Seri, saldırılarda Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı, Doğu-Batı boru hattı üzerindeki bir dizi pompa istasyonu ve bir finans merkezinin hedef alındığını ve bu noktalarda yangın çıktığını söyledi.

Abkayk kentinde Aramco tesisleri ile El-Mudaribe ve Ra's al-Arah bölgelerinde Suudi Arabistan birliklerinin hedef alındığı aktaran Seri, bu birlikler içinde çok sayıda ölü ve yaralı olduğunu iddia etti.

Yemen, İran destekli Husilerin Eylül 2014'te başkent Sana'yı ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.

Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, Mart 2015'ten bu yana uluslararası toplum tarafından tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.

Yemen'de hükümet güçleriyle Husiler arasındaki çatışmalar son dönemde artarken, İran destekli Husiler, kendilerine saldırı düzenlendiğini öne sürerek, Suudi Arabistan'ı balistik füze ve İHA'larla hedef alıyor.

Kazada 2 kişi yaralandı, bölgeye sağlık, jandarma, itfaiye ve Karayolları ekipleri sevk edildi.

Kaza nedeniyle otoyolun İstanbul yönü, bir süre ulaşıma kapanırken, çalışmaların ardından trafik tek şeritten verilmeye başlandı.

Öte yandan sürücüler, Abant Kavşağından D-100 kara yoluna yönlendirildi.

Kazada yaralanan 2 kişi, sağlık görevlilerince kentteki hastanelere kaldırıldı.

Kabulün ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın huzurunda, Elektrik Projelerinde İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı'nı imzaladıklarını kaydeden Bayraktar, şu ifadeleri kullandı:

"3 Şubat'ta Riyad'da imzaladığımız ve 21 Ekim'de yürürlüğe giren hükümetler arası anlaşmayla ACWA Power tarafından ülkemizde iki aşamada geliştirilecek toplam 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji projelerinin çerçevesini oluşturduk. İlk aşamayı oluşturan Sivas ve Karaman'daki toplam 2 bin megavatlık güneş enerjisi projelerinde kaydedilen ilerlemeden memnuniyet duyuyoruz. Bugün Antalya'da attığımız imzayla ikinci aşamada hedeflediğimiz 3 bin megavatlık ilave kapasitenin hayata geçirilmesine yönelik çalışmalarımızı ileri bir aşamaya taşıyoruz. Bu kapsamda, yüksek gerilim doğru akım iletim altyapısı ve batarya enerji depolama sistemleriyle desteklenen rüzgar enerjisi santrallerinin geliştirilmesini öngörüyoruz. Yenilenebilir enerji kapasitemizi artırırken şebeke altyapımızı güçlendirecek ve sistem esnekliğini geliştirecek bu yatırımlarla Suudi Arabistan ile stratejik enerji işbirliğimizi derinleştiriyoruz. Türkiye'nin enerji dönüşümüne ve yatırım ortamına duyulan güveni somut projelere dönüştürmeye devam edeceğiz."

Avrupa Yakası'nda, D-100 kara yolunda, Bahçelievler Ömür ve çevresinde, yan yoldaki çalışma nedeniyle uzun araç kuyrukları meydana geldi.

Yan yoldaki şerit daralması nedeniyle D-100 kara yolunda Bakırköy, Bahçelievler ve Cevizlibağ ile Haliç Köprüsü, Mecidiyeköy ve Şişli'de araçlar güçlükle ilerliyor.

Maslak, Beşiktaş, Kabataş, Meclis-i Mebusan Caddesi, Dolmabahçe Caddesi, Çırağan Caddesi ve Büyükdere Caddesi boyunca her iki yönde araç yoğunluğu yaşanıyor.

TEM Otoyolu'nun Esenler ve Bağcılar'a bağlantı yollarında, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü istikametine gidişte Hasdal-Seyrantepe bölgesinde araç yoğunluğu gözleniyor.

Kağıthane ve Beyoğlu çevresindeki bağlantı yollarında da trafik yer yer durma noktasına geldi.

TEM OTOYOLU'NA BAĞLANAN NOKTALARDA YOĞUNLUK

Anadolu Yakası'nda ise D-100 kara yolunda, Kadıköy, Ataşehir ve Maltepe'de, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ne giden Altunizade ile Kavacık çevresinde uzun araç kuyrukları oluştu.

Ataşehir ve Ümraniye'de TEM Otoyolu'na bağlanan noktalarda da araçlar güçlükle ilerliyor.

Paylaşılan son verilere göre; kent genelindeki yoğunluk yüzde 81'e kadar çıktı.

Araç geçişleri ise Edirne yönündeki yan yoldan sağlanacak.

Öte yandan Göztepe Köprüsü'nde yapılacak çalışmalar kapsamında, 14-22 Kasım tarihleri arasında D-100 kara yolunun her iki yöndeki sol şeritleri geçici olarak trafiğe kapatılacak.

İklim değişikliğiyle mücadelede ortak bir kavramsal çerçevenin geliştirilmesine katkı sunan sözlük, farklı diller arasında bilgi ve deneyim aktarımını kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Eser, bilim insanları, akademisyenler ve politika yapıcıların yanı sıra iklim değişikliği konusunda bilgi edinmek isteyen tüm kesimler için çok dilli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.

YEDİ DİLDE ORTAK BAŞVURU KAYNAĞI

Güncelleme çalışmaları, Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Avrupa Birliği Başkanlığının terim ve revizyon önerileri doğrultusunda yürütüldü.

İletilen öneriler terminolojik doğruluk, güncellik ve kullanım yaygınlığı bakımından değerlendirilirken mevcut içerik güncellendi ve sözlüğün kapsamı yeni terimlerle genişletildi. Yedi dildeki karşılıklar da ilgili dil uzmanlarınca gözden geçirildi.

İklim değişikliğini devletlerin yanı sıra toplumların ve bireylerin de ortak sorumluluk üstlenmesini gerektiren küresel bir mesele olarak ele alan yayın, çevresel sürdürülebilirlik konusunda ortak bilincin güçlenmesini destekliyor.

Güncellenmiş ikinci baskısıyla eser, dil engellerinin aşılmasına, uluslararası iş birliği ve karşılıklı anlayışın geliştirilmesine, iklim politikalarına ilişkin bilgi paylaşımının yaygınlaştırılmasına katkı sunmayı hedefliyor.

"İklim Değişikliği ile Mücadele Kavramları Sözlüğü"ne "yayinlar.iletisim.gov.tr/tr" adresinden erişilebiliyor.

Rus birliklerinin Ukrayna'da cephenin tüm yönlerinde ilerleme kaydettiği aktarılan açıklamada, "Kuzey Askeri Kuvvetleri birlikleri, aktif eylemleri sonucunda Sumi bölgesindeki Nikolskoye yerleşim yerini kurtardı." ifadesi kullanıldı.

"UKRAYNA'DA ENERJİ VE LOJİSTİK TESİSLERİ İLE GEMİYİ VURDUK"

Açıklamada, Rus ordusunun Ukrayna'nın enerji ve lojistik tesislerine ve gemilerine yönelik saldırıları sürdürdüğü belirtildi.

Saldırılar sonucunda, Çernigov bölgesinde askeri sanayi tesislerinin çalışmasını sağlayan 2 trafo merkezinin ve Kirovograd kentinde (Kropıvnıtski) bir lojistik merkezinin vurulduğu kaydedilen açıklamada, Karadeniz'de de silah taşıyan bir geminin hedef alındığı bildirildi.

Açıklamada, saldırılarda insansız hava araçlarının kullanıldığı bilgisi paylaşıldı.

Cabbarin, Netanyahu hükümetinde 2022'nin sonundan bu yana görev yapan aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'e işaret ederek, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından Ortak Liste'nin önceliğinin İsrail vatandaşı Filistinlilere "güvenlik ağı" sağlamak ve mevcut hükümetin devamını önlemek olduğunu ifade etti.

Seçmenlerine verdikleri en temel sözün onlar için bir güvenlik ağı oluşturmak olduğunu vurgulayan Cabbarin, şu ifadeleri kullandı:

"Arap beldelerinde tırmanan suç olaylarına, ev yıkımları ile Necef'teki köylerin tamamen yıkılması politikasına, kaynak tahsisindeki ayrımcılığa, ırkçılığa, ırkçı baskılara, polis şiddetine ve Arap toplumundaki ifade özgürlüğünün bastırılmasına karşı bir güvenlik ağı olacağız."

"NETANYAHU HÜKÜMETİNİN DEVAMINI ENGELLEYECEK BLOKE EDİCİ GÜÇ OLACAĞIZ"

Cabbarin, Arap seçmenlerin seçimlere yüksek katılım göstermesinin kendilerine siyasi bir değişim sağlama sorumluluğu yüklediğini belirterek, "Kitleler halinde sandığa giden seçmenimiz, netice almak üzere çaba gösterme sorumluluğunu da bizim omuzlarımıza yükledi." değerlendirmesinde bulundu.

Bugün en önemli sonucun Netanyahu, Ben-Gvir ve Smotrich hükümetini göndermek olduğunu kaydeden Cabbarin, "Her şeyden önce halkımız için bir güvenlik ağıyız ve aynı zamanda bu kötülük hükümetinin devamını engelleyecek bloke edici bir güç olacağız." şeklinde konuştu.

Ülkede 27 Ekim'de yapılan seçimlerde Ortak Liste 11 sandalye kazanırken, Mansur Abbas başkanlığındaki Birleşik Arap Listesi (Raam) 8 sandalye elde etmişti.

Her iki liste de Netanyahu iktidarına son verme hedefi doğrultusunda hükümeti kurma görevinin Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'a verilmesini desteklediklerini açıklasa da bu durum, muhtemel koalisyon hükümetinde yer alacakları anlamına gelmiyor.

Şüphelilerin yakalanması ve suç delillerinin ele geçirilmesi amacıyla Antalya merkezli 8 ilde 14 şüpheliye yönelik eş zamanlı operasyon düzenlendi. Operasyonda 11 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Firari durumdaki 3 şüpheli hakkında arama kararı çıkarılması için gerekli işlemlere başlandığı bildirildi.

Şüphelilerin adreslerinde yapılan aramalarda 19 cep telefonu, 17 SIM kart, 1 hafıza kartı, 5 dizüstü bilgisayar ve 1 tablet ele geçirildi.

Etkinlikte enerji dönüşümünün uygulanmasında ülkeler arası elektrik bağlantıları, dağıtım şebekelerinin geliştirilmesi ve iklim finansmanının rolü irdelendi.

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan'ın moderatörlüğünde düzenlenen etkinliğe Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) ve MED-TSO Genel Müdürü ve Başkan Yardımcısı Serhat Metin, COP30 İklim Yüksek Düzey Şampiyonu Dan Ioschpe, Eurelectric Genel Sekreteri Kristian Ruby, Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) Ortaklıklar Başkanı Zafer Samadov ve Dünya Bankası Grubu Küresel Enerji Direktörü Demetrios Papathanasiou katıldı.

Etkinlikte konuşan Metin, enerji dönüşümünde iletim şebekelerinin önemine işaret ederek, "İletim olmadan enerji dönüşümü olmaz. MED-TSO'da bu çalışmalar üzerinde çalışıyor, geleceği planlıyoruz." dedi.

Akdeniz bölgesinin rüzgar ve güneş enerjisi açısından büyük potansiyele sahip olduğunu belirten Metin, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonunda iletim sistemi operatörlerinin bazı zorluklarla karşılaştığını söyledi.

Metin, "Yenilenebilir enerji dönüşümünde tüm iletim sistemi operatörlerinin aşması gereken bazı zorluklar var. Bunlar arasında atalet (inertia) ve sistem kararlılığı sorunları bulunuyor." ifadelerini kullandı.

Enterkonneksiyon hatlarının sistem kararlılığı ve yedek kapasite sorunlarının aşılmasında önemli araçlardan olduğunu, enerji depolama sistemlerinin de bu konuda kullanılabilecek diğer çözümler arasında yer aldığını kaydeden Metin, bölgede yeni enterkonneksiyon projeleri üzerinde çalışıldığını dile getirdi.

DAĞITIM ŞEBEKELERİ ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNÜN MERKEZİNDE

COP30 İklim Yüksek Düzey Şampiyonu Ioschpe, COP31'de elektrikleşme gündeminin merkezine dağıtım şebekelerinin yerleştirilmesini önemli bulduklarını anlatarak, enerji dönüşümünün büyük bölümünün dağıtım seviyesinde gerçekleşeceğini ifade etti.

Ioschpe, şebekelerin planlanması, dijitalleşmesi, finansmana erişimi ve dayanıklılığının güçlendirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, "Dağıtım şebekelerini COP31'in küresel elektrikleşme girişimine dahil ederek odağı bu alanlara yönelttik." dedi.

ŞEBEKELERDE YATIRIM VE ESNEKLİK İHTİYACI ARTIYOR

Eurelectric Genel Sekreteri Ruby de Avrupa'da elektrik şebekelerine bağlı varlık sayısının hızla arttığını belirterek, bu durumun dağıtım şebekelerine yönelik yatırımların artırılmasını zorunlu kıldığını kaydetti.

Ruby, Almanya'da şebekeye bağlı 1 milyondan fazla varlık bulunduğunu, bu sayının gelecek 5 yılda ikiye veya üçe katlanabileceğini bildirdi.

Şebeke yatırımlarında mevcut yaklaşımın yeterli olmayacağını vurgulayan Ruby, "Gelecekte daha fazla elektrifikasyon olacağı için şimdiden ve kararlı biçimde yatırım yapmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.

Ruby ayrıca, izin süreçlerinin hızlandırılması ve şebekeye bağlantı başvurularının daha etkin yönetilmesi gerektiğini ifade etti.

IRENA Ortaklıklar Başkanı Samadov da yenilenebilir enerji kapasitesinin 3 katına çıkarılması hedefinde dağıtım şebekelerinin kritik rol oynadığını belirterek, yeni üretim kapasitesinin önemli bölümünün bu şebekelere bağlandığını söyledi.

Dağıtık üretimin şebekeler üzerinde ek yük oluşturduğuna dikkati çeken Samadov, "Yakın gelecekte enerji sisteminin esnekliğini 3 katına, 2050'ye kadar ise 10 katına çıkarmamız gerekiyor." dedi.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, GUTERRES İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) için Türkiye'de bulunan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştü.

Görüşmede, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş da yer aldı.

KABULDE BÖLGESEL VE KÜRESEL KONULAR ELE ALINDI

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklama göre; Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin COP31 Başkanlığını üstlenmesinden memnuniyet duyduğunu belirterek, başarılı bir konferans için gerekli hazırlıkların tamamlandığını ifade etti. Erdoğan, Türkiye'de gerçekleştirilecek toplantının iklim kaynaklı sorunların çözümü için yeni bir başlangıç noktası olmasını temenni ettiklerini kaydetti.

Görüşmede İran-ABD arasındaki anlaşmazlığa da değinen Erdoğan, gerilimin düşürülmesi ve sorunların uzlaşı ile diplomasi yoluyla çözülmesi için bölge ülkeleriyle birlikte çabalarını sürdürdüklerini belirtti.

Erdoğan, Ukrayna-Rusya Savaşı'nın sona erdirilmesi için de çalıştıklarını, yeni bir diyalog sürecine destek vermeye hazır olduklarını ifade etti.

Ayrıca görüşmede, Gazze, Kıbrıs ve Libya'daki son durumu da değerlendirildi.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN SUUDİ ARABİSTAN ENERJİ BAKANI ABDULAZİZ BİN SELMAN AL-SUUD'U KABUL ETTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP31 kapsamında Antalya'da Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Salman Al Saud ile bir araya geldi.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ile Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan da yer aldı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN ETİYOPYA BAŞBAKANI ABİY AHMED'İ KABUL ETTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'i kabul etti.

Kabulde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da yer aldı.

CUMHURBAŞKANI'DAN "KARARLILIKLA SÜRDÜRECEĞİZ" MESAJI

İletişim Başkanlığı görüşmeye ilişkin detayları şu şekilde paylaştı:

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, #COP31 Liderler Zirvesi için Antalya'da bulunan Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed Ali'yi kabul etti.

Kabulde Türkiye-Etiyopya ikili ilişkileri ile bölgesel konular ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Etiyopya'nın ticaret ve yatırımlar başta olmak üzere birçok alanda iş birliğini ilerletmesi için adımlar atmayı sürdüreceğimizi ifade etti.

Cumhurbaşkanımız Etiyopya'nın bölgesinde huzur ve istikrar için Türkiye'nin desteğinin devam edeceğini de belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin ardından COP32'ye ev sahipliği yapacak olmaları nedeniyle Etiyopya Başbakanı'nı tebrik etti.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN BREZİLYA DEVLET BAŞKANI SILVA İLE GÖRÜŞTÜ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, COP31 kapsamında Brezilya Devlet Başkanı Lula Da Silva ile görüştü.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da yer aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Brezilya'nın gelecek yıl diplomatik ilişkilerinin tesisinin 100. yılını idrak edeceğini, yeni dönemde iki ülke arasındaki iş birliğinin seviyesini artıran, ticaret ve savunma sanayii başta olmak üzere birçok alanda ilişkileri geliştiren adımlar atmayı sürdüreceklerini belirtti.

Erdoğan, uluslararası meselelerde iki ülkenin de barışı öne çıkaran yaklaşım sergilediğini, dayanışmanın devam etmesinin önemli olduğunu ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, COP30 Başkanlığı sürecinde Brezilya'nın iklim müzakerelerinde katettiği mesafeyi Türkiye olarak ileriye taşımayı hedeflediğini, COP31'i alınan kararların uygulamaya geçirilmesine odaklanan bir konferans olarak tasarladıklarını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'yı seçim başarısından dolayı da tebrik etti.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, BANGLADEŞ BAŞBAKANI RAHMAN'I KABUL ETTİ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da, Bangladeş Başbakanı Tarique Rahman'ı kabul etti.

The fossil, discovered near Yakakoy village in 1989 and preserved at the Burdur Natural History Museum, belongs to Homotherium latidens, an extinct species of large predatory cat.

A research team led by Alper Yener Yavuz, an associate professor of anthropology at Burdur Mehmet Akif Ersoy University, began examining the fossil in 2023.

Geological and anthropological analyses revealed that the specimen, which has a largely intact jaw, is the most complete saber-toothed cat fossil identified in Anatolia, the Asian part of modern-day Türkiye, Yavuz told Anadolu.

The researchers dated the fossil to approximately 2.5 million years ago using geological and faunal dating methods.

The animal stood about 1.2 meters (4 feet) tall at the shoulder and measured roughly 2 meters (6.6 feet) from head to tail, making it slightly smaller than a modern lion but larger than a jaguar, Yavuz said.

Unlike ambush predators, the species was adapted for pursuing prey, with a wider nasal cavity that allowed it to take in oxygen more efficiently while running, he explained.

"Including our study, only four specimens of this kind are known in Türkiye so far," Yavuz said.

Researchers now plan further field surveys in Burdur and neighboring Isparta province to uncover more evidence of the region's prehistoric past.

Şebekelerin frekansında her 60 saniyede bir küçük bir değişim meydana geliyor. Dalgalanma azaldıktan sonra tam bir dakika içinde yeniden ortaya çıkıyor.

Üstelik aynı durum yalnızca tek bir şebekede görülmüyor. Dünyanın farklı bölgelerinde, fiziksel olarak birbirinden izole çok sayıda elektrik şebekesinin aynı örüntüyü sergilediği belirlendi.

On yılı aşkın süredir yıldan yıla devam eden bu olağanüstü hassasiyet, olayın tesadüf olmadığını düşündürdü. Buna rağmen gizem uzun süre çözülemedi. Bilim insanları şimdi yanıtı bulduklarını düşünüyor ve açıklama şaşırtıcı derecede sıradan bir işleme dayanıyor.

Gizemli dalgalanmanın kaynağı yedek sistemler

Hastaneler, veri merkezleri ve araştırma tesisleri gibi yerlerde kullanılan bazı kesintisiz güç kaynakları, her dakika rutin akü kontrolleri gerçekleştiriyor. Bu kontroller elektrik talebinde küçük ancak ölçülebilir artışlar oluşturuyor.

Almanya'daki University of Cologne'da görev yapan fizikçi Dirk Witthaut liderliğindeki ekip, Nature Energy'de yayımlanan makalede, "Çok sayıda cihaz uyum içinde hareket ettiğinde, zararsız kontrol rutinleri bile sistemik açıdan önem kazanabilir" diye yazdı.

Araştırmacılar, "İstenmeyen senkronizasyon, büyük ölçekli siber-fiziksel enerji sistemlerinde tekrarlayan ve potansiyel olarak büyüyen salınımlı davranışlar meydana getirebilir" ifadelerini kullandı.

Elektrik şebekeleri sürekli bir dengeleme süreci yürütüyor. Herhangi bir anda üretilen elektrik enerjisi miktarının tüketilen miktarla yakından eşleşmesi gerekiyor.

Britain'de bu dengenin yol açabileceği zorlukların en bilinen örneklerinden biri "TV pickup" olarak adlandırılıyor. Bu ifade, televizyon programlarındaki reklam aralarında çok sayıda kişinin aynı anda çay yapmak için elektrikli su ısıtıcılarını çalıştırmasıyla talepte yaşanan artışı tanımlıyor.

Şebeke operatörleri bu artışı öngörmeyi öğrendi ve dijital yayın platformlarının yaygınlaşmasıyla sorun daha az önem taşıyan bir hâle geldi. Ancak kraliyet ailesiyle ilgili programlar ve futbol maçları gibi ülke çapında ilgi gören yayınlar sırasında hâlâ çok büyük bir talep oluşabiliyor.

Talep ve arz arasındaki değişimler, şebekeden akan alternatif akımın frekansını etkiliyor. Bu frekans, dünyanın neresinde yaşandığına bağlı olarak genellikle 50 veya 60 hertz oluyor. Talep arzı aştığında frekans düşüyor, arz talebi aştığında ise yükseliyor.

Bu dalgalanmalar genellikle küçük ve düzensiz seyrediyor. Şebeke operatörleri de sistemi dengede tutmak için sürekli çalışıyor. Ancak 60 saniyede bir olağanüstü bir hassasiyetle tekrarlanan bir dalgalanmanın, birbirine bağlı olmayan ve 5 kıtaya yayılan şebekelerde görülmesi farklı bir sorun oluşturuyor.

İpuçları 2014 yılına uzanıyor

Bu olguya ilişkin ilk ipuçları en azından 2014'e kadar uzanıyor. Araştırmacılar o yıl Scandinavia'da şebeke frekansında dakika ölçeğinde alışılmadık dalgalanmalar tespit etti.

Bu tür salınımlar hidroelektrik sistemlerle ilişkilendirildi. Ancak benzer örüntüler continental Europe, Britain, Australia ve the United States'teki elektrik şebekelerinde de görüldü.

Dalgalanmalar küçüktü ancak fiziksel olarak izole sistemler de dahil olmak üzere, boyutları ve yapıları büyük farklılık gösteren şebekelerde olağanüstü bir hassasiyetle tekrarlanıyordu. Ayrıca dikkat çekici biçimde kalıcıydı. Hidroelektrik sistemler tek başına bu gizemli nabzı açıklayamıyordu.

Witthaut ve meslektaşları, sorunu çözmek için Almanya'daki Forschungszentrum Jülich araştırma kampüsündeki binalardan alınan yüksek çözünürlüklü elektrik ölçümlerini analiz etti.

60 saniyelik örüntü, tümünde kesintisiz güç kaynakları bulunan dört binada ortaya çıktı. Ölçüm yapılan ve bu sistemlerin bulunmadığı binaların hiçbirinde aynı örüntü görülmedi.

Araştırmacılar elektrik sinyallerini daha yakından incelediğinde, tam bir dakikalık aralıklarla akülerden gelen küçük akım patlamalarını tespit etti. Bu dalgalanmaları bir binanın elektrik sistemi boyunca, kamuya ait yüksek gerilim şebekesiyle bağlantı noktasına kadar izlemeyi başardılar.

Üretici daha sonra kaynağı doğruladı. Sinyaller, sistemlerin yönetim yazılımı tarafından otomatik olarak gerçekleştirilen rutin akü öz testlerinden kaynaklanıyordu.

Bağımsız sistemleri aynı saatler senkronize ediyor

Farklı binalardaki ve hatta farklı ülkelerdeki ekipmanların aynı işlemi aynı anda yapmasının nedeninin saatlerde yattığı görüldü. Dijital cihazlar, harici zaman sinyallerini kullanarak kendi iç saatlerini senkronize edebiliyor.

Bu senkronizasyon, bağımsız çalışan sistemlerin programlanmış görevlerini aynı anda gerçekleştirmesine yol açabiliyor. Tek tek ele alındığında küçük olan bu kontroller, yeterli sayıda cihaz eş zamanlı çalıştığında tüm elektrik şebekesi genelinde ölçülebilir bir talep oluşturabiliyor.

Aynı mekanizmanın başka yerlerde de geçerli olduğunu doğrulamak için açıklamanın farklı sistemlerde test edilmesi gerekiyor. Buna rağmen bulgu, uzun süredir çözülemeyen gizeme tatmin edici bir çözüm sunuyor ve daha dayanıklı elektrik şebekeleri tasarlanmasına yardımcı olabilir.

Dalgalanmalar şu anda şebeke istikrarı açısından acil bir tehdit oluşturmuyor. Araştırmacılara göre değişimler görece küçük ve genlikleri genellikle yalnızca birkaç milihertz düzeyinde kalıyor.

Ancak elektrik şebekeleri dijital olarak kontrol edilen ekipmanlara daha fazla bağımlı hâle geliyor. Witthaut ve meslektaşları, bu nedenle sorunun gelecekte büyüyebileceği uyarısında bulundu.

Akü depolama sistemleri, veri merkezleri ve internete bağlı cihazlar hızla yaygınlaşıyor. Bu ekipmanlar şebekeye daha fazla senkronize elektrik talebi ekleyebilir.

Dalgalanmalar küçük olsa da şebekenin kendi dinamikleri tarafından büyütülebilir ve hidroelektrik türbinler gibi ekipmanlarda yıpranmaya katkıda bulunabilir.

Yazılım güncellemesi dakikalık yığılmayı azaltabilir

Özellikle büyük aküler ve yedek sistemler açısından çözüm görece basit olabilir. Üreticiler, binlerce cihazın aynı görevi aynı anda yerine getirmesini önlemek için yazılım programlarına küçük zaman farklılıkları ekleyebilir.

Araştırmacılar, "Sonuçlarımız, tutarlı siber-fiziksel salınımların doğrudan kaynağında, iyileştirilmiş kontrol tasarımı yoluyla azaltılabileceğini gösteriyor" diye yazdı.

Araştırmacılar, tespit ettikleri sistemlerden birinin üreticisiyle iletişime geçti. Şirket de sistem kontrollerindeki katı periyodikliği gevşeten bir yazılım güncellemesi yayımladı.

Bu gelişmeyle birlikte gizemli dalgalanmanın kaynağına ilişkin açıklama ortaya çıktı. Araştırmacıların esprili ifadesiyle, artık herkes rahatlayıp güzel bir fincan çay içebilir; ancak su ısıtıcılarını sırayla çalıştırmak gerekiyor.

University of Copenhagen'dan Stina Börchers ve Christoffer Clemmensen'in öncülük ettiği yeni derleme, GLP-1 kilo verme ilaçlarının beyin sağlığı üzerindeki olası etkilerini ve bu konuda yaklaşık 200 klinik öncesi çalışmayla yürütülen büyük klinik araştırmaların sonuçlarını inceledi.

Kısa yanıt, bu ilaçların bilişsel fayda sağlayabileceği yönünde. Ancak bu etkinin nasıl ortaya çıktığı ve gerçekten var olup olmadığı henüz kesinleşmedi.

Gözlemsel çalışmalar umut veriyor

Nüfus düzeyindeki araştırmalar, GLP-1 reseptör agonistleri kullanan tip 2 diyabet hastalarında demans oranlarının diğer kan şekeri düşürücü tedavileri alanlara göre daha düşük olduğunu gösteriyor.

REWIND çalışması, dulaglutide kullananlarda belirgin bilişsel gerileme riskinin yüzde 14 daha düşük olduğuna işaret etti. Ancak biliş, bu çalışmada keşifsel bir sonuç ölçütüydü ve yüzde 14'lük azalma, katılımcıların başlangıçtaki bilişsel puanlarına yönelik sonradan yapılan bir düzeltmenin ardından ortaya çıktı.

Toplam 7.732 tip 2 diyabetli yetişkinin yer aldığı beş randomize klinik çalışmanın verilerini birleştiren meta-analiz ise genel bilişsel performansta belirgin bir iyileşme göstermedi.

Bu nedenle gözlemsel bulgular umut verici olsa da randomize çalışmalar bilişsel açıdan net bir fayda ortaya koymadı.

Alzheimer çalışmalarında belirgin fayda görülmedi

En büyük hayal kırıklıkları Alzheimer araştırmalarında yaşandı. ELAD çalışması, hafif ila orta derecede Alzheimer hastalığı bulunan 204 kişide liraglutide'i bir yıl boyunca test etti.

Çalışma, beyindeki glikoz metabolizmasını ölçen birincil sonuç ölçütünde başarı sağlayamadı. Bazı MRI ölçümleri ve ikincil bir bilişsel sonuç liraglutide lehineydi ancak günlük işlevler ile genel klinik şiddet ölçümlerinde anlamlı fayda görülmedi.

EVOKE ve EVOKE+ çalışmaları daha büyük kapsamlıydı. Faz 3 çalışmalarına hafif bilişsel bozukluğu veya erken evre Alzheimer hastalığı bulunan 3.808 kişi katıldı.

Katılımcılar, hedef dozu günde 14 mg olan oral semaglutide veya plasebo almak üzere iki gruba ayrıldı ve iki yıl boyunca izlendi.

Semaglutide, Clinical Dementia Rating ölçeğindeki gerilemeyi yavaşlatmadı ve günlük işlevlerde de iyileşme sağlamadı. Bununla birlikte beyin omurilik sıvısındaki fosforile tau ve nörogranin düzeylerinde yaklaşık yüzde 10 azalma görüldü.

Ancak biyobelirteçlerdeki değişim, tek başına hastalığın seyrinin değiştiğini gösteren bir kanıt sayılmıyor.

İlaçların beyne nasıl ulaştığı belirsiz

GLP-1 reseptörleri, biliş üzerinde etkili olması beklenen hipokampus, amigdala, prefrontal korteks ve substantia nigra gibi beyin bölgelerinde bulunuyor.

Klinik öncesi çalışmalar, CREB ve BDNF yolakları üzerinden sinaptik plastisite ve nörotrofik sinyalleşme üzerinde etkiler görüldüğünü ortaya koyuyor. Bu sonuçlar, ilaçların beyin üzerinde etkili olabileceğine dair biyolojik bir temel sunuyor.

Ancak GLP-1 ilaçları büyük peptit moleküllerinden oluşuyor ve kan-beyin bariyerini kolayca geçemiyor. Kanıtların çoğu, ilaçların kılcal damarların doğal olarak daha geçirgen olduğu sirkumventriküler organlara ve beyin sapının bazı bölümlerine ulaştığını gösteriyor.

Bu ilaçların hipokampusa farmakolojik açıdan anlamlı yoğunluklarda ulaşıp ulaşmadığı ise bileşiğe, türe, doza ve kullanılan tespit yöntemine göre değişiyor. Bu konuda kesin bir yanıt bulunmuyor.

Bilişsel fayda metabolik iyileşmeden kaynaklanabilir

GLP-1 ilaçlarının bilişsel etkileri, doğrudan beyin üzerindeki sonuçlardan çok daha iyi metabolik sağlığın dolaylı bir sonucu olabilir.

Daha iyi kan şekeri kontrolü, düşük inflamasyon, daha sağlıklı damarlar ve daha iyi uyku, beyin işlevine dolaylı olarak katkı sağlayabilir. Semaglutide, SELECT çalışmasında kalp damar olaylarını yüzde 20, FLOW çalışmasında önemli böbrek sonuçlarını yüzde 24 azalttı.

Tirzepatide ise SURMOUNT-OSA çalışmalarında obstrüktif uyku apnesini belirgin biçimde iyileştirdi. Bu değişimlerin her biri beyin sağlığına dolaylı fayda sağlayabilir.

Stina Börchers, özellikle tedavi bilişsel sorunlar yerleşmeden önce başlarsa, bu ilaçların obezite veya diyabeti olan kişilerin bilişsel yetilerini korumaya yardımcı olup olamayacağının araştırılması gerektiğini söyledi. Börchers, hangi hastaların fayda görebileceğinin belirlenmesinin de önemli olduğunu belirtti.

Obezite ve Alzheimer aynı süreç değil

Obezite ve diyabet dikkat, planlama ve işlemleme hızını etkileyebilir. Alzheimer hastalığı ise çoğunlukla erken dönemlerde olayları ve deneyimleri hatırlama becerisini etkiler.

Bu örüntüler birbirine benzeyebilse de altta yatan nedenler ve tedaviye verilen yanıtlar farklı olabilir. Metabolik sendromu olan bir kişide yürütücü işlevleri iyileştiren bir ilacın, amiloid plakları bulunan bir kişide hafızayı koruması gerekmiyor.

Kan şekeri ile biliş arasındaki ilişki de iki yönlü işliyor. Hipoglisemi düşünme becerisini zedelerken bilişsel bozukluk, tehlikeli kan şekeri düşüşlerini daha olası hâle getirebiliyor. Bu döngüde neden ve sonucu birbirinden ayırmak zorlaşıyor.

Yaşlı hastalarda yan etkiler izlenmeli

Hızlı kilo kaybı kas kütlesini azaltarak kırılgan durumdaki yaşlı yetişkinlerde güçsüzlüğü artırabilir. Tedavi, dehidrasyona, yetersiz beslenmeye ve protein alımının azalmasına da yol açabilir.

İnkretin temelli tedavilerde yorgunluk, plaseboya göre daha sık görülüyor. Kırılganlığa ilerleyen kişilerde bu yan etkiler, metabolik iyileşmelerin sağlayabileceği bilişsel faydayı ortadan kaldırabilir.

Derleme, bilişin yanı sıra vücut kompozisyonunu, beslenme durumunu ve tedavinin tolere edilebilirliğini izleyen çalışmalar yapılması çağrısında bulunuyor.

Daha yeni ilaçlar yeni araştırma alanları açıyor

Daha yeni tedaviler, GLP-1 aktivitesini GIP, glukagon veya amilin yolakları üzerindeki etkilerle birleştiriyor. Farklı kombinasyonlar beyin işlevi üzerinde farklı sonuçlar doğurabilir.

GIPR agonizmi ve antagonizmi, birbirinin karşıtı olmaktan çok farklı beyin mekanizmalarını etkinleştiriyor gibi görünüyor. Beyne geçebilen peptitler ve küçük moleküllü agonistler de gelecekte kan-beyin bariyeri sorununu aşabilir.

OxSENSE çalışması, semaglutide'in sağlıklı yetişkinlerde ödül duyarlılığı, hafıza ve duygusal işlemleme üzerindeki akut etkilerini test ediyor.

Christoffer Clemmensen, obezite ilaçlarının giderek daha gelişmiş hâle geldiğini ve metabolik düzenlemenin beyin işlevini nasıl etkilediğini anlamak için yeni fırsatlar sunduğunu söyledi.

Clemmensen, ilaçların beyin üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerinin birbirinden ayrılmasıyla bilişsel işlevi korumaya özel tedavilerin geliştirilebileceğini belirtti.

Canlılardaki moleküllerin çoğu, aynı parçaların farklı biçimde dizilmesiyle oluşan iki versiyonda bulunuyor. Sol ve sağ ellerin aynı parçalardan oluşmasına rağmen birbirinin eldivenine uymaması gibi bu moleküller de birbirlerinin ayna görüntüsünü oluşturuyor.

Dünya'daki yaşam, proteinlerini büyük ölçüde bu iki biçimden yalnızca birini kullanarak oluşturuyor. Japonya'daki araştırmacıların öncülük ettiği ekip, iki moleküler biçimi yalnızca elektrik akımı kullanarak ayırmayı başardı.

Sensör, gelecekte küçük bir uzay aracı cihazının başka bir dünyadan alınan örneklerdeki bu asimetrik karışımı incelemesine yardımcı olabilir. Ekip, sensörü bir meteoritten ve çöl toprağından alınan özütlerde de test etti. Sistem genel örüntüyü yakaladı ancak birçok ayrıntıyı gözden kaçırdı.

Osaka Üniversitesi'nden Takahito Ohshiro ve Masateru Taniguchi, çalışmaya Georgia Tech, NASA Goddard, MIT ve Chicago Üniversitesi'ndeki meslektaşlarıyla birlikte öncülük etti. Çalışmanın tüm aşamaları laboratuvarda gerçekleşti ve henüz uçuşa uygun bir cihaz bulunmuyor.

Dünya'daki yaşam L formunu tercih ediyor

Proteinleri oluşturan amino asitler çoğunlukla ayna görüntüsü olan iki biçimde bulunuyor. Bilim insanları bu biçimleri L ve D olarak adlandırıyor. Yaşam olmadan gerçekleşen kimyasal süreçler, iki formu eşit miktarlarda üretme eğilimindeyken canlılar büyük ölçüde L formunu tercih ediyor.

Bu nedenle tek bir forma yönelik güçlü eğilim, biyolojinin olası işareti sayılabilir. Bazı araştırmacılar, çeşitli amino asitlerde yüzde 20'yi aşan fazlalığın yaşamın varlığına işaret eden eşik olabileceğini öne sürdü.

Meteorların geçmişte böyle bir eğilim taşıdığı düşünülüyordu ancak bu sonuçlar artık genel olarak Dünya kaynaklı kirlenmeye bağlanıyor. Ryugu ve Bennu asteroitlerinden getirilen örneklerde kabaca eşit karışımlar görüldü.

Taniguchi, Earth.com'a verdiği röportajda ölçümün gösterebilecekleri konusunda temkinli konuştu. "Önemli olan, kiralitenin tek başına yaşamın kanıtı olarak görülmemesi gerektiğidir" dedi.

Taniguchi, "Moleküler kimlik, bolluk, kimyasal bağlam ve diğer biyolojik imzalarla birleştirildiğinde çok daha güçlü hale gelir" ifadelerini kullandı.

Elektrikli sensör molekülleri tek tek ölçüyor

Sensör, kopana kadar gerilen ince bir altın telden oluşuyor. Tel kırıldığında iki uç, bir metrenin yarım milyarda birinden biraz daha fazla uzaklıkta kalıyor. Bu mesafe, insan saçından 100 bin kereden fazla daha dar.

Küçük bir voltaj, aralıktan zayıf bir akım geçiriyor. Bir amino asit aralığa girdiğinde akım, saniyenin birkaç binde biri boyunca yükseliyor ve ardından yeniden düşüyor.

Her yükseliş farklı bir şekil oluşturuyor. Aynı amino asidin L ve D formları da birbirinden biraz farklı sinyaller bırakıyor. Binlerce sivri sinyalle eğitilen makine öğrenimi programı, bu sinyalleri sınıflandırmayı öğrendi.

Taniguchi, "Büyük bir molekül topluluğundan alınan yalnızca ortalama bir sinyali ölçmüyoruz" dedi.

Ayna görüntüsü olan iki moleküler biçimi ayıran standart laboratuvar yöntemleri ışığa veya kimyasal reaktiflere dayanıyor. Elektrikli yaklaşım ise bunların hiçbirine ihtiyaç duymuyor. Taniguchi, uzay aracı cihazlarının küçük, dayanıklı, hassas ve enerji tasarruflu olması gerektiğini, optik sistemlerin çıkarılmasının bu hedefe katkı sağlayabileceğini belirtti.

Tekli sinyaller iki amino asit formunu ayırdı

Ekip, her iki biçimde de bulunan 19 amino asidi test etti. Program, tek bir sinyale dayanarak doğru biçimi ortalama yaklaşık yüzde 88 oranında belirledi. En zor çift olan glutaminde başarı yüzde 78, en kolay olan izolösinde yüzde 97 oldu.

Tek bir sinyal kesin sonuç için zayıf bir temel oluşturuyor ancak beş dakikalık çalışma yüzlerce sinyal topluyor. Ekibin hesaplamasına göre her sinyalde yüzde 90 doğruluk sağlayan bir program, 16 sinyalden sonra yüzde 99,9 doğruluğa ulaşabilir.

Daha zor bir testte programdan, olası 39 biçimin tamamı arasından hem amino asidi hem de onun el yönünü adlandırması istendi. Program yaklaşık yarı oranında doğru sonuç verdi. Bu oran, rastgele tahminde beklenen 39'da 1 sonucundan çok daha iyi.

Karışımlarda sonuç almak daha zor oldu. Dört veya beş amino asit içeren test çözeltilerinde hesaplanan oranların bazıları gerçek değerlere yaklaştı. Ancak bir sonuçta sapma yüzde 56'ya ulaştı.

Gerçek örneklerde sonuçlar kısmen örtüştü

Ekip daha sonra gerçek örnekleri inceledi. Smithsonian'ın sağladığı bir Murchison meteoriti parçasından elde edilen özütler test edildi. Ayrıca Mars benzeri bir ortam olan Şili'deki Atacama Çölü'nün iki bölgesinden alınan topraklar da incelendi. Karşılaştırma için aynı özütler standart bir laboratuvar cihazıyla analiz edildi.

Program yalnızca güven duyduğu sinyalleri saydı ve özüt içermeyen boş örnekten gelen sinyallerin yaklaşık yüzde 93'ünü reddetti.

Her iki yöntem de meteoritteki en yaygın amino asidin glisin olduğunu belirledi. Sensör glisin oranını yüzde 48, standart cihaz ise yüzde 63 olarak hesapladı.

Diğer sonuçlar farklılaştı. Sensör, serinin meteoritteki amino asitlerin yaklaşık yüzde 12'sini oluşturduğunu belirledi. Standart yöntemde bu oran yüzde 1'in oldukça altındaydı. Sensör ayrıca iki çöl toprağı örneğinde de glutamik asit tespit edemedi.

El yönü bakımından sensör, meteoritteki aspartik asit konusunda standart yöntemle örtüştü ancak alanin ve valin konusunda aynı sonucu vermedi.

Taniguchi, Earth.com'a yaptığı açıklamada, "Bu anlamda gerçek örnekler yalnızca teknolojinin bir gösterimi değil, aynı zamanda mevcut sınırlarının da önemli bir testiydi" dedi.

Uçuşa uygun cihaz için yeni çalışmalar gerekiyor

Yazarlar, yöntemin eksiksiz bir kimyasal envanter çıkarmaktan çok bilinen moleküllerden oluşan kısa bir listeyi incelemeye uygun olduğunu belirtti. Sistem, henüz eğitilmediği bir molekülü tanıyamıyor. Karmaşık doğal örnekler de ölçümleri bulanıklaştıran arka plan sinyalleri ekliyor.

Taniguchi, uçuşa uygun bir versiyonun miktarları daha doğru ölçmesi, tanınmayan molekülleri işaretlemesi, kendi örneklerini hazırlaması ve Dünya kaynaklı kirlenmeyi dışarıda tutması gerektiğini söyledi.

Bu cihazın ayrıca titreşimlere, radyasyona ve sıcaklık değişimlerine dayanabilecek küçültülmüş elektronik sistemlere ihtiyacı olacak.

Taniguchi, "Nihayetinde örnek hazırlama, tek moleküllü elektriksel tespit ve yapay zekâ tabanlı moleküler tanımlamanın tek bir sistem olarak çalıştığı kompakt bir cihaz tasavvur ediyoruz" dedi.

Sensörün temiz bir laboratuvar tezgâhından uzakta, Mars'tan, buzlu bir uydudan veya asteroitten alınan örneklerde çalışıp çalışamayacağını yalnızca çalışan bir prototip gösterebilir.

Bitkisel süt seçerken etiketi kontrol edin

Bitkisel sütün kan şekerine etkisi; karbonhidrat miktarına, genel besin profiline, ilave şeker içerip içermediğine ve diğer özelliklerine göre değişir. Aynı türdeki ürünler arasında bile kan şekeri ve beslenme üzerindeki etkiler farklı olabilir.

Şekersiz ürünleri tercih edin. Aromasız çeşitlerin vanilya veya çikolata aromalı ürünlere göre ilave şeker içerme ihtimali daha düşük olabilir. Ancak aromasız ürünler de tatlandırılmış olabilir. Bu nedenle aromalı olup olmadığına bakmadan şekersiz ürünleri seçin veya porsiyon başına 10 gramdan az şeker içeren ürünleri hedefleyin.

Karbonhidrat miktarını da kontrol edin. Pirinç ve yulaf sütü gibi bazı çeşitler diğerlerine göre daha fazla karbonhidrat içerebilir ve kan şekerini daha fazla etkileyebilir. Ürünün Besin Değerleri etiketini dikkatle okumak önemlidir.

Protein ve sağlıklı yağ oranı daha yüksek ürünler, şekerin kan dolaşımına geçiş hızını etkileyebilir. Şeker oranı yüksek, protein ve yağ oranı düşük bir ürün kan şekerini daha hızlı yükseltebilir. Kenevir sütü gibi bazı bitkisel sütler ise düşük karbonhidrat ve şeker içeriğinin yanında protein ve yağ da sağlar.

Porsiyon miktarını göz önünde bulundurun. Yulaf sütünü içmek, gevrekle tüketmek, kahveye eklemek veya yemek pişirmede kullanmak gibi farklı tüketim biçimleri, alınan karbonhidratın toplamını artırabilir. Bu miktar, kan şekerini takip eden kişilerin hesabına katması gereken düzeye ulaşabilir.

Bitkisel sütlerin besin değerleri

Ürüne göre ayrıntılar değişse de aşağıdaki değerler, şekersiz bitkisel sütlerin bir fincan başına genelleştirilmiş besin bilgilerini gösterir.

Yulaf sütü: 110 kalori, 1,6 gram protein, 13,1 gram karbonhidrat, 5 gram şeker ve 1,2 gram lif.

Şekersiz badem sütü: 39 kalori, 1 gram protein, 3,4 gram karbonhidrat, 2,1 gram şeker ve 0,5 gram lif.

Şekersiz soya sütü: 93 kalori, 8,7 gram protein, 3,2 gram karbonhidrat, 1,4 gram şeker ve 0 gram lif.

Hindistan cevizi sütü: 76 kalori, 0,5 gram protein, 7,1 gram karbonhidrat, 6,1 gram şeker ve 0 gram lif.

Pirinç sütü: 115 kalori, 0,7 gram protein, 22,4 gram karbonhidrat, 13 gram şeker ve 0,7 gram lif.

Bitkisel süt ile inek sütü arasındaki fark

Bitkisel sütler kan şekerini süt ürünlerinden elde edilen sütten farklı şekilde etkileyebilir. Bu nedenle bitkisel sütü süt ürünü yerine kullanırken iki ürünü kan şekeri açısından tamamen birbirinin yerine geçebilecek seçenekler olarak değerlendirmemek gerekir.

Bitkisel sütlerdeki şekerler genellikle serbest şeker kabul edilirken süt ürünlerinden elde edilen sütteki şekerler bu kapsamda değerlendirilmez. Bunun nedenlerinden biri, bitkisel sütlerde bulunan glikoz, sukroz ve maltoz gibi bazı başlıca şekerlerin, süt ürünlerinden elde edilen sütteki temel şeker olan laktoza göre daha yüksek glisemik indeks değerine sahip olmasıdır.

Bitkisel süt tüketirken nelere dikkat edilmeli

Bitkisel sütler, antinutrient bileşikler içerebildikleri için minerallerin ve vitaminlerin biyoyararlanımı açısından süt ürünlerinden elde edilen süte göre daha düşük olabilir. Ürünü tüketmeden önce iyice çalkalamak önemlidir; çünkü vitamin ve mineralleri içeren tortu dibe çökebilir.

Kalsiyum veya D vitaminiyle zenginleştirilmemiş bitkisel sütleri tüketiyorsanız kemik sağlığını desteklemek için bu besin öğelerini başka kaynaklardan aldığınızdan emin olun.

Sağlıklı böbrekler her gün bir muzu genellikle kaldırabilir

Vücudun sinir sinyallerini iletmesi ve kasların kasılıp gevşemesi için potasyuma ihtiyacı vardır. Muz, bu mineral açısından zengin bir besindir. Orta boy bir muz yaklaşık 422 miligram potasyum içerir ve tüketildikten sonra potasyumun yaklaşık yüzde 90'ı kan dolaşımına emilir.

Böbrekler, potasyum düzeyini sağlıklı aralıkta tutmak için mineralin ne kadarının kan dolaşımında kalacağını ve ne kadarının idrarla atılacağını düzenler. Böbrek fonksiyonu normal olan kişilerde her gün bir veya daha fazla muz yemek genellikle sorun oluşturmaz.

National Institutes of Health'e göre böbrekler normal çalıştığında, besinlerden yüksek miktarda potasyum alınması çoğunlukla risk taşımaz. Bunun nedeni, böbreklerin fazla potasyumu uzaklaştırabilmesidir.

Muzdaki potasyum böbreklere ve tansiyona katkı sağlayabilir

Potasyum, kan damarlarının gevşemesine ve vücudun fazla sodyumdan kurtulmasına yardımcı olarak sağlıklı tansiyonu destekleyebilir. Bu durum böbrek sağlığına da katkı sağlayabilir.

Normal tansiyonu korumak, potasyumu filtreleyen böbreklerdeki küçük kan damarları üzerindeki baskıyı azaltır. Yüksek tansiyon zaman içinde bu damarlara zarar verebilir ve böbreklerin fazla potasyumu uzaklaştırma yeteneğini azaltabilir.

Dengeli beslenmenin parçası olarak bir muz, günlük potasyum alımına katkıda bulunabilir. Amerika Birleşik Devletleri'nde sağlıklı yetişkinler için önerilen günlük hedefler erkeklerde 3.400 miligram, kadınlarda ise 2.600 miligramdır.

Bu değerler üst sınır değil, alım hedefidir. Böbrekleri sağlıklı kişiler için besinlerden bu miktarların üzerinde potasyum almak genellikle güvenli kabul edilir.

Kronik böbrek hastalığının erken evrelerinde muz tüketimi uygun olabilir

Kronik böbrek hastalığında böbrekler kandaki atıkları ve fazla sıvıyı uzaklaştırmanın yanı sıra potasyum ve sodyum gibi mineralleri dengede tutma konusunda daha az başarılı olabilir.

Kronik böbrek hastalığı genel olarak ilerleyici bir hastalıktır ve 1'den 5'e kadar evrelere ayrılır. Hastalık bazı kişilerde zamanla kötüleşirken, bazı kişilerde sabit kalabilir.

Hastalığın erken evrelerinde böbrekler kandaki potasyum düzeyini çoğu zaman sağlıklı aralıkta tutabilir. Buna rağmen sağlık ekibi, potasyum düzeylerinin bu aralıkta kaldığından emin olmak için düzenli kontroller yapar.

Kronik böbrek hastalığı bulunan herkesin potasyumu kısıtlamasını gerektiren tek bir evre yoktur. Hatta 3. evrede bile sağlık ekibi, kan ve idrar testleri gerektiğini gösterirse beslenme değişikliği önerebilir.

İlerlemiş kronik böbrek hastalığında muz tüketimi risk oluşturabilir

Böbrek fonksiyonu azaldıkça, özellikle kronik böbrek hastalığının 4. ve 5. evrelerinde, böbrekler kandaki yeterli potasyumu uzaklaştırmakta zorlanabilir. Bu durumda her gün muz yemek, diğer yiyecek ve içeceklerle alınan potasyuma eklenerek endişe yaratabilir.

Kandaki potasyum düzeyi çok yükseldiğinde hiperkalemi adı verilen durum ortaya çıkabilir. Hiperkalemi, kalp atışını ve kasları kontrol eden elektrik sinyallerini bozabilir.

Daha hafif vakalarda belirgin bir belirti görülmeyebilir ve durum yalnızca kan testiyle saptanabilir. Ağır vakalarda ise şiddetli halsizlik, çarpıntılı veya düzensiz kalp atışı, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı görülebilir.

Kronik böbrek hastalığı bulunan, özellikle hemodiyaliz gören ve hiperkalemi tanısı alan kişilere şu önerilerde bulunulabilir:

Muz, patates, domates ve kuru meyve gibi potasyum açısından zengin besinlerin porsiyonlarını kontrol etmek.

Paketli gıdaların içeriğini, özellikle potasyum klorür başta olmak üzere potasyum katkı maddeleri açısından incelemek.

Potasyum bazlı tuz ikamelerinden kaçınmak.

Potasyum takviyeleri ile potasyum içeren multivitamin ve elektrolit ürünlerinden kaçınmak ya da bunları sınırlamak.

Kronik böbrek hastalığında muz miktarını kan testleri belirlemeli

Kronik böbrek hastalığında beslenme kararları yalnızca hastalığın evresine göre değil, kan ve idrar testi sonuçlarına göre verilmelidir.

Başlıca testler arasında kan potasyumu, tahmini glomerüler filtrasyon hızı ve idrar albümin-kreatinin oranı bulunur. Kan potasyumu testi, düşük, normal veya yüksek düzeyleri gösteren bir aralık sunar.

Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) kan testi, böbreklerin kanı ne kadar iyi filtrelediğini tahmin eder. İdrar albümin-kreatinin oranı (uACR) ise böbrek hasarına işaret edebilecek bir idrar proteinini kontrol eder.

Değerler anormalse böbrek diyetisyeni, güvenle kaç muz tüketilebileceğini belirlemeye yardımcı olabilir. Beslenme planları böbrek fonksiyonuna, genel sağlık durumuna ve kullanılan ilaçlara göre kişiye özel hazırlanır.

Bu ilaçlar arasında potasyum düzeylerini yükseltebilen ACE inhibitörleri, anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB'ler) ve yüksek tansiyon ile böbrek hastalığını tedavi etmek için kullanılan spironolakton da bulunur.

Çalışır Durumdaki Bilgisayarı Sıcaklıkla Sınamak

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayar için uygulanan yöntem, MIL-STD-810H-2019 içindeki Method 501.7 Procedure II yüksek sıcaklıkta çalışma prosedürüdür. Bu ad, cihazın sıcaklık uygulanırken çalışır durumda bulunduğunu açıklar. İnceleme, bilgisayarın yalnızca ortamda bekletilmesine değil, çalışma halindeki davranışına odaklanır. Kullanıcı için önemli ayrıntı, sıcaklığın hangi uygulama içinde değerlendirildiğidir.

Casper'ın rapor sayfasında sıcaklığın 33 °C ile 43 °C arasında değiştirildiği belirtilir. Bu aralık, test ortamında bilgisayara uygulanan sıcaklık koşuludur. İşlemcinin kendi iç sensör sıcaklığı farklı bir ölçümdür. Böylece ortamla bileşen değerleri birbirinden ayrılır. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın değerlendirmesi, kontrollü ortamda çalışmayı sürdüren bir cihazın test sonrasındaki durumuna somut bir açıklık getirir.

Üç Çevrim Boyunca Değişen Koşullar

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın GRG testinde her çevrim 24 saat sürer ve program üç kez uygulanır. Sıcaklık değişim hızı dakikada 1 °C olarak tanımlanır. Çevrim, sıcaklığın belirlenen programa göre değişmesi demektir. Bu nedenle süreç, tek sıcaklıkta kısa süreli bir gözlemden farklı bir uygulama kurar.

Tekrarlanan sıcaklık değişimi, incelemenin süre boyutunu görünür kılar. Laboratuvar aynı programı düzenli biçimde uygular ve ardından cihazın durumunu kontrol eder. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın yüksek sıcaklıkta çalışma testinin ayrıntıları, bu yöntemi açıklar. Sonuçlar raporda incelenen cihazlara ve belirtilen test koşullarına aittir. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayar, uygulanan programın ardından gereklilikleri karşılayan sonuç almıştır.

Test Sonrasında Görünümden Bağlantılara Kontrol

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarda yüksek sıcaklık çevrimlerinin ardından fiziksel görünüm sağlam olarak kaydedildi. Bilgisayarın açılışı ve seçili bağlantı noktalarının çalışması da incelendi. Bu yaklaşım, cihazın yalnızca güç almasını değerlendirmekten daha geniş bir işlev kontrolü oluşturur. Kullanıcı açısından bilgisayarın günlük işi, bağlantılarla birlikte tamamlanır.

Bir All-in-One bilgisayarda çevre birimine erişmek, ağa bağlanmak veya dosya aktarmak farklı işlevleri kullanır. Laboratuvar kontrolünde bağlantıların ele alınması bu nedenle anlamlıdır. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın raporunda USB ve Type-C gibi bağlantıların normal çalışması kayıt altına alınır. Test sonucunun pratik karşılığı, sıcaklık uygulamasının ardından kontrol edilen bu görevlerin sürdürülmesidir. Fiziksel durumla işlev birlikte gözden geçirilir.

Ses Görüntü ve Kablosuz İletişimin Rolü

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın incelemesinde kamera, ses bileşenleri ve kablosuz bağlantı işlevleri de kontrol edildi. Bir bilgisayarı günlük kullanışlı yapan görevler arasında görüşmeye katılmak, içerik dinlemek ve ağa erişmek bulunur. Bu yüzden sıcaklık sonrasındaki değerlendirmede multimedya ve kablosuz iletişim de anlamlı bir yer tutar. Bilgisayarın bütün kullanımını oluşturan parçalar birlikte ele alınır.

Raporda yer alan 15 dakikalık burn-in uygulaması da temel çalışma kontrolünü tamamlar. Burn-in, cihazı belirli bir programla çalıştırarak işleyişini gözlemleme adımıdır. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayar bu uygulamayı başarılı sonuçla tamamladı. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın ürün sayfası, günlük kullanım özelliklerini gösterir. Laboratuvar sonucu ise bu modelin test programı sonrasındaki kontrol edilen işlevlerine ilişkin ayrı bir kanıt sunar.

Sabit çalışma bilgisayarında bu işlevler aynı gün içinde peş peşe kullanılır. Önce bir belge hazırlanır, ardından görüşmeye katılınır ve dosya paylaşılır. Kullanıcının cihazdan beklentisi, farklı görevleri aynı çalışma alanında sürdürebilmektir. Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın incelemesi bu nedenle günlük işle ilişkilidir. Sıcaklık programının ardından birden fazla işlev grubunun kontrol edilmesi, sonucun hangi kullanım parçalarına dayandığını açıkça gösterir. Tercihin gerekçesi yalnızca dış tasarımla sınırlı kalmaz.

Yüksek Sıcaklık Testi Hangi Kullanım Başlıklarını Kapsadı?

Sabit Çalışma Bilgisayarında Belgelenmiş Bir Özellik

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayar, ekranla bilgisayarı bir arada isteyen kullanıcıya yüksek sıcaklıkta çalışma sonucuyla ek bir gerekçe sunar. Ürünün günlük özellikleri çalışma alanını kurarken, test sonucu kontrol edilen koşullardaki işleyişi açıklar. Bu iki bilgi farklı soruları yanıtlar ve satın alma kararında birbirini tamamlar. Kullanıcı önce kendi uygulamalarını ve ekran ihtiyacını belirler. Ardından laboratuvarın neyi sınadığını görerek seçimini ürün özellikleri ve belgelenmiş çalışma bulgusu üzerinden yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

All-in-One Seçiminde Sıcaklık Testi Ne Kazandırır?

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın sıcaklık incelemesi, tasarım ve donanım tercihinin yanına kontrollü çalışma kanıtı ekler. Kullanıcı cihazın hangi ortam programında çalıştırıldığını ve sonrasında hangi işlevlerinin kontrol edildiğini öğrenir. Bu bilgi, bilgisayarın günlük kullanımını laboratuvarda uygulanan yöntemle ilişkilendirir. Satın alma kararında ekran ve konfigürasyonun yanında ürünün sınandığı koşullar da açık hale gelir ve gerekçe somutlaşır.

Rapordaki Sıcaklık Değeri Bilgisayarın Hangi Bölümüne Aittir?

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayar için belirtilen sıcaklık aralığı, uygulanan çevresel test programının koşuludur. Laboratuvar bilgisayarı bu ortamda çalıştırarak ardından fiziksel ve işlevsel kontroller yapar. Kullanıcı ortam sıcaklığıyla bileşen sensörlerini ayrı ölçüler olarak düşünür. Böylece rapordaki sayı, işlemci veya gövde sıcaklığıyla karıştırılmadan kendi yöntemi içinde anlaşılır ve değerlendirme doğru test başlığına bağlanır.

Sıcaklık Çevrimi Neden Tekrar Edilir?

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarın testinde çevrimlerin tekrarı, belirlenen sıcaklık programının sürekliliğini sağlar. Sıcaklık tanımlanmış düzende değiştirilir ve cihaz çalışır halde tutulur. Bu uygulama, yalnızca kısa bir başlangıç gözlemi yerine program boyunca çalışma koşulunu ele alır. Kullanıcı açısından tekrarın değeri, bilgisayarın nasıl bir süreçten geçirildiğini somutlaştırması ve son kontrolün hangi uygulamayı izlediğini açık biçimde göstermesidir.

Multimedya Kontrolü Günlük Kullanımla Nasıl İlişkilidir?

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarda kamera ve ses işlevleri, günlük görüşme ve içerik takibinde kullanılır. Sıcaklık sonrasında bu bileşenlerin kontrol edilmesi, testin günlük görevlerle bağını güçlendirir. Kullanıcı yalnızca cihazın açıldığını öğrenmez; iletişimde yararlandığı işlevlerin durumunu da görür. Böylece değerlendirme, bilgisayarın farklı kullanım parçalarını birlikte kapsayan daha açık bir çalışma kontrolüne dönüşür ve sonuç anlam kazanır.

Burn-in Kontrolü Sıcaklık İncelemesini Nasıl Tamamlar?

Casper Nirvana A900 All-in-One bilgisayarda burn-in uygulaması, çevrimler sonrasındaki temel işleyişin programla gözlenmesini sağlar. Bu adım, görünüm ve bağlantı kontrollerini çalışma tarafıyla tamamlar. Kullanıcı açısından önemli olan, test sonrasında cihazın belirli bir işlemden daha geçirilmesidir. Böylece sıcaklık uygulamasıyla elde edilen bulgu, fiziksel inceleme ve işlev gözlemleriyle aynı değerlendirme akışında birleşir; sonuç daha anlaşılır bir temele oturur.

Kuru fasulye lif ve folat sağlıyor

Kuru fasulyenin yarım fincanlık porsiyonunda yaklaşık 9,5 gram lif bulunuyor. Aynı porsiyon yaklaşık 63 miligram kalsiyum, 2,2 miligram demir, 48,3 miligram magnezyum, 354 miligram potasyum ve 127,5 mikrogram folat içeriyor.

Beyaz fasulye ailesinin bir parçası olan kuru fasulye küçük ve yuvarlak taneli. Hafif lezzeti sayesinde farklı yemeklere eklenebiliyor; özellikle çorba ve yahnilerde kullanılıyor. Geleneksel olarak fırında fasulye yapımında da tercih ediliyor.

University of Texas MD Anderson Cancer Center tarafından yürütülen araştırma, kolorektal kanser geçirmiş kişilerin beslenmesine her gün 1 fincan beyaz fasulye eklenmesinin bağırsak mikrobiyomları üzerinde olumlu etkileri olabileceğini ortaya koydu.

Soya fasulyesi demir ve magnezyum içeriyor

Soya fasulyesi, diğer fasulye türlerine kıyasla daha fazla demir içeriyor. Yarım fincan kavrulmuş soya fasulyesinde 1,8 miligram demir, 106 miligram magnezyum, 65 miligram kalsiyum, 603 miligram potasyum, 2,2 miligram çinko ve 95,5 mikrogram folat bulunuyor.

1.000'den fazla çeşidi ve farklı renkleri bulunan soya fasulyesi, fındığı andıran bir lezzete sahip. Pişirme yöntemine göre yumuşak veya çıtır hale gelebiliyor. Tek başına tüketilebildiği gibi salata, tavada kızartma ve çorbalara da eklenebiliyor. Tofu, tempeh ve miso yapımında da kullanılıyor.

Nohut kalsiyum ve K vitamini sağlıyor

Garbanzo fasulyesi olarak da bilinen nohut, yarım fincanlık porsiyonda 40 miligram kalsiyum, 2,4 miligram demir, 39,4 miligram magnezyum, 238 miligram potasyum, 141 mikrogram folat ve 3,3 mikrogram K vitamini içeriyor.

Yuvarlak ve bej renkli nohut, kremsi bir dokuya ve fındığı andıran, tereyağını çağrıştıran bir lezzete sahip. Baharatlanıp kavrularak atıştırmalık olarak tüketilebiliyor ve salatalara eklenebiliyor. Humusun ana malzemesi olan nohut; çorba ve yahnilerde, sebzeli burgerlerde ve diğer et alternatifli yemeklerde de kullanılabiliyor. Ezilerek un yerine hamur işlerine eklenmesi de mümkün.

Mercimek folat açısından öne çıkıyor

Mercimeğin yarım fincanlık porsiyonunda 3,3 miligram demir, 35,7 miligram magnezyum, 365 miligram potasyum, 18,8 miligram kalsiyum, 179 mikrogram folat ve 8 uluslararası birim A vitamini bulunuyor.

Yassı, yuvarlak ve kahverengi bakliyatlar olan mercimeğin pişirilmeden önce ıslatılması gerekmiyor. Yarım fincanlık porsiyonda yaklaşık 7,8 gram lif içeriyor ve lif miktarı açısından beyaz fasulyenin hemen ardından geliyor.

Zengin ve topraksı lezzetiyle yemeklere hacim ve kıvam katabilen mercimek; makarna sosu, acılı yemekler, yahniler, tacolar, etsiz burgerler, köfteler ve rulo köfte gibi tariflerde et alternatifi olarak kullanılabiliyor.

Beyaz fasulyeler potasyum içeriyor

Beyaz fasulyelerin yarım fincanlık porsiyonunda 3,3 miligram demir, 56,6 miligram magnezyum, 80,5 miligram kalsiyum, 500 miligram potasyum ve 72,5 mikrogram folat bulunuyor.

Beyaz fasulyeler salata, çorba ve yahnilerin yanı sıra birçok farklı yemekte kullanılabiliyor.

Siyah fasulye yüksek lif sağlıyor

Siyah fasulyenin yarım fincanlık porsiyonunda 1,8 miligram demir, 60 miligram magnezyum, 305 miligram potasyum, 23,2 miligram kalsiyum, 128 mikrogram folat ve 5,2 uluslararası birim A vitamini bulunuyor.

Siyah fasulye, yaklaşık 8 gram lif içeren yarım fincanlık porsiyonuyla yüksek lif içeriğine sahip. Bir porsiyonu, önerilen toplam günlük lif alımının yaklaşık yüzde 25'ini karşılıyor.

Siyah renkli ve yoğun, topraksı bir lezzete sahip olan bu fasulye; burrito, pilavlı yemekler, çorba, acılı yemek, salata, dip sos ve yumurtalı tariflerde kullanılıyor.

Barbunya ve pinto fasulyesi farklı tariflerde kullanılıyor

Barbunyanın yarım fincanlık porsiyonunda 2,6 miligram demir, 24,6 miligram kalsiyum, 39,8 miligram magnezyum, 356 miligram potasyum, 115 mikrogram folat ve 7,5 mikrogram K vitamini bulunuyor.

Böbrek şeklinde ve büyük taneli olan barbunyanın koyu, zengin kırmızı da dahil olmak üzere farklı renkleri bulunuyor. Acılı yemeklerde, çorbalarda, yahnilerde, pilavlarda ve fasulye salatalarında kullanılıyor.

Pinto fasulyesinin yarım fincanlık porsiyonu 1,78 miligram demir, 39,4 miligram kalsiyum, 42,7 miligram magnezyum, 373 miligram potasyum ve 147 mikrogram folat sağlıyor.

Barbunyayla akraba olan pinto fasulyesi bej renkli ve barbunyadan biraz daha küçük. Topraksı, fındığı andıran bir lezzete sahip. Refritos adı verilen yeniden kızartılmış fasulyenin yapımında kullanılıyor; dip soslarda, yahnilerde ve birçok Tex-Mex yemeğinde yer alıyor.

Fasulyeyi beslenmeye ekleme yolları

Fasulyeyi pilavla birlikte garnitür olarak tüketmek, farklı amino asitleri bir araya getirebilir. Fasulyede dokuz temel amino asitten metiyonin ve triptofan bulunmuyor. Pilav bu amino asitleri içeriyor ancak fasulyede bulunan bazı amino asitlerden yoksun.

Eksiksiz protein elde etmek için fasulyeler kuruyemiş veya tohumlarla birleştirilebilir. Farklı ve daha az bilinen fasulye çeşitlerini tüketmek de beslenmeye çeşitlilik katabilir.

Konserve fasulye alınırken tuz eklenmemiş veya düşük sodyumlu ürünler tercih edilebilir. Fasulyenin suyu süzülüp durulanabilir. Fasulye tüketmeye alışkın olmayanların sindirim rahatsızlığını önlemek için miktarı yavaşça artırması öneriliyor.

Kayışta yer alan küçük hava haznesi, ölçüm sırasında şişerek tansiyon değerlerini belirliyor. Böylece ölçüm mekanizması saatin bir parçası hâline geliyor. Kullanıcılar ister evde ister ofiste, cihazın talimatlarını izleyerek ölçüm yapabiliyor.

ABPM ile gün ve gece boyunca takip

ABPM işlevi, WATCH D3'ün gün ve gece boyunca belirlenen aralıklarla ölçüm yapmasını sağlıyor. Saat, elde ettiği sonuçları tek bir raporda topluyor. Bu sayede tansiyonun farklı saatlerde nasıl değiştiği görülebiliyor ve tek bir ölçümün sunduğundan daha kapsamlı bir görünüm elde edilebiliyor.

Arteriyel tansiyon; egzersiz, stres ve uyku gibi etkenlere bağlı olarak gün içinde değişebiliyor. Tek bir ölçüm belirli bir anı gösterirken, arka arkaya alınan kayıtlar tansiyonun 24 saatlik seyrini ortaya koymaya yardımcı oluyor. Bu veriler doktor tarafından değerlendirilebilecek bir kaynak sunuyor.

24 saatlik takip için cihazın doğru kullanılması gerekiyor. Ölçümler aralıklarla yapıldığı için kullanıcıların gün boyunca elini sabit tutması, saati doğru konumda takması ve cihazın talimatlarına uyması önem taşıyor. WATCH D3, uyku sırasında manşetini şişirerek otomatik ölçüm yapabiliyor.

"24 saatlik kayıt" ifadesi, saatin her saniye veya kullanıcı hareket hâlindeyken sürekli ölçüm yaptığı anlamına gelmiyor. Kullanıcılar HUAWEI Health üzerinden raporu, ortalama değerleri ve ölçümlerin seyrini inceleyebiliyor. Rapor kaydedilebiliyor veya yazdırılabiliyor. Bu belge, doktor görüşmesinde verileri toplu hâlde sunmayı kolaylaştırsa da tıbbi değerlendirmenin yerini tutmuyor.

1,92 inç ekran ve altı güne kadar pil ömrü

HUAWEI WATCH D3, 1,92 inç AMOLED ekran ve 11,3 milimetre kalınlığında gövdeyle geliyor. Geniş ekran, göstergelerin ve bilgilerin görüntülenmesi için daha fazla alan sağlıyor.

Saat, telefona bağlıyken Bluetooth üzerinden aramaları destekliyor. HUAWEI Health aracılığıyla uyumlu Android ve iOS cihazlarla çalışıyor. Huawei, tipik kullanımda altı güne, ABPM etkinleştirildiğinde ise bir güne kadar pil ömrü belirtiyor.

Bu iki kullanım senaryosu farklı olduğu için 24 saatlik kayıt programını kullananların şarj planını buna göre yapması gerekiyor. Huawei'nin belirttiği süreler laboratuvar testlerine dayanıyor; gerçek kullanım süresi ayarlara ve kullanım biçimine göre değişebiliyor.

Watch GT 7 serisi spor ve açık hava kullanımına odaklanıyor

Aynı giyilebilir cihaz ailesindeki HUAWEI WATCH GT 7 serisi, günlük kullanımı spor ve açık hava etkinlikleriyle birleştiriyor. GT 7 Pro; seramik çerçevesi, titanyum alaşımlı kasası ve safir kristal camıyla öne çıkıyor. GT 7 ise 46 ve 41 milimetrelik seçeneklerle sunuluyor.

Bisiklet sürüşünde Climb Planning ve Climb Broadcast işlevleri; yokuşlar, eğim ve kalan mesafe hakkında bilgi sağlıyor. Seride kayak ve snowboard için kayıt özellikleri de bulunuyor.

Huawei'nin laboratuvar testlerine göre pil ömrü, kullanım ve ayarlara bağlı olarak GT 7 Pro ile 46 milimetrelik GT 7 modelinde 21 güne, 41 milimetrelik modelde ise 14 güne kadar çıkıyor. Curve Pay üzerinden temassız ödeme ve Android ile iOS uyumluluğu, serinin günlük kullanım özelliklerini tamamlıyor.

HUAWEI WATCH D3, 22 Ekim'den itibaren Yunanistan genelindeki resmi Huawei iş ortaklarının mağazalarında satışa sunuluyor. Stoklar tükenene kadar yapılan her satın alımda Huawei Scale 3 tartısı hediye ediliyor.

Yunanistan'ın bu süreçte 9 kez geri adım attığını belirten İnces, Türkiye'nin 2019'da Libya ile mutabakat muhtırası imzalamasının hemen ardından Yunanistan'ın Türkiye ile güven artırıcı önlemlerin sürdürülmesi için talimat vermesini geri adımlardan biri olarak gördüğünü söyledi.

İnces, ayrıca, Türkiye'nin Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'e (BM) Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığını belirten bir belge sunmasına, Türkiye'nin tepkileri nedeniyle Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail arasında yapılması planlanan elektrik hattı projesi (GSI) için çalışmaların Kaşot Adası açıklarında 2024'te durdurulmasına, 2025'te Türkiye'nin UNESCO'ya Deniz Mekansal Planlaması Haritası sunmasına ve Ağustos 2026'da Türkiye'nin iki deniz milli parkı ilan etmesine Yunanistan'ın yeterince tepki vermediğini savunarak bunları da geri adım olarak nitelendirdi.

Yunanistan'ın Ağustos 2020'de Mısır ile imzaladığı deniz yetki alanları anlaşmasında, Türkiye-Libya mutabakat muhtırasının psikolojik sonucu olarak, Atina'nın Mısır'a yaklaşık 6 bin kilometrekarelik bir alanı "hediye" ettiğini, bunun da bir geri adım olduğunu ifade eden İnces, 2026'da Yunanistan'ın Mora Yarımadası ve Girit Adası'nın güneyindeki deniz alanında hidrokarbon araması yapmak üzere, Chevron-Helleniq Energy konsorsiyumu ile imzaladığı anlaşmada "ileride Yunanistan'ın bölgedeki Münhasır Ekonomik Bölgesinde değişiklik olursa" diye bir düzenleme yapılmasını da geri adım olarak yorumladı.

Öte yandan İnces, Türkiye ile Yunanistan arasında 2023'te imzalanan Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi'ni de Atina açısından bir geri adım olarak yorumlayarak GSI projesi için Fransa'nın Türkiye'ye bir notayla "bilgi vermesini" de Yunanistan'ın son 7 yıldaki geri adımları arasında sıraladı.

İnces, Yunanistan'ın son yıllarda yaptığı silah alımlarına rağmen bu geri adımlarla egemenlik haklarını korumakta zorlandığını ifade etti.

Modelin diğer bölgelere gelip gelmeyeceği henüz bilinmiyor. Sony'nin yayımladığı resmî videoda cihazın yalnızca Japonya'ya özel olduğu ve sadece Japonca dilini desteklediği belirtiliyor.

Yeni model dahili depolama sunuyor

Yeni PlayStation Portal siyah renkte geliyor ve dahili depolama alanı içeriyor. Sony, bu özellik dışında cihazla ilgili başka ayrıntı paylaşmadı ve çıkış tarihi yaklaştıkça daha fazla bilgi vereceğini açıkladı.

PlayStation Plus Premium denemesiyle geliyor

Yeni model, Japonya'daki oyuncuların ilk günden ayrıca abonelik satın almadan oyun yayınlayabilmesi için deneme amaçlı PlayStation Plus Premium aboneliğiyle birlikte sunulacak.

PlayStation Portal artık oyun yayınlamak için PlayStation 5 konsoluna ihtiyaç duymuyor. Oyuncular, oyunlarını doğrudan Portal'daki hesapları üzerinden yayınlayabiliyor; ancak bu özellik için PlayStation Plus Premium aboneliği gerekiyor.

Gunn, son dört yıldaki destekleri için izleyicilere teşekkür etti. DC karakterleriyle çalışma fırsatının çocukluk hayali olduğunu söyleyen yönetmen, görev süresinin kendisi için zor geçtiğini ve işin kurumsal tarafının yıpratıcı olduğunu belirtti.

Gunn görev süresinin kendisini yorduğunu söyledi

Gunn, DC Studios'taki sorumluluklarının kendisiyle sevdiklerine ayırabildiği asgari dinlenme süresini bile kısıtladığını ifade etti. Bu yükün büyük bölümünü üstlenen Peter Safran'a ayrıca teşekkür etti.

Yönetmen, DEHB'siyle bağlantılı aşırı odaklanmanın zamanını kendisini tutkuyla bağlayan projeler, daha az ilgisini çeken işler ve stüdyo yöneticisi olarak sorumlulukları arasında bölmesini zorlaştırdığını söyledi.

Gunn, DC Studios dönemindeki güzel anlar arasında Superman ve Clayface'in vizyona girmesini, Peacemaker'ın yaratılmasını, The People Vs senaryolarının okunmasını ve kendisi için hayatının en iyi sinema deneyimi olduğunu söylediği Man of Tomorrow'un tüm sürecini sıraladı.

Yönetmen, DC Studios ekibine, iş ortaklarına, oyunculara, ekiplerine ve hayranlarına teşekkür etti. Gunn, Peter Safran'ı tanıdığı en zeki ve yetenekli insan olarak nitelendirerek onun en iyi iş ortağı ve gerçek bir arkadaş olduğunu söyledi.

Gunn DC ile çalışmayı sürdürecek

Gunn, görevinden ayrılmasının Peter Safran'la birlikte DC ya da süper kahramanlarla çalışmalarının sona erdiği anlamına gelmediğini belirtti. Man of Tomorrow'un bu yaz vizyona gireceğini söyleyen yönetmen, kısa süre önce senaryosunu kendisinin yazdığı başka bir DC projesini daha üstlendiklerini açıkladı.

Gunn, yeni proje hakkında başka ayrıntı vermedi. Yönetmen ayrıca daha önce tanıttıkları karakterlerin hikâyelerinin devam edeceğini belirtti.

Gunn, paylaşımını perdeye taşıdıkları karakterleri ve hikâyeleri sahiplenen izleyicilere teşekkür ederek tamamladı.

Sorun, kişinin sürekli başkalarının sonuçlarını ölçüt almasına rağmen kendi gelişimi için adım atmamasıyla ortaya çıkıyor. Sosyal medya da bu süreci olumsuz etkileyebiliyor. Çevresindeki insanların başarıları zorunlu bir yaşam standardı gibi algılanmaya başladığında, değişme isteğinin yerini kişinin kendisini yetersiz görmesi alabiliyor.

Kıyaslama ne zaman fayda sağlıyor

Başkalarının başarıları ilham kaynağı ve sonraki adımları belirleme fırsatı olarak görüldüğünde kıyaslama fayda sağlayabilir. Skripaçyova, daha objektif bir değerlendirme için kişinin kendi yaşında ve benzer yaşam koşullarına sahip insanları ölçüt almasını önerdi.

Psikolog, ünlülerin başarılarının örnek olarak kullanılmaması gerektiğini de söyledi. Çünkü bu kişilerin yükseliş koşulları çoğu zaman bilinmiyor.

Olumsuz duygular ertelemeye yol açabilir

Yapıcı kıyaslamayla yıkıcı kıyaslamayı ayırmaya kişinin kendi duyguları yardımcı olabilir. Yapıcı kıyaslama ilgi, coşku ve ileriye doğru hareket etme arzusu doğururken yıkıcı kıyaslama kıskançlık, çaresizlik ve kendinden hoşnutsuzluk yaratıyor.

Olumsuz duygular ayrıca sinirliliğe yol açabiliyor ve planlanan işlerin sürekli ertelenmesine neden olabiliyor. Durumu değiştirmek için Skripaçyova, kişinin önce kendisini çevresindekilerle kıyaslama ihtiyacının neden ortaya çıktığını anlamasını önerdi.

Kişisel başarıları günlüğe kaydetmek, hafta boyunca tamamlanan görevleri not etmek ve başkalarının sonuçlarına odaklanmak yerine kendi hedeflerine yönelmek faydalı olabilir.

Sürekli kıyaslamalar kişinin kendine duyduğu güveni, normal yaşamını ve uykusunu etkileyecek kadar ciddi biçimde sarsıyorsa uzman psikolojik yardım alınması öneriliyor.

Akfen Holding'den yapılan açıklamaya göre, sergi, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) ile eş zamanlı olarak kapılarını açtı.

Sergi, Çanakkale, Eskişehir ve İzmir'den sanatçıların metal, kablo, lastik ve cam gibi kullanım ömrünü tamamlamış malzemelerle hazırladığı eserlerden oluşuyor.

Sergideki eserlerin tamamı ileri dönüşümle atık malzemelere yeni bir değer kazandırılarak üretildi. Atıklardan yapılan hayvan heykelleri, canlı bitkiler, lodosun kıyıya taşıdığı dallar ve atık metallerin geri dönüştürülmesiyle elde edilen yaklaşık 5 bin yaprakla oluşturulan bir ormanın içine yerleştirildi.

Sergi kapsamında altı sanatçının atık malzemelerden ürettiği 19 eser, 29 Kasım'a kadar gezilebilecek.

AKFEN HOLDİNG'DEN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KAYNAKLARIN KORUNMASI MESAJI

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akfen Holding Yönetim Kurulu Üyesi Pelin Akın Özalp, bir uygarlığın mirasının ürettikleri ve inşa ettiklerinin yanı sıra tükettiği kaynakları ve doğada bıraktığı izleri de kapsadığını belirtti.

Özalp, geçmiş uygarlıkların bugün geride bıraktıkları eşyalardan tanındığına dikkati çekerek, "Yüzyıllar sonra bizim çağımızı anlatacak şeylerden biri de atıklarımız olabilir. ARTIK sergisiyle bu ihtimali düşündürmek istedik." ifadelerini kullandı.

Sergide atık olarak gözden çıkarılan malzemelerin, sanatçıların elinde bir ormana dönüştüğünü vurgulayan Özalp, şunları kaydetti:

"Bundan sonra hangi projeyi hayata geçirirsek geçirelim, ortaya çıkacak atığı nasıl dönüştüreceğimizi de en baştan planlamalıyız, tıpkı bu sergide olduğu gibi. Kendimize ve bizden sonrakilere yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin sorumluluğu. Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı COP31'de alınacak kararlar da bu yüzden hayati önem taşıyor. Gelecek nesiller bizi, inşa ettiklerimiz kadar koruyabildiklerimizle de hatırlasın."

Özaltın Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Elif Özdemir Şankaya da COP31 sürecinde sergiye ev sahipliği yapmaktan mutluluk duyduklarını anlattı.

Şankaya, ARTIK sergisindeki sanatçıların, kablo ve metal parça gibi gözden çıkarılan malzemeleri sanat eserine dönüştürdüğüne dikkati çekerek, döngüsel ekonominin sanatla buluşan yüzünü sergide gözlemlediklerini kaydetti.

10 Kasım 2026 Salı günü televizyonda neler var? merak edenler bu haber tam size göre. Haftanın ikinci günü yani 10 Kasım 2026 Salı akşamı ekranlar yine dopdolu. Diziler, filmler, yarışmalar, spor programları başta olmak üzere bugün televizyonda birbirinden farklı birçok içerik yine izleyiciyle buluşmaya devam ediyor. Peki, bugün kanallarda ne var? Kanal D, Show TV, Star TV, ATV, TRT 1, NOW ve TV8 yayın akışı listesinde neler var? İşte yanıtı...

BUGÜN TELEVİZYONDA NE VAR? (10 KASIM 2026 SALI TV YAYIN AKIŞI)

İşte, 10 Kasım 2026 Salı bugün Kanal D, Show TV, Star TV, ATV, TRT 1, NOW ve TV8 yayın akışı listesinin tamamı detayda karşınızda...

STAR TV YAYIN AKIŞI

07:00 - Aramızda Kalsın

08:15 - Bugüne Başlarken

08:30 - Cansu Canan'la Bugün

10:00 - Songül ve Uğur ile Sana Değer

13:45 - Fazilet Hanım ve Kızları

15:00 - Didem Arslan Yılmaz'la Vazgeçme

19:00 – Star Haber

20:00 – Tuzlu Kahve

00:15 - Sevdiğim Sensin

03:00 - Fazilet Hanım ve Kızları

05:00 - Baba Ocağı

KANAL D YAYIN AKIŞI

07:00 - Küçük Ağa

09:00 - Neler Oluyor Hayatta?

11:00 - Yaprak Dökümü

13:45 - Gelinim Mutfakta

16:45 - Daha 17

18:30 – Kanal D Ana Haber

20:00 – Haysiyet

00:15 - Güller ve Günahlar

03:00 - Gelinim Mutfakta

05:00 - Üç Kız Kardeş

ATV YAYIN AKIŞI

08:00 – Kahvaltı Haberleri

10:00 – Müge Anlı ile Tatlı Sert

13:00 – atv Gün Ortası

14:00 - Altı Üstü İstanbul

16:00 - Esra Erol'da

19:00 – atv Ana Haber (Canlı)

20:00 - Var Mısın Yok Musun

23:20 - Altı Üstü İstanbul

02:00 - Var Mısın Yok Musun

04:45 - Bir Gece Masalı

SHOW TV YAYIN AKIŞI

06:00 - Baba

09:00 - Kuzey Yıldızı İlk Aşk

12:30 - Buse Varol ile Gelin Evi

15:00 – Bahar

18:25 – Show Ana Haber

20:00 – Sevdan Bir Ateş

23:30 - Kızılcık Şerbeti

02:30 - Muhtemel Aşk

04:30 - Aşkın Zaferi

NOW YAYIN AKIŞI

07:15 - Zafer Söken ile İlk Bakış

08:00 – İlker Karagöz ile Çalar Saat

10:45 - Çağla ile Yeni Bir Gün

12:30 - Gelinler Sofrada

15:00 - Anne Yarısı

17:30 - Ali İhsan Varol ile Kumbara

19:00 – Ozan Gündoğdu ile NOW Ana Haber

20:00 – Anne Yarısı

23:45 - Yeraltı

02:30 - Ali İhsan Varol ile Kumbara

03:30 - Şevkat Yerimdar

04:30 - Yasak Elma

06:00 – Karagül

TRT1 YAYIN AKIŞI

05:23 – İstiklal Marşı

05:25 - Hayallerinin Peşinde

06:10 - Ya İstiklal Ya Ölüm

08:45 - Anıtkabir'den Naklen Yayın

09:15 - Ya İstiklal Ya Ölüm

10:00 - Dolmabahçe'de O Sabah: 10 Kasım 1938

10:30 - Alişan ile Hayata Gülümse

13:15 - Seksenler

14:05 - Alparslan: Büyük Selçuklu

17:30 - Lingo Türkiye

19:00 - Ana Haber

19:55 - İddiaların Aksine

20:00 - Mehmed: Fetihler Sultanı

00:15 - Taşacak Bu Deniz

02:55 - Alparslan: Büyük Selçuklu

TV8 YAYIN AKIŞI

06:30 - Tuzak

07:15 – Ebru ile 8'de Sağlık

08:30 - Oynat Bakalım

09:00 - Gel Konuşalım

12:45 - Temizlik Benim İşim

16:00 - Zuhal Topal'la Yemekteyiz / Yeni Bölüm

20:00 - MasterChef Türkiye / Yeni Bölüm

00:15 - Temizlik Benim İşim

01:30 - Zuhal Topal'la Yemekteyiz

03:30 - Gel Konuşalım

05:30 - Oynat Bakalım

Bel desteği doğal kavisi koruyor

Doktora göre özel bir bel yastığı, belin alt kısmındaki doğal kavisin korunmasını sağlıyor. Bu destek, doğru duruşun sürdürülmesine ve uzun süre oturulduğunda kamburlaşma ihtimalinin azalmasına katkı sunuyor.

Bazı araçlarda ek bel desteği koltuğun tasarımında bulunuyor. Desteğin konumu düğme veya mekanik ayar aracılığıyla değiştirilebiliyor. Dahili desteğin yeterli olmadığı durumlarda uzman, ayrı bir bel yastığı kullanılmasını öneriyor.

Günlük eşyalar da destek sağlayabilir

Ortopedik yardımcıların bulunmadığı durumlarda belin altına rulo yapılmış bir ceket, küçük bir battaniye, çanta veya su şişesi yerleştirilebiliyor. Burada önemli olan, seçilen eşyanın bele gerekli desteği sağlaması.

Molalarda hareket edin

Litvinenko, araç molalarının fiziksel aktivite için kullanılmasını öneriyor. Kısa bir yürüyüşün yanı sıra basit egzersizler yapmak da fayda sağlıyor.

Bazı hareketler park edilmiş aracın içinde de yapılabiliyor. Gövdeyi hafifçe döndürmek, esnemek ve sırt kaslarını çalıştırmak bu hareketler arasında yer alıyor.

Bilim insanları, haftada en az bir kez peynir yiyen katılımcılarla hiç peynir tüketmeyenleri karşılaştırdı. Demans belirtileri, peynir tüketenlerin yüzde 3,4'ünde, peynir yemeyenlerin ise yüzde 4,5'inde ortaya çıktı.

Peynir tüketimi daha düşük riskle ilişkilendirildi

İstatistiksel düzeltmelerin ardından peynir tüketen kişilerin demans riskinin, hiç peynir tüketmeyenlere kıyasla yüzde 24 daha düşük olduğu görüldü.

Uzmanlar, peynirde bulunan antioksidanlar, K2 vitamini, proteinler ve probiyotiklerin küçük porsiyonlarda bile beyin sağlığına olumlu katkı sağlayabileceğini belirtti. Fermente ürünlerin damarların durumunu iyileştirmesinin de demans riskindeki düşüşle ilişkili olabileceği ifade edildi.

Japonlarda etki daha güçlü görülebilir

Araştırmacılar, bu etkinin Japonlarda daha güçlü görülebileceğini belirtti. Japonların genel olarak az miktarda süt ürünü tükettiği kaydedildi.

Bilim insanları, ileride hangi peynir çeşitlerinin en büyük etkiyi yarattığını ve ileri yaşlarda beyin sağlığını korumak için ne kadar peynir tüketilmesi gerektiğini belirlemeyi planlıyor.

Bazı ilaçlar sürüş sırasında dikkati azaltabilir

Agapkin, kalp ve damar hastalıkları ile tansiyon sorunları nedeniyle ilaç kullanan kişilerin de dikkatlerini kaybetmemeleri gerektiğini söyledi. Doktora göre bir ilacın bileşiminde psikotropik maddelerin bulunması, bu ilacı aldıktan sonra araç kullanmanın tehlikeli olabileceği anlamına geliyor.

Yasaklı ilaçların yer aldığı ortak liste bulunmuyor

Doktor, sürücüler için yasaklanan ilaçların adlarını içeren bir listenin şu anda bulunmadığını belirtti.

Bu nedenle uzman, sürücülere kullandıkları ilaçların prospektüsündeki yan etkileri dikkatle incelemelerini tavsiye etti.

Evde stok bulundurmaya yönelik yeni ilgi tek bir tehdide dayanmıyor. Uluslararası çatışmalar, aşırı hava olayları ve olası geniş çaplı siber saldırılar, hazırlık çağrılarının öne çıkan nedenleri arasında yer alıyor. İngiliz siber güvenlik uzmanları, 2028 yılına kadar yapay zekâ kullanan kötü amaçlı yazılımların ülkenin kritik tesislerine yönelik saldırılarda kullanılmasının muhtemel olduğunu öngörüyor.

İklim kaynaklı riskler de hesaba katılıyor

İklim değişikliği de endişeleri artırıyor. Kuraklıklar, seller ve diğer hava anomalileri gıda tedarikini aksatabilir ve altyapının işleyişini zorlaştırabilir.

Gazeteci ve güvenlik konuları araştırmacısı Энни Джейкобсен, nükleer tehditler üzerine yaptığı değerlendirmede, güvenilir bilgi eksikliğinin çoğu zaman başlı başına bir tehlike oluşturduğunu vurguladı.

Alışılmış hizmetlerde yaşanabilecek kesintilere hazırlanmak için büyük alışverişler yapmak gerekmiyor. Uzmanlar, gerekli ürünlerin azar azar alınmasını ve normal alışveriş sepetine birkaç ürün eklenmesini öneriyor.

İlk sırada içme suyu ve dayanıklı gıda var

Hazırlıkta öncelik içme suyu stokuna verilmeli. Birleşik Krallık tavsiyelerinde kişi başına günlük 3 litre, yani üç gün için 9 litre su öngörülüyor. Yemek hazırlamak ve ev ihtiyaçlarını karşılamak için ek suya da ihtiyaç duyulabilir.

Uzun süre saklanabilen ve pişirilmeden tüketilebilen gıdaların da evde bulundurulması tavsiye ediliyor. Yiyecek ve suyun yanı sıra ilk yardım çantası, gerekli ilaçlar, kişisel hijyen ürünleri, yedek pilleri bulunan bir el feneri, sıcak tutan giysiler ve battaniyeler hazırlanmalı.

Elektrik ve iletişim kesintilerine karşı hazırlık

Elektrik ve iletişim kesintisi ihtimaline karşı pille veya el dinamolu çalışan bir radyo yararlı olabilir. Telefon için şarj edilmiş bir taşınabilir şarj cihazı, nakit para, önemli belgelerin kopyaları ve kâğıda yazılmış telefon numaraları da hazır bulundurulmalı.

Küçük çocukları olan ailelerin bebek maması ve bez ihtiyacını hesaba katması gerekiyor. Evcil hayvan sahipleri de hayvanları için mama ve suyu önceden temin etmeli.

Uzmanlar, hazırlığın ürünleri panik içinde satın alma sürecine dönüşmemesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle ABD askeri üslerine 90 günlük stok sağlanmasına ilişkin tartışılan tavsiyeler, sıradan haneler için geçerli değil.

Evde hazırlığın temel amacı, alışılmış hizmetlerin geçici olarak çalışmayı durdurması hâlinde temel ihtiyaçlara erişimi korumak.

Protein ve şekerlerden oluşan ağ biçimli bu kılıflar nöronları çevreliyor, aralarındaki bağlantıları dengeliyor ve sosyal hafıza da dahil olmak üzere hafızanın korunmasına yardımcı oluyor.

Perinöronal ağlar zayıflayınca sosyal hafıza bozuldu

Bilim insanları fareler üzerinde yaptıkları deneylerde perinöronal ağları zayıflattı. Hayvanların nesneleri ve yerleri hatırlama becerileri korunurken birbirlerini tanıma yetilerini kaybettikleri görüldü.

Perinöronal ağları parçalayan enzimleri engelleyen ilaçlarla yapılan tedavi ise sosyal hafızanın korunmasına yardımcı oldu. Bu yaklaşım, Alzheimer hastalarında sosyal hafızayı korumaya ve yakınlarını tanıyabildikleri dönemi uzatmaya yönelik yeni tedavilerin temelini oluşturabilir.

Yeni mekanizma amiloid plak teorisinden bağımsız

Araştırmada tanımlanan mekanizmanın, amiloid plaklara ilişkin klasik teoriden bağımsız olduğu görüldü. Bu sonuç, Alzheimer hastalığı sırasında beynin hasar görmesinde birden fazla yol bulunabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, erken teşhis yöntemleri ve güvenli ilaçların geliştirilmesi de dahil olmak üzere çalışmalarını sürdürmeyi planlıyor.

Modern otomobiller son yüz yılda önemli ölçüde daha güvenli hâle geldi. Buna karşın kabindeki tüm koltuklar, kaza sırasında yolcuları aynı ölçüde korumuyor.

Arka sıranın ortası daha güvenli

2008 yılında yapılan bir araştırmaya göre arka sıradaki orta koltukta oturan yolcuların, ciddi trafik kazalarında hayatta kalma şansı ön koltuklarda oturanlara göre yüzde 46, diğer arka koltuklarda oturanlara göre ise yüzde 13 daha yüksek.

Bu farkın nedeni otomobilin tasarımında yatıyor. Deformasyon bölgeleri, çarpışma enerjisini gövdenin belirli bölümlerinde emmek üzere tasarlanıyor. Arka sıradaki orta koltuk, bu bölgelerden ve önden, yandan ya da arkadan çarpışma sırasında oluşan başlıca darbe yüklerinden daha uzakta bulunuyor.

Emniyet kemeri kullanılmadığında risk artıyor

Ancak emniyet kemeri kullanılmadığı takdirde otomobildeki en güvenli koltuk bile yolcuyu koruyamayabilir. 2022 yılında yapılan bir araştırma, arka koltuklarda emniyet kemeri takmayan yolcuların önde oturanlara kıyasla daha ağır yaralandığını ve ölüm risklerinin daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Bu nedenle otomobil güvenliği yalnızca koltuk seçimine bağlı değil. Yolcuların trafik kurallarına uyması ve emniyet kemerini takması da güvenliğin temel unsurları arasında yer alıyor.

Karar yalnızca rahatlıkla değil, hijyenle de ilgili. Köpeklerin tüylerinde ve patilerinde, insan sağlığı açısından potansiyel tehlike oluşturabilecek mikroorganizmalar bulunabilir.

Yatakta uyumak davranışları etkileyebilir

Köpeğin sürekli yatakta uyuması davranışlarını da etkileyebilir. Özellikle erkek köpeklerde baskınlık belirtileri görülebilir.

Bu tür köpekler sahiplerini dinlemeyebilir, komutları görmezden gelebilir ve gezinti sırasında tasmayı çekebilir. Ayrıca diğer hayvanlara ve insanlara karşı saldırgan davranışlar sergileyebilirler. Bunun nedeni, hayvanın kendisini "sürünün" lideri olarak görmesi olabilir.

Köpeğe küçük yaşta ayrı uyuma alışkanlığı kazandırılmalı

Benzer sorunlardan kaçınmak için köpeği küçük yaşlardan itibaren kendine ait bir uyuma alanına alıştırmak gerekir. Hayvanın rahatça dinlenebileceği bir köşe hazırlanmalıdır.

Köpeğe ait ayrı bir uyuma alanı, disiplininin güçlenmesine yardımcı olurken sahibinin de daha huzurlu uyumasını sağlayabilir.

Araştırmaya katılanların yüzde 69'u köpekbalıklarına olumlu yaklaşıyordu. Çocuklar, bu hayvanlara sempati duymalarının başlıca nedeni olarak sıra dışı ve etkileyici görünümlerini gösterdi. Birçok çocuk köpekbalıklarını havalı bulduğunu ve yüzme yeteneklerine hayranlık duyduğunu belirtti. Görünüşlerini tarif ederken çocukların yüzde 44'ü dişlerine, yüzde 33'ü boyutlarına, yüzde 31'i ise yüzgeçlerine dikkat çekti.

Yaş ilerledikçe korku ifadeleri arttı

Katılımcıların yüzde 13,9'u köpekbalıklarının kendilerini korkuttuğunu doğrudan söyledi ya da bu hayvanları korkunç olarak niteledi. Bu tür yanıtlar, daha büyük yaştaki çocuklarda çok daha sık görüldü.

Uzmanlar, korku ile çocukların cinsiyeti, yaşadıkları ülke veya okyanusu ziyaret etme sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit etmedi.

Çocuklar köpekbalıklarını en çok kitaplardan tanıyor

Köpekbalıkları hakkındaki bilgilerin başlıca kaynağının kitaplar olduğu belirlendi. Çocukların yüzde 65'i bu hayvanları kendi başına kitap okuyarak ya da yetişkinlerin kendilerine kitap okuması sayesinde tanıyordu.

Çocukların yüzde 59'u deniz yırtıcılarını akvaryumlarda gözlemlemiş, yüzde 38'i televizyon programları sayesinde onlar hakkında bilgi edinmişti. Ankete katılanların yüzde 23'ü köpekbalıklarının yer aldığı filmleri izlemişti. Bu filmler arasında Kayıp Balık Nemo ve Jaws da bulunuyordu.

Araştırma filmlerin korkuya neden olduğunu kanıtlamıyor

Le Busque, toplumsal kabullerin ve kitle iletişim araçlarının çocukların köpekbalığı algısını ne ölçüde etkilediğinin belirlenmesi gerektiğini belirtti. Bununla birlikte araştırma, korkunun nedeninin filmler olduğunu ortaya koymuyor.

Bilim insanları, aynı çocukların tutumlarının birkaç yıl içindeki değişimini izlemek yerine farklı yaş gruplarının yanıtlarını karşılaştırdı.

Eğitim programları önerildi

Çalışmanın yazarları, çocukları köpekbalıklarının çeşitliliği ve deniz ekosistemlerindeki rolleriyle tanıştıran eğitim programlarına daha fazla önem verilmesini önerdi.

Bilgilendirici materyaller ve bu hayvanlarla olumlu etkileşim deneyimi, çocukların köpekbalıklarına duyduğu ilgiyi korumasına ve temelsiz endişeleri azaltmasına yardımcı olabilir.

Kurum, dün COP31 gündeminin hızlı kabul edilmesinin çalışmalara olumlu başlangıç sağladığını belirterek, gelecek iki hafta boyunca tarafların aynı kararlılığı ve yaklaşımı sürdüreceğini düşündüğünü dile getirdi.

Başından beri tepeden bir karar alınmayacağını söylediklerini vurgulayan Kurum, "Eylem gündeminin açıkçası kabul edilmesi, ortaya koymuş olduğumuz hedeflerin konuşulabilmesi adına kıymetliydi. Burada hedeflerimizi hayata getirmek için aynı kararlılığı göstermeye devam edeceğiz." diye konuştu.

El Nino'nun etkilerini tüm dünyanın yaşadığını anlatan Kurum, böyle bir zamanda 1,5 derece eşiğinin aşılması riskinin giderek belirginleştiği bir dönemde Antalya'da buluşulduğunu söyledi.

Bu eşiğin kısa süreliğine aşılmasının bile geri döndürülemeyecek kayıp ve hasarlara yol açabileceğine dikkati çeken Kurum, "1,5 derece hedefinden asla vazgeçemeyiz. Paris Anlaşması bize yol göstermeye devam ediyor. Görevimiz sıcaklık artışını sınırlandırmak, olası bir aşımın düzeyini ve süresini en aza indirmek ve yeniden bu eşiğin altına dönmek için gereken adımları hızlı bir şekilde atmaktır." dedi.

Yürütülen kapsamlı istişareler doğrultusunda bu ihtiyaca yanıt verecek bir kararın, COP31 Başkanlığı öncülüğünde şekillenmesini önemsediklerini ifade eden Kurum, şöyle devam etti:

"Uyum, kayıp ve hasarın iklim gündeminin merkezinde yer alması gerektiğine inanıyoruz. Zirve boyunca okyanuslardan şehirlere kadar iklim dirençliliğini güçlendirmeye odaklanacağız. İkinci küresel durum değerlendirmesi konusunda özel bir bakanlar toplantısına ev sahipliği yapacağız ve bu değerlendirmenin 1,5 derece eşiğinin aşılması ve bunun etkilerini bütün boyutlarıyla ele almasını bekliyoruz. Elde edilecek bulgular, sıcaklık artışını yeniden bu eşiğin altına indirmek için atacağımız adımlara yön vermelidir."

ELEKTRİFİKASYON KONUSU

Bakan Kurum, COP31 gündeminin temel başlıklarından biri olan elektrifikasyona odaklandıklarını, ulaşımda, binalarda ve sanayide elektrik kullanımının yaygınlaşmasını ele aldıklarını belirtti.

Bu yıl enerji piyasalarında yaşanan krizin, ithal yakıtlara bağlılığın ülkelerin nasıl fiyat dalgalanmalarıyla ve arz kesintileriyle karşı karşıya kaldığını herkese gösterdiğini dile getiren Kurum, mart-ağustos döneminde yakıt ithal eden ülkelerin yaklaşık 330 milyar dolar ilave maliyetle karşılaştığını bildirdi.

Elektrik teknolojilerinin artık giderek ucuzlaşmasının bu kırılganlığı azaltmak için önemli bir imkan sağladığını anlatan Kurum, COP31 Başkanlığı olarak 2035'e kadar 35 küresel elektrifikasyon taahhüdünü bu anlayışla başlattıklarını söyledi.

Bugün elektriğin, dünyadaki nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 23'ünü karşıladığını belirten Kurum, hedeflerinin bu payı 2035 yılına kadar yüzde 35'e yükseltmek olduğunu ifade etti.

BOWEN: TÜRKİYE, HARİKULADE BİR HAZIRLIK ÇALIŞMASI YAPMIŞ

COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Bowen de Bakan Kurum'a teşekkür ederek, "Avustralya ve Türkiye olarak her zaman yakından çalışıyoruz." şeklinde konuştu.

Ülkeler adına ellerinden geleni yaptıklarını söyleyen Bowen, "Türkiye, harikulade bir hazırlık çalışması yapmış." dedi.

Bowen, dünya genelinde çoklu krizlerden geçildiğine işaret ederek, "Bir önceki COP'larda olduğu gibi yapay zekanın giderek hızlanmasıyla da mücadele ediyoruz." ifadesini kullandı.

Dünya genelinde ülkelerin doğal afetlerle de mücadele etmeyi sürdürdüğüne değinen Bowen, "Daha önce bu krizleri yaşamayan ülkeler de etkilenmeye başladı. Bu yüzden çalışmaların hızlanması önemli. İklim değişikliğinin etkileriyle mücadele için tek yolumuz var. Türkiye ve Avustralya gerçekten bu konuda oldukça yoğun bir şekilde çalışıyor." diye konuştu.

STIELL: PEK ÇOK ÜLKENİN TAMAMEN TEMİZ ENERJİYE GEÇMESİ İÇİN DESTEKLENMESİ GEREKİYOR

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell ise "Artık hedefimiz somut şekilde çalışmak ve ülkelerin hedeflerine ulaşmak için paralel şekilde çalışmaları için buradayız. Artık daha fazla insanı bu eyleme dahil etmemiz gerekiyor." görüşünü paylaştı.

COP31'in dünyada bütün olumsuz etkilerin yaşandığı bir döneme denk geldiğini belirten Stiell, şöyle devam etti:

"Pek çok ülkenin tamamen temiz enerjiye geçmesi için desteklenmesi gerekiyor. Temiz enerji ekonomileri fosil yakıtların bağımlılığından kurtarma önünde önemli bir seçenek. Enerji talebinin yüzde 30'u mevcut teknolojiler kullanılarak daha temiz hale getirilebilir ve bu çözümlerin daha hızlı, daha fazla kişiye, daha fazla ülkeye ulaştırılmasına ihtiyacımız var. Elektriğe olan erişimin de geliştirilmesi için 180 civarında şirket 1,7 trilyon dolarlık bir yatırım çağrısında bulundular elektrik sistemlerinin iyileştirmesi için. COP31 Başkanlığının eylem gündemindeki bu bağlamda 2035 yılına kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefi de bu amaca ulaşmak için büyük bir mesaj veriyor."

Stiell, "Dostlarım, iklim değişikliği için hızlı bir ilaç elimizde yok. Dolayısıyla bu tür çalışmalar daha hızlı ivmenin kazanılması ve daha iyi bir iyileşmenin sağlanması için önümüzdeki tek fırsat." dedi.

ABD'nin COP31'e katılmamasına ilişkin soruyu yanıtlayan Stiell, "ABD'nin katılmadığı ikinci COP toplantısı. Ama geçen sene Belem'de gördük, bu yıl da burada göreceğiz, ABD'de alt hükümet düzeyinde ve devlet dışı aktörler düzeyinde çok ciddi bir katılım söz konusu ve federal düzeyde alınan kararlara rağmen yine de çok ciddi bir iştah söz konusu. Bunun da genel anlamda bu yılın COP'una yansıyacağını düşünüyoruz." değerlendirmesini yaptı.

"BÜTÜN MİSAFİRLERİMİZİN GÜVENLİĞİNDEN SORUMLUYUZ"

COP31 Başkanı Kurum ile UNFCCC İcra Sekreteri Stiell ve COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Bowen basın mensuplarının sorularını da yanıtladı.

Türkiye'nin, Avustralya ile COP Başkanlığını aldığı günden beri "uygulama" dediğini anımsatan Kurum, eylem gündemini çalışırken de hedefleri ortaya koyarken de bugüne kadar alınmış COP kararlarının hayata geçirilmesini kolaylaştıracak ve ilerleme sağlayacak hedef ve eylemleri belirlediklerini kaydetti.

Bunun COP tarihinde alışılan bir durum olmadığının altını çizen Kurum, eylem gündemi açıklandığında gelen tepkilerin çok olumlu olduğuna şahitlik ettiklerini dile getirdi.

Türkiye'nin deprem bölgesinde yaptığı işlerdeki tecrübesini ve birikimini tüm dünyaya anlattıklarını da ifade eden Kurum, dayanıklı bir şehri inşa ettiklerini, binalarda kullanılan enerji yoğunluğunun yüzde 40 azaldığını gördüklerini belirtti.

COP31'de netice almak istediklerini vurgulayan Kurum, "Emisyon azaltımı bu neticeyi bize gösterecek, somut ilerleme sağlamamıza imkan verecek. Tüm bu hedefleri hayata geçirdiğimizde 2035 yılına kadar yüzde 30 civarında bugünkü emisyonların azaltıldığını görüyoruz. İşte elde tutulur ilerleme budur." dedi.

Türkiye'nin de kömür madenleriyle, fosil yakıtlarla ilgili tutumunun belli olduğunu anlatan Kurum, bugün yenilenebilir enerjide Türkiye'nin Avrupa içerisinde lider pozisyonda, dünyanın en büyük yenilenebilir enerji yatırımı yapan ülkelerden biri olduğunu söyledi.

Bakan Kurum, Türkiye'nin 2040'a kadar enerji bağımsızlığını ilan edecek yatırımları hayata geçireceğini açıkladıklarını ve bu kapsamda çalışmalar yapmaya devam edeceğini belirtti.

Bu çalışmaları yaptıktan sonra fosil yakıtların tüketiminin azalacağını ifade eden Kurum, "Şimdi önünüzde seçenek var. Bir maliyetli yatırım ve maliyet, fosil yakıt. Yenilenebilir enerji maliyeti neredeyse yarı yarıya daha az, daha da azalıyor. Siz hangisini tercih edersiniz? Sonuçta ülkeler bu yönde yatırımları yapmaya devam edecekler. Biz bu hedefleri yakaladığımızda elle tutulur bir ilerleme sağlayacağız." şeklinde konuştu.

Bir soru üzerine Kurum, barışçıl hiçbir gösteriyle ilgili Türkiye'de tutuklama olmayacağını vurgulayarak, şunları kaydetti:

"COP nezdinde de bunun teminatını tüm ülkelere verdik. Biz gelen bütün misafirlerimizin güvenliğinden sorumluyuz. Buradaki huzurdan sorumluyuz. Burada hiçbir misafirimizin kılına zarar gelmeyecek şekliyle ekiplerimiz, güvenlik güçlerimiz çalışıyor. Bu çerçevede burada gösteri yapmak isteyenlerle ilgili barışçıl gösterilere ilişkin valiliğimiz koordinasyonunda İçişleri Bakanlığımız gerekli başvuruları alıyor ve bu başvurular çerçevesinde her birey burada gösteri yapabilecek durumda. Diğer başka gösteri veya tutuklama, neyi ifade etmek istediğinizi tamamlayamadım ama Türkiye, dünyanın bu noktada en adaletli ülkelerinden bir tanesi. Dolayısıyla barışçıl bir gösteride Türkiye'de tutuklama olmaz."

Kent merkezine 108 kilometre uzaklıktaki antik kentte yer alan ve dünyanın nadir antik eserleri arasında gösterilen Medusa mozaiği, "Opus Sectile" tekniğiyle renkli mermer parçalarından oluşuyor.

Antik dönemde konser alanı, meclis, mahkeme ve tiyatro işlevi gören odeonun orkestra bölümünde bulunan mozaik, kış aylarının başlamasıyla uzman restoratörler tarafından koruma altına alındı.

Yuvarlak planlı anıtsal çeşmedeki (Tholos Nymphaion) kaynak suyu da iklim şartları nedeniyle kapatıldı.

Kibyra Antik Kenti Kazı Başkanı ve Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Özüdoğru, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

"Kibyra Olympeion Odeionu orkestra zeminini kaplayan opus sectile Medusa mozaiği ve Odeion Stoası zemin döşemesi opus tessellatum mozaiğin üzeri ile Tholos Nymphaion yapısında akıtılan kaynak suyu, eserlerin iklim şartlarından korunması amacıyla kapatılmıştır. Mozaikler ve orijinal kaynağından getirilen su, 2027 yılı Nisan ayında tekrar açılacaktır."

Memişoğlu, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, ATACH Günü dolayısıyla düzenlenen Yüksek Düzeyli Açılış Programı'na katıldı.

Açılışta konuşan Memişoğlu, sözlerine vefatının 88. yılında Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü rahmet, minnet ve saygıyla anarak başladı.

Memişoğlu, DSÖ öncülüğünde kurulan ATACH'a büyük önem verdiklerini vurgulayarak, "ATACH, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak, iklime dayanıklı, düşük karbonlu ve sürdürülebilir sağlık sistemleri kurmak için ülkeleri buluşturan küresel bir ittifaktır. Türkiye olarak bu ittifakın eş yürütücülüğünü üstlenmekten gurur duyuyoruz." diye konuştu.

Dün gerçekleştirdikleri COP31 Sağlık Günü ile COP tarihinde önemli bir adım attıklarının altını çizen Memişoğlu, sağlığın ilk kez müstakil bir eylem gündemi olduğunu ve iklim müzakerelerindeki konumunu güçlendirdiklerini kaydetti.

"İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE DİRENÇLİ SAĞLIK SİSTEMLERİ OLUŞTURMAK DA BU BÜTÜNCÜL YAKLAŞIMIN AYRILMAZ BİR PARÇASIDIR"

Memişoğlu, Sağlık Günü kapsamında gerçekleştirdikleri dört tematik panel ve Üst Düzey Yuvarlak Masası toplantısında, dinamik ve dayanıklı sağlık sistemlerinin oluşturulmasını, iklim ve sağlık finansmanını, dijital sağlık çözümlerini, sağlık hizmetlerine hakkaniyetli erişimi, sürdürülebilir sağlık altyapısını ve krizlere hazırlıklı sağlık hizmeti sunumunu kapsamlı biçimde değerlendirdiklerini vurguladı.

Bu toplantılarda ortaya koydukları ortak yaklaşıma göre sağlığın, iklim politikalarının sonuçlarından etkilenen bir alan olmanın ötesinde, iklim eyleminin merkezinde yer alması gerektiğine dikkati çeken Memişoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye'nin bu alandaki yaklaşımı, Sayın Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde Türkiye Yüzyılı vizyonumuz ve Üreten Sağlık anlayışımızla da birebir örtüşmektedir. İklim değişikliklerine dirençli sağlık sistemleri oluşturmak da bu bütüncül yaklaşımın ayrılmaz bir parçasıdır. Bu çerçevede, COP31 Başkanlığımızın en önemli somut katkılarından biri olarak gördüğümüz Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'ni (AIR) özellikle vurgulamak istiyorum. AIR, iklim ve sağlık alanında küresel düzeyde ortaya konulan siyasi iradenin ülke düzeyinde somut uygulamalara dönüşmesini amaçlayan bir girişimdir. Biz AIR'ı yalnızca bir deklarasyon veya yeni bir işbirliği platformu olarak değil ülkelerin kendi önceliklerine ve ihtiyaçlarına göre yararlanabilecekleri uygulama odaklı bir uluslararası dayanışma mekanizması olarak tanımlıyoruz."

Memişoğlu, bu girişim aracılığıyla ülkelerin iklim değişikliğine karşı sağlık sistemlerinin dayanıklılığını artıracak uygulama çerçevelerinin geliştirilmesini, başarılı ülke deneyimlerinin ve iyi uygulamaların paylaşılmasını, teknik bilgi ve kapasite geliştirme alanlarında işbirliğinin güçlendirilmesini ve geliştirilen çözümlerin yaygınlaştırılmasını ve ülke düzeyinde uygulanmasını hedeflediklerini bildirdi.

Bakan Memişoğlu, Türkiye olarak girişimin uluslararası ortakların katkılarıyla gelişmesini ve benimsenmesini, COP31 sonrasında da kalıcı bir işbirliği mekanizmasına dönüşmesini arzu ettiklerini belirtti.

Ancak külün aşırı kullanılması bitkilerin beslenme koşullarını bozabilir ve asidik toprağı tercih eden ürünlere zarar verebilir. Yaban mersini, ormangülü, açelya ve patates yetiştirilen alanlarda kül kullanırken özellikle dikkat edilmelidir.

Odun külü toprağa ne sağlar

Külün bileşimi, yakılan ağaca ve diğer bitkisel malzemelere göre değişir. İçeriğinde bitkilerin büyümesi için gerekli potasyum, kalsiyum, fosfor, magnezyum ve başka mineral elementler bulunabilir.

Odun külü, yanma sırasında kaybolduğu için neredeyse hiç azot içermez. Bu nedenle tüm gübrelerin yerine geçmez. Kül, yalnızca asitliğin ölçülü biçimde azaltılması gereken asidik topraklarda yararlı olabilir.

Kullanılacak miktar ve beklenen etki, toprağın gerçek durumuna bağlıdır. Bu nedenle külü uygulamadan önce toprağın asitlik düzeyi değerlendirilmelidir. Toprak nötr veya alkalinse ek kül, bazı besin maddelerinin bitkiler tarafından alınmasını zorlaştırabilir.

Bahçede yalnızca temiz kül kullanın

Bahçede kullanılacak kül, işlenmemiş odun veya uygun bitkisel artıkların yakılmasıyla elde edilmelidir. Boyalı tahtaların, emprenye edilmiş ahşabın, inşaat atıklarının, plastiğin ve bilinmeyen kimyasal katkılar içeren malzemelerin külü kullanılmamalıdır.

Bu maddeler yanarken kirletici bileşikler oluşturabilir ve bu bileşikler daha sonra toprağa karışabilir. Kömür ile bazı yakıt briketlerinden çıkan külün özellikleri de sıradan odun külünden farklı olabilir. Bu nedenle bu tür kül, evrensel gübre olarak kullanılmamalıdır.

Külün kaynağı bilinmiyorsa tarh alanlarına uygulamaktan vazgeçmek daha güvenlidir.

Kül bazı bitkilere zarar verebilir

Yaban mersini, belirgin biçimde asidik bir ortama ihtiyaç duyduğu için külün kök bölgesine uygulanmasından olumsuz etkilenebilir. Benzer durum, toprağın asitlik düzeyine duyarlı birçok ormangülü, açelya ve diğer süs bitkisi için de geçerlidir.

Bu bitkilerin yakınına düzenli olarak kül eklenmesi toprağın tepkimesini değiştirebilir ve bazı besin elementlerinin emilimini zorlaştırabilir. Bitkiler daha kötü gelişebilir, yapraklarda ise beslenme bozukluğu belirtileri görülebilir.

Külün bütün sebzeler için aynı ölçüde yararlı olduğu düşünülmemelidir. Her ürün için toprağın başlangıçtaki asitlik düzeyi ve genel gübreleme sistemi birlikte değerlendirilmelidir.

Patates tarhlarında kül kullanımına dikkat edin

Odun külü, patates tarhlarında özel dikkat gerektirir. Toprağın pH değeri yükseldiğinde patateste adi kara lekenin gelişmesi için daha elverişli koşullar oluşabilir.

Hastalık, yumruların yüzeyinde mantarımsı kabuklu lekelerle görülür. Patatesi her zaman tüketilemez hâle getirmez ancak görünümünü ve ticari kalitesini olumsuz etkiler.

Bu nedenle toprağın asitlik düzeyi dikkate alınmadan patateslerin altına kül serpilmemelidir. Özellikle adi kara lekenin her yıl görüldüğü alanlarda daha dikkatli davranılmalıdır. Toprak patates için zaten uygun bir asitlik düzeyindeyse ek alkalileştirme gereksiz olabilir.

Fazla kül toprağın dengesini bozabilir

Külü "ne kadar çok, o kadar iyi" anlayışıyla sınırsız kullanmak yaygın bir hatadır. Alkalin malzemenin aşırı uygulanması toprağın pH değerini gereğinden fazla yükseltebilir.

Bunun sonucunda bazı mikroelementlerin kullanılabilirliği azalabilir ve bitkilerin beslenmesi dengesiz hâle gelebilir. Bu etkiler, toprağın başlangıçta nötr veya hafif alkalin olduğu alanlarda daha belirgin olabilir.

Kül, bazı azotlu gübrelerle, özellikle amonyum içerenlerle aynı anda karıştırılmamalıdır. Belirli koşullarda bu uygulama azotun amonyak şeklinde kaybolmasına yol açabilir. Bu nedenle kül, toprağın ihtiyaçları ve gübrelerin uyumluluğuna ilişkin öneriler dikkate alınarak ayrı bir malzeme olarak kullanılmalıdır.

Kasım ayında külü hemen kullanmak gerekmeyebilir

Sonbaharın sonları, külü uygulamak için her zaman uygun dönem değildir. Toprak donmuşsa ve kar yağışıyla hava sıcaklığında geçici yükselişler bekleniyorsa çözünür bileşenlerin bir kısmı eriyen suyla taşınabilir.

Bu nedenle külü, toprağın durumunun değerlendirilebileceği ve uygun kullanım yönteminin seçilebileceği bir sonraki sezona kadar saklamak daha pratik olabilir. Külün toprağın asitliğini azaltmak amacıyla kullanılması planlanıyorsa önce pH değeri belirlenmelidir.

Külü yanmaz kapta ve kuru saklayın

Odun külü önce tamamen soğutulmalıdır. Dışarıdan soğumuş görünen malzemenin içinde köz kalabileceği için dikkatli davranılmalıdır.

Külü toplamak ve ilk soğutmayı yapmak için ahşap yapılardan ve yanıcı malzemelerden uzakta tutulan, kapaklı yanmaz metal bir kap kullanılabilir.

Tamamen soğuyan kuru kül, yağmur ve kardan korunan, ağzı sıkıca kapatılabilen uygun bir kapta saklanmalıdır. Islanan külün içindeki çözünür besin maddelerinin bir kısmı zamanla yıkanarak kaybolabilir.

Odun külü, yazlık ev sahipleri için yararlı bir kaynak olabilir. Ancak temel ölçüt külün miktarı değil, toprağın ve yetiştirilen bitkilerin ihtiyaçlarıdır.

Yangın, 26 itfaiyecinin müdahalesiyle kontrol altına alındı. Okul yönetimi güvenlik tedbirleri gereği ve soğutma çalışmalarını kolaylaştırmak için lisenin bugün kapalı olacağını duyurdu.

Yaklaşık 2 aydır ülkenin farklı şehirlerinde devam eden öğrenci eylemlerine destek veren liseler arasında yer alan Emile Zola Lisesi'nde geçen haftaki eylemlerde birkaç okul personeli havai fişekler nedeniyle hafif yaralanmıştı.

Aix-en-Provence'ın içinde yer aldığı Provence-Alpes-Cote d'Azur Bölgesi Başkanı François de Canson, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda yangının kasıtlı çıkarıldığını açıkladı.

Yangın çıkarılmasına tepki gösteren Canson, "Halihazırda kısıtlı olan kamu kaynaklarımızı eğitimlerine devam etmek isteyen liselilerden kısarak birkaç kişinin akılsızca eylemini telafi etmek için kullanacağız." ifadesini kullandı.

Sosyal medyada, Emile Zola Lisesi'nin koridorlarının ve kapılarının yangın nedeniyle ciddi hasar aldığı görüntüler yer aldı.

FRANSA'DA ÖĞRENCİ EYLEMLERİ DEVAM EDİYOR

Fransa'da lise öğrencileri, 17 Eylül'den bu yana eğitim koşullarının iyileştirilmesi, okullarına daha fazla imkan sağlanması ve öğretmen sayısının artırılması talebiyle eylemler düzenliyor.

Hükümetle lise sendikaları ve temsilcileri arasındaki müzakere sürecinde azalan eylemler, hükümetin eğitim sektörüne ilişkin taahhütlerinin yetersiz bulunmasının ardından 4 Kasım'da yeniden canlanmıştı.

Eğitim çalışanları 5 Kasım'da greve gitmiş, yükseköğrenim kurumlarının yaklaşık üçte biri grevden etkilenirken, onlarca lisede de öğrencilerin kuşatma eylemi nedeniyle eğitime ara verilmişti.

Üniversite öğrencileri ve sendikaların da destek verdiği yaklaşık 2 aydır devam eden eylemlerde polis müdahalesi tartışmalara yol açarken, 8 bin kişi gözaltına alınmıştı.

Araştırmayı Şayma El-Atavne ve Amiram Goldblum, yinelemeli stokastik eleme algoritmasından yararlanarak yürüttü. Çalışmanın zorluğu, insanların tat algısının yapısından kaynaklanıyor. Tatlılık hissinden iki protein bileşeninden oluşan tek bir reseptör sorumluyken acı maddeler yaklaşık 25 farklı reseptör tarafından algılanıyor. Bu nedenle bazı şeker ikameleri aynı anda hem tatlılık hem de acılık hissi oluşturabiliyor.

Model 205 moleküler parametreyle eğitildi

Sistemi eğitmek için tat özellikleri daha önce bilinen binlerce maddeye ait veriler kullanıldı. Analizde elektrik yüklerinin dağılımı ile bileşiklerin su ve yağlarla etkileşimi de dahil 205 moleküler parametre değerlendirildi.

Model hazırlandıktan sonra araştırmacılar, toplam yaklaşık 50,7 milyon molekül içeren üç kimyasal veri tabanını taradı. Tatlılık ihtimali yüksek ve acı tat verme olasılığı düşük maddelere öncelik verildi.

92 aday sonraki deneyler için seçildi

Ek doğrulama, bileşiklerin insanlardaki tatlılık reseptörüyle etkileşiminin bilgisayar ortamında modellenmesiyle yapıldı. Bu analiz, reseptörün ayrıntılı yapısının 2025 yılında yayımlanmasının ardından mümkün oldu.

Moleküllerin reseptöre bağlanması değerlendirildikten ve istenmeyen kimyasal gruplar elendikten sonra liste 556 bileşiğe indirildi. Bunların 92'si sonraki deneyler için seçildi. Nihai seçkideki 14 maddeden daha önce patentlerde, tat reseptörünün işleyişini etkileyen bileşikler olarak söz edilmişti.

Algoritma sukralozu doğru sınıflandıramadı

İnceleme, algoritmanın bir sınırlamasını da ortaya koydu. Tatlılığıyla bilinen sukraloz, sistem tarafından yanlışlıkla düşük tatlılık ve bir miktar acılık ihtimali taşıyan bir madde olarak değerlendirildi. Bu sonuç, tahminlerin doğruluğunun eğitim verilerindeki kimyasal yapı çeşitliliğine bağlı olduğunu gösterdi.

Şimdilik sonuçlar yalnızca bilgisayar hesaplamalarına dayanıyor. Seçilen bileşiklerin gerçek tadı, güvenliği ve gıda endüstrisinde kullanılma ihtimali bilinmiyor. Bilim insanlarının gerekli maddeleri elde ederek tatlılık reseptörü üzerindeki etkilerini deneylerle test etmesi gerekiyor.

İkinci tankerin ise ABD savaş uçaklarının koruması altında, İran'ın belirlediği güzergahın dışından geçmeye çalıştığı sırada bir "kazaya" karıştığı ve gemide büyük çaplı yangın çıktığı aktarıldı.

İki olay sonrasında 2 petrol tankerinin de devre dışı kaldığı bilgisi verildi.

Açıklamada, İran'ın belirlediği güzergahın dışında hareket eden ve ABD ordusuyla işbirliği halindeki tüm gemilerin hedef alınacağı kaydedildi.

Microsoft, kısa süre önce Windows 11'e arka planda çalışan işlemleri bulunan uygulamaların başlatılmasını hızlandıran yeni bir mekanizma ekledi. Şu anda bu yöntemi destekleyen tek Microsoft uygulaması Microsoft Edge. Üçüncü taraf geliştiriciler de özellikle ilgili çalışmalar yürütüyor ve Mozilla, özelliği Firefox'a eklemeye hazırlanan ilk şirketler arasında yer alıyor olabilir.

Firefox'ta ilk testler umut veriyor

Firefox ürün yöneticisi David Rubino, olası uygulamayı ele almak için Bugzilla'da yeni bir hata kaydı açtı. Rubino, Mozilla'nın Firefox'u görev çubuğuna sabitlemek için kullandığı kilit açma koduyla Microsoft'un hızlandırılmış başlatma API'sine erişmeyi başardığını belirtti.

Yerel bir Firefox derlemesiyle yapılan hızlı testte, bir bağlantının hâlihazırda çalışan bir tarayıcı örneğine ulaşma süresi yaklaşık 70 milisaniyeden 3 milisaniyeye düştü. Başlat menüsünden başlatılan işlemler de doğrudan çalışan tarayıcıya iletildi.

Bu sonuçlar Firefox'un bir anda 20 kattan daha hızlı açılacağı anlamına gelmiyor. Ölçümler yalnızca bir isteğin hâlihazırda çalışan bir örneğe ne kadar hızlı ulaştığını gösteriyor ve tek bir yerel testten elde edildi. Buna rağmen ilk sonuçlar cesaret verici görünüyor.

Özellik birden fazla profil için geliştirilecek

Uygulama hâlâ geliştirme aşamasında. Mozilla, varsayılan olarak devre dışı bırakılan widget.windows.accelerated_launch.enabled tercihini deneysel yamaya ekledi.

Rubino, Mozilla'nın birden fazla Firefox profili çalışırken özelliğin nasıl davranacağını da belirlemesi gerektiğini söyledi. Bu konu ve benzeri sorular sonraki geliştirme aşamalarında ele alınacak.

Hızlandırılmış Uygulama Başlatma, Windows'un başlatma isteklerini doğrudan hâlihazırda çalışan uygulamaya göndermesine olanak tanıyor. Normal yöntemde Windows, isteği mevcut örneğe iletip kapanan başka bir işlem başlatıyor. Microsoft'un yaklaşımı bu ek adımı ortadan kaldırarak uygulamaların Başlat menüsünden veya görev çubuğundan açılmasını hızlandırıyor.

Edge açılışında yüzde 33'e varan iyileşme

Microsoft, Hızlandırılmış Uygulama Başlatma özelliğinin çoğu kullanıcı için Edge'in açılışını yaklaşık yüzde 15 hızlandırdığını belirtiyor. Sistem daha ağır yük altındayken bu iyileşme yüzde 33'e çıkıyor.

Özellik, Ekim 2026 güvenlik dışı güncellemesi veya daha yenisi yüklü olan Windows 11'in 25H2, 26H1 ve 26H2 sürümlerinde destekleniyor.

Microsoft ayrıca Hızlandırılmış Uygulama Başlatma uygulamasını Chromium projesinin kullanımına sunuyor. Bu nedenle Chrome, Brave ve Opera gibi Chromium tabanlı tarayıcılar da gelecekte özelliği benimseyebilir.

NASA'nın Güney Kaliforniya'daki Jet Propulsion Laboratory'sinde Voyager misyon yöneticisi Kareem Badaruddin, "Uzay aracının böyle bir şey yaptığını ilk kez görüyoruz; ancak görevde, beklenmedik durumları beklemek zorunda olduğumuz bir noktadayız," dedi. "Voyager 1 ile yeniden iletişim kurabildiğimiz için rahatladık ve ne olduğunu anlamaya hevesliyiz."

Ekip şu ana kadar yalnızca bir itici grubunun otomatik olarak kapandığını ve bunun yedek iticilerin devreye girmesine neden olduğunu belirledi. Sistem, ana iticilerde tespit edilen bir soruna yanıt vermek üzere programlanmıştı ancak bu sorunun ne olduğu henüz bilinmiyor.

Voyager 1 bir ışık günü eşiğine yaklaşıyor

İletişimin yeniden kurulması, Voyager 1'in Dünya'dan bir ışık günü uzaklığa ulaşmasının öngörüldüğü 18 Kasım'dan yalnızca birkaç gün önce gerçekleşti. NASA bilim insanları, Voyager 1'e gönderilen her mesajın yanıtını almak için iki tam gün bekliyor.

Voyager 1, yaklaşık elli yıldır saatte 38.000 mil, yani 61.155 kilometre hızla ilerliyor. Sondanın bir ışık yılı yol alabilmesi için mevcut konumundan 364 kat daha uzağa gitmesi gerekiyor. Bu mesafe katedilse bile Voyager 1, insanlığın en yakın yıldız komşusu Proxima Centauri'ye olan yolun dörtte birinden azını tamamlamış olacak.

NASA sondaların ömrünü uzatıyor

NASA, bu yılın başlarında her iki Voyager sondasındaki bir sorunu giderdi. Bu sorun daha iyi anlaşılmış ve öngörülmesi daha kolay bir arızaydı.

Her iki Voyager sondası da plütonyumun radyoaktif bozunmasıyla çalışan güç kaynaklarına dayanıyor. Bu kaynaklar uzun ömürlü olsa da sonsuz değil. Sondalar her yıl ortalama yaklaşık dört watt'lık azami akıma erişimini kaybediyor.

NASA, yaklaşık 16 milyar mil uzaklıktaki sondalara veri göndererek uzaktan bir donanım yazılımı güncellemesi yaptı. Güncelleme, sondalar çalışmayı sürdürürken yeterli ısı üretmeye devam etmeleri için bileşenler arasındaki gücü yeniden dağıtarak enerji tasarrufu sağladı.

Bu güncelleme ve son iletişim kesintisinin kendiliğinden düzelmesi sayesinde Voyager 1, en az 2028'e, hatta belki 2029'a kadar çalışmayı sürdürebilecek.

Bu süre boyunca sonda, Güneş Sistemi'nden çıkmaya başlarken ölçümler almayı ve Dünya'ya bilgi göndermeyi sürdürecek. Girişim kaynaklarından çok uzakta bulunan Voyager 1, zayıf sinyalleri karasal veya yörüngedeki teleskopların görebileceğinden çok daha net biçimde inceleyebilecek.

Voyager sondalarının yerini alacak görev bekleniyor

Voyager sondaları ömrünü tamamladığında insanlığın hazırda bekleyen gerçek bir alternatifi olmayacak. En yakın seçenek, 2030'lara kadar fırlatılması beklenmeyen Interstellar Probe olacak.

Interstellar Probe'un bir ışık günü uzaklığa ulaşması ve Voyager 1 ile Voyager 2'nin sunamadığı bir bakış açısını sağlamaya başlaması 25 yıldan fazla sürecek.

Entertainment Weekly'ye konuşan Edgar-Jones, filmin gizemini ve sürprizlerini korumak için hikâyeyi fazla anlatmak istemediğini söyledi. The Take'in bilinen kısa özeti, bir banka güvenlik görevlisi, veznedar ve usta hırsızın dolandırıcılık ve karşılıklı oyunlarla dolu ölümcül bir oyuna yakalanmasıyla sınırlı.

The Take türler arasında ilerliyor

Meirelles, senaryoyu ilk okuduğunda bunun bir soygun filmi mi yoksa merkezinde bir aşk hikâyesi bulunan psikolojik drama mı olduğundan emin olmadığını belirtti.

Brezilyalı yönetmen, senaryonun yapısının ilgisini çektiğini ve izleyicinin hikâyenin nereye gideceğini bilmeden yolculuğa çıktığını söyledi. Meirelles'e göre film, son ana kadar izleyiciyi şaşırtmayı sürdürüyor ve her şey ancak son 10 saniyede yerine oturuyor.

Meirelles, filmi hazırlarken Heat, Point Break, The Killing ve Dog Day Afternoon gibi soygun klasiklerini yeniden izledi. Yönetmen, The Take'in hem bulmaca gibi yapısında hem de anlatımında türe yeni bir bakış getirdiğini düşünüyor.

Meirelles, soygun filmlerinin genellikle suçluları ve onları takip eden tarafı birlikte gösterdiğini, The Take'in ise tüm hikâyeyi yalnızca Robert Pattinson'ın canlandırdığı Noah karakterinin bakış açısından anlattığını ifade etti. İzleyici, Noah'nın bildiklerini; fiziksel olarak orada olduğu ya da telsizden duyduğu kadarıyla öğreniyor.

Noah kime güveneceğine karar verecek

Pattinson, filmde eski bir ordu yüzbaşısı olan ve sivil hayata uyum sağlamaya çalışan Noah'yı canlandırıyor. Karizmatik hırsız Christian Carter, Denzel Washington'ın canlandırdığı karakter, Manhattan'ın en zengin bankasını soymasına yardım etmesi için Noah'yı işe alıyor.

Noah'nın sevgilisi Rose ise Daisy Edgar-Jones tarafından canlandırılıyor ve tesadüfen aynı bankada veznedar olarak çalışıyor. Noah, zaman ve aşk tehlikedeyken kime güvenebileceğine karar vermek zorunda kalıyor.

Pattinson, Noah'nın insanlara güvenmekte zorlandığını ancak kendisinin de oldukça aldatıcı biri olduğunu söyledi. Oyuncuya göre Noah, bankayı neden soyduğunu ya da çevresinde neler olup bittiğini tam olarak anlamıyor. Pattinson, her sahnenin beklenmedik gelişmeleri nedeniyle küçük bir gösteri parçası gibi hissettirdiğini belirtti.

Washington, Christian Carter'ı "hayal kırıklığına uğramış bir müzisyen" ve zamanın önemine inanan, kesinlikçi matematiksel bir zihne sahip kukla ustası olarak tanımladı.

Washington, Carter'ın başarıya ulaşmanın matematiksel bir denklemi olduğuna inandığını ancak yanıldığını söyledi. Carter, istediğini elde etmek için çevresindeki herkesi manipüle ediyor, herkesi kullanıyor ve herkesten daha zeki olduğuna inanıyor. Washington'a göre karakter, sonunda kendisinden başka hiç kimseyi umursamıyor.

Pattinson Denzel Washington'la çalışmayı anlattı

Pattinson, Denzel Washington'ın oyuncu olmak istemesinin nedenlerinden biri olduğunu ve onunla çalışmanın kendisi için inanılmaz bir deneyim olduğunu söyledi. Washington'ın malzemeye hâlâ canlılık kattığını belirten oyuncu, her tekrarda yeni bir şey aramasından etkilendiğini ifade etti.

Pattinson, Washington'ın doğaçlama yapmayı sevdiğini bilmediğini ve bunun çekimleri daha heyecanlı hâle getirdiğini anlattı. Oyuncu, beş sayfalık bir sahneye nereye gideceğinizi bildiğinizi düşünerek başlayıp bir anda tamamen farklı bir yöne sapabildiğinizi söyledi.

Meirelles de Washington'ın anın hakikatini aramasının onu sık sık beklenmedik yerlere götürdüğünü belirtti. Yönetmen, oyuncunun bazı replikleri nereden bulduğunu sorduğunda "Hiçbir fikrim yok" diye yanıt verdiğini ve son kurguda bu anlardan çok sayıda bulunduğunu söyledi.

Meirelles Pattinson'ın karakterini yeniden şekillendirdi

Filmin son versiyonunda Noah karakteri de değişti. Meirelles, ilk kurguda karakterin daha güvensiz ve tereddütlü göründüğünü, kurgu sürecinde onu daha kendinden emin hâle getirmeye karar verdiklerini söyledi.

Yönetmen, Pattinson'ın bu farklı hâli performansında zaten taşıdığını ve ihtiyaç duydukları şeyin görüntülere geri dönerek doğru anları bulmak olduğunu belirtti. Meirelles, Pattinson'ı günümüzde çalışan en iyi oyunculardan biri olarak nitelendirdi.

Danai Gurira, Moisés Arias, Justin Kirk ve Sean Harris'in de rol aldığı The Take, 15 Ocak 2027'de seçili sinemalarda ve Netflix'te gösterime girecek.

Törenin açılışında konuşan Bakan Ersoy, Cumhuriyet'in kurucusu, Milli Mücadele'nin Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ebediyete intikalinin 88'inci yıl dönümünde saygı, rahmet ve minnetle anmak üzere bir arada olduklarını belirtti.

10 Kasım'ın, milletin bağımsızlık mücadelesine önderlik eden büyük bir komutanı ve devlet adamını anmanın yanı sıra onun fikirlerini ve gelecek nesillere bıraktığı sorumluluğu yeniden düşünme günü olduğunu ifade eden Ersoy, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün, Türk milletinin en zor şartlarda dahi hürriyetinden ve istiklalinden vazgeçmeyeceğine inanarak Milli Mücadele'ye önderlik ettiğini hatırlattı.

Bu mücadelenin ardından kurulan Cumhuriyet'in, aziz milletin bağımsız yaşama iradesinin ve kendi geleceğine sahip çıkma kararlılığının en güçlü ifadesi olduğuna işaret eden Ersoy, "Atatürk'ün en büyük eseri olarak bizlere emanet ettiği Cumhuriyet, tarihi bir miras olmanın ötesinde, gelecek nesillere karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluktur." dedi.

Ersoy, Cumhuriyet'i daha güçlü bir geleceğe taşımak için Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde var güçleriyle çalıştıklarını vurguladı.

"ATATÜRK ANSİKLOPEDİSİ'NDE 1457 MADDE YAYIMLANDI"

Cumhuriyet'in kültür ve sanat alanında açtığı ufku genişletmenin ve milletin tarihi birikimini gelecek nesillere aktarmanın Bakanlığının temel sorumlulukları arasında bulunduğunu dile getiren Ersoy, bu kapsamda yapılan çalışmaları anlattı.

Ersoy, yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının Türkiye'ye iadesi için çalışmalar yürüttüklerini, "Geleceğe Miras Projesi" ile Anadolu'nun dört bir yanında geçmişin izlerini gün yüzüne çıkardıklarını hatırlatarak, müzeleri, çocukların ve gençlerin tarihle bağ kurabileceği, yeni nesil kütüphaneleri de bilgiye erişimi kolaylaştıran mekanlar olarak geliştirdiklerini söyledi.

Türkiye Kültür Yolu Festivalleri, Devlet Tiyatroları ile Devlet Opera ve Balesi aracılığıyla kültür ve sanatı daha geniş kitlelerle buluşturduklarını belirten Ersoy, şöyle konuştu:

"Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumumuz ve bünyesindeki dört kurumumuz aracılığıyla dilimizi, tarihimizi ve kültürümüzü araştırıyor, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını, Milli Mücadele'yi ve Cumhuriyet'imizin kuruluş sürecini güvenilir kaynaklara dayanan yayınlarla milletimizle buluşturuyoruz. Atatürk Araştırma Merkezimizin hazırladığı Atatürk Ansiklopedisi, bugüne kadar yayımlanan 1457 maddesiyle Atatürk ve Cumhuriyet tarihine ilişkin bilimsel bilgiyi herkesin erişimine sunuyor. Gençlerimizin tarihimizi doğru kaynaklardan öğrenmesini, Cumhuriyetimizin hangi şartlarda ve nasıl bir iradeyle kurulduğunu anlamasını önemsiyoruz."

"NUTUK'UN 8 DİLDEKİ BASKILARI YENİDEN HAZIRLANDI"

Atatürk'ün düşünce mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması amacıyla yürütülen çalışmalara da değinen Ersoy, Atatürk Araştırma Merkezince yürütülen Nutuk Külliyatı Projesi kapsamında önemli adımlar attıklarını söyledi.

Bu anlayışla yürüttükleri Nutuk Külliyatı Projesi kapsamında, Nutuk'un 8 dildeki baskılarını yeniden hazırladıklarını, vesikalar bölümünü yayımladıklarını anımsatan Ersoy, "Braille alfabesi, sesli kitap ve işaret dili gibi erişilebilir formatlar ile dijital uygulamalar üzerinden bu kıymetli eseri daha geniş kitlelere ulaştırmayı hedefliyoruz." dedi.

Kültüre, sanata ve bilgiye yapılan her yatırımı Cumhuriyet'in geleceğine yapılan bir yatırım olarak gördüklerini vurgulayan Ersoy, Türkiye'nin kültürel zenginliğini dünyaya tanıtmak ve kültür, sanat ile turizm alanlarındaki uluslararası konumunu güçlendirmek için çalıştıklarını dile getirdi.

"SELANİK'TEKİ ATATÜRK EVİ'NİN RESTORASYONU GERÇEKLEŞTİRİLDİ"

Atatürk'ün hatırasını yaşatan mekanları korumanın da tarihe karşı sorumluluklarının ayrılmaz bir parçası olduğuna işaret eden Ersoy, Selanik'te Atatürk'ün doğduğu ve çocukluk yıllarını geçirdiği evin milletin ortak hafızasında özel bir yere sahip olduğunu vurguladı.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) aracılığıyla gerçekleştirilen restorasyonla Atatürk Evi'ne sahip çıktıklarını belirten Ersoy, tarihi mekanın korunarak gelecek nesillere aktarılmasını amaçladıklarını dile getirdi.

Ersoy, şunları kaydetti:

"10 Kasım'da bizlere düşen, Atatürk'ü saygıyla anmak, onun akla, bilime, eğitime ve bağımsız düşünceye verdiği değeri hayatımızın her alanında yaşatmaktır. Atatürk'ün aziz hatırasına bağlılığımızın en güçlü ifadesi, Cumhuriyetimizi güçlendirmek, milletimizin refahını artırmak ve gençlerimizin geleceğe umutla bakacağı bir ülke için çalışmaktır."

"TÜRKLERİN OLMADIĞI TARİHİ YAZMAK MÜMKÜN DEĞİL"

Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs de istikbal ve İstiklal Savaşı'nın Başkomutanı, Cumhuriyet'in kurucu önderi, 7'den 70'e bütün Türk milletinin saygısını ve sevgisini kazanmış büyük devlet adamı Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü sonsuzluğa uğurlanışının 88. yılında saygı ve şükranla andı.

Büyük Türk milletinin insanlık tarihine damgasını vuran milletler arasında her bakımdan önemli bir yere sahip olduğunu belirten Örs, Türk milletinin Asya'nın uçsuz bucaksız bozkırlarında başlayan hikayesinin zaman içinde üç kıtaya yayılarak devam ettiğini, Türklerin binlerce yıllık şanlı tarihleri boyunca çok sayıda beylik, devlet ve imparatorluk kurduğunu anımsattı.

"Bugün dünyanın sayılı kültür ve medeniyetlerinden birisini meydana getiren Türklerin içinde olmadığı Asya, Avrupa ve Afrika tarihini yazmak mümkün değildir." ifadesini kullanan Örs, şunları kaydetti:

"Ömrünün tamamını Türk milletinin varlığına ve bekasına adamış olan Atatürk, kahraman Türk milletinin büyük fedakarlıkları sayesinde İstiklal Savaşı'nı eşsiz bir zaferle sonuçlandırıp, bu muhteşem zaferi Cumhuriyet'in ilanıyla taçlandırdı. Atatürk, hemen ardından gelişen dünya devletleri arasında hak ettiği yeri alma mücadelesine girişen genç Türkiye Cumhuriyeti devletini aklın ve bilimin rehberliğinde, özellikle dil, tarih, kültür ve sanat alanında yapmak istediği büyük hamlelere ulaştıracak bir altyapı oluşturmayı askeri ve siyasi hayatının en büyük ve en önemli hedefleri arasında görüyordu."

"ŞAHSİ MİRASININ BELLİ BİR BÖLÜMÜNÜ KURUMLARA BIRAKTI"

Atatürk'ün, bu düşünceden hareketle 1931'de Türk Tarih Kurumunu, 1932'de Türk Dil Kurumunu bizzat kendi gözetimi ve himayesi altında kurduğunu hatırlatan Örs, sözlerini şöyle tamamladı:

"Türk tarihinin, Türklerin tarih sahnesine çıktıkları dönemden başlayarak araştırılmasını, Türk dilinin yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarılmasını ve kendi köklerinden güç alarak zenginleşmesini amaçlayan Atatürk, bu kurumların, vefatından sonra da varlıklarını sürdürebilmeleri için şahsi mirasının belli bir bölümünü bırakmıştı. Atatürk'ün 'en büyük önemli eserim' dediği ve 103'üncü yılını sevinç ve gurur içinde idrak ettiğimiz Cumhuriyet'imizin sonsuza dek payidar kalacağına duyduğum sarsılmaz inancı tekrarlıyorum."

Buna göre söz konusu ayda takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 2,6 yükseldi.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, eylülde madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 1,2, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 2,6, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 4 artış kaydetti.

Arındırılmamış sanayi üretim endeksinde de yıllık bazda yüzde 2,62 artış hesaplandı.

Sanayi üretiminde aylık veriler

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 2,1 arttı.

Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, eylülde madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya kıyasla yüzde 1,1, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 2,3, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi yüzde 0,1 yükseldi.

TÜİK, bazı aylara ilişkin verilerde revizyona gitti.

Buna göre sanayi üretim endekslerinin takvim etkisinden arındırılmış yıllık değişim oranları şöyle:

BAKAN ŞİMŞEK, EYLÜL AYINA İLİŞKİN SANAYİ ÜRETİM VERİLERİNİ DEĞERLENDİRDİ

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ocak-eylül döneminde yıllık yüzde 7,6 artan yüksek teknoloji üretiminin, katma değer ve verimlilik odaklı politikaların sonuçlarını yansıttığını belirterek, "2026'da ticaret ortaklarımızdaki zayıf talebe rağmen ekonomimizde ılımlı büyüme devam ederken küresel talebin ve finansal koşulların iyileşmesiyle önümüzdeki dönemde üretimdeki görünümün güçlenmesini bekliyoruz." ifadesini kullandı.

Şimşek, sosyal medya hesabından, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan eylül ayına ilişkin sanayi üretim endeksi verilerini değerlendirdi.

Küresel ekonomide belirsizliklerin öne çıktığı 2026'da sanayi üretiminde dirençli seyrin sürdüğüne işaret eden Şimşek, üretimin eylülde aylık yüzde 2,1, yıllık yüzde 2,6 arttığını bildirdi.

Şimşek, ocak-eylül döneminde yıllık yüzde 7,6 artan yüksek teknoloji üretiminin, katma değer ve verimlilik odaklı politikaların sonuçlarını yansıttığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"2026'da ticaret ortaklarımızdaki zayıf talebe rağmen ekonomimizde ılımlı büyüme devam ederken küresel talebin ve finansal koşulların iyileşmesiyle önümüzdeki dönemde üretimdeki görünümün güçlenmesini bekliyoruz. Sanayide üretim kapasitesini, katma değeri ve verimliliği artıracak desteklerimize ve yapısal dönüşüm adımlarımıza devam edeceğiz."

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un da katıldığı toplantıda, COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, COP Başkanları Danışma Grubu Başkanı ve COP21 Başkanı Laurent Fabius, COP30 Başkanı Andre Correa do Lago (Brezilya), COP29 Başmüzakerecisi ve Azerbaycan Dışişleri Bakan Yardımcısı Yalçın Rafiyev, COP26 Başkanı Alok Sharma (Birleşik Krallık), COP24 Başkanı Michał Kurtyka (Polonya) BM 75. Genel Kurul Başkanı Volkan Bozkır hazır bulundu.

Alexander Siaer'in moderatörlüğünde gerçekleşen programda COP Başkanları Danışma Grubu Başkanı Fabius, son 5 dönemin tüm eski COP başkanlıklarının ortak kararıyla hazırlanan COP31 Başkanlığı'na destek bildirisini okudu.

Fabius, "Türkiye'yi COP31 başkanlığı esnasında destekleyeceğiz. Müzakereler Başkanı Avustralya'yı destekleyeceğiz. Toplantılarda hep birlikte destek olacağız. COP31 çok taraflılık anlamında güveni güçlendirecek, bu da kolektif kararlarımızın neler yapabileceğini göstererek kanıtlayacak" dedi.

"BUGÜN ASLINDA COP TARİHİNDE BELKİ BİR İLK OLACAK"

Kararı memnuniyetle karşıladığını açıklayan COP31 Başkanı Kurum, "Bugün aslında COP tarihinde belki bir ilk olacak. İnşallah daha güçlüsü, daha güzeli olacaktır. Ama tüm COP başkanları olarak bir deklarasyon yayınlıyor eski başkanlarımız ve COP31 sürecine katkı vermek, desteklemek adına bugün buradalar. Ben bütün COP başkanlarına yapmış oldukları çalışmalar için, bugüne kadar bu sürece vermiş oldukları destek için teşekkür ediyorum.

Tabii Sayın Fabius bizim COP başkanları arasında büyük babamız ve gerçekten çok güzel bir kişilik. Sağ olsun her konuya sahipleniyor, her konuya destek veriyor ve açıkçası bu anlamda da Sayın Başbakan Fabius gerçekten bu iş için, COP ve iklim değişikliğiyle ilgili mücadele için çok önemli bir irade ortaya koyuyor. COP21'den COP30'a görev yapan başkanlıkların COP31'e destek yapmak amacıyla hazırladıkları ortak bildiriyi biz de COP31 Başkanlığı olarak memnuniyetle karşılıyoruz.

Ortak kararlarımızın tabii gerçek değeri bu kararların hayata geçirilmesiyle mümkün olacaktır. O yüzden COP31'i uygulama COP'u yapmak istiyoruz. Bu anlayışın temeli de budur. Avustralya ile biliyorsunuz beraber yapıyoruz. Avustralya, kıymetli dostum Chris'in de ifade ettiği gibi tek ekip olarak çalışıyoruz. Bu çok önemli. Açıkçası bu duruşumuz tek. Burada ilk kez iki ülke beraber mücadele ediyor. Bu iradeyi ortaya koyuyor. Ben sevgili Chris'e de teşekkürlerimi ifade ediyorum" dedi.

"1,5 DERECE HEDEFİ DOĞRULTUSUNDA BU HEDEFİ ERİŞİLEBİLİR TUTMA KARARLILIĞIMIZI YİNELEDİK"

Bugüne kadar gerçekleştirilen COP kararlarına dikkat çeken COP31 Başkanı Kurum, COP31'in tüm bu ruhları bir araya getirdiğini dile getirdi:

"Paris'te iklim mücadelesinin ortak çerçevesini hep birlikte oluşturduk. Marakeş'te uygulama kararlılığımızı güçlendirdik. Fiji'de Talanoa diyaloğuyla aslında gelinen süreçte kapsayıcı bir istişare anlayışını genişlettik. Glasgow'da da 1,5 derece hedefi doğrultusunda bu hedefi erişilebilir tutma kararlılığımızı yineledik.

Dubai'de ilk küresel durum değerlendirmesini tamamladık ve küresel dirençliliği aslında çerçeve olarak kabul ettik. Bakü'de de yeni bir iklim finans hedefi belirledik. Yani aslında her COP'ta buna ilişkin bir irade ortaya konuldu ve finans hedefi yine Bakü'de bu çerçevede kondu.

Yine Paris Anlaşması'nın 6. maddesine ilişkin kuralları tamamladık ve son olarak Belem'de küresel Muciaro Kararı'nı uygulamayı hızlandıracak daha geniş bir seferberlik anlayışını benimsedik. Bugün önümüzdeki temel mesele, temel sorumluluk bu kararların ülkelerimizde ve insanların hayatında somut sonuçlara dönüştürmektir.

Paris Anlaşması'nın ikinci on yılında azaltım, uyum ve finansman alanlarında uygulamayı hızlandırmayı öncelik olarak kabul ettiklerini belirten COP31 Başkanı Kurum, "2025 Ulusal Katkı Beyanları Sentez raporu sağlanan ilerlemeyle birlikte daha güçlü uygulamaya duyulan ihtiyacı da ortaya koyuyor. Bu nedenle 2035 yılına kadar ulusal katkı beyanlarını sunmamış tüm tarafları beyanlarını bir an önce vermeye davet ediyoruz.

Bakü'de kabul edilen finans hedefinin önemli bir kazanım olarak yine değerlendiriyoruz ve bu çerçevede kapasite geliştirme imkanlarına da önemli ve bu anlamda süreci çok önemli değerlendiriyoruz. COP31 Başkanlığı olarak çalışmalarımızı ilk günden beri diyalog uzlaşı ve aksiyon temellerinde kurduk. Bu anlayışı Avustralya ile birlikte yürüttüğümüz yakın iş birliğine yansıttık ve müzakere süreciyle sahadaki uygulamaların aslında birbirini desteklemesini hedefliyoruz" diye konuştu.

Bakan Kurum, COP31 Eylem Gündemi'nin öncelikli 10 başlığı olan Sıfır Atık, Temiz Enerji Dönüşümü/ Elektrifikasyon, Gıda Güvenliği, İklim Dirençli Şehirler, İklim Uygulama Köprüsü, Yeşil Sanayileşme, Gençlik ve Eğitim, Okyanuslar ve Denizler, Rio Sinerjisi ve Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri'ni anlattı.

2035 KÜRESEL HEDEFLERİ VE İKLİM UYGULAMA KÖPRÜSÜ

COP31 Başkanlığı'nın 2035'e ilişkin 6 küresel uygulama hedefinden elektrikasyonu vurgu yapan COP31 Başkanı Kurum şöyle devam etti:

"'COP31'de fosil yakıtlarla ilgili ne yapılıyor?' sorusu var. Aslında biz ortaya koymuş olduğumuz 2035'e 35 küresel elektrifikasyon hedefiyle birlikte fosil yakıtlarda, emisyon azaltımlarında somut bir ilerleme sağlayacağız. Bunun altını önemli çizmek istiyorum. Çünkü bugün COP31 Eylem Gündemi'nin hedefleri gerçekleştiğinde 2035 yılına kadar dünya emisyonlarının yüzde 30 azaltılabileceğini öngörüyoruz. Bu çok önemli.

Tabi bunu yapabilmemiz için finans lazım. Az önce bahsettiğim ülkelerin taahhüt ettiği finansları bir an önce ihtiyaç sahibi ülkelere vermeleri gerekiyor ki bu anlamda da finansı uygulamayla birleştirecek İklim Uygulama Köprüsü dediğimiz bir iç mekanizmasını COP31'de hayata geçiriyoruz. UNDP ile birlikte çalıştık ve bu kapsamda ihtiyaç sahibi ülkelerle finansı bir araya getirecek adımları yine kararlılıkla atıyoruz."

COP31 Başkanı Kurum konuşmasını şöyle tamamladı:

"Bütün bu çalışmalarla geçmiş COP kararlarının inşallah etkisi daha da artacaktır. Her birinizin bu uzlaşı oturumunda tecrübesi, birikimi ve taraflar arasındaki bu güvenin güçlendirilmesine, ortak çözümler geliştirmesinde yardımcı olmayı arzu ediyoruz. Tabi ortak bildiri çok çok önemli. Paris'ten Antalya'ya uzanan yol, uluslararası toplumun ortak iradesiyle şekillendi. Antalya'da hedefimiz bu birikimi ileriye taşıyan, ülkeler arasındaki güveni pekiştiren ve iklim eyleminin uygulamasını hızlandıran sonuçlara ulaştırmaktır. Çok taraflı iş birliğine duyulan güvenin ortak kararlarımızın sahaya ortaya koyduğu o ortak iradeyi sonuçlarla daha da güçlü kılacağına inanıyoruz.

COP31'in Paris Antlaşması'nın o ikinci on yılında bu güveni pekiştiren bir dönüm noktası olmasını arzu ediyoruz. Antalya'da uygulamaya giden yolu kararlılıkla ortaya koyacağız ve 'Antalya'da bir şeyler değişti. Antalya'da geleceğimiz adına önemli kararlar aldık' diyebileceğimiz bir konferansı icra edeceğiz. Ben uluslararası iklim mücadelesine sunmuş olduğunuz katkılar ve COP31 başkanlığımıza gösterdiğiniz dayanışma için her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Çok önemli bir iş yaptılar. Çok kıymetli bir iş yaptılar. Ve hep birlikte bu kararlılığı COP31'de göstereceğiz."

Toplantıda söz alan BM Genel Kurulu 75. Dönem Başkanı, COP31 Uluslararası Danışma Kurulu Üyesi Volkan Bozkır, COP'un dünyadaki en büyük operasyonlardan biri olduğunu söyledi. Sadece hükümetlerin değil pek çok uluslararası kurum ve kuruluşun da bu sürece destek olduğunun altını çizen Bozkır, "Sivil toplum örgütleri, iş dünyası, üniversiteler, dünyamız hakkında endişe taşıyan bütün taraflar uzun yıllardır bu sürecin içerisinde. Onun için şimdiye kadar uzun yıllardır göstermiş oldukları çabaya teşekkür ediyorum. Sayın Murat Kurum'a da teşekkür etmek istiyoruz. Bütün operasyonların en tepesindeydi. Hiç kolay bir operasyon değil, bunu ifade edebilirim" dedi.

Bozkır, zirvenin ilk gününde katılımcıların yoğun ilgi gösterdiğini ve 100 bine yakın katılımcının yer aldığını söyledi.

"BİZ TEK BİR EKİBİZ"

Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise konuşmasında, COP31 Başkanı Kurum liderliğinde bu sene birlikte yenilikçi bir ortaklık başlattıklarını söyledi:

"Bu COP, uygulama ve hızlandırma COP'u. Murat ve ben, Türkiye ve Avustralya dünyaya yardımcı olabilmek için iki gücü birleştirdik. Düşündüğünüz zaman aslında herhangi bir ülke üstünde ciddi bir baskı oluşturuyor. Biz buradaki baskıyı paylaşmaya çalıştık. İş gücünü, iş yükünü paylaşmaya çalıştık. Bu inovatif ortaklık dünyaya destek olacak. Burada iki ekip nasıl anlaşıyor diye soruluyor. Ben diyorum ki yanlış soru. Biz tek bir ekibiz. İki ekip değiliz. Aynı amaca ulaşmaya çalışan, aynı hedefi paylaşan tek bir hedefiz. Sayın COP31 Başkanı Murat Kurum'a iş birliklerinden ötürü teşekkür etmek istiyorum. En üst derecede destek oldu. Türkiye'nin rolü hem bir dost hem de ortak olarak bizlerle birlikteydiler. Sonrasında da tek bir ekip olarak çalışmaya devam edeceğiz."

İklim değişikliğiyle mücadelenin küresel ölçekte ortak bir sorumluluk haline geldiği günümüzde, COP31 kapsamında havacılık sektörünün sürdürülebilir geleceğini değerlendireceklerini belirten Uraloğlu, tüm dünyayı ilgilendiren temel sorunların başında küresel ölçekte iklim değişikliğinin geldiğini söyledi.

Uraloğlu, iklim değişikliğinin günlük yaşantıyı derinden etkilerken, aynı zamanda can kayıplarına ve olumsuz ekonomik sonuçlara yol açtığını vurguladı.

İnsanlığın kaderini yeniden yazdığı bir eşikte olunduğunu ifade eden Uraloğlu, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Bu eşik, ya insanlığın en büyük başarısızlığına ya da en büyük dönüşümüne açılacak. Ya bu krizi görmezden gelerek en büyük başarısızlığı yaşayacağız ya da enerji üretiminden sanayiye, tarımdan kentleşmeye ve özellikle ulaşım sektöründen lojistik altyapıya kadar tüm alanlarda köklü bir dönüşümle en büyük başarıyla inşa edeceğiz. Havacılık, küresel ekonominin büyümesinde, ülkeler arasındaki ticari ve kültürel ilişkilerin gelişmesinde ve toplumların birbirine yakınlaşmasında stratejik bir role sahip. Ancak bu sektörün büyümesini sürdürürken çevresel etkilerini azaltmak, enerji verimliliğini artırmak ve gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu "2053 Net Sıfır Emisyon" hedefi kapsamında yaptıkları çalışmalara değinen Uraloğlu, "Bu kapsamda havacılık sektörümüzün büyümesini çevresel sorumlulukla birlikte ele alıyor, altyapı yatırımlarımızdan hava seyrüsefer hizmetlerimize kadar geniş bir alanda sürdürülebilirlik odaklı çalışmalar yürütüyoruz. Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğümüz tarafından yürütülen Karbonsuz Havalimanı Projesi, bu yaklaşımımızın havacılık sektöründeki somut örneklerinden birisini teşkil ediyor." diye konuştu.

SERBEST ROTA HAVA SAHASI UYGULAMASI

Bakan Uraloğlu, Uluslararası Havalimanları Konseyi ACI tarafından yürütülen Havalimanı Karbon Akreditasyonu (ACA) Programının, havalimanlarının karbon yönetimi ve emisyon azaltım çalışmalarını uluslararası ölçekte belgelendiren önemli bir program olduğunu kaydetti.

Bu program kapsamında, DHMİ tarafından işletilen 45 havalimanının farklı seviyelerde sertifikalandırıldığını belirten Uraloğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu sonuçla DHMİ, Avrupa'da en fazla ACA sertifikasına sahip havalimanı işletmecisi konumuna ulaştı. Bugün burada DHMİ'nin bu başarısının yanı sıra Antalya Havalimanımızın seviye 4+ ve İstanbul Havalimanımızın seviye 4 sertifikasyonlarının da takdim edilecek olmasını ayrıca anlamlı buluyorum. İstanbul Havalimanımızda hayata geçirdiğimiz üçlü pist uçuş operasyonu da bu kapsamda önemli bir başarı olarak öne çıkmaktadır. Avrupa'da ilk, dünyada ise ABD'den sonra ikinci olan eş zamanlı üç uçak iniş-kalkış operasyonu, uçuş mesafesinde yüzde 25 iyileşme, kısa taksi süreleri ve yıllık 50 bin ton daha az karbon salınımını azaltmış oluyoruz."

Uraloğlu, İstanbul Havalimanı'nda 18 Eylül'de hizmete açtıkları 4. ana pistin kısa sürede hava trafiğine ciddi bir esneklik kazandırdığını ve özellikle doğu yönlü kalkışlarda önemli bir alternatif oluşturduğunu söyledi.

Tüm bunların Türkiye'de sürdürülebilir havalimanı işletmeciliğinde uluslararası standartları esas alan yaklaşımın ve kararlılıkla yürütülen çalışmalarının bir sonucu olduğunu vurgulayan Uraloğlu, "Bugüne kadar Erzincan, Sivas, Gaziantep, Van ve Muğla Dalaman havalimanlarımızda toplam 3,7 megavat kurulu güce sahip güneş enerjisi santrallerini hayata geçirdik." dedi.

Uraloğlu, elektrikli araçları hizmete aldıklarını, enerji verimliliğini artıran sistemler, LED aydınlatma dönüşümleri ve çevreye duyarlı teknolojilerle havalimanlarının enerji tüketimini ve emisyonlarını azaltmaya yönelik çalışmalara devam ettiklerini kaydetti.

Bunların iklim değişikliğine uyum çalışmalarının önemli bir boyutunu oluşturduğunu belirten Uraloğlu, "TÜBİTAK-MAM işbirliğiyle yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında havalimanlarımızın iklim değişikliğinden etkilenebilirliğini analiz ediyor, riskleri belirliyor ve gerekli azaltım ve uyum tedbirlerini geliştiriyoruz. Serbest Rota Hava Sahası uygulamasıyla hava araçlarının daha kısa ve doğrusal rotalarda uçabilmelerine imkan sağlıyoruz." ifadelerini kullandı.

Bakan Uraloğlu, COP31 kapsamında Havalimanı Karbon Akreditasyonu alanlara ödüllerini verdi.

Törenin ardından pavilyonları gezen Bakan Uraloğlu, Likya Salonu'nda gerçekleştirilen Küresel Yeşil Yük Koridorları Girişimi Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı'na katıldı.

Son dönemde dünya genelinde yaşanan gelişmelere işaret eden Bayraktar, dünyanın iklim hedeflerine ulaşmak amacıyla emisyonları azaltmaya çalışırken aynı zamanda ekonomik büyümeyi ve enerji güvenliğini sağlamaya çalıştığını söyledi.

Bayraktar, enerji güvenliğinin ulusal güvenlik meselesi olduğunu vurgulayarak, "Kendimizi adeta mükemmel bir fırtınanın ortasında buluyoruz ve bu durumdan çıkış yolu bulmamız gerekiyor. Bu krizlere vereceğimiz yanıt, tedarik şoklarına karşı kırılganlığımızı azaltırken kalkınmayı da desteklemeli. Türkiye olarak ileriye giden yolun elektrifikasyondan geçtiğine inanıyoruz." dedi.

Türkiye'nin enerji sektörüne yönelik uzun vadeli vizyonunu ortaya koyan "Milli Enerji 2040" planını anımsatan Bayraktar, şöyle devam etti:

"Petrol ve doğal gaz talebindeki artışı elektrik talebine yönlendireceğiz. Toplam kurulu gücümüzü 2040'a kadar 128 gigavattan 281 gigavata çıkarmak gibi iddialı bir planımız var. Bu kapasitenin 175 gigavatı rüzgar ve güneş enerjisinden oluşacak. Yenilenebilir enerjinin toplam kurulu güçteki payını bugünkü yüzde 63 seviyesinden 2040'a kadar yüzde 77'ye çıkaracağız. Ayrıca, dengeli, güvenilir ve düşük karbonlu bir enerji sisteminin temel unsuru olarak 10 gigavatlık nükleer enerji kapasitesi geliştirmeyi hedefliyoruz."

Bakan Bayraktar, sadece üretim kapasitesini artırmanın yeterli olmayacağını ifade ederek, "Geleceğin enerji sistemi esneklik, depolama ve daha güçlü enterkonneksiyon şebekeleri gerektiriyor. Bu nedenle planımızda 140 gigavatsaatlik batarya depolama kapasitesi ve 15 gigavatlık enterkonneksiyon kapasitesi de yer alıyor. Bu yatırımlar, daha yüksek oranlarda yenilenebilir enerjiyi sisteme entegre etmemizi, sistemin dayanıklılığını güçlendirmemizi ve bölgesel enerji işbirliğini derinleştirmemizi sağlayacak." diye konuştu.

Verimliliğin de Türkiye'nin enerji stratejisinin temellerinden biri olduğunu dile getiren Bayraktar, "İklim hedeflerine ulaşılabilmesi için küresel enerji verimliliğindeki iyileşme hızının iki kattan fazla artırılması gerekiyor. Türkiye Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı, 2024-2030 döneminde 20,2 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesini hedefliyor. Elektrifikasyonla birlikte enerji verimliliği, 2040'a kadar toplam 240 milyar dolarlık tasarruf sağlamamıza imkan sağlayacak." ifadesini kullandı.

"MİLLİ ENERJİ 2040 PLANI, BU GELECEĞE YÖNELİK TAAHHÜDÜMÜZ"

Bakan Bayraktar, bu vizyonun hayata geçirilmesi için ihtiyaç duyulan yatırıma dikkati çekerek, "Bu dönüşümün 2040'a kadar yaklaşık 300 milyar dolarlık bir yatırımı gerektireceğini öngörüyoruz. Bu, büyük bir girişim olmakla birlikte aynı zamanda muazzam bir yatırım fırsatı da sunuyor. Gerekli sermayeyi harekete geçirmek için güçlü ortaklıklara, yenilikçi teknolojilere ve öngörülebilir bir yatırım ortamına ihtiyacımız var. Bu yılki COP'un teması da bu açıdan özellikle önem taşıyor. Başarının anahtarı uygulama. Hedefler belirledik, sözler verdik ancak artık bunları hayata geçirme zamanı." değerlendirmesinde bulundu.

Enerji güvenliğine de değinen Bayraktar, "Türkiye olarak yalnızca kendi enerji altyapımızı güçlendirmekle kalmayıp bölgesel ve küresel enerji güvenliğine de katkıda bulunarak bu dönüşümde aktif bir rol oynamaya kararlıyız. Enerjinin geleceğinin, iddialı hedefleri gerçekçi politikalar, güçlü altyapı ve etkili uluslararası işbirliğiyle birleştirebilen ülkeler tarafından şekillendirileceğine inanıyorum. Milli Enerji 2040 planı, bu geleceğe yönelik taahhüdümüz." dedi.

Omega-3'ün kan şekeri üzerindeki etkisi tutarsız

İnsülin üretimindeki veya etkisindeki bozukluklara bağlı kan şekeri yüksekliği, diyabetin temel özelliklerinden biridir. Dikkatli yönetilmediğinde diyabet; gözleri, böbrekleri, kalbi ve sinirleri etkileyen ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Diyabetin kronik ve ciddi niteliği nedeniyle bilim insanları, omega-3 yağ asitleri gibi takviyelerin hem diyabeti önlemedeki hem de geleneksel diyabet ilaçlarına yardımcı tedavi olarak kullanılmadaki rolünü araştırıyor.

Kapsamlı çalışmalara rağmen omega-3 takviyesinin kan şekeri üzerindeki etkisine ilişkin sonuçlar tutarsız kaldı. Bazı araştırmalar takviyenin kan şekeri düzeylerini düşürdüğünü gösterirken, diğerleri etkinin çok az olduğunu veya hiç bulunmadığını ortaya koydu.

Bilimsel çalışmalar ne gösteriyor

Current Nutrition Reports'ta yayımlanan 2024 tarihli bir çalışmada, çoğu yetişkinlerden oluşan ve tip 2, tip 1 veya gebelik diyabeti bulunan katılımcıları içeren 30 randomize kontrollü çalışma incelendi.

Katılımcılara altı hafta ile 12 ay arasında değişen sürelerde farklı tür ve dozlarda omega-3 takviyesi verildi. Bazı katılımcıların açlık kan şekeri düzeyleri düşerken, bazılarında herhangi bir değişiklik görülmedi.

Araştırmacılar, çalışmalar arasındaki sonuç farklılıklarını katılımcı sayısı, araştırma süresi, katılımcıların yaşı, diyabetin ne kadar süredir bulunduğu ve omega-3 dozuyla ilişkilendirdi.

2022 tarihli başka bir çalışmada, diyabeti olan ve olmayan katılımcıları içeren 30 randomize kontrollü çalışma değerlendirildi. Sonuçlar, omega-3 takviyesinin açlık kan şekeri düzeylerinde anlamlı düşüş sağladığını gösterdi.

2020 tarihli bir çalışmada ise tip 2 diyabeti bulunan 800'ün biraz üzerinde yetişkini kapsayan 12 randomize kontrollü çalışma incelendi. Bu araştırmanın sonuçları, omega-3 takviyesinin kan şekeri düzeylerini etkilemediğini ortaya koydu.

2019 tarihli bir çalışmada, diyabeti olan ve olmayan 120.000'den fazla kişiyi içeren 83 randomize kontrollü çalışma değerlendirildi. Ortalama çalışma süresi yaklaşık üç yıl oldu. Sonuçlar, takviyeler veya balık ve bitki kaynaklı gıdalar yoluyla omega-3 alımını artırmanın kan glikozu düzeyleri üzerinde çok az etkisi olduğunu veya hiç etkisi bulunmadığını gösterdi.

Omega-3 takviyesi kullanılmalı mı

Genel olarak omega-3 takviyelerinin kan şekeri kontrolünü iyileştirdiğini destekleyen yeterli kanıt bulunmuyor. American Diabetes Association, diyabeti olan kişiler için omega-3 takviyesini genel olarak önermiyor.

Kan şekeri düzeylerinin diyabet tanısı için gereken seviyeye ulaşmadığı prediyabet durumunda da omega-3 takviyesi resmî olarak önerilmiyor.

Bununla birlikte, diyabeti ve yüksek kolesterol gibi kalp hastalığı risk faktörleri bulunan kişilerde omega-3 takviyelerinin kalp-damar sağlığını iyileştirebileceğine ilişkin bazı kanıtlar bulunuyor. Ancak bu kanıtlar çelişkili. Sağlık uzmanı, kişinin kalp hastalığı risk faktörlerine göre omega-3 takviyesi önerebilir.

Takviye kullanmadan önce sağlık uzmanına danışın

Omega-3 takviyesine başlamadan önce, kullanımın güvenli ve uygun olduğundan emin olmak için sağlık uzmanına danışılması gerekiyor. Takviyeler, kan sulandırıcılar gibi bazı ilaçlarla etkileşime girebilir.

Sağlık uzmanı omega-3 takviyesi önerirse yan etkiler genellikle hafif olur. Yaygın yan etkiler arasında takviyenin hoş olmayan tadı, ağız kokusu ve gastrointestinal rahatsızlıklar bulunur. Bu rahatsızlıklar; huzursuzluk hissi, bulantı, ishal ve mide ekşimesini içerebilir.

Kan şekeri kontrolünde beslenmenin rolü

American Diabetes Association, prediyabeti veya diyabeti olan kişilere kan şekeri kontrolünü iyileştirmek ve diyabete bağlı komplikasyonları önlemek için sağlıklı bir beslenme düzeni öneriyor.

Tek bir beslenme düzeni herkes için uygun olmasa da Akdeniz diyeti birçok kişi için iyi bir seçenek olabilir. Bu konuda öncelikle sağlık uzmanına danışılması gerekiyor.

Akdeniz diyeti kısıtlayıcı değildir ve çeşitli lezzetli seçenekler sunar. Araştırmalar, bu beslenme düzeninin kan şekeri düzeylerini düşürdüğünü gösteriyor. Diyet; meyve, sebze ve yağsız protein gibi besin değeri yüksek gıdaların yanı sıra yağlı balık, zeytinyağı ve ceviz gibi hayvansal ve bitkisel omega-3 kaynaklarını içerir.