma başlattı. Dik kayalıkların bulunduğu bölgede saatler süren arama kurtarma çalışmaları sonucu ekipler 2 kişiye ulaşmayı başardı. Sağlık durumları kontrol edilen ve herhangi bir yaralanmaları olmadığı belirlenen 2 kişiye su ve yiyecek veren JAK ve AFAD ekipleri dönüşe geçti. Ancak dönüş yolunda başlayan şiddetli yağmur ekiplerin işini zorlaştırdı. 2 vatandaşın güvenliğini de düşünerek tedbirli bir şekilde hareket eden ekipler, 10 saat süren çalışmanın ardından 2 kişiyi mahsur kaldıkları yerden kurtardı.

BASINKÖY'DEKİ VİLLADA SİLAH SESLERİ YÜKSELDİ

Basınköy Mahallesi Atayurt Caddesi'ndeki bir villada ikamet eden Özkan K. ile kardeşi Hikmet K. arasında bilinmeyen nedenle tartışma çıktı.

Kısa sürede kavgaya dönüşen olayda Özkan K, kardeşi Hikmet K'ya silahla ateş ederek yaraladı.

KOMŞUSU TARIK Ö. YARALI HİKMET K.'YI HASTANEYE YETİŞTİRDİ

Kasık bölgesinden yaralanan Hikmet K, yardım istediği komşusu Tarık Ö. tarafından Küçükçekmece'deki bir özel hastaneye götürüldü.

Tedavi altına alınan Hikmet K'nın hayati tehlikesinin bulunmadığı öğrenildi.

ÖZKAN K. POLİS EKİPLERİNCE GÖZALTINA ALINDI

Özkan K. polis ekiplerince gözaltına alındı.

Olay yerinde inceleme yapan polis ekiplerinin konuya ilişkin çalışmaları sürüyor.

"11 Haziran Perşembe günü yapacağımız ilk Parti Meclisi toplantısıyla kurultay sürecimizi başlatıyoruz. Tüm örgütümüzü yarınki grup toplantımızda tek yürek olmaya, sağduyu ve yoldaşlık bağıyla kenetlenmeye davet ediyorum."

Trump, İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonuna Netanyahu ile İran'la karşılıklı saldırılara ilişkin gerçekleştirdiği telefon görüşmesi hakkında konuştu.

Netanyahu'dan İran'ın füze saldırılarına karşılık vermemesini talep ettiğini belirten Trump, "Bibi'ye ne yapacağı konusunda çok dikkatli olması gerektiğini, aksi takdirde çok yakın bir zamanda İran karşısında tek başına kalabileceğini söyledim." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından "son dakikada" haberdar edildiğini vurgulayarak buna rağmen saldırının kapsamını sınırlandırmayı başardığını kaydetti.

5 BÖLGE ÜLKESİ, İSRAİL'İN SALDIRILARINI DURDURMASINI İSTEDİ

ABD ile İran arasındaki arabuluculuk çabalarına katılan 5 bölge ülkesinin, İsrail'in saldırılarını durdurması için kendisine baskı yaptığını belirten Trump, İranlı yetkililerin de bu sabah Washington ile temasa geçtiği bilgisini paylaştı.

Trump, Tahran yönetiminin İsrail'e yönelik yeni bir saldırı gerçekleştirmeyeceğini duyurduğunu ve karşılıklı saldırıların durdurulmasını talep ettiğini de ileri sürdü.

Bu gelişme üzerine Netanyahu ile yeniden bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini kaydeden Trump, İsrail Başbakanı'nı saldırıları durdurma konusunda ikna ettiğini söyledi.

Trump, İran ile kapsamlı bir anlaşmaya varılmasının hala mümkün olduğunu ve Tahran yönetiminin de bu yönde bir istek taşıdığını dile getirdi.

İsrail basını, Başbakan Netanyahu'nun, Trump'ın talebi üzerine İran'a saldırıları durdurmayı kabul ettiğini ancak Lübnan'a saldırıların "tüm gücüyle" devam edeceğini öne sürmüştü.

İsrail ordusu dün ateşkese rağmen Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırısı düzenlemiş, İranlı yetkililer İsrail'in bu saldırısına tepki göstererek karşılık vereceklerini açıklamıştı.

İran'dan gece saatlerinde üç dalga halinde ateşlenen füzeler nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki birçok kentte sirenler çalmıştı.

İsrail ordusu, İran'ın batı ve orta kesimini hedef aldığını açıklamış, Tahran da bu saldırılara füzelerle yanıt vermişti.

Kısa bir süre önce İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Karargahı, İsrail'e yönelik askeri operasyonların durdurulduğunu duyurmuştu.

1973 yılında küçük bir kulübede başlayan TUSAŞ serüveninin, 2005 yılında yabancı hisselerin tamamen satın alınmasıyla yüzde 100 yerli ve milli bir yapıya kavuştuğunu belirten Demiroğlu, son 20 yılda insanlı ve insansız hava araçları, helikopterler ve uzay projeleri dahil olmak üzere 13 özgün platform geliştirdiklerini vurguladı.

Demiroğlu, "Bugün Ankara Kahramankazan'da 4 milyon metrekarelik dev bir kampüste, 16 bin 300 kişilik dinamik bir kadroyla çalışıyoruz. Yaş ortalamamız 34. Dünyanın pek çok noktasında ofislerimiz var ve yakında Nijerya başta olmak üzere Afrika'da da büyüyeceğiz." dedi.

TUSAŞ, KÜRESEL HAVACILIKTA ÖNDE GELEN TEDARİKÇİLERİ ARASINDA

TUSAŞ'ın küresel sivil havacılık pazarındaki stratejik rolüne dikkati çeken Demiroğlu, şirketin sivil havacılık yapısalları alanında Airbus ve Boeing'e parça üreten dünyadaki yegane kurumlardan biri olduğunu vurguladı.

Demiroğlu, "Sivil havacılık yapısalları alanında Airbus ve Boeing'in en büyük tedarikçilerinden biriyiz. Bazı kritik parçalarda dünyadaki tek üretecisyiz. Airbus'ın uçan hemen hemen her uçağında bir TUSAŞ dokunuşu vardır." diye konuştu.

TÜRKİYE, AVRUPA'DAN ÇOK DAHA İLERİDE

6'ıncı nesil savaş uçakları konusunda dünyada söz sahibi kurumlardan biri olmayı hedeflediklerini belirten Demiroğlu, şunları kaydetti:

"Avrupa'da Tempest veya FCAS gibi projeler konuşuluyor olsa da Fransa, Almanya, İspanya veya İngiltere henüz fiilen projelerine başlayabilmiş değiller. Biz ise onlardan çok daha ilerideyiz. Milli Muharebe Uçağımız KAAN'ın 21 Şubat 2024'teki ilk uçuşu, tüm ülkenin yürüyüşünü değiştirdi. Türkiye, bu teknolojiyi başarabilen dünyadaki 4 ülkeden biri oldu. Türk Hava Kuvvetleri'nin F-16'lardan oluşan taarruz omurgasını yerli ve milli sistemlerle modernize etmek adına takvimimizi hassasiyetle uyguluyoruz."

TERSİNE BEYİN GÖÇÜ

Uzay alanındaki vizyonu da paylaşan Demiroğlu, Somali'de kurulan uzay merkezinin çok stratejik bir adım olduğunu söyledi. Uzay yarışı kızıştığında küresel fırlatma darboğazı yaşanacağını belirten Demiroğlu, bu yatırımın Türkiye'nin fırlatma bağımsızlığını sağlayacağını ifade etti.

Demiroğlu, 2020'li yılların başında yaşanan nitelikli iş gücü kaybının tersine döndüğünü vurgulayarak, "Artık giden çalışanımızdan çok daha fazlası ülkemize ve TUSAŞ'a geri dönüyor. Bu şirket 86 milyon vatandaşımızın ortak ortaklığıdır." dedi.

TUSAŞ Genel Müdürü, yurt dışındaki genç mühendisleri Türkiye'ye dönmeye ve YTB ile yürütülen staj programlarına katılmaya davet etti.

"GENÇLERE 6 ALTIN KURAL"

Konuşmasında genç mühendislere ve öğrencilere küresel yarışta öne geçebilmeleri için hayati tavsiyelerde bulunan Demiroğlu, havacılık sektörünün sabır ve azim gerektirdiğini vurguladı.

Demiroğlu, "Defalarca denersiniz, olmaz ve tam bırakacağınız sırada başarıverirsiniz. Çalışmak, bıkmamak gerekir." dedi.

Gençleri hedef belirleyerek somut adımlar atmaya ve cesur olmaya çağıran Demiroğlu, "Düşmekten, hata yapmaktan, alan veya ülke değiştirmekten korkmayın. Türkiye'ye gelmekten de çekinmeyin." diye konuştu.

Demiroğlu, bugün başarının temel şartının insan kaynağı ve güçlü altyapı olduğunu belirterek, "İstediğiniz kadar yetenekli olun, altyapınız yoksa testleri yapamaz, dışa bağımlı kalırsınız. TUSAŞ olarak Avrupa'nın ikinci büyük ses altı rüzgar tüneline sahibiz. Kendinizi öyle bir yetiştirin ki, dünyada o konu açıldığında akla gelen ilk isim siz olun." değerlendirmesinde bulundu.

İÇ EGE VE DOĞU ANADOLU'DA GÖK GÜRÜLTÜLÜ SAĞANAK ALARMI

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü Hava Tahmin Uzmanı Cengiz Çelik, AA muhabirine, yurt genelinde bu hafta beklenen hava durumuna ilişkin değerlendirmede bulundu.

Çelik, hafta boyunca özellikle konvektif yağışların görüleceği İç Ege, Akdeniz'in iç kesimleri ve Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda aralıklarla gök gürültülü sağanak yaşanacağını belirtti.

Yağışların özellikle öğle saatlerinden sonra ve akşamın ilk saatlerinde etkili olacağını dile getiren Çelik, çarşamba günü ile hafta sonunda İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde de sağanak ve gök gürültülü sağanak beklendiğini söyledi.

Marmara Bölgesi genelinde, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ve kıyı kesimlerin büyük bölümünde bir hafta boyunca yağış beklenmediğini aktaran Çelik, hava sıcaklıklarının da mevsim normallerinin birkaç derece üzerinde seyretmeye devam edeceğini kaydetti.

ANKARA, İSTANBUL VE İZMİR'DE SICAKLIKLAR KAÇ DERECE OLACAK?

Ankara'da yalnızca çarşamba günü gök gürültülü sağanak beklendiğini ifade eden Çelik, başkentte en yüksek sıcaklıkların 28-29 derece civarında olacağını belirtti.

İstanbul'da hafta boyunca yağış beklenmediğini dile getiren Çelik, hava sıcaklıklarının 27-29 derece aralığında seyredeceğini söyledi.

İzmir'de de genel olarak yağış beklenmediğini ancak kentin iç kesimlerinde öğle saatlerinden sonra kısa süreli sağanakların görülebileceğini aktaran Çelik, en yüksek sıcaklıkların 32-33 derece civarında olacağını kaydetti.

GÜNEY EGE VE BATI AKDENİZ'DE ORMAN YANGINI TEHLİKESİ

Çelik, hafta içinde görülecek yağışların İç Ege, Göller Yöresi ile Kars ve Ardahan çevrelerinde zaman zaman kuvvetli olabileceğine işaret ederek, vatandaşların güncel uyarılar için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün internet sitesini takip etmeleri gerektiğini söyledi.

Yağışlarla kısa süreli ve yerel dolu hadiselerinin de görülebileceğini belirten Çelik, dikkatli ve tedbirli olunmasını istedi.

Çelik, hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkmasıyla özellikle orman yangını riskinin arttığına dikkati çekerek, "Özellikle Güney Ege kıyıları ve Batı Akdeniz kıyılarında orman yangını riskine karşı dikkatli olmak gerekiyor." dedi.

MERZ VE MACRON KARADAĞ'DA İPTAL KARARINI VERDİ

Alman Haber Ajansının (DPA), Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi.

Liderler, aylardır süren tıkanıklığın ardından savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı.

AIRBUS VE DASSAULT ARASINDAKİ REKABET PROJEYİ BİTİRDİ

Savunma analistleri, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa'nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.

Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu.

Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa'nın Rafale, Almanya ve İspanya'nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak projenin geleceğine; teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle bir türlü karar verilemiyordu.

Savunma analistleri, Merz ve Macron'un, Almanya ile İspanya'yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa'nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.

FRANSA NÜKLEER KAPASİTE İSTEDİ, ALMANYA REDDETTI

Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askeri ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi.

Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemilerine uyumlu tasarlanmasını şart koştu.

Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz, 6. nesil insanlı bir jet geliştirmenin, Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya'nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti.

AVRUPA ÜLKELERİ F-35 VE GCAP'A YÖNELİYOR

FCAS Projesi'ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor.

Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.

Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada, artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor.

Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus'ın Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya'nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olabileceği belirtiliyor.

"COP31 BAŞKANLIĞI OLARAK, YARDIMCI ORGAN BAŞKANLARINI DESTEKLEYECEĞİZ"

Bu süreçte birlikte hareket etmenin önemli olduğunun altını çizen Bakan Kurum, "COP31 Başkanlığı olarak, Yardımcı Organ Başkanlarını destekleyeceğiz. İstişare ve diyaloğa dayalı, şeffaf ve kapsayıcı bir süreç yürütmeye Avustralya ile birlikte kararlıyız. Uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik fırsatları, zorlukları ve engelleri ele almak üzere ticaret konusundaki ilk diyaloğu da sabırsızlıkla bekliyoruz" dedi. Bakan Kurum, ülkelerin verdikleri taahhütleri yerine getirmesi gerektiğinin bir kez daha altını çizerek, "Herkesin geçmişte verdiği taahhütleri yerine getirmesi için siyasi ivmeyi korumaya devam edeceğiz. Ulusal Katkı Beyanlarının, İki Yıllık Şeffaflık Raporlarının ve Ulusal Uyum Planlarının sunulması yönündeki çağrımızı güçlü bir şekilde sürdüreceğiz. Bağışçıların ise iklim finansmanı taahhütlerini yerine getirmesi ve Bakü Finansman Hedefi'nin hayata geçirilmesi yönünde ilerleme kaydetmeye başlaması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

"BİZİM YOL HARİTAMIZ SON DERECE NET, ÇIKTILARI BELLİ VE BİLİME DAYALI"

Yarın Bonn'da COP31 yol haritasını açıklayacaklarını belirten Bakan Kurum, şunları söyledi: Yarın COP31 Eylem Gündemi'nin ana çerçevesini paylaşacağız. Sadece bir çerçeveyi değil; somut ve elle tutulur hedeflere dayalı bir eylem gündemini sizlerle paylaşacağız. COP30'dan COP31'e güçlü bir bağlantı kurmak için ve uygulama dönemini gerçek dünyaya taşımak için güçlü adımlar atıyoruz. Müzakereler ve sahadaki uygulamalar arasında net bir çizgi var. Biz her iki ayrı çalışma akışından en yüksek verimi nasıl alırız? Müzakere çıktılarını sahaya en doğru şekilde nasıl yansıtırız? Yarın buna ilişkin yol haritamızı açıklıyor olacağız. Ve bizim yol haritamız son derece net, çıktıları belli olan, bilime dayalı bir sürece işaret edecek. Hatta bir adım ileri gideceğiz. Hedeflerimizi somut rakamlarla sizlerle paylaşacağız. Alınan kararları sahada somutlaştırmak için atacağımız adımları yarın bu salonda sizlere ilan edeceğiz.

Paris Anlaşması'nın ikinci on yılında COP31 Eylem Ajandası ilk Küresel Durum Değerlendirmesi'nin sonuçlarının hayata geçirecek, ikinci on yıla güçlü bir başlangıç yapacağız.

BOWEN: GÜNEŞ ENERJİSİ HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAN GEÇMEK İÇİN O 150 KİLOMETREYİ KAT ETMEK ZORUNDA DEĞİL

Toplantıda konuşan COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı, Chris Bowen de yenilenebilir enerjinin önemine dikkat çekerek, "Güneş enerjisi, Güneş'ten Dünya'ya 150 milyon kilometre yol kat etmek zorundadır ancak Hürmüz Boğazı'ndan geçmek için o 150 kilometreyi kat etmek zorunda değildir. Rüzgara yaptırım uygulanamaz ya da hidroenerji abluka altına alınamaz. İşte bu yüzden COP31'in bir uygulama ve hızlanma COP'u olması gerektiğini söylediğimizde gerçekten bunu kastediyoruz" dedi.

"AVUSTRALYA VE TÜRKİYE TÜM TARAFLARI ANTALYA'YA DAVET EDİYOR"

Avustralya'nın Türkiye ile birlikte COP31 için ortak eşgüdümle hareket ettiğine vurgu yapan Bowen, "Avustralya ve Türkiye sorunsuz bir şekilde ve tek bir hedef doğrultusunda birlikte çalışmakta. Türkiye'nin liderlik ettiği eylem gündemiyle Avustralya'nın liderlik ettiği müzakereler birbirini tamamlamakta ve gerçek bir ilerlemeye yol açmasını sağlamak için bizler beraber çalışıyoruz. Avustralya ve Türkiye, tüm tarafları, geçen yıl Belem'de yenilikçi bir iş birliği anlaşmamızı imzalamamızı sağlayan aynı ruhla Antalya'ya gelmeye davet ediyor. Burada Bonn'da sağlayacağımız başarılar COP31'deki sonuçları doğrudan şekillendirecek" ifadelerini kullandı.

Toplantıya, Bakan yardımcıları Ali Çelik ve Kübra Güran Yiğitbaşı, Ankara Valisi Yakup Canbolat, Emniyet Genel Müdürü Ali Fidan, Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Ali Çardakcı ve ilgili birim amirlerinin katıldığını aktaran Çiftçi, şunları kaydetti:

"Ülkemizin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek NATO Zirvesi'nin güvenli ve başarılı bir şekilde icra edilmesi amacıyla tüm hazırlıkları kapsamlı şekilde ele aldık. Devletimizin tüm kurumları arasında güçlü bir koordinasyon ve eşgüdüm anlayışıyla hareket ederek, kamu düzeninin korunması, misafir heyetlerin güvenliği ve zirvenin başarıyla tamamlanması için gerekli tüm tedbirleri titizlikle almaya devam edeceğiz. Türkiye, sahip olduğu tecrübe, güçlü güvenlik altyapısı ve kurumsal kapasitesiyle NATO Zirvesi'ne en üst düzeyde ev sahipliği yapacaktır."

NETANYAHU'DAN İRAN'A GÖZDAĞı: BU BENİM DÖNEMİMDE OLMAYACAK

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'dan yeni bir saldırı olması halinde daha şiddetli karşılık verecekleri tehdidinde bulundu.

Netanyahu, yayımladığı video mesajda, İran'la yaşanan karşılıklı çatışmalara ilişkin açıklama yaptı.

İran ve Hizbullah'ın saldırılarla kendilerine karşı yeni ve kabul edilemez bir denklem dayatmaya çalıştığını ileri süren Netanyahu, "Lübnan ve İran topraklarından İsrail'e ateş açacaklarını ve bizim de harekete geçmeyeceğimizi düşündüler. Bu olmadı ve benim görev sürem boyunca da olmayacak." ifadelerini kullandı.

İran ve Hizbullah'ı kuşatma altında tuttuklarını iddia eden Netanyahu, olası yeni bir saldırı halinde İran'a çok sert karşılık vereceklerini söyledi.

TRUMP'IN TALEBİYLE İRAN SALDIRILARI DURDU, LÜBNAN OPERASYONU SÜRÜYOR

İsrail basını, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi üzerine İran'a saldırıları durdurmayı kabul ettiğini ancak Lübnan'a saldırıların "tüm gücüyle" devam edeceğini öne sürmüştü.

İsrail ordusu dün Lübnan'dan İsrail'e roket atıldığı iddiasıyla başkent Beyrut'a saldırı düzenlemiş, İranlı yetkililer İsrail'in bu saldırısına tepki göstererek karşılık vereceğini duyurmuştu.

ÜÇ DALGA HALİNDE FÜZE SALDIRILARI VE KARŞILIKLI ATEŞ

İran'dan gece saatlerinde üç dalga halinde ateşlenen füzeler nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki birçok kentte sirenler çalmıştı.

İsrail ordusu, İran'ın batı ve orta kesimini hedef aldığını açıklamış, Tahran da bu saldırıya füzelerle yanıt vermişti.

İRAN'DAN ATEŞKES KARARI VE YENİ SALDIRI UYARISI

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Karargahı ise İsrail'e yönelik askeri operasyonların durdurulduğunu açıklamış ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde daha sert karşılık verileceği uyarısında bulunmuştu.

Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibinin parti yönetimini geri almasının ardından Özel yönetiminin izleri partiden siliniyor. Yaşanan son gelişmeyse CHP'deki görüş ayrılıklarının ne kadar büyüdüğünü gözler önüne serdi.

Bankacılık endeksi yüzde 3,61, holding endeksi yüzde 1,04 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 5,59 ile finansal kiralama faktoring, en çok kaybettiren ise yüzde 3,88 ile spor oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da hafta sonu tırmanan gerilimin hafiflediğine dair işaretler ve çip şirketlerinin geçen haftaki sert satışların ardından toparlanmasıyla pozitif bir seyir izleniyor.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, gün içinde en düşük 13.580,41 seviyesini görmesinin ardından bankacılık endeksi öncülüğünde gelen alımlarla günü pozitif tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesi, sanayi üretimi, ABD'de dış ticaret dengesi, toptan eşya stokları ve ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 14.100 puanın direnç, 13.700 ve 13.600 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Soruşturma kapsamında Adli Tıp Kurumunda kan, idrar ve saç örnekleri alınan şüpheliler Fatih Karaca (Mabel Matiz), Volkan Bahçekapılı, Tarık Tunca Bakır, Aycan Yağcı, Eda Dora, Aslıhan Turanlı, Yasemin İkbal, Yağmur Ünal, Eren Kesimer ve Semiha Bezek ile ilgili rapor hazırlandı.

Rapora göre, Aycan Yağcı'nın idrar testinde esrar maddesine, saç örneğinde ise kokain ve metabolitlerine rastlandı.

Eda Dora'nın kan, idrar ve saç, Fatih Karaca (Mabel Matiz) ve Aslıhan Turanlı'nın saç ve idrar örneklerinde kokain ve metabolitlerine rastlanırken, Tarık Tunca Bakır, Yasemin İkbal, Yağmur Ünal, Eren Kesimer, Volkan Bahçekapılı ve Semiha Bezek'in ise sadece saç örneklerinde kokain ve metabolitleri tespit edildi.

Kesimer'in saç örneğinde ayrıca fentanil ve petidine rastlandı.

Rapora göre, şüpheliler Aycan Yağcı, Aslıhan Turanlı, Fatih Karaca, Volkan Bahçekapılı, Yasemin İkbal, Yağmur Ünal, Eren Kesimer ve Semiha Bezek'in örneklerinde ilaç etken maddeleri de tespit edildi.

Seçimlerin, barış ve huzur ortamında başarıyla tamamlanmasından memnuniyet duyulduğu belirtilen açıklamada, seçim sonuçlarının Ermenistan halkı için hayırlı olması temenni edildi.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

Seçim sonrası dönemde Ermenistan'ın bölgede barış ve normalleşme yönünde daha cesur adımlar atmasını temenni ediyoruz.

Türkiye, bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da, bölge ülkelerinin ortak çıkarları temelinde, bölgesel istikrar ve refaha katkı sağlamaya devam edecektir."

KAHİRE'DE YOL HARİTASI NİTELİĞİNDE TASLAK ÇALIŞILDI

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Gazze Şeridi'nde ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik çalışmalar kapsamında Kahire'de düzenlenen görüşmelerde Filistinli gruplar ile garantör ülkelerin temsilcileri ile bir araya geldi.

Mısır Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre, Kahire'de görüşen taraflar ateşkes sürecinin ilerletilmesi ve sahadaki tıkanıklıkların giderilmesi amacıyla "yol haritası" niteliğinde bir taslak üzerinde çalıştı.

Görüşmelere Türkiye adına MİT Başkanı Kalın'ın yanı sıra Mısır ve Katar'dan üst düzey yetkililer ile Filistinli grupların temsilcileri katıldı.

Tarafların, sürecin ilerletilmesine yönelik değerlendirmeleri genel olarak "yapıcı bir atmosferde" ele aldığı belirtildi.

İNSANİ YARDIM VE GAZZE'NİN YENİDEN İMARI GÜNDEMDE

Görüşmelerde, ateşkesin ilk aşamasına ilişkin yükümlülüklerin tamamlanması, insani yardım girişinin artırılması ve sahada sükunetin korunmasına yönelik adımlar ele alındı.

Gazze'nin yönetimi, yeniden imar süreci, uluslararası güç konuşlandırılması ve ateşkesin uygulanmasına ilişkin mekanizmalar da toplantının gündeminde yer aldı.

KALIN'DAN MISIR VE KATAR'A İKİLİ TEMASLAR

Öte yandan güvenlik kaynaklarından alınan bilgiye göre, Kalın, Kahire'deki toplantının marjında Mısır İstihbarat Bakanı Hasan Reşad ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile de bir araya geldi.

Görüşmelerde, ABD/İsrail – İran Savaşı, Somali, Sudan ve Libya konuları ele alındı.

İSRAİL'İN YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ YERİNE GETİRMEDİĞİ İDDİASI

Gazze'de ateşkes anlaşması 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girmiş, ilk aşamada esir takası, insani yardım girişinin artırılması ve İsrail ordusunun bazı bölgelerden kısmi çekilmesi gibi adımlar uygulanmıştı. Filistinli kaynaklar ise İsrail'in anlaşma kapsamındaki yükümlülükleri tam yerine getirmediğini ve saldırıların sürdüğünü belirtiyor.

Anlaşmanın ikinci aşamasında Gazze'nin yönetimi, yeniden imar, uluslararası güç konuşlandırılması, İsrail'in çekilmesi ve bazı siyasi-güvenlik düzenlemelerinin ele alınması öngörülüyor.

Filistinli gruplar ile garantör ülkelerin temsilcileri, ateşkesin ikinci aşamasına ilişkin temaslara Kahire'de pazar günü başlamıştı.

AYDIN'DA TERMOMETRELER 42 DERECEYİ AŞTI, KENT HAYALET ŞEHİRE DÖNDÜ

Aydın'da uzun süredir etkisini sürdüren serin havanın ardından sıcaklar birden etkisini gösterdi. Aniden artan sıcakla birlikte termotreler Haziran ayı ortalamasının çok üzerinde bir dereceye çıktı. Aniden bastıran sıcaklar hayatı olumsuz etkiledi.

Ülke genelinde hava sıcaklıklarında artış yaşanırken, Aydın'da da sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyretmeye başladı. Haziran ayı en yüksek sıcaklık ortalaması 33,5 derece, en düşük sıcaklık ortalaması ise 18,3 derece olan Aydın'da, termometreler 42 dereceyi gösterdi. Hissedilen sıcaklığın ise yaklaşık 47 dereceye dayandığı kent genelinde vatandaşlar ise adeta sığınacak gölge aradı. Güneşten korunmak isteyen birçok vatandaş, park ve bahçelerde serinlemeye çalıştı. Özellikle gündüz vakitlerinde adeta hayalet şehre dönen Aydın genelinde, sıcak havalar kentte hayatı durma noktasına getirdi. Gölge arayan vatandaşlar park ve bahçelere akın ederken, bazıları ise süs havuzlarında serinlemeye çalıştı. Uzmanlar, özellikle öğle saatlerinde mecbur kalmadıkça dışarı çıkılmaması konusunda uyarılar yaparken, sıcaklıkların önümüzdeki günlerde de devam edeceği tahmin ediliyor.

ADANALI ELİF SİNAN: "AYDIN BANA SERİN GELİYOR"

Adana'dan Aydın'a gelen vatandaşlardan Elif Sinan; "Aydın'ın sıcağı benim için çok güzel. Şu an esiyor. Adana'nın sıcağını görmenizi istemem. Aşırı sıcak orada. Geçen sene 59 dereceleri gördük orada. Klimalar bile kar etmedi. O yüzden Aydın bana serin" dedi.

Vatandaşlardan Yücel İlbaş; "Biz alıştık. 30 senedir böyle ama sıcak. Klima ile soğuyoruz. Alıştık artık" dedi.

MANİSALI ZİYARETÇİ: "TARLAYA GİTSEN BİLE BÖYLE SICAKLIK YOK"

Manisa'nın Gölmarmara ilçesinden Aydın'a gezmeye gelen vatandaşlardan Mehmet Can Kırmızı ise "Eşimle Aydın'a gezmeye geldik ama burası aşırı sıcak. Böyle bir sıcaklık yok. Tarlaya gitsen bile böyle bir sıcaklık yok bizim oralarda. Aydın başka bir memleket ama gezilecek yerleri var, güzel yerler. Manisa bu kadar sıcak değil. Burada ise terler alnımızdan akıyor. Zaten yanmışız burası iyice yaktı bizi. Ama memleket olarak güzel yer" dedi.

MARDİNLİ ÖĞRENCİ EBRU ÖZTÜRK: "YAZIN KİMSE AYDIN'A GELMESİN"

Aydın'da üniversite öğrencisi olan ve aslen Mardinli olan Ebru Öztürk de; "Açıkçası Aydın'ın sıcağına adapte olamıyorum. Memleketim de çok sıcak ama ben böyle bir sıcaklık görmedim. İsyan ediyorum. Tek çare denize gitmek ya da klimaları açmak. Mardin'in güneşi çok kötü yakıyor ama orada ter olmadığı için kesinlikle oranın sıcağı daha güzel. Ama Aydın'daki nem oranı o kadar yüksek ki, yazın kimse Aydın'a gelmesin. Yazın buralarda yaşanmaz" dedi.

Antalya'nın Alanya ilçesinden Aydın'a üniversite eğitimi için gelen Gamze Çakır ise Aydın'ın sıcağının yakıcı olduğunu ifade ederek "Alanya'da yaşıyorum. Oraya göre gerçekten çok sıcak ve aşırı kuru. Orada sıcak oluyor, nefes alamıyoruz ama burada sıcaklık direk insanın vücudunu yakıyor. Fenalık geçirttiriyor" dedi.

MEHMET CIRBAN: "1986'DA 48 DERECELERİ BULMUŞTU"

Eskilerde daha sıcak günlerin olduğunu ifade eden vatandaşlardan Mehmet Cırban; "Aydın'ın sıcakları hiç hoş değil. Aslında bu global bir sorun. Sıcaklıkla baş edemiyorum. Sıkıntı oluyor. 1986 yılında 48 dereceleri bulmuştu sıcaklık. Şimdi de var ama bizler şimdi nane molla olduk. 38 derece sıcak bizi nahoş ediyor1 diye konuştu.

Çocukluğunda bu kadar sıcaklığın olduğunu hatırlamadığını ifade eden vatandaşlardan Gülizar Güldal ise "Aydınlıyım ama eskiden bu kadar sıcak olmuyordu bizim çocukluğumuzda. Fakat artık aşırı sıcak. Allah hepimize yardım etsin" dedi.

SERVİS ÜCRETİ YASAĞINA RAĞMEN TAHSİLAT SÜRÜYOR

Bakanlıktan yapılan açıklamada, hangi ad altında ve hangi gerekçeyle yapılırsa yapılsın, servis ücretinin kaldırıldığı hatırlatıldı.

Servis ücreti tahsil etmek isteyen işletmelerin tespit edilerek, gerekli cezaların uygulanmaya devam edileceğine işaret edilen açıklamada, "Ticaret Bakanlığı olarak, tüketicilerimizin ekonomik menfaatlerinin korunması, piyasalarda adil ve şeffaf ticaret düzeninin sağlanması ve mevzuata aykırı uygulamalarla etkin mücadele edilmesi amacıyla denetimlerimizi kesintisiz şekilde sürdürmekteyiz." ifadesi kullanıldı.

BEYOĞLU'NDAKİ RESTORANA 274 BİN LİRA SERVİS ÜCRETİ CEZASI

İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde faaliyet gösteren bir restoran işletmesinde gerçekleştirilen denetimde, tüketicilerden 69 ayrı işlemde "servis ücreti" tahsil edildiği tespit edildiği aktarılan açıklamada, ilgili mevzuat doğrultusunda işletme hakkında 274 bin 137 lira idari yaptırım uygulandığı belirtildi. Ayrıca iş yerinde satışa sunulan 72 ürünün fiyat bilgisinin giriş kısmında yer alan menüde bulunmadığının belirlendiği ve bu kapsamda 286 bin 56 lira idari yaptırım uygulandığına değinilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

6 ÜRÜNDE HAKSIZ FİYAT ARTIŞI DOSYASI KURULA SEVK EDİLDİ

"Bununla birlikte, 6 farklı üründe haksız fiyat artışı yapıldığı yönünde tespitler üzerine, ilgili ürünler hakkında inceleme başlatılmış ve dosya Haksız Fiyat Artışı Değerlendirme Kurulu'na sevk edilmiştir. Ticaret Bakanlığı olarak, tüketicilerimizin korunması, fiyat şeffaflığının sağlanması ve piyasada adil rekabet ortamının sürdürülmesi amacıyla denetimlerimize tavizsiz şekilde devam edeceğiz."

ERDOĞAN'DAN RODRİGUEZ'E RESMİ KARŞILAMA TÖRENİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, davetine icabetle Türkiye'yi ziyaret eden Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez'i resmi törenle karşıladı.

Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'ndeki karşılama töreninin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Venezuela Geçici Devlet Başkanı Rodriguez, ikili ve heyetler arası görüşmeye geçti.

FİDAN, YILMAZ VE BAYRAKTAR DA MASADAYDI

Görüşmede, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç hazır bulundu.

1415 Projesi kapsamında hazırlanan eserler, öğrencilerin yalnızca sanatsal becerilerini ortaya koymakla kalmıyor; aynı zamanda onların Kur'an-ı Kerim ile kurdukları anlam ilişkisini, düşünce dünyalarını ve ayetlerden hareketle geliştirdikleri yorumlarını da yansıtıyor. Her eser, öğrencilerin tefekkür süreçlerinden izler taşıyan özgün bir anlatı niteliği taşıyor.

Acıbadem Okulları tarafından yürütülen proje, gençlerin sanat yoluyla düşünmelerini, sorgulamalarını ve manevi değerlerle estetik üretim arasında bağ kurmalarını teşvik etmeyi amaçlıyor. Sergi, öğrencilerin farklı kültürlerden akranlarıyla ortak bir çalışma içerisinde yer almalarına imkân tanırken aynı zamanda sanatın birleştirici gücünü de görünür kılıyor.

15 Haziran 2026 Pazartesi günü saat 19.00'da açılışı gerçekleştirilecek olan "Mananın Rengi" Resim Sergisi, eğitim, sanat ve kültür dünyasından birçok ismi bir araya getirecek.

Tarih: 15 Haziran 2026

Saat: 19.00 – 21.30

Yer: Taksim Camii Kültür Sanat Merkezi

Acıbadem Okulları, Pak-Turk Maarif ve Medresja Shkoder iş birliğiyle gerçekleştirilen "Mananın Rengi" Resim Sergisi, gençlerin anlam arayışını sanatla buluşturan uluslararası bir kültür ve sanat etkinliği olarak ziyaretçilerini ağırlayacak.

Steven Cheng: 'Yapay zekâ lazeriyle sivrisinekleri bir gecede yok ettim'

Steven Cheng, sistemi eğitmek için sayısız uçan böcek fotoğrafı topladı. Bu süreçte, sivrisinekler tarafından sıkça ısırıldı ancak topladığı veriler makine öğrenimi modelinin hassasiyetini artırdı. Güçlü bir grafik kartı, bu verileri işleyerek yazılımın sivrisinekleri arka plandan ayırmasını sağladı. Eğitim süreci birkaç gün sürdü. Yazılım hazırlandıktan sonra, lazer endüstriyel bir döner platforma yerleştirildi. Böylece sistem, kamera ile böceği tespit ediyor, yazılım hedefi onaylıyor ve lazer ışınını otomatik olarak yönlendiriyor. Cheng, bu sistemle bir gecede evindeki tüm sivrisinekleri yok ettiğini açıkladı. En büyük avantaj ise kimyasal içermeyen, tamamen otomatik ve aktif bir mücadele yöntemi sunması oldu.

Evde lazerli sivrisinek savar için güvenlik önlemleri artırıldı

Cheng, lazer sivrisinek savar sisteminde güvenliği ön planda tuttu. Sisteme eklenen ikinci geniş açılı kamera, odayı sürekli olarak izleyerek insanlar, evcil hayvanlar ve yanıcı maddeler lazerin menziline girdiğinde devreye giriyor. Bu durumda, sistem otomatik olarak lazerin enerjisini kesiyor ve olası kazaların önüne geçiliyor. Bu güvenlik önlemleri, lazer ışınının ev ortamında yaratabileceği potansiyel tehlikeleri en aza indiriyor. Ancak sistemin yüksek teknik maliyeti ve yasal onay gerekliliği, yaygın kullanılmasının önünde engel oluşturuyor. Yine de, kimyasal içermeyen bu yenilikçi çözüm, özellikle hassas bünyeler ve çocuklu aileler için cazip bir alternatif sunuyor.

Crowdfunding ile geliştirilen Photonmatrix cihazı piyasaya çıkıyor

Steven Cheng'in geliştirdiği lazer sivrisinek savar, ev kullanıcıları için ilham kaynağı olurken, ticari çözümler de hızla gündeme geliyor. Crowdfunding platformunda destek bulan Photonmatrix adlı cihaz, Haziran 2026'dan itibaren yaklaşık 498 dolarlık fiyatla satışa sunulacak. Bu model, optik mesafe ölçümü için bir tarayıcı kullanıyor ve saniyede 30'a kadar böceği tespit edip etkisiz hale getirebiliyor. Photonmatrix'in piyasaya çıkışı, lazer sivrisinek savar teknolojisinin evlerde yaygınlaşmasını hızlandırabilir. Giderek artan sivrisinek popülasyonu ve kimyasal kullanımının sağlık riskleri, bu tür teknolojik çözümlerin önemini artırıyor. Evde lazer destekli sivrisinek savar sistemleri, önümüzdeki yıllarda daha fazla kullanıcıya ulaşabilir.

Sonuç olarak, Steven Cheng'in yapay zekâ destekli lazer sivrisinek savar projesi, evde kimyasal kullanmadan böceklerle mücadelede yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Güvenlik önlemleri ve teknik zorluklara rağmen, bu tür yenilikçi sistemler, sağlıklı ve konforlu yaşam arayanlar için dikkat çekici bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Stratonikeia ve Lagina Antik Kutsal Alanı Kazı Başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt, AA muhabirine, Stratonikeia'nın antik dönemden Cumhuriyet'e kadar kesintisiz yaşamın izlerini taşıyan ender yerleşimlerden biri olduğunu söyledi.

Bu yılki çalışmaların antik kütüphane, tiyatro, hamamlar ve Türk dönemi yapılarında yoğunlaştığını dile getiren Söğüt, antik dönemden günümüze kadar uzanan yaşam izlerini ve yerleşim dokusunu ortaya çıkarmaya devam ettiklerini kaydetti.

"Antik dönemden günümüze yaşamın izleri araştırılıyor"

Geçen yıl hem antik dönem hem de Türk dönemi yapılarına yönelik kazı ve restorasyon çalışmaları yürüttüklerini anlatan Söğüt, şöyle konuştu:

"Geçen yıl gerçekleştirdiğimiz çalışmalarda 1115 eser bulduk ve bunların tamamını Muğla Müzesine teslim ettik. Bu yıl da aynı verimlilik ve hızla çalışmalarımıza başladık. Antik dönem kütüphaneleri arasında analojik olarak en özgün yapılardan birini oluşturan kütüphanede kazı ve mozaik konservasyon çalışmalarımız sürüyor. Meclis binası (Bouleuterion) ve çevresi ile hamam alanlarında da faaliyetlerimiz devam ediyor. Geçen yıl Stratonikeia'da üçüncü bir hamam bulmuştuk. Bu yıl o alandaki çalışmaları derinleştireceğiz."

"Buluntuların en az üçte biri Türk dönemine ait"

Kazılarda ortaya çıkarılan eserlerin mermer, pişmiş toprak, metal, cam ve kemik gibi farklı malzemelerden oluştuğunu ifade eden Söğüt, eserlerin o dönemin günlük yaşamı ile ticari ve sosyal hayatına ışık tuttuğunu belirtti.

Kadınların antik dönemdeki sosyal konumuna işaret eden takıların önemli bir grup oluşturduğunu vurgulayan Söğüt, şunları kaydetti:

"Kazılarda çıkarılan eserler günlük yaşama dair çok özgün parçaları oluşturuyor. Kadınların antik dönemdeki önemine işaret eden takılar her zaman için önemini koruyor. Ancak özellikle belirtmeliyim ki bulunan eserlerin en az üçte birini Türk dönemi eserleri oluşturuyor. Burada Menteşe Beyliği, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait yapılarda da yoğun çalışıyoruz. Kazılarda Selçuklu, Alaiya, Saruhanoğulları, Candaroğulları, Aydınoğulları ve Menteşe Beyliği gibi farklı dönemlerden özgün eserler buluyoruz."

Söğüt, müzeye teslim edilen eserlerin tamamının gerekli koruma ve restorasyon işlemlerinden geçirildiğini, buluntuların doğrudan sergilenebilecek durumda teslim edildiğini ifade etti.

"Kütüphanedeki mozaikler ziyaretçilere açılacak"

Kazılar sırasında daha önce kütüphane olduğu bilinmeyen bir alanda yapılan çalışmalarla antik dönemin özgün mimari örneklerinden birinin ortaya çıkarıldığını dile getiren Söğüt, yapının Anadolu'daki antik kütüphaneler arasında, yerleşim plan ve mimari olarak özel bir yere sahip olduğuna dikkati çekti.

Söğüt, kütüphanede ortaya çıkarılan mozaiklerin yaklaşık 1600 yıllık olduğunu kaydederek, mozaiklerde erken Bizans dönemine ait yazıtların da bulunduğunu ve yazıtlardan bu mozaiklerin yapımını o döneminin piskoposunun desteklediğini öğrendiklerini anlattı.

Mozaiklerde ağırlıklı olarak geometrik ve bitkisel süslemelerin yer aldığına işaret eden Söğüt, "Çok renkli taşlarla yapılmış, dönemin en güzel eserlerinden biriyle karşı karşıyayız. Burayı ziyaretçilerin gezebileceği, kütüphane atmosferini yaşayabileceği bir alana dönüştürmeye çalışıyoruz." dedi.

Google, Chrome'un hızını artıran yenilikleri duyurdu

Google, Chrome'un bu başarısının ardında yatan teknik yenilikleri de paylaştı. Şirket, JavaScript işleme yöntemlerini baştan sona gözden geçirdiğini ve gereksiz adımların kaldırıldığını belirtti. Ayrıca, asenkron işlemler için daha verimli yollar geliştirildi. Günlük kullanımda sıkça karşılaşılan işlemler için "hızlı yollar" oluşturularak, Chrome'un tepki süresi ve genel tarama deneyimi gözle görülür şekilde iyileştirildi. Bu teknik adımlar, Chrome kullanıcılarının hız farkını doğrudan hissetmesini sağladı.

WebAssembly ve Blink motorunda önemli gelişmeler

Tarayıcıda yalnızca JavaScript tarafında değil, WebAssembly yüklerinde ve Blink render motorunda da çeşitli iyileştirmeler yapıldı. Google, bu geliştirmelerin Chrome'un genel performansına ve kullanıcı deneyimine doğrudan katkı sunduğunu vurguladı. Benchmark testlerinde elde edilen puanların, gerçek kullanımda da "anlamlı derecede daha hızlı" bir tarayıcı deneyimi sunduğu ifade edildi. Şirket, teknik detayların Chromium blogunda yer aldığını ve geliştirmelerin sürdüğünü açıkladı.

Google, Chrome'un yeni sürümüyle elde edilen bu hız artışının, kullanıcılar için daha verimli ve akıcı bir internet deneyimi anlamına geldiğini belirtiyor. Şirket, tarayıcı performansındaki iyileştirmelerin önümüzdeki dönemde de devam edeceğinin sinyalini verdi.

Altını çokça konuştuk geçen yıl. Bu yıl da sene başında çok daha fazla konuşuyorduk. Sonrasında tabii ki de altının ateşi biraz söndü. Yatırımcılara hep şunu söyledik. Dedik ki geçen seneki kazançları burada beklememek, öngörmemek lazım. Çünkü geçen sene normalin dışında bir artışı görmüştük. Yani değerli metallerin her sene %70'ler, %80'ler, %100'ler kazandırması çok bilinen ve beklenen bir unsuru değil.

Bunları konuşurken ilk başta ne olarak konuşuyoruz? Sanki bir tasarruf unsuru olarak konuşuyoruz. Ama diğer taraftan altın belki biraz daha az olmakla birlikte gümüş ve diğer değerli metaller endüstriyel de bir girdi. Yani bunlar üretim içerisinde çokça kullanılıyor ve bunların artışları sadece finansal taraftaki dinamikleri değil, ekonominin üretimi ve diğer maliyetlerini de önemli şekilde etkiliyor. Bize buradan bir artış olarak belki dönse de diğer taraftan fiyat artışıyla birlikte bir maliyet ve enflasyon olarak da dönüyor.

İşin içerisinde bir de savaş çıktı. Savaşla birlikte Fed faizi arttırma konusunda biraz daha yavaş ya da öyle gözüküyor. Ama mesela Avrupa Merkez Bankası çok daha fazla konuşulmaya başlandı. Ve çok ciddi de uyarılar geliyor. Yani 'faiz artışı yaparsa Avrupa Merkez Bankası; burada 2011'de yaptığı hatayı tekrarlar, bunu yapmamalı' şeklinde de uyarılar gelmeye başladığını da görüyoruz. Dolayısıyla faizin yükseleceği beklentisi söz konusu olduğu zaman o hepimizin bildiği, halk arasında kullandığı 'nakit kraldır'a geliyoruz. Ve nakit kraldır söz konusu olduğunda güvenli limandansa likitte kalmayı yatırımcılar tercih ediyor diyebiliriz. Bu da altın fiyatlarının tabii ki gerilemesinin yegane sebebi gibi gözüküyor.

Diğer taraftan özellikle küresel merkez bankalarının geçen yıl gördüğümüz 'o altın rezervlerini arttıralım' düşüncesi bu gerginlik ortamında da biraz ikinci planda kalmış gibi gözüküyor. İsrail, İran ve Amerika Birleşik Devletleri tarafında sular gerçekten durulmadan ıslak imzalar atılmadan altının çok fazla bir yükselişini görmeyeceğiz gibi gözüküyor.

Yani tabii bir de şunu unutmamak lazım. Biz altına hep diyoruz ki 'güvenli liman'. O zaman bu güvenli limana bir günlük girip hemen iki gün sonra çıkmak gibi bir düşünceye de sahip olmamak lazım. Girip oraya uzun vadeli bir bir miktar fark etmek yeri olduğunu da kabul etmek lazım.

SAVAŞ ÇIKINCA ALTIN YÜKSELİR YORUMU NEDEN BU KEZ TUTMADI

Şimdi burada şu tersine dönmüş durumda. Savaş çıktığı zaman altının yükselmesiyle alakalı beklentimiz ya da gördüğümüz şey neydi? Burası güvenli bir liman, altından her zaman kazanç elde edebiliriz şeklinde bir düşünce vardı.

Ama günümüzdeki finansal piyasalarda artık çok fazla alternatif enstrüman olduğunu görüyoruz. Altın, artık tek başına öyle 'gidelim, park edelim ve buradan büyük kazançlar elde edelim' noktası olmaktan bu sebeple uzaklaşıyor.

Diğer unsurların getiri şansı arttıkça altın ikinci plana düşüyor.

Bir de geçen senenin etkisini göz ardı etmemek lazım. Yani bu savaş başlarken altın ons başına 2500 dolarlar civarında olsaydı o zaman biz altının yükselen bir trendde olduğunu izleyebilirdik. Ama zaten çok değerli bir noktaya geldikten sonra hala yükselmesini beklediğimiz için orada biraz kafamız karıştı. Yani 5000 dolara ulaşmış bir ons da altından bahsediyorduk. Savaş çıkmasa dahi, hiçbir şey olmasa dahi altın o üzerindeki köpüğü atmak durumundaydı.

Burada bir kar satışı dediğimiz noktanın gerçekleşmesi gerekiyordu. Ve biz bunun etkisinin savaşla birlikte üst üste bindiği bir senaryo izliyoruz.

GÜMÜŞ

Elektrikli otomobil kullanımı ve bataryalarla birlikte bildiğimiz gümüş ihtiyacı, sanayide kullanımı, teknolojide kullanımı çok daha fazla artmış durumda. Ve bu artışla birlikte de talebi arttığı için daha fazla fiyatı yükselmiş ve oradaki parite gerçekten bozulmuş durumda. Mevcut yeni teknolojiler ve bunun dışında bugüne kadar hiç konuşmadığımız başka bir şey daha var. Nadir Toprak Elementli diye başka bir unsur konuşmaya başladık. 2-3 yıl önce hiç bilmediğimiz, konuşmadığımız, adını duymadığımız elementler yeni teknolojilerle birlikte artık kullanılır hale geldi. Uzay teknolojilerinde daha fazla kullanılır hale geldi.

Ve talebin çok yüksek artışı fiyatlarını da o bildiğimiz tarihsel dengeyi sarsacak şekilde yükseltiyor. Gümüşte de biraz bu yaşandı ama tabi şunu unutmamak lazım. Buradaki pariteler zamanla değişse de belli noktalara oturan pariteler. Ne gibi işte mesela kolayca anlayacağımız şekilde dolar ve euro arasında bir parite biliyoruz. Bu tarihsel şekilde gidiyor geliyor ama bu pariteler 1.05'den 1.5'a hiçbir zaman yükselmedi şimdiye kadar. Çok çok üst düzey bir gelişmenin olması lazım. Gümüş tarafında da altın fiyatında da hala böyle bir durum şu anda söz konusu. Çok yükseldi gümüş. Ama sonrasında o hızlı yükselişinden sonra ciddi bir geri çekilmesini de gördük.

Oyuncak Hikâyesi 5

Animasyon sinemasının en popüler yapımları arasında yer alan Oyuncak Hikayesi, serinin devam filmi olan Oyuncak Hikâyesi 5 ile vizyonda olacak. Film, 19 Haziran 2026'da seyirciyle buluşacak.

Shrek 5

Oscar Ödülleri'nde En İyi Animasyon ödülünü de kazanan Shrek serisi, serinin 5. filmiyle 23 Aralık 2026'da vizyonda olacak.

Minyonlar 3

Oyuncak Hikâyesi gibi animasyon sinemasının bir diğer dikkat çeken yapımı olan Minyonlar, serinin 3. filmiyle geliyor. Film, 1 Temmuz 2026'da vizyona girecek.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Dermatoloji Uzmanı Betül Kızılkan, günümüzde oluşan güzellik algısının büyük ölçüde sosyal medya kaynaklı olduğunu belirterek, hastaların en sık talep ettiği uygulamaların dolgu, botoks ve burun estetiğiyle ilgili işlemler olduğunu söyledi.

Kızılkan, "Dolgun dudaklar, sivri çene, belirgin elmacık kemikleri ve kırışıksız bir alın görünümü günümüzde sıkça talep ediliyor. Ancak biz medikal estetik uygulamalarda kişinin anatomik yapısını koruyarak daha sağlıklı ve daha dinamik bir görünüm elde etmeyi amaçlıyoruz" dedi.

AŞIRI UYGULAMALAR PİŞMANLIĞA YOL AÇABİLİYOR

Tekrarlanan dolgu ve botoks işlemlerinin bazı kişilerde doğal görünümün kaybolmasına neden olabileceğini vurgulayan Kızılkan, özellikle beden algı bozukluğu bulunan bireylerde aşırı uygulamalara yönelimin görülebildiğini ifade etti.

Botoks uygulamalarında kişinin ihtiyaçlarına göre hareket ettiklerini belirten Kızılkan, özellikle oyuncular gibi mimiklerini yoğun kullanan meslek gruplarında "baby botoks" veya "oyuncu botoksu" olarak adlandırılan düşük doz uygulamaların tercih edildiğini söyledi.

Dolgu işlemlerinde ise anatomik yapıya uygun ürünlerin doğru bölgelere ve yeterli miktarda uygulanmasının önemine dikkat çeken Kızılkan, uzman kişiler tarafından gerçekleştirilen işlemlerde istenmeyen sonuçlarla daha az karşılaşıldığını kaydetti.

UZMANDAN ERKEN YAŞTA ESTETİK UYARISI

Sosyal medyanın etkisiyle estetik ve kozmetik işlemlere yönelen yaş grubunun giderek düştüğünü belirten Kızılkan, reşit olmayan bireylere medikal estetik uygulama yapmadıklarını söyledi.

Her bireyin ihtiyaçlarının farklı olduğuna dikkat çeken Kızılkan, "18 yaşın altındaki kişilere herhangi bir medikal estetik işlem uygulamıyoruz. Ayrıca yalnızca yaş kriterine göre değil, kişinin ihtiyacına ve anatomik yapısına göre değerlendirme yapıyoruz" ifadelerini kullandı.

RETİNOL ÜRÜNLERİ KIRIŞIKLIKLARI AZALTABİLİYOR ANCAK MUCİZE DEĞİL

Son dönemde sosyal medyada sıkça gündeme gelen retinol ve retinal içerikli ürünlerin bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış içerikler olduğunu belirten Kızılkan, bu ürünlerin uygun dozlarda ve erken yaşlarda kullanıldığında kırışıklık oluşumunu azaltabildiğini söyledi.

Ancak sosyal medyada yayılan "retinol shot" ve benzeri uygulamaların bilinçsiz şekilde kullanılması halinde çeşitli yan etkiler ortaya çıkabileceğini vurgulayan Kızılkan, bu ürünlerin yalnızca belirli kırışıklık türlerinde etkili olduğunu ifade etti.

Mimik hareketlerine bağlı oluşan kırışıklıklarda halen en etkili yöntemin botoks olduğunu belirten Kızılkan, doğal görünümün korunmasının estetik uygulamalardaki en önemli hedeflerden biri olması gerektiğini sözlerine ekledi.

"Fosil yakıt ithalat faturamız son 100 günde 47 milyar avronun üzerinde arttı." diyen Hrncirova, alınan enerji miktarının aynı kalmasına rağmen yüksek bedel ödendiğini anlattı.

Hrncirova, Orta Doğu'da yaşananlara rağmen AB'nin enerji tedarikinde herhangi bir aksama yaşamadığını ve arz güvenliğinin sağlandığını ifade etti.

Enerji tedarikini çeşitlendirdiklerini, enerjide yenilenebilir kaynakların payını yükselttiklerini ve verimliliği artırdıklarını anlatan Hrncirova, "Elbette bir fiyat şoku yaşıyoruz. Bu bir sonuç." diye konuştu.

Hrncirova, enerji arzını sürekli olarak takip ettiklerini, üye ülkeler ve ilgili birimler arasında koordinasyonu artırdıklarını ve gerekirse daha fazla önlem almaya hazır olduklarını vurguladı.

Hürmüz'de çatışmaların uzaması durumunda gelecek haftalarda ve aylarda bazı zorluklarla karşılaşabileceklerini belirten Hrncirova, vatandaşlara ve şirketlere gerekli önlemler konusunda rehberlik sağladıklarını, ana görevleri olan koordinasyon rolünü yerine getirmeye devam ettiklerini ifade etti.

Hrncirova, AB petrol ve doğal gaz koordinasyon gruplarının yakında toplanarak durumu ve piyasaların tepkisini değerlendireceklerini sözlerine ekledi.

Uzmanlar: 'Salatalık ve domates günlük su ihtiyacını destekliyor'

Salatalık, yüzde 96'ya varan su oranıyla hidrasyon açısından en güçlü meyveler arasında yer alıyor. Bir fincan salatalık, yalnızca 15 kalori içerirken, aynı zamanda vitamin K, folat, kalsiyum, antioksidan polifenoller, flavonoidler, potasyum, magnezyum ve sodyum gibi vücut için değerli besinleri de sunuyor. Domates ise yüzde 94 su oranıyla salatalarda, sandviçlerde ve dürümlerde sıkça tercih ediliyor. Bir fincan domates 45 kalori içeriyor ve vitamin A, K, C, potasyum ve antioksidanlar açısından zengin. Ayrıca, domatesteki magnezyum, fiziksel aktivite sonrası kasların toparlanmasına yardımcı oluyor. Uzmanlar, bu iki meyvenin yaz aylarında sofralardan eksik edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Karpuz ve çilek: Yazın serinleten hidrasyon kaynakları

Karpuz, adından da anlaşılacağı gibi, yüzde 92 su oranı ile yaz aylarında ferahlatıcı bir alternatif sunuyor. Bir dilim karpuz, yaklaşık 85 kalori ve lif, vitamin A, potasyum, likopen ile kan akışını destekleyen sitrulin içeriyor. Çilek ise yüzde 92 su oranı ve düşük glisemik indeksiyle dikkat çekiyor. Bir fincan çilek, 48 kalori ve vitamin C, folat, manganez, lif ile güçlü antioksidanlar olan antosiyaninler ve flavonoidler bakımından zengin. Bu meyveler, sıcak yaz günlerinde hem serinletici hem de besleyici özellikleriyle öne çıkıyor.

Greyfurt ve kavun: Hidrasyonun yanı sıra vitamin desteği

Greyfurt, yüzde 90 su oranı ile salatalara ekşi ve ferahlatıcı bir lezzet katıyor. Yarım greyfurt, 53 kalori, vitamin C, vitamin A, lif ve anti-inflamatuar polifenoller içeriyor. Ancak uzmanlar, greyfurtun bazı ilaçlarla etkileşime girebileceğini, bu nedenle ilaç kullananların tüketim öncesi mutlaka doktorlarına danışmaları gerektiğini belirtiyor. Kavun ise yüzde 90 su oranı ve 23 kaloriyle hem tek başına hem de salatalarda tüketilebiliyor. Lif, vitamin A ve beta-karoten içeriğiyle, kavun da yaz sofralarının vazgeçilmezlerinden biri oluyor.

Şeftali, kızılcık, ananas ve ahududu: Hidrasyon ve antioksidan zenginliği

Şeftali yüzde 88, kızılcık yüzde 87, ananas yüzde 87 ve ahududu da yüzde 87 su oranına sahip meyveler arasında yer alıyor. Bir fincan dilimlenmiş şeftali 66 kalori, lif, vitamin C, A, B, beta-karoten ve potasyum içeriyor. Kızılcık, taze haliyle 11 kalori, çözünebilir ve çözünmez lif, vitamin E, K1, bakır, manganez ve proantosiyanidinler sağlayarak idrar yolu sağlığını destekliyor. Ananas, bir diliminde 40 kalori, vitamin C, B6, bakır, magnezyum, potasyum ve demir içeriyor. Ahududu ise bir fincanında 62 kalori, vitamin K, E, B, C, lif, antioksidanlar, magnezyum, fosfor, potasyum ve manganez ile öne çıkıyor. Bu meyveler, sadece su değil, aynı zamanda vücut için gerekli olan antioksidan ve vitamin desteğini de sağlıyor.

Hidrasyonun önemi: Su içeriği yüksek meyvelerle sağlıklı bir yaz

Uzmanlar, yaz aylarında artan sıcaklıklarda vücudun su kaybının önüne geçmek için yalnızca su içmenin yeterli olmadığını, su içeriği yüksek meyvelerin de günlük beslenme düzenine dahil edilmesi gerektiğini belirtiyor. Salatalık, domates, karpuz, çilek, greyfurt, kavun, şeftali, kızılcık, ananas ve ahududu gibi meyveler, hem sıvı hem de temel vitamin ve mineralleri bir arada sunarak vücudun su dengesinin korunmasına yardımcı oluyor. Bu meyvelerin düzenli tüketimi, özellikle İstanbul gibi sıcak ve nemli şehirlerde sağlıklı bir yaz geçirmek için kritik önem taşıyor.

Sonuç olarak, günlük hidrasyon ihtiyacının karşılanmasında yalnızca su değil, su içeriği yüksek meyvelerin de önemli bir yeri bulunuyor. Uzmanlar, yaz aylarında bu meyvelerin sofralardan eksik edilmemesini ve sağlıklı bir yaşam için su tüketiminin yanında çeşitli meyvelerin de düzenli olarak tüketilmesini öneriyor.

Diyetisyen Rosenthal: 'Lycopen kalp sağlığında kritik rol oynuyor'

Domates, makro besinler açısından mütevazı bir profil sunarken, içerdiği mikro besinlerle öne çıkıyor. Diyetisyen Katharine Rosenthal, domatesin C vitamini, potasyum, folat ve K vitamini gibi önemli vitamin ve mineraller sağladığını belirtiyor. Ancak domatesin asıl öne çıkan yönü, ona kırmızı rengini veren ve güçlü bir antioksidan olan lycopen maddesi. Rosenthal, lycopenin hücresel düzeyde oksidatif stresi azalttığını ve bu sayede kronik hastalıklara karşı koruyucu bir etki gösterdiğini vurguluyor. Ayrıca lycopen, LDL yani 'kötü' kolesterolün oksidasyonunu önleyerek damar tıkanıklığı ve kalp hastalıklarına karşı önemli bir koruma sağlıyor. Domatesin içerdiği bu özel madde, kalp sağlığına katkı sunarken, aynı zamanda vücuttaki iltihabı azaltıyor ve sağlıklı kan pıhtılaşmasını destekleyen K vitaminiyle birlikte kalp-damar sistemini güçlendiriyor. Uzmanlar, düzenli domates tüketiminin özellikle kalp hastalığı riski taşıyan bireyler için faydalı olabileceğinin altını çiziyor.

Diyetisyen McNutt: 'Domates bağırsak ve bağışıklık sistemini destekliyor'

Domatesin faydaları yalnızca kalp sağlığıyla sınırlı değil. Diyetisyen Jill McNutt, domatesin içerdiği beta-karoten ve klorojenik asit gibi diğer antioksidanların da sağlık üzerinde önemli etkileri olduğunu ifade ediyor. Beta-karoten, vücutta A vitaminine dönüşerek göz sağlığı ve bağışıklık sistemini destekliyor. Klorojenik asit ise kan şekeri dengesini iyileştirme ve yüksek tansiyonu düşürme potansiyeline sahip. McNutt, araştırmaların domatesin bağırsaktaki faydalı mikroorganizmaların sayısını ve çeşitliliğini artırabileceğini gösterdiğini belirtiyor. Böylece domates, bağırsak sağlığını teşvik ederken, bağışıklık sisteminin güçlenmesine de katkı sağlıyor. Ayrıca domates, folat sayesinde hücre ve doku yenilenmesini destekliyor. Uzmanlar, domatesin içerdiği bu besin maddelerinin düzenli tüketildiğinde vücudun genel sağlığı üzerinde olumlu etkiler yarattığını dile getiriyor.

Her gün domates yiyenler için önemli uyarılar: Kimler dikkat etmeli?

Her gün domates tüketmenin sağlık açısından pek çok avantajı bulunsa da, bazı kişiler için dikkat edilmesi gereken durumlar da mevcut. Diyetisyen Rosenthal, domatesin asidik yapısı nedeniyle asit reflüsü veya gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) olan bireylerde rahatsızlığa yol açabileceğini söylüyor. Bu tür şikayetleri olanların domates miktarını azaltmaları veya pişmiş ve çiğ domatesin etkilerini gözlemlemeleri öneriliyor. McNutt ise, bazı otoimmün hastalığı olan bireylerde domatesin iltihap ya da eklem ağrısı gibi şikayetleri tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Domates, gece gölgesi ailesine ait bir besin olarak doğal alkaloidler içeriyor ve bu maddeler bazı hassas kişilerde olumsuz reaksiyonlara neden olabiliyor. Yine de diyetisyenler, domatesin çoğu insan için güvenli ve sağlıklı bir besin olduğunu, yalnızca küçük bir kesimin tüketimini sınırlamasının faydalı olabileceğini belirtiyor.

Domatesin faydası nasıl artırılır? Uzmanlardan pratik öneriler

Domatesin sağladığı faydalardan maksimum düzeyde yararlanmak için tüketim şekli de önem taşıyor. Diyetisyen Rosenthal, konserve domateslerin taze olanlara kıyasla daha yüksek lycopen içerebileceğini ve yıl boyunca beslenmede kullanılabilecek pratik bir seçenek olduğunu söylüyor. Ancak konserve ürünlerde eklenmiş şeker ve yüksek sodyum oranına dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor. En iyi seçenekler, ilave şeker içermeyen ve porsiyon başına 200 miligramdan az sodyum içeren ürünler olarak öne çıkıyor. Ayrıca, domatesin içerdiği lycopen, beta-karoten ve K vitamininin emilimini artırmak için domatesin bir yağ kaynağı ile birlikte tüketilmesi öneriliyor. Zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar, bu vitamin ve antioksidanların vücutta daha iyi kullanılmasına yardımcı oluyor. Domatesin taze, dondurulmuş veya konserve çeşitleriyle yıl boyunca sağlıklı bir diyetin parçası haline getirilmesi, uzmanlar tarafından tavsiye ediliyor.

Sonuç olarak, domates hem içerdiği lycopen başta olmak üzere çeşitli vitamin ve antioksidanlarla sağlığı destekliyor hem de pratik tüketim seçenekleriyle sofralarda yerini alıyor. Ancak bazı hassas bireylerin tüketim miktarına dikkat etmesi önemli. Uzman diyetisyenler, domatesin dengeli ve bilinçli şekilde tüketilmesinin kalp, bağışıklık, göz ve bağırsak sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini tekrar vurguluyor.

ATLUS: 'Persona 6 ile yeni bir başlangıç yapıyoruz'

Yapılan açıklamada, Persona 6'nın önceki oyunlardan farklı olarak tamamen özgün bir hikaye sunacağı belirtildi. ATLUS, yeni karakterlerin ve doğaüstü temaların öne çıkacağını, seriye taze bir soluk getireceklerini açıkladı. Persona 6'nın, serinin geçmişinden bağımsız bir anlatı sunması, hem eski oyunculara hem de ilk kez deneyimleyecek olanlara hitap edecek şekilde planlandı. Oyun dünyasında büyük bir beklenti oluştu.

Persona 6, Xbox, PS5 ve PC'ye geliyor

Persona 6, Xbox Play Anywhere desteğiyle hem Xbox hem de PC platformlarında oynanabilecek. Ayrıca, PS5 ve Xbox Game Pass üzerinden de erişime açılacak. Bu geniş platform desteği, Persona 6'nın daha fazla oyuncuya ulaşmasını sağlayacak. ATLUS'un sürpriz duyurusu, serinin geleceğine dair beklentileri artırdı. Oyunun 2026 yılında piyasaya çıkması planlanıyor.

Persona 6'nın duyurulması, oyun dünyasında büyük yankı uyandırdı. ATLUS'un yeni oyunu, hem hikayesi hem de platform çeşitliliğiyle dikkat çekiyor. Serinin hayranları, 2026'yı heyecanla bekliyor.

Johns Hopkins ekibinden Güneş Sistemi'nin dinamik geçmişine yeni bakış

Matthew Clement liderliğindeki Johns Hopkins Üniversitesi araştırma ekibi, Güneş Sistemi'nin erken dönemine dair popüler Nice modeli üzerinde yeni bir analiz yaptı. Nice modeline göre, Güneş Sistemi'nin ilk zamanlarında Uranüs ve Neptün'e ek olarak iki buz devi gezegen daha bulunuyordu. Araştırmacılar, bu varsayımsal gezegenlerin sistemden atıldığı dönemi bilgisayar simülasyonlarıyla yeniden canlandırdı. Elde edilen sonuçlar, Uranüs'ün uydularının bu süreçte çarpışma, atılma ve yörünge bozulmaları gibi ciddi dengesizlikler yaşadığını gösterdi. Bilim insanları, Jüpiter'in uydularının ise bu tür zorlu koşullara karşı nispeten daha dayanıklı olduğunu tespit etti. Ancak, hem Uranüs hem de Jüpiter'in uydu sistemlerinin aynı anda bozulmadan günümüze ulaşmasının oldukça düşük bir ihtimal olduğu vurgulandı. Ekip, bu sonuçların Güneş Sistemi'nin mevcut düzenine ulaşmasında Nice modelinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etti.

Nice modeli tartışılıyor: Kayıp gezegenler ve Güneş Sistemi'nin evrimi

Nice modelinin öne sürdüğü kayıp gezegenler teorisi, Güneş Sistemi'nin bugünkü düzenine ulaşmasında kritik bir rol oynuyor. Model, geçmişte altı dev gezegenin yerçekimsel etkileşimlerle karmaşık bir süreçten geçtiğini ve bu süreçte iki buz devinin sistemden atıldığını savunuyor. Ancak Clement ve ekibinin simülasyonları, bu senaryonun Uranüs'ün uydularının bugünkü düzeniyle çeliştiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, eğer Nice modeli doğruysa, ya Güneş Sistemi'nin son derece düşük ihtimalli bir evrimsel yol izlediğini ya da Uranüs'ün uydu sisteminin geçmişteki şiddetli çarpışmalar ve yerçekimi kaosu sonucu şekillendiğini belirtti. Üçüncü bir olasılık ise, Nice modelinin bazı önemli eksiklere sahip olması ve Güneş Sistemi'nin karmaşık geçmişini tam olarak açıklayamaması olarak öne çıktı. Bilim dünyasında tartışılan bu senaryolar, Güneş Sistemi'nin evrimine dair yeni soruları gündeme taşıdı.

Uranüs'ün uydularında büyük dengesizlik: Simülasyonlar çarpıcı sonuçlar verdi

Araştırma kapsamında gerçekleştirilen simülasyonlarda, Uranüs'ün uydularının kayıp gezegenlerin atılması sırasında ciddi dengesizlikler yaşadığı görüldü. Çoğu senaryoda, uydular çarpışma, sistemden kopma veya yörüngelerinde büyük değişiklikler yaşadı. Jüpiter'in uyduları ise bu dönemi daha az zarar görerek atlattı. Bilim insanları, hem Jüpiter'in hem de Uranüs'ün uydularının aynı dengesizlikten sağ çıkmasının son derece sıra dışı bir durum olduğunu belirtti. Bu bulgular, Güneş Sistemi'nin bugünkü düzeninin geçmişte yaşanan çok sayıda rastlantısal ve karmaşık olayın sonucu olabileceğini düşündürdü. Araştırmacılar, elde ettikleri verilerin, gezegenlerin ve uydularının evrimine dair mevcut modellerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Güneş Sistemi'nin geçmişiyle ilgili yeni sorular gündemde

Johns Hopkins Üniversitesi ekibinin çalışması, Güneş Sistemi'nin geçmişine dair yeni tartışmalar başlattı. Nice modelinin eksiklikleri ve kayıp gezegenler teorisinin mevcut gözlemlerle tam olarak örtüşmemesi, bilim insanlarını daha fazla araştırmaya yönlendirdi. Özellikle Uranüs'ün uydularının geçmişte yaşadığı şiddetli olaylar, sistemin bugünkü istikrarlı yapısının tesadüfler ve karmaşık dinamikler sonucu oluştuğu fikrini güçlendirdi. Araştırmacılar, Güneş Sistemi'nin evrimine dair yeni simülasyonlar ve gözlemlerle bu gizemi çözmeyi hedefliyor. Gelecekte yapılacak çalışmaların, kayıp gezegenler ve Güneş Sistemi'nin dinamik tarihi hakkında daha fazla bilgi sunması bekleniyor.

Sonuç olarak, Güneş Sistemi'nin düzenli ve öngörülebilir yapısının, geçmişte yaşanan çalkantılı ve karmaşık süreçlerin bir ürünü olduğu görüşü güç kazandı. Johns Hopkins Üniversitesi'nin öncülüğünde yürütülen bu araştırma, kayıp gezegenler teorisinin ve Nice modelinin yeniden değerlendirilmesini gündeme getirdi. Bilim insanları, Güneş Sistemi'nin geçmişindeki bilinmezlikleri çözmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Uzmanlardan gıda israfını önlemek için 4 temel belirti uyarısı

Avustralya'da yapılan araştırmalar, hanelerin satın aldıkları gıdanın yaklaşık %30'unu israf ettiğini gösteriyor. Bu oran, yılda 2,5 milyon ton gıdanın çöpe gitmesi anlamına geliyor. Artan fiyatlar ve ekonomik zorluklar, gıda israfının daha da acı verici bir hal almasına neden oldu. Uzmanlar, özellikle gıda güvenliği konusunda risk almadan israfı azaltmanın mümkün olduğunu belirtiyor. Gıdalarda dikkat edilmesi gereken dört ana belirti ise şöyle sıralanıyor: görünür küf, sümüksü veya kaygan yapı, sıvı sızması ve ağır, ekşi kokular. Eğer bu belirtilerden biri veya birkaçı gıdanızda mevcutsa, o ürünü tüketmekten kaçınmak gerekiyor. Bu şekilde, gıda zehirlenmesi riskinden korunmak mümkün oluyor. Ayrıca, yaşlanma belirtileri gösteren ancak bozulmamış gıdalar ise yaratıcı tariflerle değerlendirilebilir.

Eski meyve ve sebzeler: Tüketim ve saklama konusunda kritik detaylar

Meyveler ve sebzeler, gıda israfının en çok yaşandığı ürünler arasında yer alıyor. Kahverengi veya siyaha dönmüş muzlar, ilk bakışta cazip görünmese de, muz ekmeği, pankek veya smoothie gibi tariflerde rahatlıkla kullanılabiliyor. Ancak, olgunlaşmış muzlar etilen gazı yayarak diğer meyvelerin daha hızlı bozulmasına neden olabiliyor. Bu yüzden eski muzları taze meyvelerden uzak tutmak önemli. Elmalar ise bekledikçe buruşup su kaybedebiliyor; fakat haşlama, fırınlama veya rendeleme işlemlerinde rahatlıkla değerlendirilebiliyor. Limon ve portakal gibi narenciye meyvelerinin kabukları kuruyup sertleşse de, kabuklar reçel ve hamur işlerinde; meyve etleri ise içecek, sos ve marinelerde kullanılabiliyor. Büyük ve sert meyvelerde oluşan küf, geniş bir marjla kesilerek gıda kurtarılabiliyor. Ancak, yumuşak ve küçük meyvelerde küf tespit edilirse, ürünün tamamını atmak gerekiyor. Sebzelerde ise sarkık ya da buruşmuş olanlar genellikle sadece su kaybetmiş oluyor. Bu sebzeler fırınlanarak, ezilerek veya püre haline getirilerek farklı yemeklerde değerlendirilebiliyor. Yapraklı yeşillikler, buzlu suda bekletilerek tazelenebiliyor. Patates, havuç ve balkabağı gibi sert sebzelerde ezik veya hasarlı kısımlar kesilerek kullanılabiliyor. Fakat patateslerde geniş yeşillenme veya filizlenme varsa, bu kısımlar zararlı toksinler içerebileceği için dikkatli olunmalı. Mantarlar üzerinde görülen beyaz, tüylü tabaka genellikle zararsız miselyum olsa da, renkli ve parlak küf kümeleri oluşursa ürünün atılması tavsiye ediliyor.

Küflü tahıllar ve süt ürünlerinde gıda güvenliği önlemleri

Tahıllar ve süt ürünleri, gıda güvenliği açısından en hassas gruplardan biri. Ekmek, kek gibi gözenekli gıdalarda küf hızla yayılabiliyor. Bu nedenle küflü ekmeklerin tamamı atılmalı. Küfsüz bayat ekmekler ise kızartılarak, kruton ya da galeta unu yapılarak değerlendirilebiliyor. Ekmeklerin kuru ve hava alabilen ortamlarda saklanması, küf oluşumunu yavaşlatıyor. Pişmiş pirinç ve makarna gibi ürünler, uygun şekilde buzdolabında saklanırsa birkaç gün içinde tüketilebiliyor. Ancak oda sıcaklığında iki saatten fazla beklemiş artan yemekler, bakteri üremesi nedeniyle kesinlikle atılmalı. Süt ve süt ürünlerinde ise son kullanma tarihi geçmiş olanlar tüketilmemeli. Süt ürünlerini servis ederken temiz aletler kullanmak ve ürünleri hemen buzdolabına geri koymak, bozulmayı önlüyor. Yumuşak peynirlerde küf görülürse tüm ürün atılmalı, çünkü küf kökleri peynirin derinlerine kadar ulaşabiliyor. Sert peynirlerde ise küflü kısımlar geniş bir marjla kesilerek kalan kısım kullanılabiliyor. Peynirlerin mumlu ya da pişirme kağıdına sarılıp kapalı bir kapta saklanması, raf ömrünü uzatıyor.

Gıda güvenliği kurallarıyla hem sağlığınızı hem bütçenizi koruyun

Gıda israfı, ekonomik ve çevresel açıdan büyük bir sorun oluşturuyor. Avustralya'da her yıl milyonlarca ton gıdanın çöpe gitmesi, hem aile bütçelerini hem de doğal kaynakları olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, basit gıda güvenliği kurallarına uyarak ve biraz yaratıcılıkla, birçok gıdanın çöpe gitmesini engellemenin mümkün olduğunu belirtiyor. Gıdalarda küf, sümüksü yapı, sıvı sızması ve kötü kokular gibi bozulma belirtileri varsa, o ürünü tüketmemek gerekiyor. Ancak yaşlanma belirtileri gösteren, fakat bozulmamış gıdalar, farklı tariflerle mutfakta yeniden hayat bulabiliyor. Bu sayede hem israf azalıyor hem de bütçede tasarruf sağlanıyor. Sonuç olarak, gıda güvenliğine dikkat ederek ve israfı önleyici pratikleri uygulayarak, hem sağlığınızı koruyabilir hem de çevreye katkı sağlayabilirsiniz.

Fidan, "Bölgesel sahiplenme anlayışıyla tesis ettiğimiz üçlü mekanizmanın onuncu toplantısını da gerçekleştirmekteyiz. Toplantımız, üçlü mekanizmanın sonuç üreten ve bölgemizde güven tesis eden bir istişare zemini haline geldiğini bir kez daha göstermiştir. 14 yıla yakın bir süredir kesintisiz işleyen bu mekanizma, yıllar içerisinde ülkelerimize pek çok fayda sağlamıştır." dedi.

Siyasi diyaloğun güçlendirilmesinden ekonomik entegrasyona, ulaştırmadan enerji güvenliğine, ticaretten insani bağların kuvvetlendirilmesine kadar geniş yelpazede stratejik adımlar atılmasına bu platformun zemin teşkil ettiğini belirten Fidan, "Bu işbirliğine yüklediğimiz anlam üç ülkenin müşterek menfaatleriyle de sınırlı değil. Biz bu mekanizmayı aynı zamanda Güney Kafkasya'da barışın, istikrarın ve sürdürülebilir refahın teminatlarından biri olarak görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Fidan, dünyanın farklı bölgelerinde jeopolitik kırılmaların aynı anda görüldüğü nadir dönemlerden birinin yaşandığına işaret ederek, ekonomik belirsizliklerin arttığını, enerji güvenliğinin her zamankinden hassas bir mesele haline geldiğini vurguladı.

Bakan Fidan, "Böyle bir dönemde bölgemizde tesis ettiğimiz huzur ve işbirliği ortamı hakiki bir stratejik değer ifade etmekte. Bu ortam Avrupa'dan Asya'ya uzanan geniş bir coğrafyada istikrara, bağlantısallığa, enerji arz güvenliğine ve ulusal ekonomilere güç katmaktadır. Özellikle ülkelerimizin arasındaki bağlantıların güçlendirilmesi bölgesel istikrara katkı sağlayacaktır. Stratejik ve jeopolitik bir öncelik olarak öne çıkmaktadır." ifadelerini kullandı.

Enerjinin bu anlamda bilhassa önem arz ettiğini söyleyen Fidan, şunları kaydetti:

"Enerjiye makul maliyette ve kesintisiz erişim bugün tüm dünya için hayati bir mesele haline gelmiştir. Birlikte hayata geçirmiş olduğumuz enerji altyapı projeleri sayesinde bu alanda yaşanan krizlerin bizlere etkisi asgari düzeyde kalmıştır. Bölgemizi küresel enerji dalgalanmaları karşısında daha dirençli hale getirdik. Bundan sonraki hedefimiz enerji, ulaştırma ve iletişim altyapılarında daha da bütünleşmiş bir bölge inşa etmektir. Bu bütünleşme Avrupa ile Asya arasında daha güvenli, daha hızlı ve daha öngörülebilir bir geçiş hattı oluşturulması bakımından da ayrıca stratejik önem taşımaktadır. Bu hedefin bugün ulaştığı en somut nokta orta koridorun güçlenen rolüdür."

Fidan, orta koridorun güçlü işbirliğinin stratejik omurgalarından biri haline geldiğinin altını çizerek, bu çerçevede, Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattının tam kapasiteye ulaşması vesilesiyle 2 Haziran'da, hattın Gürcistan kesiminde yapılan törenin önemli bir kilometre taşı olduğunu aktardı.

Bu stratejik hattan azami ölçüde istifade edilerek bölgeye daha fazla katma değer sağlanmasının hedeflendiğini dile getiren Fidan, görüşmede ayrıca, Güney Kafkasya'da istikrar, barış ve refahın tesisinin samimi ve yapıcı işbirliği temelinde şekillenmesi gerektiği yönündeki ortak anlaşın da bir kez daha teyit edildiğini söyledi.

Fidan, şöyle devam etti:

"Bölgemizin çatışmalar yerine kalkınma projeleriyle, ayrışma yerine ortak refah ve bağlantısallık projeleri ile anılmasını arzu ediyoruz ve bu yönde çalışıyoruz. Bu vizyonun bugün en umut verici karşılığını Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki barış sürecinde görüyoruz. Tarafların ortaya koyduğu irade bölgemiz için somut bir fırsat penceresi açmıştır. Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki barış sürecini destekliyoruz. Azerbaycan'ın meşru kaygılarının giderilmesini ve barış anlaşmasının gecikmeksizin imzalanmasını da ayrıca temenni ediyoruz. Ermenistan ile yürüttüğümüz normalleşme süreci de Azerbaycan ile yürüttüğümüz yakın eş güdüm içerisinde aynı şekilde devam etmekte."

Son dört yılda önemli gelişmeler olduğunun altını çizen Fidan, "Bize göre Güney Kafkasya'nın önündeki esas fırsat ve hedef şudur, barışın zemini güçlendikçe bağlantısallık projeleri daha da güçlü neticelere ulaşacak. Bağlantısallık güçlendikçe de barışın toplumsal ve ekonomik temeli daha sağlam şekilde yerleşecektir. Tüm bölgenin ortak menfaatine hizmet edecek bu döngüyü pekiştirmek için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz." diye konuştu.

Fidan, Güney Kafkasya'da barışın tesisine yönelik bu olumlu tabloya rağmen çevredeki güvenlik ortamının ciddi riskler barındırmaya devam ettiğini belirterek, bu çerçevede toplantıda İran ile ABD arasında yürütülen barış görüşmelerinin ele alındığını söyledi.

Bölgeyi ve dünyayı felaketin eşiğine getiren bir savaşın geride bırakılmasının elzem olduğunu vurgulayan Fidan, kalıcı barışın sağlanması için bir yandan ABD ve İran'la temasların sürdürüldüğünü anlattı.

Fidan, bir yandan bölge ülkeleriyle yakın istişare halinde çalışıldığını aktararak, Türkiye'nin bu kritik dönemde diplomasi ve diyaloğu desteklemeyi sürdüreceğini belirtti.

Bakan Fidan, şunları kaydetti:

"Kuzeyimizde devam eden savaş bölgemizin güvenliğini doğrudan etkilemektedir. Rusya-Ukrayna savaşında barışa ulaşılmasını, bölgemizin istikrarı ve güvenliği için elzem görüyoruz. Bu diplomatik sürecin ve barışa dönük çabaların kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğine inanıyoruz. Muharebe sahasında ve diplomatik süreçte yaşanan mevcut çıkmazı hep beraber endişeyle takip ediyoruz. Tarafların bu çıkmazı kendi lehlerine çevirmek için attıkları adımlar, sahadaki gerilimi maalesef daha da artırmaktadır."

Karadeniz ve Azak Denizi'nde son dönemde meydana gelen saldırıların, bu tehlikenin ne kadar ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösteren acı örnekler olduğunu dile getiren Fidan, bu vesileyle son vukuatta hayatını kaybedenler için Azerbaycan'a başsağlığı dileklerini iletti.

Fidan, "Bugün üç ülke olarak bölgemizin geleceğine dair ortak irademizi, karşılıklı güveni ve birlikte inşa ettiğimiz müşterek vizyonumuzu teyit ettik. Ülkelerimiz arasındaki işbirliği ne kadar güçlenirse, Güney Kafkasya da o ölçüde daha güvenli, daha müreffeh ve daha istikrarlı hale gelecektir." ifadelerini kullandı.

Bakan Fidan, Çırağan Sarayı'nda Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve Gürcistan Dışişleri Bakanı Maka Botchorishvili ile yapılan 10. Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan Üçlü Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.

Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'na, Karadeniz ve Baltık Denizi'ndeki gerilime ve bazı gemilerin saldırıya uğramasına ilişkin, "Soruda ifade edilen talihsiz olaylar, bizim Cumhurbaşkanımızın (Recep Tayyip Erdoğan) en baştan beri Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ortaya koyduğu ateşkesle ilgili hassasiyetin ne kadar yerinde olduğunu defaatle göstermektedir." ifadesini kullandı.

Fidan, savaşın gittikçe coğrafi olarak yayılma eğiliminde olduğuna işaret ederek, şu anda savaşan tarafların kullandığı silah ve mühimmatların Baltık ülkeleri Estonya, Litvanya, Letonya'da görüldüğünü ve Romanya'nın buna maruz kaldığını söyledi.

Türk boğazlarına kadar mayınların ve insansız deniz araçlarının kayabildiğinin görüldüğüne dikkati çeken Fidan, Gürcistan'ın da aynı şekilde hedef alınabildiğine şahit olduklarını kaydetti.

"TARAFLAR DAHA FAZLA FARKLI HEDEFLERİ VURMA ARAYIŞINDA"

Fidan, bütün bunların aslında savaş devam ettikçe coğrafi yaygınlaşmanın nasıl olduğunu da gösterdiğini belirterek, "Artık taraflar var olan askeri denklemi değiştirmek için daha fazla farklı hedefleri vurma arayışındalar. Artık hiçbir hedef, altyapı, üstyapıyla ilgili sınırı hemen hemen kalmamış durumda. Bu da savaşın yıkıcı etkisini gösteriyor." diye konuştu.

Geçmişte en azından bu yok edici savaş devam ederken belli başlı konularda taraflar dikkatli olsunlar diye formüller oluşturulduğunu hatırlatan Fidan, Türkiye'nin Karadeniz Tahıl Girişimi'ni gündeme getirdiğini ve bu konuda Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın önemli rol oynadığını anımsattı.

"KARADENİZ'DE SEYRÜSEFER EMNİYETİNİN AZALMASI ENDİŞE VERİCİ"

Fidan, bu girişimin bir müddet uygulandığını ve tarihi bir başarı olduğunu belirterek, "Aynı şekilde şu anda Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin savaşın yaygınlaşmasından dolayı giderek azalmış olması hepimiz için endişe verici." dedi.

Kolektif olarak konuyu çok yakından takip ettiklerine ve taraflarla sürekli görüştüklerine işaret eden Fidan, Türk ve diğer sivil gemilerin hedef alınmamasının önemli olduğunun altını çizdi.

Fidan, muharebe alanında kontrolden çıkan insansız hava araçları ve füzelerin, hedef tasnifinde ve tanımlanmasında yanlış anlaşılmaların bu türden trajedilere sebep olmasının da bir gerçeklik olduğunu dile getirdi.

Seyrüseferde bulunacak gerek balıkçı tekneleri gerek taşımacı gemileri olsun bunların ilgili kurumlarla koordine içerisinde kara sularında seyretmesinin fevkalade önem arz ettiğini vurgulayan Fidan, buradaki yakın dayanışma ve koordinasyonun önemli olduğunu söyledi.

Fidan, hükümet ve bakanlık olarak konuyu çok yakından takip ettiklerinin altını çizerek, "Ama meseleyi kökten çözmek, bütün sorunlara verilecek en büyük cevap olacak. Onun için ateşkes görüşmelerine de büyük ağırlık veriyoruz." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin özellikle bölgesel sahiplenme ve bölgesel işbirliğine istikrarın ve kalkınmanın sağlanması için önem verdiğini belirten Fidan, bunun Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın baştan beri ortaya koyduğu bölgesel politika parametrelerinin başında geldiğini dile getirdi.

GÜNEY KAFKASYA'DAKİ ORTAKLIK BALKANLAR VE ORTA DOĞU'YA DA UYGULANMALI

Fidan, Türkiye'nin özellikle Güney Kafkasya'daki bu üçlü ortaklıkla beraber ortaya koyduğu vizyonun aynısını istikrar ve barış adına Balkanlar'daki ve Orta Doğu'daki ortaklarla yapmaları gerektiğini söyledi.

Bakan Fidan, Türkiye'nin amacının bulunduğu tüm stratejik havzalarda bölgesel işbirliğini ve barışı tesis etmek, çatışmaları önlemek veya şiddetini düşürmek ve mümkünse azaltmak, kalkınmanın, refahın, özgürlüğünün ve insan haklarının önünü rahatlıkla açacak bir alan oluşturmak olduğunu kaydetti.

Fidan, bunun için güçlü, caydırıcı, etkili olmak ve çok çalışmak zorunda olduklarını belirterek, "Biz Güney Kafkasya'da uzun yıllardır bölge dışı aktörlerin etkileriyle oluşan istikrarsızlığın bölge aktörlerinin eliyle bir istikrara dönüşmesi ve bu istikrara uluslararası işbirliğiyle diğer bölge halklarının destek vermesi de önemli diye düşünüyoruz." diye konuştu.

Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan'ın örnek bir işbirliği modeli ortaya koyarak bölgesel sahiplenme ve işbirliği modeliyle yoluna devam etmeye çalıştığını dile getiren Fidan, bunun için iki mevkidaşına teşekkür etti.

Bilim insanları: 'Kirlilik maruziyeti arttıkça zarar büyüyor'

Uzmanlar, PM2.5 kirliliğine maruz kalma süresi uzadıkça beyin fonksiyonlarındaki olumsuz etkilerin de arttığını belirtiyor. ABD'deki siyahi yetişkinler, demans riski açısından 1,5 ila 2 kat daha fazla risk taşıyor. Bu durumun, genellikle otoyollara yakın bölgelerde yaşamalarından kaynaklandığı ifade ediliyor. Araştırmacılar, yaşlanmanın aksine hava kirliliğinin çevresel standartların iyileştirilmesi ve HEPA filtrelerinin kullanılmasıyla azaltılabileceğine dikkat çekiyor.

Hava kirliliği sadece akciğeri değil beyni de tehdit ediyor

PM2.5 partikülleri, akciğerler dışında beynin konuşmayı anlama ve yön bulma yetilerini de olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, hava kirliliğinin yalnızca solunum yolları için değil, aynı zamanda bilişsel sağlık açısından da ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Araştırmanın sonuçları, toplumun özellikle büyük şehirlerde, hava kalitesi konusunda daha bilinçli olmasının ve önleyici tedbirlerin hızla uygulanmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Sonuç olarak, San Francisco'daki bu çalışma, hava kirliliğinin beyin sağlığı üzerindeki uzun vadeli ve geri dönüşü zor etkilerini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, toplumun hava kalitesini korumak için acil adımlar atması gerektiği konusunda uyarıyor.

Batı Afrika'da aslanlar kritik eşikte

Batı ve Orta Afrika'daki aslan popülasyonları, son yıllarda hızla azaldı. Nüfusun üçte ikisini kaybetmesi, bu bölgedeki ekosistemin dengesini de tehdit ediyor. Bölgede aslanların karşılaştığı en büyük tehlikeler arasında yaşam alanlarının daralması ve av kaynaklarının azalması yer alıyor. Uzmanlar, aslanların bu hızla azalmasının, ilerleyen yıllarda türün tamamen kaybolması riskini artırdığını belirtiyor.

Hindistan ve Güney Afrika'da farklı tablo

Hindistan'da aslan nüfusu, 1893'te yalnızca 18 bireyden 650'ye yükseldi. Ancak köpek vebası virüsü ve alan yetersizliği gibi yeni tehditler, bu artışı tehlikeye sokuyor. Doğu Afrika'da ise aslan sayısı, habitat kaybı ve çiftçilerle yaşanan çatışmalar nedeniyle üç nesilde yüzde 60 oranında düştü. Güney Afrika'da ise, parkların çevrelenmesi ve turizm sayesinde aslan nüfusu yüzde 12 arttı. Uzmanlar, aslanların korunması için yerel toplulukların desteğinin şart olduğunu vurguluyor. Etkili koruma önlemleri alınmadığı takdirde, aslanların geleceği tehlikede olmaya devam edecek.

Aslanların karşı karşıya olduğu tehditler, bölgesel farklılıklar gösteriyor. Uzmanlar, sürdürülebilir koruma stratejilerinin ve yerel halkın katılımının aslanların uzun vadeli hayatta kalmasında belirleyici olacağını ifade ediyor.

Biyologlar: 'Sinek kuşu dili omurgalılarda bir ilk'

Araştırmacılar, sinek kuşlarının dillerinin tabanında açık bir oluk bulunduğunu, dilin uç kısmına doğru ise kapalı bir tüpe dönüştüğünü tespit etti. Gagada yer alan esnek flaplar sayesinde, kuşlar hava girişi olmadan emiş işlemini başarıyla gerçekleştiriyor. Yavaşlatılmış video analizlerinde, dilin etrafında küçük baloncuklar oluştuğu ve kuşların gagalarını hafif aralık bıraktığı gözlemlendi. Bilim insanları, bu benzersiz beslenme mekanizmasının daha önce hiçbir omurgalıda tanımlanmadığını ve sinek kuşlarının beslenme modellerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Mühendisler sinek kuşu dilinden ilham alıyor

Sinek kuşlarının bu sıra dışı beslenme yöntemi, sadece biyologların değil, mühendislerin de ilgisini çekti. Araştırmacılar, kuşların dillerinin çalışma prensibinden yola çıkarak yeni nesil mini pompalar tasarlamayı planlıyor. Ayrıca, iki akraba olmayan türün aynı beslenme sorununa farklı çözümler üretmesi, konverjan evrimin etkileyici bir örneği olarak değerlendiriliyor. Sinek kuşlarının bu özgün davranışı, doğadaki çeşitliliğin ve canlıların adaptasyon yeteneğinin bir kez daha altını çiziyor. Bilim dünyası, bu keşfin hem biyoloji hem de mühendislik alanında yeni ufuklar açacağına dikkat çekiyor.

Sonuç olarak, sinek kuşlarının keşfedilen bu yeni beslenme mekanizması, hem bilimsel araştırmalara hem de teknolojik gelişmelere ilham kaynağı olmayı sürdürüyor. Uzmanlar, bu tür doğal adaptasyonların gelecekte farklı alanlarda yenilikçi çözümler sunabileceğini düşünüyor.

AVRUPA'NIN PARLAK KIVILCIMI TÜRKİYE'DEN: DR. ELVAN KUZUCU HIDIR'A PRESTİJLİ ÖDÜL!

Türkiye'nin gençleri teknoloji üretimine dahil eden özgün modeli Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı), Avrupa'nın en büyük bilim iletişimi ağı tarafından ödüllendirildi. T3 Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Elvan Kuzucu Hıdır, Avrupa'nın en prestijli bilim iletişimi ödüllerinden biri olarak kabul edilen Bright Spark Award ödülünün sahibi oldu. Ödül, Avrupa Bilim Merkezleri ve Müzeleri Ağı (ECSITE - European Network of Science Centres and Museums) tarafından İsveç'in Göteborg kentinde düzenlenen 2026 ECSITE Konferansı kapsamında gerçekleştirilen Mariano Gago Awards töreninde takdim edildi.

Kuzucu Hıdır'ın Bright Spark Award'a layık görülmesi, Türkiye'nin gençleri bilim ve teknoloji üretimine yönlendiren yaklaşımının uluslararası alanda karşılık bulduğunu ortaya koyarken, T3 Vakfı'nın geliştirdiği teknoloji ekosisteminin küresel ölçekte takdir edildiğini bir kez daha gösterdi.

AVRUPA'NIN EN BÜYÜK BİLİM İLETİŞİMİ AĞINDAN TÜRKİYE'YE ÖDÜL!

50'den fazla ülkeden 400'ün üzerinde bilim merkezi, müze, araştırma kuruluşu ve bilim iletişimi kurumunu bir araya getiren ECSITE, bilim iletişimi alanındaki en etkili uluslararası ağlardan biri olarak kabul ediliyor.

Bu yıl 2-4 Haziran tarihleri arasında İsveç'in Göteborg kentindeki Universeum ev sahipliğinde gerçekleştirilen ECSITE Konferansı'na yaklaşık 900 bilim iletişimi profesyoneli, müze yöneticisi, eğitimci ve sektör temsilcisi katıldı. Bilim iletişimi alanının en önemli uluslararası buluşmalarından biri olarak gösterilen konferansta, dünyanın farklı ülkelerinden bilim iletişimi alanında fark oluşturan isimler ve kurumlar ödüllendirildi. Türkiye bilim ekosistemini temsilen ise T3 Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Elvan Kuzucu Hıdır konferansa katılım sağladı.

MİLYONLARI BİLİM ÜRETİMİNE DAHİL EDEN "T3 EKOSİSTEMİ" ULUSLARARASI TAKDİR GÖRDÜ!

TEKNOFEST, DENEYAP Teknoloji Atölyeleri, Bilim Türkiye projeleri, girişimcilik programları ve insan kaynağı geliştirme çalışmalarıyla gençleri teknoloji geliştiren bireyler haline getirmeyi sürdüren T3 Vakfı, bilim iletişimini yalnızca anlatım odaklı değil; katılım, üretim ve toplumsal dönüşüm perspektifiyle ele alan yaklaşımıyla yalnızca Türkiye'de değil Avrupa'da öne çıkıyor.

TEKNOFEST MODELİ AVRUPA'DA TÜM DİKKATLERİ ÇEKTİ!

Dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST; gençlere uygulamalı öğrenme imkanı sunan, yenilikçi fikirleri destekleyen ve teknoloji üretimini teşvik eden çok katmanlı bir insan kaynağı geliştirme modeli olarak dikkat çekiyor.

ECSITE tarafından verilen bu ödül ise, gençleri teknoloji tüketicisinden teknoloji üreticisine dönüştüren Türkiye modelinin uluslararası düzeyde karşılık bulduğunu ortaya koydu.

TÜRKİYE'NİN TEKNOLOJİ EKOSİSTEMİ ULUSLARARASI PLATFORMDA ANLATILDI

Ödül töreninin ardından Dr. Elvan Kuzucu Hıdır, uluslararası katılımcılarla bir araya gelerek Türkiye'nin bilim ve teknoloji ekosistemi, gençlik çalışmaları ve T3 Vakfı'nın teknoloji geliştiren nesiller yetiştirmeye yönelik çalışmalarını paylaştı. Gerçekleştirilen oturumda T3 Vakfı'nın gençleri teknoloji üretim ve girişimcilik süreçlerine dahil eden çalışmaları uluslararası bilim iletişimi camiasının temsilcilerine aktarıldı.

Elvan Kuzucu Hıdır, 2010 yılında Konya Meram Fen Lisesi'nden mezun olduktan sonra Türkiye derecesiyle Bilkent Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nü tam burslu olarak kazandı. Lisans ve yüksek lisans eğitimlerini yüksek onur derecesiyle tamamlayan Kuzucu Hıdır, doktorasını İstanbul Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde yaptı.

ASELSAN ve Tübitak gibi kurumların çeşitli araştırma projelerinde görev alan Kuzucu Hıdır'ın IEEE'ye ait uluslararası akademik Q1 dergilerde ve konferanslarda yayımlanmış bilimsel çalışmaları bulunmaktadır. Kuzucu Hıdır, ayrıca IEEE Transactions on Wireless Communications, IEEE Network Magazine ve IEEE Communications Letters gibi uluslararası yayınlarda hakemlik yapmıştır. Bilim, teknoloji ve inovasyon alanlarında çeşitli görevler üstlenen Kuzucu Hıdır, 2023 yılından bu yana T3 Vakfı Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini sürdürürken aynı zamanda Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır.

www.t3vakfi.org

Viyana Tıp Üniversitesi: Mikroplastik, polenle birleşince etkisi artıyor

Çalışmada, mikroplastik parçacıklarının farelerin akciğerlerinde lenfosit ve eozinofil gibi iltihap hücrelerinin artışına yol açtığı gözlendi. Özellikle PET parçacıkları ambrosia poleniyle birlikte uygulandığında, bağışıklık sistemi daha da güçlü bir tepki verdi. Bilim insanları, mikroplastik ve polenin bir arada bulunmasının, tek başına polene göre çok daha şiddetli bir iltihaplanmaya neden olduğunu vurguladı. Ayrıca mikroplastiklerin antikor üretimini ve bağışıklık yanıtını değiştirdiği de saptandı.

Uzmanlar: Mikroplastik, insan sağlığı için ciddi bir uyarı sinyali

Deneyler fareler üzerinde yapılmasına rağmen, araştırmacılar bu bulguların insan sağlığı açısından önemli bir uyarı taşıdığına dikkat çekiyor. Son yıllarda astım ve mevsimsel alerji vakalarında önemli bir artış yaşanırken, mikroplastiklerin insan kanında da sıkça tespit edilmesi endişeleri artırıyor. Bilim dünyası, mikroplastiklerin polenle birleşerek insanlarda da benzer etkiler gösterip göstermediğinin araştırılması gerektiğini belirtiyor. Araştırmacılar, nefes yoluyla alınan mikroplastiklerin vücutta pasif kalmadığını, aksine iltihaplanma süreçlerinde aktif rol oynadığını ifade ediyor.

Bu bulgular, mikroplastiklerin sadece çevre sorunu olmadığını, insan sağlığı üzerinde de ciddi etkiler doğurabileceğini gösteriyor. Uzmanlar, mikroplastik ve polen etkileşiminin insanlarda da benzer sonuçlar doğurup doğurmadığının bir an önce araştırılması gerektiğini belirtiyor.

Birleşmiş Milletler: 'Yapay zeka su ve arazi tüketimini artırıyor'

Rapor, kömür yerine biyoyakıt kullanımının karbon emisyonunu yüzde 70 azaltmasına rağmen, su ayak izini 30 kat, arazi ayak izini ise 100 kat artırdığını vurguladı. Enerji tüketiminin büyük kısmı, yapay zeka modellerinin eğitilmesinden ziyade, günlük kullanım taleplerini karşılamak için harcanıyor. Örneğin, bir sohbet botuyla yapılan görüşmeler, basit bir metin sınıflandırmasına göre 200 kat daha fazla elektrik gerektiriyor. Görüntü oluşturma işlemleri ise bu oranın çok daha üstünde enerji harcıyor. Uzmanlar, yapay zekanın verimliliğindeki artışın, toplam enerji tüketimini de yükselttiğine dikkat çekiyor.

ABD ve Çin'de yoğunlaşan veri merkezleri küresel atık sorununu büyütüyor

Küresel hesaplama gücünün yüzde 90'ı ABD ve Çin'de toplanırken, 150'den fazla ülkenin kendi veri merkezi altyapısı bulunmuyor. Ancak bu ülkeler her yıl yaklaşık 2,5 milyon ton elektronik atıkla baş etmek zorunda kalıyor. Birleşmiş Milletler raporunda, yalnızca karbon ayak izi değil, su ve arazi ayak izinin de kamuya açık şekilde hesaplanması gerektiği belirtildi. Uzmanlar, yapay zekanın sürdürülebilirliğinin artık teknik bir sorun olmaktan çıkıp, yönetimsel ve toplumsal bir meseleye dönüştüğünü ifade ediyor.

Raporun sonuç bölümünde, yapay zeka merkezlerinin artan enerji ve su talebinin, sadece çevresel değil, sosyal ve ekonomik etkiler de yaratacağı uyarısı yapıldı. Yetkililere, sürdürülebilirlik kriterlerinin genişletilmesi ve şeffaf şekilde kamuoyuyla paylaşılması çağrısı yinelendi.

Diyetisyen Ginzburg: "Meyveler ve kuruyemişler mutluluğu destekliyor"

Meyveler, içerdiği vitamin ve mineraller sayesinde iltihaplanmayı azaltırken, damar sağlığını koruyor ve genel sağlık üzerinde olumlu bir rol oynuyor. Kuruyemişler ise omega-3 yağ asitleri bakımından zengin olduğu için kaygı ve stres düzeyini düşürüyor. Kuru meyvelerde bulunan flavonoidler ise vücudu serbest radikallerden koruyarak yorgunluk ve halsizliği azaltıyor. Ginzburg, meyve ve kuruyemiş tüketiminin ruh halini yükseltmede etkili olduğunu belirtiyor.

Kakao, baharatlar ve tatlılar mutluluk hormonunu tetikliyor

Kakao ve çeşitli baharatlar, kan dolaşımını hızlandırıyor ve beyin fonksiyonlarını destekliyor. Bu ürünler, dopamin adı verilen mutluluk hormonunun üretimine katkı sağlıyor. Tatlılar ise içerdiği tuz, şeker ve yağ sayesinde ruh halini kısa sürede yükseltiyor. Diyetisyen Ginzburg, bu yiyeceklerin dengeli tüketilmesi halinde hem sağlıklı hem de mutlu bir yaşam sürmenin mümkün olduğunu ifade ediyor.

Uzmanlar, doğru beslenme tercihlerinin hem bedensel hem de ruhsal sağlık için kritik olduğunu ve mutluluk veren yiyeceklerin günlük diyete dahil edilmesinin fayda sağladığını vurguluyor.

Bakan Göktaş, bağımlılık meselesinin sadece bireysel bir sağlık sorunu olarak görülmediğini, aile ilişkilerini, eğitim hayatını, çalışma düzenini, sosyal uyumu, güvenliği ve toplumsal refahı etkileyen çok boyutlu bir risk alanı olarak değerlendirildiğini belirtti.

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ), bağımlılıkların önlenmesi ile tedavisinde kamu sağlığı odaklı, çok disiplinli ve kurumlar arası çalışmanın ne kadar önemli olduğunu vurguladığına dikkati çeken Göktaş, "Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin 'Bağımsız Gelecek, Sağlıklı Nesiller' vizyonu, bu mücadeleye güçlü bir ivme kazandırdı. Nitekim, Yeşilayın 2026'yı 'Bağımsızlık Yılı' ilan etmesi bu vizyonun sahada daha güçlü bir karşılık bulmasını sağladı." diye konuştu.

Göktaş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, bağımlılıkla mücadelenin insanı, aileyi ve toplumu birlikte koruyan güçlü bir devlet politikası haline getirildiğini vurgulayarak, şöyle devam etti:

"Hiç şüphesiz, evlatlarımızı zararlı alışkanlıklardan korumayı ve ailelerimizin yanında durmayı milli bir sorumluluk olarak görüyoruz. Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Eylem Planımızla, bu milli sorumluluğu sahada karşılık bulan somut adımlara dönüştürüyoruz. 'Sosyal Uyum Süreci Danışmanlığı' modeliyle, 18 yaş üstü bağımlı bireylerin ailesiyle birlikte topluma güçlü şekilde katılmasını sağlıyoruz. Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitimleri'yle toplumun farklı kesimlerine bağımlılık konusunda farkındalık kazandırıyoruz. Bu eğitimlerle 81 ilimizde 2,5 milyondan fazla vatandaşımıza ulaştık. Dijital farkındalık atölyeleri, dijital detoks kampları ve rehber materyallerle ailelerin dijital riskleri erken fark etmelerini ve çocuklarını güvenle desteklemelerini sağlıyoruz."

Dijital çağın imkanlarının doğru kullanımının önemine işaret eden Göktaş, bu inançla 15 yaş altı kişilere yönelik sosyal medya düzenlemesini hayata geçirdiklerini, bu kapsamda, sosyal ağ sağlayıcılara ve oyun platformlarına çocukların korunmasını esas alan yükümlülükler getirdiklerini kaydetti.

Bakan Göktaş, böylece evlatların zihin dünyasını tehdit eden algoritmaların önüne set çekeceklerini, çocukların filtre balonlarının içine hapsolmasına fırsat vermeyeceklerini bildirdi.

"Sosyal Risk Haritaları"yla bağımlılık riskini hane, mahalle ve ilçelerde "Aile Rehberi" ve "Çocuklar Güvende" sistemiyle takip ettiklerini dile getiren Göktaş, aynı zamanda bu haritalarda Yeşilayın mahalle bazlı veri paylaşımının olduğunu, Bağımlılıkla Mücadele Yüksek Kurulunun kararıyla ikisi yetişkin, biri çocuklarla ilgili hazırladıkları üç sosyal risk haritasını tamamladıklarını söyledi.

Batman'da pilot uygulama olarak başlattıkları Bağımlılıkla Mücadele Projesi kapsamında ekiplerin bugüne kadar 1092 haneye ziyarette bulunduğunu aktaran Göktaş, "Bağımlılık riski taşıyan bireylere ve ailelerine ulaştık. Bu süreçte gördük ki bağımlılık, sadece kişinin hayatını değil. Ailesini, sosyal çevresini, eğitimini, çalışma hayatını ve geleceğe dair umudunu da etkileyen ağır bir yük olarak karşımıza çıkıyor. Saha verilerimiz özellikle bağımlıların yüzde 98'nin 25-34 yaş aralığında genç yetişkin erkeklerde riskin yoğunlaştığını gösterdi." bilgisini paylaştı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş, madde kullanımına başlamada arkadaş çevresinin belirleyici etkisinin olduğunu vurguladı.

Bu çalışmada, her bir bireyin ihtiyacını ayrı ayrı değerlendirdiklerine dikkati çeken Göktaş, "Tedaviye ihtiyacı olan 246 vatandaşımızı sağlık sistemine yönlendirdik. İhtiyaç duyan ailelerimize sosyal yardım ulaştırdık. İş hayatına katılabilecek durumdaki vatandaşlarımızın istihdam edilmesini sağladık. Risk grubundaki 291 çocuk ve gencimiz için eğitim ve psikolojik destek süreçlerini başlattık. Bu pilot uygulamayı kademeli şekilde ülke genelinde yaygınlaştıracağız." dedi.

Bakan Göktaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bugün imzaladığımız protokolle, bağımlılıkla mücadelede daha güçlü, daha koordineli ve etkili bir dönemi başlatıyoruz. 'Bağımlılıktan Koruyan Aile' eğitimleriyle ebeveynlere erken belirtileri fark etme, doğru iletişim kurma ve çocuklarını risklerden koruma konusunda desteklerimizi yaygınlaştıracağız. Sosyal Risk Haritası çalışmalarımızla Yeşilayın saha deneyimini birlikte değerlendireceğiz. Afet sonrası süreçlerde de psikososyal destek, yas süreci ve bağımlılıkla baş etme konularında ortak projeler geliştireceğiz. Bu protokolle amacımız bağımlılık riski ortaya çıkmadan önleyici tedbirleri güçlendirmek."

"BAĞIMLILIĞIN ETKİLERİ YALNIZCA BİREYLE SINIRLI KALMIYOR"

Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç ise bağımlılıklarla mücadelede aileyi merkeze alan bir yaklaşım benimsediklerini anlattı.

Dünyada bağımlılıklarla mücadele çalışmalarının çoğunlukla birey odaklı yürütüldüğünü, kendilerinin ise bireyin yanında aileyi de sürecin merkezine alan bir model geliştirdiklerini dile getiren Dinç, "Bağımlılığın etkileri yalnızca bireyle sınırlı kalmıyor, aileyi ve toplumu da derinden etkiliyor. Özellikle pandemi sonrasında davranışsal bağımlılıklarda ciddi bir artış yaşanırken kumar ve sosyal medya bağımlılığı her yaş grubunu etkileyen önemli risk alanları haline geldi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızla imzaladığımız bu protokol sayesinde önleme, müdahale, rehabilitasyon ve sosyal uyum çalışmalarımızı daha güçlü bir zemine taşıyacağız. Risk altındaki bireylerin destek mekanizmalarına erişimini kolaylaştıracak, onları yalnız bırakmayacak ve yeniden topluma kazandırılmalarını destekleyeceğiz." ifadesini kullandı.

Dinç, bağımlılıklarla mücadelede çok daha güçlü ve kapsamlı bir dönemi birlikte inşa edeceklerini, bağımlılık endüstrileri ne kadar organize olursa olsun, insanı korumak için attıkları bu adımların karşılığını alacağına, bugün ektikleri tohumların yarın meyve vereceğine inandıklarını aktardı.

PROTOKOLÜN KAPSAMI

Bakanlık ve Yeşilay arasında yapılan protokolle bağımlı veya bağımlılık riski altındaki bireylerin ihtiyaç duydukları destek hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması amaçlanıyor.

Yeşilayın önleme, danışmanlık ve rehabilitasyon hizmetlerine yönlendirme süreçlerinin güçlendirilmesi hedeflenen protokolle aynı zamanda bireylerin rehabilitasyon sonrası sosyal uyum süreçlerinin desteklenmesi ve kurumlar arası koordinasyonun artırılması planlanıyor.

Kamu Dürüstlüğü Projesi'nden Trump ve White'a ağır suçlama

Kamu Dürüstlüğü Projesi tarafından açılan davada, Beyaz Saray'ın tarihi ve sembolik değerinin ticari bir spor organizasyonuna tahsis edilmesi eleştirildi. Projenin kurucusu Brendan Ballou, etkinliği "Başkanı ve arkadaşlarını zenginleştirmek için derin bir şekilde yozlaşmış bir plan" olarak nitelendirdi. Dava dosyasında, UFC'nin VIP paketlerini 1 milyon ile 1.5 milyon dolar arasında sattığına dair raporlara yer verildi. Ayrıca, Trump'ın UFC'nin ana şirketinde 50 bin dolarlık hisse sahibi olduğuna dair iddialar da mahkemeye sunuldu. Ballou, bu tür etkinliklere izin verilmesinin, ulusal anıtların ticari marka fırsatlarına dönüşmesine yol açacağı uyarısında bulundu.

Paul Romano'dan Lincoln Anıtı vurgusu ve tepkiler

Davacılardan Vietnam Savaşı gazisi ve emekli Hava Kuvvetleri çavuşu Paul Romano, Beyaz Saray'da planlanan UFC dövüşüne sert tepki gösterdi. Romano, yaptığı açıklamada, Lincoln Anıtı'nın ABD için kutsal bir alan olduğunu ve buranın ticari amaçlarla kullanılmasının, ülkenin geçmişine ve askerlerinin onuruna saygısızlık anlamına geldiğini belirtti. Dava dilekçesinde, Beyaz Saray arazisinin "özel, kâr amacı güden bir spor etkinliği" için kullanılmasıyla Trump ve Dana White'ın mali kazanç elde ettiği savunuldu. Etkinliğin, Amerikan Bağımsızlığı'nın 250. yıl dönümü kutlaması olarak sunulmasına rağmen, asıl amacın UFC markasını ve Trump'ın 80. doğum gününü öne çıkarmak olduğu öne sürüldü.

Beyaz Saray Güney Bahçesi'nde inşa edilen dövüş kafesi ve "The Claw" adı verilen dev kemerli aydınlatma ızgarası, etkinliğin büyüklüğünü gözler önüne seriyor. UFC dövüşçülerinin tartımı ise etkinlikten bir gün önce Lincoln Anıtı'nda yapılacak. CNN, konuyla ilgili Beyaz Saray ve UFC yönetiminden açıklama talep etti ancak henüz yanıt alınamadı. Trump ise etkinliğin "dünyadaki en büyük gösteri" olacağını iddia etti.

14 Haziran'da düzenlenmesi beklenen Beyaz Saray UFC dövüşüne yönelik açılan dava, hem yasal sürecin hem de kamuoyunun ilgisini çekiyor. Etkinliğin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve ulusal sembollerin ticari amaçlarla kullanımı konusunda alınacak karar, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Kasley Killam: 'Telefonu araç haline getirin, dikkat dağıtıcılıktan çıkarın'

Sosyal sağlık alanında çalışan ve "Bağlantının Sanatı ve Bilimi" kitabının yazarı Kasley Killam, akıllı telefonların tasarım gereği kullanıcıları sürekli olarak meşgul ettiğini vurguluyor. Killam'a göre, telefonunuzu bir mesaj göndermek için elinize aldığınızda, kendinizi farkında olmadan sosyal medya uygulamalarında uzun süre vakit geçirirken bulmak oldukça kolay. Bu durum, kullanıcıların hayatın gerçek değerlerinden uzaklaşmasına ve yüz yüze ilişkilerin zayıflamasına yol açıyor. Killam, telefonun dikkat dağıtıcı etkisini azaltmak için sosyal medya ve e-posta gibi uygulamaları cihazdan silmeyi ve yalnızca bilgisayar üzerinden erişmeyi öneriyor. Böylece, telefon bir araç haline gelirken, ekranda geçirilen süre de doğal olarak azalıyor. Ayrıca Killam, telefonunuzu yalnızca belirli bir amaç için kullanmanın, cihazda geçirilen zamanı sınırlayacağını ve daha tatmin edici sosyal bağlantılar kurma fırsatları yaratacağını belirtiyor. Özellikle, boş zamanlarda sosyal medya yerine bir arkadaş veya aile üyesiyle iletişim kurmanın, ilişkilerin güçlenmesine katkı sağlayacağını ifade ediyor. Araştırmalar da, kısa ve samimi temasların uzun vadede ilişkileri canlı tuttuğunu gösteriyor. Killam'ın yaklaşımı, akıllı telefonun hayatımızdaki rolünü yeniden tanımlamaya çağırıyor.

August Lamm: 'Telefonunuzu gözden geçirin, ekransız alternatifler bulun'

Sanatçı, yazar ve müzisyen August Lamm, akıllı telefon bağımlılığını azaltmak için birçok farklı yöntem denediğini, ancak uzun vadeli çözümün alışkanlıkları kökten değiştirmekten geçtiğini söylüyor. Lamm, sosyal medya hesaplarına erişimi engelleyen uygulamalar kullandı, telefonunu evin farklı noktalarında sakladı ve çeşitli uygulamaları cihazından kaldırdı. Ancak, özellikle işinin sosyal medya ile iç içe olması nedeniyle bu çabalar kalıcı bir sonuç getirmedi. 2022 yılında sosyal medya hesaplarına erişimi aniden kesilince, akıllı telefon kullanımının zihinsel sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini daha net fark etti. Bu deneyim, Lamm'ı flip telefon kullanmaya ve anti-teknoloji yaklaşımını benimsemeye yönlendirdi. Lamm, telefon bağımlılığıyla mücadele etmek isteyenlere, cihazı hangi amaçlarla kullandıklarını günlük olarak not almalarını ve bu aktivitelerin ne kadarının ekransız yapılabileceğini değerlendirmelerini öneriyor. Örneğin, fotoğraf çekmek için telefon yerine bir kamera kullanmak, dijital bağımlılığı azaltmanın pratik yollarından biri olarak öne çıkıyor. Lamm'ın Ekim ayında yayımlanacak olan "Akıllı Telefona İhtiyacınız Yok: Telefonunuzu Düşürmenin ve Hayatınızı Yükseltmenin Pratik Rehberi" adlı kitabı, bu süreçte edindiği deneyimleri ve önerileri derliyor. Lamm'ın yaklaşımı, akıllı telefonun hayatımızdaki vazgeçilmezliğini sorgulamaya ve alternatif çözümler üretmeye davet ediyor.

Nicholas Kardaras: 'Dijital oruç ile kaygıyı azaltın, hayatınıza anlam katın'

Psikolog ve teknoloji bağımlılığı uzmanı Nicholas Kardaras, akıllı telefon kullanımındaki artışın arkasında çoğu zaman hayat memnuniyetsizliği ve güçsüzlük hissinin yattığını belirtiyor. Kardaras, insanların dijital kaçışa yönelmelerinin temelinde, gerçek hayatlarında eksik buldukları neşe, tutku ve anlam arayışının bulunduğunu ifade ediyor. Sürekli ekran başında olmak, özellikle sosyal medya ve haber akışına erişim, sinir sistemini sürekli alarmda tutarak kaygı seviyelerini yükseltiyor. Kardaras, bu döngüyü kırmak için haftada bir gün dijital oruç tutmayı, yani cihazlardan tamamen uzak durmayı öneriyor. Bu süreçte, yürüyüş yapmak, doğada vakit geçirmek veya sevdiklerle yüz yüze iletişim kurmak, akıllı telefonun sağladığı dopamin etkisinin yerine daha kalıcı ve tatmin edici bir mutluluk sunuyor. Kardaras, bu yöntemi "dopamin yerine koyma terapisi" olarak adlandırıyor ve telefon kullanımını azaltmanın, hayata yeni anlamlar ve hobiler ekleyerek mümkün olabileceğini vurguluyor. Ona göre, telefon alışkanlığını küçültmek isteyenler, öncelikle hayatlarını büyütmeye odaklanmalı. Kardaras'ın önerileri, akıllı telefon bağımlılığının psikolojik kökenine inerek, kalıcı ve sağlıklı alışkanlıklar geliştirmeyi hedefliyor.

Akıllı telefon kullanımında artış ve psikolojik etkiler

Amerika'da yapılan araştırmalar, akıllı telefon kullanım süresinin her geçen yıl arttığını ve bu durumun bireylerin psikolojik sağlığını olumsuz etkilediğini ortaya koyuyor. 2025 yılı için öngörülen veriler, Amerikalı yetişkinlerin önemli bir kısmının günde beş saatten fazla ekran başında olduğunu gösteriyor. Bu yüksek oran, yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal sağlık açısından da riskler barındırıyor. Uzmanlar, akıllı telefonun yatmadan önce ve uyanır uyanmaz ilk başvurulan araç haline gelmesinin, uyku düzenini bozduğunu ve kaygı düzeyini artırdığını belirtiyor. Ayrıca, telefon bağımlılığı, sosyal ilişkilerin zayıflamasına ve bireylerin gerçek dünyadan kopmasına yol açabiliyor. Bu nedenle, ekran süresini bilinçli şekilde yönetmek ve cihaz kullanımını kontrol altına almak, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önem taşıyor. Uzmanlar, teknolojiyi bilinçli kullanmanın, psikolojik dengeyi korumada temel bir rol oynadığını vurguluyor.

Telefon bağımlılığıyla mücadelede bireysel adımlar

Akıllı telefon bağımlılığını azaltmak isteyenler için önerilen üç temel yaklaşım, cihazın dikkat dağıtıcı etkisini sınırlamak, günlük aktiviteleri ekransız gerçekleştirmek ve hayatı daha anlamlı kılacak hobiler edinmekten oluşuyor. Bu yöntemler, yalnızca ekran süresini kısaltmakla kalmıyor, aynı zamanda sosyal ilişkileri güçlendiriyor ve psikolojik iyilik halini destekliyor. Uzmanlar, akıllı telefonun hayatımızdaki rolünü yeniden değerlendirmeye ve teknolojiyi daha verimli şekilde kullanmaya davet ediyor. Kendi alışkanlıklarınıza eleştirel bir gözle bakmak, dijital detoks uygulamaları denemek ve haftalık dijital oruç günleri belirlemek, bağımlılık döngüsünü kırma yolunda etkili adımlar arasında yer alıyor. Sonuç olarak, akıllı telefon kullanımını kontrol altına almak, bireylerin hem ruhsal hem de sosyal yaşamlarını olumlu yönde etkiliyor. Uzmanlar, teknolojinin sunduğu imkanlardan faydalanırken, gerçek dünyada anlamlı bağlantılar kurmanın önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Akıllı telefon bağımlılığı, modern yaşamın en yaygın sorunlarından biri haline geldi. Uzmanların sunduğu öneriler, bu alışkanlığı kontrol altına almak ve teknolojiyi daha bilinçli kullanmak isteyenler için yol gösterici nitelik taşıyor. Telefon kullanımını azaltmak, yalnızca ekran süresini kısaltmakla kalmıyor; aynı zamanda bireylerin hayatlarına daha fazla anlam, neşe ve tatmin katıyor. Gerçek dünyada kurulan ilişkiler ve hobiler, dijital dünyanın sunduğu geçici tatminin ötesinde, kalıcı ve sağlıklı bir yaşamın anahtarı olarak öne çıkıyor.

ETH Zürih ve Viyana Üniversitesi: Dönüş hızında rekor yavaşlama tespit edildi

Araştırmada anahtar kelime olarak öne çıkan "dünya dönüş hızı", gezegenin gün uzunluğundaki değişimiyle doğrudan bağlantılı. Bilim insanları, günlerin yüzyılda 1.33 milisaniye uzadığını ve bu hızın jeolojik kayıtlarda eşi benzeri görülmediğini belirtti. Bu oran, Geç Pliyosen döneminden bu yana kaydedilen en yüksek değer olarak kayıtlara geçti. Çalışmada, özellikle Grönland ve Antarktika'daki buzulların hızla erimesiyle okyanuslara yayılan kütlenin, Dünya'nın atalet momentini artırdığı ve dönüşünü yavaşlattığı vurgulandı. Buz erimesiyle okyanuslara taşınan suyun ekvatora doğru hareketi, gezegenin dönüş hızında azalmaya ve günlerin uzamasına neden oluyor. Bu süreç, bir figür patencisinin kollarını açarak dönüşünü yavaşlatmasına benzetildi. Araştırmacılar, bentik foraminiferlerin fosil kabuklarından elde edilen verilerle, milyonlarca yıl geriye giderek bu değişimi analiz etti. Liouville denklemleri ve PIDM (Fizik Bilgili Difüzyon Modeli) adı verilen yeni bir derin öğrenme yaklaşımıyla, deniz seviyesi değişimlerinin gün uzunluğuna etkisi matematiksel olarak hesaplandı. Elde edilen sonuçlar, gün uzunluğundaki artışın insan kaynaklı iklim değişikliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu gösterdi. Soja, "Bu hızlı gün uzunluğu artışı, modern iklim değişikliğinin Geç Pliyosen'den bu yana eşi benzeri görülmemiş bir hızda olduğunu ortaya koyuyor" diyerek insan etkisinin büyüklüğüne dikkat çekti.

Yeraltı suyu kullanımı ve buz erimesi: GPS ve uzay teknolojileri tehlikede

Bilim insanlarının ortaya koyduğu bir diğer kritik bulgu, yeraltı suyu çekiminin Dünya'nın dönüş kutbunu doğuya kaydırması oldu. Seul Ulusal Üniversitesi tarafından yürütülen 2023 tarihli ayrı bir çalışma, 1993-2010 yılları arasında tarımsal yeraltı suyu kullanımının dönüş kutbunu yaklaşık 80 santimetre doğuya kaydırdığını gösterdi. Bu kayma, gezegenin kütle dağılımında önemli bir değişikliğe yol açtı ve GPS sistemlerinin hassasiyetini doğrudan etkiledi. NASA'nın GRACE uydularından elde edilen verilerle yapılan analizlerde, yeraltı suyu azalışının kutup kaymasında iklimle ilgili en büyük etken olduğu kanıtlandı. Kiani Shahvandi ve Ki-Weon Seo, bu değişimin büyüklüğünü bir büyüklük-9.0 depreminin gezegen ölçeğindeki kuvvet yeniden düzenlemesine benzetti. GPS ve diğer küresel navigasyon sistemleri, Dünya'nın dönüş hızındaki küçük değişikliklerden bile doğrudan etkileniyor. UT1 (Evrensel Zaman 1) ile atomik saat arasındaki uyumun bozulması, konum doğruluğunda milimetrik hatalara yol açıyor. Uzay araçları için ise bu sapma, gezegenler arası mesafelerde yüzlerce metreye kadar büyüyebiliyor. Uluslararası Dünya Dönüşü ve Referans Sistemleri Servisi (IERS), bu değişimleri günlük olarak izleyip düzeltmeler sağlasa da, iklim değişikliğinin getirdiği öngörülemezlik mühendislik açısından yeni zorluklar yaratıyor. 2026'da yayımlanan araştırma, buz erimesinin ve yeraltı suyu kaybının, artık saniye uygulamalarında da değişikliklere yol açtığını ve zaman tutma sistemlerinde köklü güncellemeler gerektirebileceğini ortaya koydu.

Bilim insanları: Yüksek emisyon senaryosu dönüş hızını daha da yavaşlatacak

ETH Zürih ve Viyana Üniversitesi'nin çalışmasında geleceğe yönelik projeksiyonlar da yer aldı. Araştırmacılar, yüksek emisyon senaryolarında — yani fosil yakıt kullanımının sürdüğü ve küresel sıcaklıkların 3°C ile 5°C arasında arttığı durumlarda — gün uzunluğundaki değişimin 2080 yılına kadar 2.62 milisaniye/yüzyıl seviyesine çıkabileceğini belirledi. Bu oran, Ay'ın gelgit etkisinin Dünya'nın dönüşündeki rolünü ilk kez geride bırakacak. Düşük emisyonlu ve yüksek azaltım politikalarının izlenmesi halinde ise gün uzunluğundaki artış bugünkü seviyelere yakın kalıyor. Bu veriler, insanlığın iklim politikalarının gezegenin temel fiziksel parametrelerini nasıl etkilediğini gözler önüne seriyor. Araştırmacılar, yeraltı suyu azalması ve iklim değişikliğinin yol açtığı kütle yeniden dağılımı gibi faktörlerin, Dünya'nın dönüş hızında gelecekte daha da büyük değişimlere yol açabileceği uyarısında bulundu. Soja, "İnsan etkisi Dünya sisteminde o kadar derinleşti ki, artık gezegenin dönüşünü değiştirmeye başladık" diyerek, mevcut eğilimin ciddiyetine dikkat çekti. Bilim insanları, bu gelişmelerin GPS ve diğer uzay teknolojilerinde sürekli güncellemeler ve yeni mühendislik çözümleri gerektireceğini belirtti. Jeofizikçiler, zaman tutma topluluğunun ve uzay ajanslarının, artan öngörülemezliğe karşı daha esnek ve hassas sistemler geliştirmesi gerektiğini vurguladı.

GPS hassasiyeti ve uzay teknolojileri: Artan riskler ve yeni önlemler

Dünya dönüş hızı değişiklikleri, GPS ve uzay aracı sistemlerinin güvenilirliği açısından kritik öneme sahip. Gün uzunluğundaki milisaniyelik değişimler, GPS alıcılarının ve uzay araçlarının konumlama doğruluğunda ciddi sapmalara yol açabiliyor. Uluslararası Dünya Dönüşü ve Referans Sistemleri Servisi (IERS), bu değişimleri günlük olarak izleyip düzeltmeler sunsa da, iklim değişikliğine bağlı buz erimesi ve yeraltı suyu kaybı gibi faktörler, düzeltmelerin sıklığını ve karmaşıklığını artırıyor. Özellikle uzay araçlarının gezegenler arası navigasyonunda, Dünya üzerindeki 1 santimetrelik bir hata, hedeflenen rotadan yüzlerce metre sapmaya neden olabiliyor. GPS sistemlerinin bugüne kadar yılda iki kez saat değişiklikleri ve 1972'den bu yana 27 artık saniye ile başa çıkabildiği biliniyor. Ancak iklim değişikliğinin getirdiği öngörülemezlik, mühendislerin ve zaman tutma topluluğunun yeni çözümler geliştirmesini zorunlu kılıyor. 2022'de uluslararası metrologlar, artık saniye uygulamasının 2035'e kadar tamamen kaldırılması yönünde oy kullandı. Bilim insanları, ilerleyen yıllarda GPS ve zaman tutma sistemlerinde daha büyük ve seyrek ayarlamaların gündeme gelebileceğini öngörüyor.

Bilimsel yöntemler: Dünya'nın dönüşü ve kutup kayması nasıl ölçülüyor?

Dünya dönüş hızı ve kutup hareketlerindeki değişiklikler, ileri teknoloji ölçüm yöntemleriyle takip ediliyor. Modern bilim insanları, gün uzunluğundaki değişimleri Çok Uzun Bazlı Enterferometri (VLBI) tekniğiyle ölçüyor. Bu yöntem, uzak kuasarların radyo sinyallerinin Dünya'ya ulaşma zamanını analiz ederek, gezegenin dönüş hızını mikrosaniye hassasiyetinde belirlemeye olanak tanıyor. Kutup hareketleri ise, NASA'nın GRACE uyduları tarafından sağlanan yerçekimi alanı verileriyle doğrudan haritalanıyor. Yeraltı suyu çekimi ve buz erimesiyle ortaya çıkan kütle değişimleri, GRACE verileriyle kutup kaymasının matematiksel olarak modellenmesine imkan veriyor. Geçmişe dönük analizlerde ise, bentik foraminiferlerin fosil kabuklarındaki oksijen izotop oranları (δ¹⁸O), deniz seviyesi değişimlerinin ve dolayısıyla gün uzunluğundaki değişimlerin izlenmesini sağlıyor. ETH Zürih ve Viyana Üniversitesi'nin geliştirdiği PIDM algoritması, bu verilerdeki belirsizlikleri azaltarak, jeolojik zaman ölçeğinde gün uzunluğu tahminlerinin doğruluğunu artırıyor. Bilim insanları, bu teknolojik ilerlemeler sayesinde Dünya'nın dönüş hızındaki değişimleri her zamankinden daha hassas ve kapsamlı biçimde izleyebiliyor.

Sonuç: Dünya dönüş hızı değişimi ve insan etkisinin geleceği

ETH Zürih ve Viyana Üniversitesi'nin öncülüğünde yürütülen araştırmalar, insanlığın Dünya dönüş hızı üzerindeki etkisinin büyüklüğünü ve sonuçlarını çarpıcı biçimde ortaya koydu. Buz erimesi ve yeraltı suyu kullanımı nedeniyle gün uzunluğunda yaşanan artış, jeolojik kayıtlarda eşi benzeri görülmemiş bir düzeye ulaştı. Bu değişim, GPS sistemlerinden uzay aracı navigasyonuna kadar çok sayıda ileri teknoloji altyapısının hassasiyetini ve güvenilirliğini tehdit ediyor. Bilim insanları, iklim değişikliğiyle mücadelede atılacak adımların yalnızca çevre üzerinde değil, gezegenin temel fiziksel parametrelerinde de belirleyici olacağına dikkat çekiyor. Yüksek emisyon senaryolarında dönüş hızındaki yavaşlamanın daha da artacağı, düşük emisyon politikalarında ise bu etkinin sınırlı kalacağı öngörülüyor. Sonuç olarak, dünya dönüş hızı üzerindeki insan etkisinin önümüzdeki yıllarda daha da belirginleşmesi bekleniyor. Bilim insanları, bu gelişmelerin takip edilmesi ve GPS gibi kritik sistemlerin güncellenmesi için uluslararası iş birliğinin ve bilimsel araştırmaların sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor.

Bildiride ayrıca, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde daha sert karşılık verileceği uyarısında bulunuldu.

Trump'tan İsrail ve İran'a ateş açmayı durdurun çağrısı