Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilimle fosil yakıta bağımlılığın sonuçlarının tüm dünyada görüldüğüne dikkati çeken Kurum, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve enerji bağımsızlığının ciddiyetinin bir kez daha idrak edildiğini vurguladı.

Türkiye'nin COP31 Başkanlığının böyle bir süreçte çok daha fazla anlam kazandığına işaret eden Bakan Kurum, yenilenebilir enerji ve nükleer yatırımlarına ilişkin soruyu şöyle yanıtladı:

"Bu konuda Enerji Bakanlığımızla çalışıyoruz. İnşallah önümüzdeki süreçte 2035'e ilişkin iddialı hedefleri açıklayacaklar. Cumhurbaşkanı'mızın koyduğu 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşacak eylemleri ve projeleri olacak. Türkiye, bu anlamda birçok ülkeye göre iyi konumda. Yenilenebilir enerjide ciddi yatırımlarımız var. Bugün kurulu güçte yüzde 62'lerdeyiz. Hidroelektrik santrallerimiz, rüzgar enerjisi santrallerimiz, güneş enerjisi santrallerimiz ve nükleer yatırımlarımız olanca hızıyla devam ediyor. Yenilenebilir enerjide o yüzden iddialıyız. Daha da iyi olacağız. Depolama kapasitesi artıyor, şebeke hattı artıyor. Yerli ve milli elektrikli aracımız var. Bunların sayısını artırmak ve çeşitlendirmek lazım ki aslında 'Tam bağımsız olacağım.' diyorsanız bunu yapmak zorunluluk haline geldi."

Kurum, ABD'nin iklim krizine karşı tutumunun çalışmaları nasıl etkilediği yönündeki soru üzerine, "Bugün taraf olmadıklarını veya sürece dahil olmadıklarını söyleseler de sonuçta bu, sadece hükümetlerin alacağı bir karar değil. Bu işin özel sektörü var, üretimi var, tüketimi var. Dünyanın geçtiği bir süreç var. Bir dönüşüm sürecinden geçiyoruz. Bu dönüşüme ayak uydurdunuz, uydurdunuz. Uydurmadığınızda geride kalırsınız." diye konuştu.

Amerikan Ticaret Odasının her konuda COP31 Başkanlığını desteklediğini anlatan Kurum, "Hepsi destek olduklarını ve bu değişimin ve dönüşümün gerekli olduğunu ifade ediyorlar. O yüzden hükümetlerin kararları bugün öyle olabilir ama önümüzdeki süreçte ister istemez onlar da sürece dahil olacaktır. Asıl olan toplumun geneli ne istiyor? Amerika'nın burada doğrudan desteği muhakkak kıymetli." ifadelerini kullandı.

"BİZ, YURT DIŞINDAN ÇÖP ALMIYORUZ"

Kurum, Türkiye'nin İngiltere'den atık ithalatına ilişkin, ülkedeki pek çok sektörde geri dönüşümden elde edilmiş ürünlerin imalatta kullanıldığını söyledi.

Bunu yaygınlaştırmak istediklerini anlatan Kurum, "Biz, yurt dışından çöp almıyoruz, onun altını çizeyim. İthal ettiğimiz ham maddeler var. Biz buna ham madde diyoruz. Kısmen kağıt geliyor, belli plastikler geliyor. Bunları üretimde kullanıyoruz ve elimizdeki malzeme yetmiyor." diye konuştu.

Türkiye'de 1 Temmuz itibarıyla depozito uygulamasına geçileceğine işaret eden Kurum, "Geri dönüşüm oranında yüzde 37'deyiz. Amacımız, 2053'e doğru döngüsel ekonomide bu oranı yüzde 80'e çıkarmak." dedi.

Kurum, COP31 Eylem Gündemi'nin 10 öncelik alanını Sıfır Atık, temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, gıda güvenliği, iklim uygulama köprüsü, okyanuslar ve denizler, iklim dirençli şehirler, gençlik ve eğitim, dinamik ve dayanıklı sağlık sistemleri, Rio sinerjisi ve yeşil sanayileşme olarak sıraladı.

Bu başlıklara ilişkin hedeflerin detaylarını paylaşan Kurum, COP31 Eylem Gündemi'nde yer alan "Sıfır Atık ve Metan Azaltımı" hedefine değinerek, "Atıklarımız, her geçen gün daha fazla artmaya başladı. Biz, bunu yüzde 50 azaltma hedefi koyduk." dedi.

Tüketim alışkanlığı konusunda da üretimde ve imalat sektöründe yüzde 15 döngüsel ekonomiden elde edilmiş malzeme kullanılması zorunluluğu getirildiğinin altını çizen Kurum, "Üstümüze giydiğimiz kıyafetlerin de 2035 yılına kadar en az yüzde 15'i geri dönüşümden elde edilecek. Eski malzemeyi kullanıp atmayacağız. O döngüsel ekonomiyi her sektöre yaygınlaştırmak istiyoruz." ifadelerini kullandı.

"MİLLETİMİZE EVLERİNİ İKİ YIL GİBİ KISA BİR SÜREDE TESLİM ETTİK"

Türkiye'nin 6 Şubat 2023'teki depremlerin ardından bölgede yürüttüğü inşa çalışmalarının COP31'in "Dirençli Şehirler" başlığına çok önemli bir örnek oluşturduğunu anlatan Kurum, "11 ilde 3 bin 500 ayrı alanda gerçekten kolay olmayacak bir çalışmayı yürüttük ve hamdolsun, milletimize evlerini iki yıl gibi kısa bir sürede teslim ettik. Bunu anlattığımızda çok şaşırıyorlar, takdir ediyorlar. Zaten Türkiye'nin burada sergilediği kararlılığı ve istikrarlı duruşu yaptığımız işlerden görerek COP31 Başkanlığını gerçekleştirebileceğine inanıyorlar." diye konuştu.

Kurum, "Dirençli Şehirler" başlığında enerji kullanım yoğunluğunun azaltılmasından sıfır enerjili binalara, şehirlerdeki mikromobilitenin artırılmasından raylı sistemlerin ulaşımda daha çok kullanılmasına kadar birçok projenin bulunduğunu söyledi.

Türkiye'nin binalarda yenilenebilir enerji kullanımına öncelik verdiğine dikkati çeken Kurum, atık suların yeniden dönüşümünü zorunlu hale getirdiklerini ve peyzajlarda şehirlerin özelliğine göre dikkate alınması gerekenlere ilişkin yönetmeliklerin bulunduğunu dile getirdi.

Kurum, 2035'te yüzde 35 elektrifikasyona geçme hedefine değinerek, "İlave şebeke yatırımları yapacağız. Depolama kapasitemizi artıracağız. İletim hatları ile ilgili yatırımı yapacağız. Yapmak zorundayız, sadece 'Geçeceğim' demekle olmuyor." ifadelerini kullandı.

Elektrifikasyonun temiz enerjiyle yapılmasının önemine işaret eden Kurum, iklim farkındalığı eğitiminin 2035'e kadar bütün ülkelerin müfredatlarına girmesi yönünde hedef koyduklarını dile getirdi.

Kurum, Türkiye'de tek kullanımlık plastiklerin kısıtlanmasıyla ilgili getirilecek düzenlemelere de değindi.

Plastik çatal, bıçak ve yemek kaplarının geri dönüştürülebilir ya da doğada yok olan ahşap ve kağıttan yapılan ürünlerle değiştirilmesini teşvik ettiklerini anlatan Kurum, bununla ilgili düzenlemenin eylül itibarıyla yayımlanacağını duyurdu.

"UYGULAMA COP'U"

"COP31, ortak irade ve somut sonuçlarla hatırlansın." diyen Kurum, bugüne kadar yapılan diğer toplantılarda 80'in üzerinde karar alındığını belirtti.

Bu kararlarla ilgili neticelerin uygulamalarla alındığını söyleyen Kurum, "Eğer bugün emisyon azaldıysa yapılan uygulamalarla alındı. Söylemle alınmadı veya 'O kararları yapacağız.' gibi iyi niyet temennileriyle olmuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kurum, "Biz burada başarıyı somut sonuçlara ve yapacağımız eylemlere indirgiyoruz." diyerek başarının eylem gündeminde belirlenen hedefler konusunda irade ortaya konulmasıyla geleceğini ifade etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, artık uygulama zamanının geldiğini belirterek, "O yüzden biz 'Uygulama COP'u' diyoruz. Aksiyon, uzlaşı ve diyalog üzerine oturtuyoruz." dedi.

Arpaguş, muharrem ayı dolayısıyla yayımladığı mesajında, bugünün, Hicri takvimin birinci ayı olan muharremin, içinde barındırdığı hikmetlere binaen "şehrullah" olarak isimlendirildiğini ve hürmete layık görüldüğünü belirtti.

Aşure günüyle birlikte bir gün öncesi veya sonrasında tutulacak orucun faziletine dikkati çeken Arpaguş, şunları kaydetti:

"Muharrem ayının onuncu günü aynı zamanda Peygamber Efendimizin çok sevdiği torunlarından Hz. Hüseyin ve beraberindeki sadık yol arkadaşlarının siyasi ihtiraslar uğruna Kerbela'da acımasızca şehit edilmesinin seneidevriyesidir. Hicri 61'inci yılın 10 Muharrem'inde yaşanan bu elim hadise, Ehl-i Beyt sevdasıyla dolu mümin yürekleri ağır bir hüzne gark etmiş ve Müslümanların zihin dünyalarında derin izler bırakmıştır. Kerbela, ırkı, mezhebi ve meşrebi ne olursa olsun tüm müminler için elbette bir yürek yarasıdır. Ne var ki bu hadise Müslümanlar arasına suni duvarlar örmek için asırlarca bir ayrıştırma zemini olarak istismar edilmiş ve aynı kıbleye yönelen, aynı peygambere tabi olan gönüllerin arasına nifak tohumları ekilmek istenmiştir.

Kerbela'nın acısını hala yüreğinde hissedenlere düşen, tarihten gereken dersleri almak ve her türlü fitne karşısında aklıselim ile hareket ederek İslam'ın izzetini muhafaza etmenin ve Müslümanlar arasındaki muhabbet bağlarını güçlendirmenin gayreti içinde olmaktır. Bu vesileyle iman, sadakat, ahde vefa ve cesaret timsali Hz. Hüseyin başta olmak üzere hak ve hakikat uğrunda canlarını feda eden tüm müminleri rahmetle yad ediyorum. Gönüllerde asırlara sari hüzün buğuları bırakan Aşura Günü'nü kalplerimizin telifine vesile kılmasını Yüce Rabbimizden niyaz ediyorum."

Dün 76,76 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 73,87 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.40 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,2 azalarak 72,94 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 69,62 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin kontrollü şekilde normalleşmesi ve Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların ele alınacağı yeni bir istişare turu planladıklarına ilişkin açıklamaların etkisiyle 75 doların altına geriledi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Reuters Küresel Enerji Forumu'nda katıldığı bir söyleşide, Hürmüz Boğazı'ndan son 24 saatte yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini belirtti.

Wright, boru hatları üzerinden yapılan sevkiyatlara işaret ederek, bugün Basra Körfezi'nden çıkan petrol akışının çatışma öncesine kıyasla daha yüksek seviyede olduğunu ileri sürdü.

İran'ın gemi geçiş kanalına mayın döşemesinin Hürmüz Boğazı'nda akışı geciktirdiğini savunan Wright, tamamen normale dönmek için Boğaz'ın mayınlardan temizlenmesi gerektiğini, bunun da birkaç haftalık bir çalışmayı gerektirdiğini ifade etti.

Wright, ABD'nin İran ile bir anlaşma olsun ya da olmasın Körfez'den enerji akışını güvence altına alabileceğini belirterek, "İran'ın bundan sonra Hürmüz Boğazı'nı kapatma kabiliyeti olmayacak. Bu kritik bir husus, onların en önemli kozuydu ve biz bu kozu ellerinden alıyoruz." dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran ile teknik düzeyde yürütülen görüşmeler kapsamında heyetlerin gelecek hafta yeniden bir araya geleceğini belirtti.

Rubio, "Teknik heyetler, 29 ya da 30 Haziran'da yeniden bir araya gelecek. Yanılmıyorsam tekrar İsviçre'de olacaklar. Her halükarda teknik heyet yeniden toplanacak ve sanırım bu tarih 30 Haziran olacak." ifadesini kullandı.

Bakan Rubio, teknik düzeydeki görüşmelere ABD Dışişleri ve Enerji bakanlıklarından yetkililerin de katılacağını kaydetti.

Söz konusu gelişmeler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda enerji sevkiyatının büyük ölçüde devam ettiğine ilişkin açıklamalar ve ABD-İran diplomatik temaslarının süreceği beklentileri, piyasa oyuncularının arz endişelerini hafifleterek fiyatların düşüşünü destekliyor.

RUSYA İLE ABD ARASINDA DİPLOMATİK TEMAS BEKLENTİSİ

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.

Ryabkov, iki ülke arasındaki "karşılıklı rahatsızlık yaratan konuların" giderilmesine yönelik diyalog çeşitli zorluklarla karşı karşıya olsa da yeni istişarelerin yaz sonuna kadar gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.

Bu açıklama, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık kalacağına yönelik beklentileri güçlendirdi.

Rusya ile ABD arasında diplomatik temasların sürmesi ihtimali piyasalarda risk algısını azaltarak fiyatları aşağı yönlü baskılıyor.

FED'İN FAİZ ARTIRIMINA GİDECEĞİ YÖNÜNDEKİ BEKLENTİ ZAYIFLIYOR

Öte yandan, küresel çapta enflasyon baskısının hafifleyebileceğine yönelik beklenti, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gitme ihtimalinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda yıl sonuna kadar Fed'in 2 kez faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak Bankanın bu yıl bir faiz artırımı yapacağı senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Ülkede faiz artırımına gidilmesinin ekonomik hareketliliği ve petrol talebini azaltarak petrol fiyatlarını baskılaması bekleniyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,33 doların destek, 73,41 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

ABD Jeolojik Araştırma Merkezinden (USGS) yapılan açıklamaya göre, ABD'nin California eyaletine bağlı Redwood Valley bölgesinin 11 kilometre kuzeyinde 5,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Depremin derinliği 8,8 kilometre olarak kaydedildi.

Venezuela'da da 39 saniye arayla, Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7,5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda da 7,2 büyüklüğünde deprem oldu.

Depremlerin derinliği Yumare'de 10, San Felipe'de ise 21,9 kilometre olarak ölçüldü.

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, ülkesindeki depremlerde 32 kişinin hayatını kaybettiğini, 700'den fazla kişinin yaralandığını duyurdu.

JAPONYA

Japonya'nın kuzeydoğusundaki Iwate eyaleti açıklarında da 6,9 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Iwate eyaletine bağlı Kuji şehri açıklarındaki deprem, 51,7 kilometre derinlikte kaydedildi.

Depremin ardından tsunami uyarısı yapılmazken yerel medyada yer alan haberlere göre 6 kişinin yaralandığı açıklandı.

MERKEZ BANKALARININ REZERV STRATEJİLERİ PİYASAYI ŞEKİLLENDİRİYOR

Merkez bankaları, yılın ilk üç ayında rezervlerinin yüzde 75'ini altına dönüştürdü. Ancak aynı dönemde, piyasalarda panik havası oluşunca likidite ihtiyacı nedeniyle altın satışları da hızlandı. Bu durum, altın fiyatlarında dalgalanmayı artırdı. Uzmanlar, merkez bankalarının portföy çeşitliliği arayışının altın talebini kısa vadede etkilediğini vurguluyor. Altın fiyatlarının yıl sonuna kadar 4200 dolar bandında seyretmesi bekleniyor. Savaşlar ve küresel krizler devam ederken, merkez bankalarının rezerv politikalarının piyasada belirleyici rol oynadığı ifade ediliyor.

FED'İN FAİZ KARARLARI VE DOLARIN YÜKSELİŞİ ALTINI BASKILIYOR

FED'in faiz artırımlarına devam etmesi, doların küresel piyasalarda değer kazanmasına yol açtı. Doların güçlenmesi, altına olan talebi sınırlıyor ve fiyatların yükselmesini engelliyor. Uzmanlar, altının kısa vadede büyük bir yükseliş potansiyeli taşımadığını, ancak uzun vadede yatırımcıların ilgisinin süreceğini belirtiyor. Türkiye gibi ülkelerde altına olan kültürel talebin devam ettiği, düğün ve özel günlerde altının tercih edildiği hatırlatılıyor. Ancak bireysel yatırımcılara portföylerini çeşitlendirmeleri, altın ve döviz dengesini gözetmeleri öneriliyor.

Altın piyasasında yaşanan sert düşüş ve uluslararası kuruluşların tahminlerindeki değişim, yatırımcıların dikkatli hareket etmesini zorunlu kılıyor. Altın ve petrol arasındaki korelasyonun zayıflaması, merkez bankalarının rezerv tercihleri ve FED'in faiz politikaları piyasada yeni dengeler oluşturuyor. Uzmanlar, kısa vadede büyük bir yükseliş beklemese de, uzun vadede altının yatırımcılar için cazibesini koruyacağı görüşünde birleşiyor.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 118,91 puan ve yüzde 0,83 artışla 14.450,12 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,48, holding endeksi yüzde 0,66 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran bankacılık, en çok gerileyen yüzde 0,42 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da nihai barışın sağlanacağı öngörüleri ve dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology'nin bilançosunun beklentilerden iyi gelmesinin yapay zeka ve teknoloji sektörüne dair soru işaretlerini azaltmasıyla risk iştahı toparlanırken, gözler bugün ABD'de açıklanacak kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ve büyüme verilerine çevrildi.

Devam eden ABD-İran görüşmelerinde tarafların müzakereci tutumunu sürdürmesi piyasalarda jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik iyimserlikleri artırdı.

Orta Doğu'da yeni bir çatışmayı tetikleyecek gelişmelerin yaşanmaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerinde kontrollü normalleşme bu beklentileri desteklerken, arz endişelerinin azalmasıyla petrol fiyatlarında sert düşüşler görüldü.

Küresel çapta enflasyon baskılarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı ihtimallerinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarında, yıl sonuna kadar Fed'in iki faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak bankanın bu yıl bir faiz artırımı gerçekleştireceği senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve kişisel tüketim harcamalarının yanı sıra üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Dün ons fiyatındaki azalışla paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışın yüzde 2,6 altında 5 bin 979 liradan tamamlamıştı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,4 altında 5 bin 956 lira seviyesinde işlem görüyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 9 bin 950 liradan, cumhuriyet altını da 39 bin 625 liradan satılıyor.

ALTIN FİYATLARI NEDEN DÜŞÜYOR?

Peki, altındaki geri çekilmenin nedeni ne? Analistlere göre faizlerin uzun bir süre yüksek kalabileceği endişeleri, güçlenen dolar ve ABD Merkez Bankasının (Fed) bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleri altının gerilemesindeki önemli faktörler arasında.

Bu konuda AA'nın görüşünü aktardığı analistler de piyasayı aşağı yönlü baskılayan en önemli faktörün ABD'nin para politikası olduğunu söylüyor.

Fed'in faiz artırım döngüsünü sürdüreceğine dair beklentilerin doları hızla güçlendirdiğini ve ABD tahvil faizlerini yukarı taşıdığını kaydeden analistler, "Bu kombinasyon altın için oldukça elverişsiz. Güçlü dolar, para birimi dolar olmayan alıcılar için metali pahalı hale getirirken, yüksek faizler de getiri sağlamayan bir yatırım aracı olan altının fırsat maliyetini artırıyor" yorumunu yapıyor.

BİLGİLERİ DOĞRU KULLANMAK

Tartışılan hususları ele almadan önce bazı bilgileri netleştirmenin önemli olduğu anlaşılıyor. Çünkü birçok somut bilginin zaman zaman hatalı kullanıldığı gözleniyor.

Öncelikle önümüzdeki genel seçimlerin olağan tarihi 7 Mayıs 2028'dir. Bu tarihi 14 Mayıs 2028 olarak ifade etmek yanlıştır. Mevzuatımıza göre izleyen genel seçimlerin olağan tarihi Cumhurbaşkanlığı ve Meclis için birlikte yapılan son seçim tarihinin beşinci yılındaki aynı günden bir önceki pazar günüdür. Bunun sebebi beş yıllık görev süresi aşılmadan seçimlerin yapılması zorunluluğudur. En son birlikte genel seçim 14 Mayıs 2023 tarihinde yapıldığı için önümüzdeki genel seçimler de 14 Mayıs 2028 tarihinden bir önceki pazar günü olacaktır. Bu da 7 Mayıs 2028 tarihi demektir. 14 Mayıs 2028 tarihinin de pazar gününe denk gelmesi kafaları karıştırıyor olabilir ama bunun bir önemi yoktur. Genel seçimlerin "bir önceki pazar günü yapılması" kuralı sebebiyle önümüzdeki genel seçimlerin olağan tarihi 7 Mayıs 2028 Pazar günüdür.

Öte yandan önümüzdeki genel seçimler için önerdiğimiz 16 Nisan 2028 tarihi siyasi ve sosyal manasıyla bir "erken seçim" tarihi değildir. Zamanında yapılacak seçimin sadece üç hafta öne alınmasıdır. Bu öne alma TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi kararıyla olur. Bu karar sanıldığı gibi olağan seçim gününden üç hafta önce alınmayacaktır. TBMM buna karar verirse 2028 yılında 9 ila 15 Şubat günlerinden birinde bu kararı alabilir.

Yeni sistemde seçimlerin öne alınması ilk kez gündem olmamıştır. 14 Mayıs 2023'te yapılan seçimler öne alınmış seçimlerdir. Aslında 2023'te genel seçimlerin olağan tarihi 18 Haziran 2023 Pazar günüydü. Bunun sebebi de 24 Haziran 2018'de birlikte yapılan seçimlerin beş yılının tamamlandığı 24 Haziran 2023 tarihinden bir önceki pazar gününün 18 Haziran 2023 tarihi olmasıydı. Ancak o dönem bayram ve mevsim koşulları sebebiyle genel seçimler otuz dört gün öne çekilerek 14 Mayıs 2023'te yapıldı. O dönem bu kararı Cumhurbaşkanımız Erdoğan verdi. Dolayısıyla 2023'te yaklaşık beş hafta, 2028'de üç hafta öne alınarak seçimlerin yapılması bir erken seçim değil, döneminde fakat öne alınmış seçim yapmak demektir. Elbette öne alınmış seçim de erkene alınmış bir seçimdir ama siyasi ve sosyal anlamıyla "erken seçim" değildir. Dolayısıyla özellikle parlamenter sistemin ezberleriyle üç hafta öne alınan seçim "erken seçim" sayılmaz gibi itirazların bir değeri yoktur. Zaten olağan gününden kısa süre öne alınan seçimlere kimse "erken seçim" demiyor. "Döneminde ama öne alınmış seçim" deniyor.

Diğer bir konu TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi kararını alabilmesi için "en geç" addedilebilecek bir tarih olup olmadığı tartışmasıdır. Bu konuda seçim hukukundaki gün hesapları dışında herhangi bir kısıt yoktur. Önümüzdeki genel seçimlerin olağan tarihi 7 Mayıs 2028 Pazar günü olduğu için bu tarihe göre seçim takviminin başlangıcı 10 Mart 2028 günü olacaktır. Teknik tartışmalar bir yana TBMM 10 Mart 2028 tarihinden önce ve öne alınacak seçim tarihinin takvimini de gözeterek uygun bir günde seçimlerin yenilenmesi kararı alabilir. Başka da bir süre kısıtı yoktur.

Elbette Değerli Büyüğümüz Sayın Bahçeli'nin genel seçimler için önerdiğimiz 16 Nisan 2028 tarihine ilişkin derin manalar içeren destekleyici görüşünün kıymeti tartışılamaz. "Seçimin zamanında yapılmasıyla önerilen 16 Nisan 2028 tarihi arasında saat farkı bile yoktur." mealindeki kararlı cevabı konuya son noktayı koyan bir yaklaşımdır.

Seçimin kısa süre öne alınması Anayasal bir imkan olmasına rağmen bu durumu hile diye ifade etmek ise başlı başına bir kara propagandadır. 2023 genel seçimleri de öne alındı. Bir anayasal hile tartışması da söz konusu olmadı. Anayasa'da açıkça "Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir" hükmü vardır. Bu hükmün devreye girmesi, hiçbir şarta veya hiçbir dış sebebe bağlanmamıştır. Sadece TBMM'nin iradesi gerekli ve yeterlidir. Anayasal durum bu kadar açıkken anayasal hileden söz etmek tam bir demagojidir.

İSTİSNAİ ADAYLIĞIN ANLAMI NEDİR?

Anayasada Cumhurbaşkanlığı için iki dönem görev yapma kuralı vardır. Bu kuralın bir istisnası vardır. O da bir Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis seçimlerin yenilenmesi kararı alırsa iki dönem Cumhurbaşkanlığı yapan kişi üçüncü dönem de Cumhurbaşkanı adayı olabilir. İşte bu sebeple bu duruma istisnai adaylık denir. Yani burada hukuksal bir istisna vardır. İstisnai adaylığın istisnai pratik konularla hiçbir ilgisi yoktur. Hukuksal kural iki dönem görev yapmaktır. Bunun hukuksal istisnası ikinci dönemde Meclisin seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde üçüncü kez aday olma imkanıdır. Üçüncü kez aday olan kişi seçilirse üçüncü kez Cumhurbaşkanlığı yapabilir. Durum bundan ibarettir.

Dolayısıyla istisnai adaylık istisnai şartlar gerektirmez. Sadece TBMM'nin Anayasa'da yer alan iki dönem kuralının istisnası olan hükmü işletmesi gerekir. TBMM'nin bu hükmü işletmesi için hiçbir koşula veya istisnai şarta ihtiyaç yoktur.

Anayasa'da yer alan istisna hükmü ile yani hukuksal istisna ile sosyal, siyasal, ekonomik pratiklerde ortaya çıkabilecek istisnai durumları karıştırmak doğru değildir.

Anayasanın hiçbir hükmünde bir Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclisin seçimlerin yenilenmesi kararı alması istisnai şartlara bağlanmamıştır. Anayasa'da böyle yorumlanacak bir hüküm veya bu manaya gelecek bir düzenleme de yoktur. Buna rağmen salt adaylık imkanının iki dönem kuralının istisnası olması yani hukuksal bir istisnadan doğması sebebiyle istisnai adaylık olarak adlandırılmasından yola çıkarak bu istisnai adaylıksa o zaman istisnai şartlar gerekir gibi bir sonuca varmak fikri zafiyet olur. Özetle istisnai adaylık hükmü ile istisnai durum olgusunu birbirine karıştırmamak gerekir.

Elbette Meclis bazen sosyal, siyasal, ekonomik sebeplerle veya yürütme ve meclis arasında ortaya çıkan çatışmaları çözmek için de istisnai adaylık hükmünü işletebilir ama bu dış sebepler hükmün işletilmesinin ön şartı değildir. Meclis hiçbir dış sebep olmadan da bu hükme göre karar alabilir.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN SON KEZ ADAY OLMASI

Açıklamalara göre vakti gelince örneğin Şubat 2028'in ilk yarısının son günlerinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'a adaylık imkanı veren Anayasa hükmü TBMM'de hiçbir dış sebep olmadan işletilebilir. O noktada salt Cumhurbaşkanı Erdoğan'a adaylık imkanı geliyor diye buna karşı çıkanlar olursa bunların tutumu demokratik rekabetten, demokratik yarıştan kaçmak anlamına gelir. Madem muhalefetin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı sandıkta yenme hedefi var veya bu hedefi koydular o zaman demokrat davranmaları ve demokratik rekabete alan açmaları gerekir.

Cumhur İttifakı önümüzdeki genel seçimlerde Cumhurbaşkanı adayının Cumhurbaşkanımız Erdoğan olduğunu açık ve kesin bir şekilde ilan ettiği için artık muhalefetin netleştirmesi gereken konu bellidir. Muhalefet 2028 yılında zamanında yani döneminde yapılacak ama kısa bir süre öne alınacak seçimde Cumhurbaşkanı Erdoğan'la bir kez daha demokratik yarışa girecek mi yoksa demokratik rekabetten kaçacak mı? Makul olan odur ki demokratik yarıştan ve rekabetten yana olan hiç bir siyasi parti ve siyasi mecra kaçmayı tercih etmez. Ayrıca Türkiye seçmeni Anayasal imkan olmasına rağmen Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın aday olarak önüne gelmesine engel olan siyasi aktörleri de affetmez.

Tüm bu nedenlerle önümüzdeki genel seçimlerin 2028 yılında zamanında yani döneminde ama kısa bir süre öne alınarak yapılacağı güçlü bir şekilde öngörülebilir. Bu öne alma da Cumhur İttifakının adayı olarak ilan edilen Cumhurbaşkanımız Erdoğan'a Anayasa'nın istisnai hükmü gereği son kez aday olma imkanı verecektir.

Önceki yazıda vurguladığımız gibi burada konu yalnızca adaylık değildir. Türkiye'nin Terörsüz Türkiye sürecini, savunma sanayisindeki atılımlarını, enerji yatırımlarını, bölgesel güç konumunu ve tam bağımsızlık pozisyonunu kalıcı hale getirecek istikrarlı bir yönetim iradesinin sürdürülmesi için Cumhurbaşkanı Erdoğan'a adaylık imkanı verilmesidir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın son kez adaylığı ve seçilmesi halinde son dönem görev yapması, Türkiye Yüzyılı hedeflerine ulaşılması ve kurumsallaşmanın tamamlanması perspektifi içinde değerlendirilmelidir.

[Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekilidir.]

*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve www.yirmidort.tv'nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Parnell, Savunma Bakanlığının ek bütçe talebinin 67 milyar dolar olduğunu belirtti.

Söz konusu ek bütçenin ordunun olası krizlere karşı hazırlıklı kalması açısından gerekli olduğunu kaydeden Parnell, savunma alanına ayrılması öngörülen 350 milyar doların ise ordu için uzun vadeli yatırım niteliği taşıdığına işaret etti.

Parnell, savunma alanına ayrılması öngörülen 350 milyar doların Altın Kubbe (Golden Dome) projesi, kritik maden tedarik zincirlerinin ülkeye geri kazandırılması, mühimmat üretiminin artırılması ve askeri personelin yaşam koşullarının iyileştirilmesi için kullanılacağını belirtti.

Bu yatırımların, ABD'nin askeri üstünlüğünü uzun yıllar korumasına katkı sağlayacağını kaydeden Parnell, aynı zamanda ülkede binlerce yeni istihdam oluşturacağını savundu.

Öte yandan, 19 Haziran'da ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), "İran ile savaş ve diğer giderler nedeniyle Kongre'den 80 milyar dolar ek bütçe talep ettiği" iddia edilmişti.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg, geçen hafta yaptığı görüşmelerde Kongre üyelerine ek bütçe talebini iletmişti.

Kazayla ilgili soruşturma başlatıldı.

SPK haftalık bültenine göre Kurul, Orzaks İlaç ve Kimya'nın 69 liradan, Ekim Turizm'in 30,26 liradan, Soho Giyim ve Enerji'nin 15 liradan, İsvea Seramik ve Banyo Ürünleri'nin 20,9 liradan, Golda Gıda'nın ise 9,2 liradan halka arzını uygun buldu.

İş Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ'nin yaklaşık 415 milyon liralık bedelsiz sermaye artırımı onaylandı.

Kurul, Adil Varlık Yönetim AŞ'nin 500 milyon liralık, Yapı Kredi Faktoring AŞ'nin 6,8 milyar liralık, Koç Finansman AŞ'nin 1,4 milyar liralık, Türkiye Garanti Bankası AŞ'nin 6 milyar dolarlık, İş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ'nin 10 milyar liralık, Ak Yatırım Menkul Değerler AŞ'nin 15 milyar liralık borçlanma aracı ihraç başvurusuna izin verdi.

ZKB Varlık Kiralama AŞ'nin 3 milyar liralık, Bizim Varlık Kiralama AŞ'nin ise 500 milyon liralık kira sertifikası ve VİDMK ihracı başvurusu onaylandı.

Kuruluşuna izin verilen yeni fonlar

SPK, BV Portföy Yönetimi AŞ'nin "Boğaziçi Ventures Global Girişim Sermayesi Yatırım Fonu" ile "Greenwise Girişim Sermayesi Yatırım Fonu" kurmasına izin verdi.

İş Portföy BIST 30 Endeksi Hisse Senedi Yoğun Borsa Yatırım Fonu'nun kuruluşuna izin verilmesi talebi olumlu karşılandı.

Fiba Yatırım Menkul Değerler AŞ ile Marbaş Menkul Değerler AŞ'ye yurt dışında işlem aracılığı faaliyet izni verilirken, Gekas Kitle Fonlama Platformu AŞ ünvanlı bir kitle fonlama platformunun kurulması onaylandı.

İdari para cezaları ve suç duyuruları

Kurul, Girişim Elektrik Sanayi Taahhüt ve Ticaret AŞ ile Europower Enerji ve Otomasyon Teknolojileri Sanayi Ticaret AŞ hakkında yapılan inceleme sonucunda bu iki şirkete ve 4 kişiye toplamda 20,7 milyon liralık idari para cezası uyguladı.

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 09.40 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,4 altında 5 bin 956 lira seviyesinde işlem görüyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 9 bin 950 liradan, cumhuriyet altını da 39 bin 625 liradan satılıyor.

Dün 3 bin 959 dolarla Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gören altının ons fiyatı günü yüzde 2,7 azalışla 3 bin 999 dolardan tamamladı.

Altının onsu bugün yüzde 0,5 düşüşle 3 bin 978 dolardan işlem görüyor.

Faizlerin uzun bir süre yüksek kalabileceği endişeleri, güçlenen dolar ve ABD Merkez Bankasının (Fed) bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı, Kasım 2025'ten bu yana ilk kez 4 bin doların altına sarktı.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve kişisel tüketim harcamaları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.40 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,2 azalarak 72,94 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 69,62 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin kontrollü şekilde normalleşmesi ve Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların ele alınacağı yeni bir istişare turu planladıklarına ilişkin açıklamaların etkisiyle 75 doların altına geriledi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Reuters Küresel Enerji Forumu'nda katıldığı bir söyleşide, Hürmüz Boğazı'ndan son 24 saatte yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini belirtti.

Wright, boru hatları üzerinden yapılan sevkiyatlara işaret ederek, bugün Basra Körfezi'nden çıkan petrol akışının çatışma öncesine kıyasla daha yüksek seviyede olduğunu ileri sürdü.

İran'ın gemi geçiş kanalına mayın döşemesinin Hürmüz Boğazı'nda akışı geciktirdiğini savunan Wright, tamamen normale dönmek için Boğaz'ın mayınlardan temizlenmesi gerektiğini, bunun da birkaç haftalık bir çalışmayı gerektirdiğini ifade etti.

Wright, ABD'nin İran ile bir anlaşma olsun ya da olmasın Körfez'den enerji akışını güvence altına alabileceğini belirterek, "İran'ın bundan sonra Hürmüz Boğazı'nı kapatma kabiliyeti olmayacak. Bu kritik bir husus, onların en önemli kozuydu ve biz bu kozu ellerinden alıyoruz." dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran ile teknik düzeyde yürütülen görüşmeler kapsamında heyetlerin gelecek hafta yeniden bir araya geleceğini belirtti.

Rubio, "Teknik heyetler, 29 ya da 30 Haziran'da yeniden bir araya gelecek. Yanılmıyorsam tekrar İsviçre'de olacaklar. Her halükarda teknik heyet yeniden toplanacak ve sanırım bu tarih 30 Haziran olacak." ifadesini kullandı.

Bakan Rubio, teknik düzeydeki görüşmelere ABD Dışişleri ve Enerji bakanlıklarından yetkililerin de katılacağını kaydetti.

Söz konusu gelişmeler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda enerji sevkiyatının büyük ölçüde devam ettiğine ilişkin açıklamalar ve ABD-İran diplomatik temaslarının süreceği beklentileri, piyasa oyuncularının arz endişelerini hafifleterek fiyatların düşüşünü destekliyor.

- RUSYA İLE ABD ARASINDA DİPLOMATİK TEMAS BEKLENTİSİ

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.

Ryabkov, iki ülke arasındaki "karşılıklı rahatsızlık yaratan konuların" giderilmesine yönelik diyalog çeşitli zorluklarla karşı karşıya olsa da yeni istişarelerin yaz sonuna kadar gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.

Bu açıklama, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık kalacağına yönelik beklentileri güçlendirdi.

Rusya ile ABD arasında diplomatik temasların sürmesi ihtimali piyasalarda risk algısını azaltarak fiyatları aşağı yönlü baskılıyor.

- FED'İN FAİZ ARTIRIMINA GİDECEĞİ YÖNÜNDEKİ BEKLENTİ ZAYIFLIYOR

Öte yandan, küresel çapta enflasyon baskısının hafifleyebileceğine yönelik beklenti, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gitme ihtimalinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda yıl sonuna kadar Fed'in 2 kez faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak Bankanın bu yıl bir faiz artırımı yapacağı senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Ülkede faiz artırımına gidilmesinin ekonomik hareketliliği ve petrol talebini azaltarak petrol fiyatlarını baskılaması bekleniyor.

Brent petrolde teknik olarak 72,33 doların destek, 73,41 doların ise direnç bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,43 değer kaybederek 14.331,21 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 118,91 puan ve yüzde 0,83 artışla 14.450,12 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,48, holding endeksi yüzde 0,66 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran bankacılık, en çok gerileyen yüzde 0,42 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da nihai barışın sağlanacağı öngörüleri ve dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology'nin bilançosunun beklentilerden iyi gelmesinin yapay zeka ve teknoloji sektörüne dair soru işaretlerini azaltmasıyla risk iştahı toparlanırken, gözler bugün ABD'de açıklanacak kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ve büyüme verilerine çevrildi.

Devam eden ABD-İran görüşmelerinde tarafların müzakereci tutumunu sürdürmesi piyasalarda jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik iyimserlikleri artırdı.

Orta Doğu'da yeni bir çatışmayı tetikleyecek gelişmelerin yaşanmaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerinde kontrollü normalleşme bu beklentileri desteklerken, arz endişelerinin azalmasıyla petrol fiyatlarında sert düşüşler görüldü.

Küresel çapta enflasyon baskılarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı ihtimallerinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarında, yıl sonuna kadar Fed'in iki faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak bankanın bu yıl bir faiz artırımı gerçekleştireceği senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve kişisel tüketim harcamalarının yanı sıra üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Depremde 32 kişinin yaşamını yitirdiğini, 700'den fazla kişinin yaralandığını belirten Rodriguez, arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü ve ölü sayısının artmasından endişe edildiğini söyledi.

La Guaria'nın depremden en çok etkilenen eyalet olduğunu kaydeden Rodriguez, "Onlarca bina yıkıldı, Tanrı'nın kurtarmamıza izin verdiği canları kurtarma yönündeki o zorlu görevi yürütüyoruz. La Guaria gerçek bir trajedi ile karşı karşıya ve afet bölgesi oldu." ifadelerini kullandı.

- VENEZUELA'DA 7,2 VE 7,5 BÜYÜKLÜĞÜNDE İKİ DEPREM MEYDANA GELDİ

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem olduğunu bildirdi.

USGS, Venezuela'da, Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7,5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini açıkladı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'deki ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşıldı.

Olayla ilgili inceleme sürüyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ HAREKETLİLİK FİYATLARI AŞAĞI ÇEKTİ

ABD-İran anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli şekilde kullanılacağına yönelik beklentiler, küresel petrol piyasalarında satış baskısını artırdı. MarineTraffic verilerine göre, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği son 24 saatte iki katına çıkarak şubat ayının sonundan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Boğazdaki hareketliliğin yeniden artmasıyla birlikte, savaş döneminde oluşan arz kesintisi endişeleri önemli ölçüde azalırken, küresel petrol fiyatları da ABD-İran çatışmasının başlamasından bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi.

HAM PETROL 70 DOLARIN ALTINA DÜŞTÜ

ABD-İran Savaşı nedeniyle 120 doları aşan brent ham petrolde, anlaşmanın ardından düşüş devam ederken, bugün 70 doların altına inerek 69 dolardan işlem gördü.

ABD'de dizel fiyatı 3 ay sonra kritik seviyenin altına indi

Petrol fiyatlarındaki gerileme, ABD'deki akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre ülkede dizelin ortalama perakende satış fiyatı çarşamba günü galon başına 4,98 dolara düştü. Böylece dizel yakıt fiyatı, mart ayının ortasından bu yana ilk kez 5 doların altına gerilemiş oldu. Dizel fiyatı nisan ayında galon başına 5,69 dolarla zirveye çıkarken, ABD ile İran arasındaki savaş öncesinde ise ortalama 3,76 dolar seviyesinde bulunuyordu.

ABD'DE BENZİN FİYATI 4 DOLARIN ALTINA DÜŞTÜ

İran savaşı sürecinde, ABD genelindeki ortalama benzin fiyatı galon başına en yüksek 4,48 dolar seviyesini görmüştü. İki ülke arasındaki anlaşmanın sağlanması ile benzinin galon fiyatı ortalaması ülke genelinde 4 doların altın düşerek, 3,90 dolara satılmaya başladı. Savaş öncesi ise ülke genelinde benzinin galon fiyatı 2,90 ile 2,99 dolar arasında satılıyordu.

SAVAŞ SÜRECİNDE MALİYETLER HIZLA YÜKSELMİŞTİ

Çatışmaların başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı'nın kapanabileceği endişesi, başta dizel olmak üzere enerji ürünlerinde sert fiyat artışlarına neden olmuştu. Körfez ülkelerindeki rafinerilerde üretilen yakıtların dünya pazarına ulaştırılmasında kritik öneme sahip olan boğazdaki risk, küresel tedarik zincirini olumsuz etkileyerek taşımacılık, enerji üretimi ve ısınma maliyetlerini artırmıştı. Son haftalarda ise tanker trafiğinin yeniden normale dönmesi, İran petrolüne yönelik bazı yaptırımların geçici olarak hafifletilmesi ve Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme kaydedilmesi fiyatların yeniden gerilemesinde etkili oldu.

BEYAZ SARAY MALİYETLERİ DÜŞÜRMEK İÇİN EK ADIMLAR ATTI

Enerji fiyatlarını kontrol altına almak amacıyla Beyaz Saray da çeşitli önlemleri devreye aldı. Bu kapsamda Jones Yasası'nın bazı hükümlerine geçici muafiyet sağlanırken, Stratejik Petrol Rezervi'nden piyasaya petrol satışı gerçekleştirildi. Buna rağmen uzmanlar, küresel petrol piyasasında arzın halen sıkı seyrettiğine dikkat çekiyor.

ABD'nin küresel piyasada giderek "son çare tedarikçisi" rolünü üstlenmesi nedeniyle ülkedeki dizel stoklarının mevsim normallerinin oldukça altında kaldığı belirtiliyor. Uzmanlar ayrıca, dünyanın önemli dizel ihracatçılarından Rusya'nın ihracatını yeniden kısıtlaması halinde küresel fiyatlar üzerinde yeni bir baskı oluşabileceği uyarısında bulunuyor.

TRUMP'TAN BENZİN FİYATLARI İÇİN İNCELEME TALİMATI

ABD Başkanı Donald Trump ise benzin fiyatlarındaki düşüşün beklendiği kadar hızlı gerçekleşmediğini belirterek, Adalet Bakanlığı'na akaryakıt fiyatlarının incelenmesi talimatını verdi. Trump yönetimi, enerji maliyetlerindeki gerilemenin tüketiciye daha hızlı yansımasını hedeflediklerini açıkladı.

İlk araç sürücüsüne drift atmak, makas atmak, alkollü araç kullanmak ve sürücü belgesini yanında bulundurmamak maddelerinden 257 bin 719 TL, ikinci araç sürücüsüne ise makas atmaktan 90 bin TL idari para cezası kesildi. Her iki sürücünün de ehliyetlerine geçici süreyle el konulurken, araçları 60 gün süreyle trafikten men edilerek otoparka çekildi.

Ayrıca alkollü olduğu belirlenen sürücü hakkında, trafik güvenliğini tehlikeye soktuğu gerekçesiyle adli işlem başlatıldı.

Kılıçdaroğlu, İBB ve CHP'li belediyelerdeki davaların siyasi değil, yolsuzluk davası olduğunu, İmamoğlu'nun yolsuzluktan yargılandığını vurguladı.

"ÖNCELİK İMAMOĞLU'NUN TUTUKSUZ YARGILANMASI DEĞİL, AHLAKİ ÜSTÜNLÜK!"

Kemal Kılıçdaroğlu, "Önceliği tutuksuz yargılamaya vermek gerekmez mi?" sorusuna, "Bizim öncelikle ahlaki üstünlüğü yeniden kazanmamız gerekli. Mahkeme bir karar verir, en ağır biçimde eleştirirsiniz ama ona uymanız gerekir" sözleriyle çizgiyi çekti.

"OSMANLI COĞRAFYASI" ELEŞTİRİLERİNE CEVAP: YENİ DÜNYADA YERİMİZİ ALMALIYIZ

Kılıçdaroğlu'nun "Suriye'de ne işimiz var", "Mavi Vatan masal" çizgisinden "Osmanlı coğrafyasında olmalıyız" noktasına gelmesi de başta Özgür Özel olmak üzere bazı Kemalist çevrelerde tepkiyle karşılandı. Kılıçdaroğlu, bu tepkilere "Kurulmakta olan yeni dünyada yerimizi almalıyız..." cevabını verdi.

ÖZEL'E TEPKİ: O CÜMLEYİ KULLANAMAZ

Özgür Özel'in yabancı basına verdiği beyanlar ve dönemin İngiltere Başbakanı Keir Starmer'a "Bizi yalnız bıraktınız" şeklinde çağrı yapması da Kılıçdaroğlu'nun gündemindeydi. "Bu sözlere itirazım var" diyen Bay Kemal, "Genel başkan o cümleyi kullanamaz" sözleriyle "mandacı arayışlarına" tepki gösterdi.

Buna göre, Ankara'nın Polatlı, Batman'ın Gercüş, Bingöl'ün Solhan, Çorum'un Merkez, Denizli'nin Çivril ve Bekilli, Edirne'nin Keşan, Konya'nın Cihanbeyli, Malatya'nın Arapgir, Sivas'ın Yıldızeli, Tokat'ın Sulusaray, Uşak'ın Banaz, Eşme, Sivaslı, Karahallı, Ulubey ve Merkez, Yozgat'ın Akdağmadeni ilçeleri ile Kayseri'nin Küpeli Mahallesi'ndeki bazı alanlar, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği kapsamında YEKA ilan edildi.

1- Altı farklı Dünya Kupası'nda gol atan ilk oyuncu: Dünya futbol tarihinde üst üste 6 farklı Dünya Kupası'nda (2006, 2010, 2014, 2018, 2022 ve 2026) gol atmayı başaran ilk ve tek oyuncu olarak tarihe adını yazdırdı.

2- Dünya Kupaları'nda gol atan en yaşlı ikinci oyuncu: Turnuva tarihinde gol atan en yaşlı oyuncular listesinde ikinci. (Zirvede hala 1994'te 42 yaşında gol atan Kamerunlu Roger Milla bulunmaktadır).

3- İki büyük turnuvada çift haneli gol sayısına ulaşan ilk oyuncu: Hem Dünya hem de Avrupa Şampiyonası (EURO) finallerinde çift haneli (10 ve üzeri) gol sayısına ulaşan ilk oyuncu unvanı.

4- Portekiz Milli Takımı adına Dünya Kupası tarihinin en golcü oyuncusu: CR7, Eusdbio'yu (9 gol) geride bırakarak Dünya Kupası tarihinde Portekiz adına en çok gol atan oyuncu rekorunu kırdı.

5- İlk ve son gol arasında en uzun zaman farkı: Dünya Kupası tarihinde attığı ilk gol ile attığı son gol arasında kaydedilen zaman farkı en uzun olan oyuncu unvanını aldı (2006 - 2026 arası 20 yıl).

6- Dünya Kupası'nda bir maçta duble yapan en yaşlı oyuncu: Dünya Kupası tarihinde bir maçta iki veya daha fazla gol atmayı başaran en yaşlı futbolcu oldu.

7- Kariyer rekorunu güncelledi (975 Gol): Özbekistan karşısında attığı iki golle birlikte profesyonel futbol kariyerindeki toplam resmi gol sayısını 975'e yükseltti.

8- Maçın adamı seçildi: Ronaldo, tarihe geçtiği geceyi karşılaşmanın en değerli oyuncusu ödülünü alarak noktaladı.

Cumhurbaşkanı Ramaphosa: 'Göçmenleri hedef göstermek çözüm değil'

Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, ülke genelinde tırmanan göçmen karşıtı atmosferin, ekonomik sorunların çözümüne katkı sağlamayacağını belirterek vatandaşlara önemli bir uyarıda bulundu. Salı günü yaptığı açıklamada Ramaphosa, "Savunmasız insanları günah keçisi yapmak, işsizlik ve eşitsizlik gibi karmaşık sorunlarımıza çare olamaz" dedi. Ramaphosa ayrıca, kamuya açık alanlarda bireylerin milliyet sorgulamasının ya da belgelerini talep etmesinin yasal olmadığını ve hükümetin bu tür girişimlere karşı kararlı şekilde harekete geçeceğini vurguladı. Hükümet, göçmen kriziyle mücadele için beş maddelik yeni bir strateji açıkladı; bu strateji, sığınma taleplerinin daha sıkı denetlenmesi, vatandaşlık başvurularında kota uygulanması ve belgesiz göçmenleri düşük ücretle çalıştıran işverenlere hapis cezası verilmesini içeriyor. Ramaphosa'nın bu çıkışı, ülkede özellikle seçim dönemlerinde artan yabancı düşmanlığına karşı toplumsal duyarlılığı artırmayı hedefliyor.

Durban'da göçmenler tehdit altında: Binlerce kişi evsiz kaldı

KwaZulu-Natal eyaletinin liman kenti Durban'da, çoğunluğu Malavi'li olmak üzere yaklaşık 7 bin göçmen, son iki haftada evlerini terk etmek zorunda kaldı. Aralarında çocuklu ailelerin de bulunduğu bu topluluk, protestocuların "gitmeliler" sloganları, kapı kapı dolaşarak yapılan tehditler ve fiziksel saldırılar nedeniyle güvenlik endişesiyle açık alanlara sığındı. Esnat Joseph isimli 36 yaşındaki Malavi'li kadın, yaşadığı korku dolu anları şöyle anlattı: "Evimize gelen 10 kişilik bir grup, bıçaklar ve kamçılarla bizi tehdit etti. Eşime saldırdılar, başına ve boynuna vurup kesikler açtılar. Tanrı'nın yardımıyla hayatta kaldı ama hastaneye kaldırıldı." Joseph gibi birçok göçmen, pasaport ve belgelerini kaybettikleri için yasal statülerini kaybetmiş durumda. Yardım kuruluşlarının sağladığı battaniye ve yiyeceklerle hayatta kalmaya çalışan aileler, ülkelerine dönebilmek için konsoloslukların düzenlediği otobüsleri bekliyor. Malavi, Nijerya, Mozambik ve Zimbabve hükümetleri, son haftalarda vatandaşlarının dönüşü için hava ve kara yoluyla tahliyeler organize etti. Şu ana kadar yaklaşık 3 bin 500 göçmen gönüllü olarak ülkeyi terk etti.

Göçmen karşıtı gruplar ve siyasi partiler: Protestolar büyüyor

Göçmen karşıtı March and March hareketi, muhalefet partisi ActionSA ve bazı toplumsal gruplar, bu yıl boyunca ülkedeki belgesiz yabancıların ayrılması için 30 Haziran'ı son tarih olarak ilan etti. Sopa taşıyan protestocular, "Mabahambe" yani "Gitmeliler" sloganıyla yürüyüşler düzenliyor. Protesto liderleri, eylemlerinin yabancı düşmanlığı olmadığını savunuyor ve Güney Afrika'nın "başarısız Afrika devletleri için bir mülteci alanına dönüşmesini istemediklerini" dile getiriyor. Ancak insan hakları savunucuları ve bazı siyasi yorumcular, bu tür hareketlerin ülkede geçmişte yaşanan şiddet olaylarının tekrarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. 2008, 2015, 2016 ve 2019 yıllarında yaşanan yabancı düşmanı saldırılarda onlarca kişi hayatını kaybetmiş, binlerce göçmen evlerinden olmuştu. Son haftalarda sosyal medyada yayılan videolar, yabancılara yönelik öfkenin ve korkunun daha da artmasına neden oldu. Özellikle tanınmış protestocu Nkosikhona Ndabandaba'nın sosyal medya paylaşımları, göçmenlere yönelik baskıların artmasına katkı sağladı.

Yasal statüsü olanlar da hedefte: Belirsizlik ve korku yayılıyor

Durban'da ve ülkenin diğer büyük şehirlerinde, yasal olarak ikamet eden göçmenler dahi tehdit altında. Bazı mülteciler ve sığınmacılar, belgeleri tam olmasına rağmen saldırı korkusuyla İçişleri Bakanlığı ofislerinin önünde kamp kurdu. Burundi'li dört çocuk annesi bir kadın, "Belgelerim var ama hepimiz kovuluyoruz. Çocuklarım okulda hakarete uğruyor, hayatımızdan endişe ediyoruz" dedi. 16 yıldır Güney Afrika'da yaşayan bir Malavi'li güzellik terapisti ise, son zamanlarda dükkanına gitmeye dahi çekindiğini, ailesinin güvenliği için sürekli endişe yaşadığını aktardı. Özellikle toplu taşıma ve alışveriş merkezlerinde, göçmenler kimlik sorgulamalarına ve sözlü tacizlere maruz kalıyor. Ramaphosa'nın açıkladığı yeni önlemler, yasal ya da belgesiz tüm göçmenler arasında ciddi bir belirsizlik ve korku ortamı oluşturdu.

Ekonomik kriz ve toplumsal öfke: Göçmenler günah keçisi mi?

Güney Afrika, İstatistik Güney Afrika'nın verilerine göre %32,7 ile dünyanın en yüksek işsizlik oranlarından birine sahip. 2026'nın ilk çeyreğinde 350 bin kişi işini kaybetti ve bunların büyük kısmını gençler oluşturdu. Ülkede yaklaşık üç milyon yabancı yaşıyor ve bu sayı toplam nüfusun %5'ine denk geliyor. Ancak protestocular, ülkede kayıtsız ve belgesiz göçmen sayısının çok daha yüksek olduğunu öne sürüyor. Kamu hizmetlerinde yaşanan aksaklıklar, eğitim ve sağlıkta yaşanan sıkıntılar, toplumsal öfkeyi giderek büyütüyor. Protestocular, "kıt kaynaklar için savaşıyoruz" diyerek, göçmenlerin kamu hizmetlerinden yararlanmasının Güney Afrikalıların yaşamını zorlaştırdığını iddia ediyor. Ancak insan hakları savunucuları, göçmenlerin günah keçisi ilan edilmesinin, asıl yapısal sorunların üzerini örttüğünü belirtiyor. Bazı siyasi partiler ve adaylar, yaklaşan yerel seçimler öncesinde göçmen karşıtı söylemleri öne çıkararak destek toplamaya çalışıyor. Özellikle ActionSA lideri Herman Mashaba'nın "15 milyon belgesiz göçmen" iddiası, kamuoyunda yankı buldu.

Yetkililerden operasyonlar ve sınır dışı uygulamaları

Güney Afrika hükümeti, göçle ilgili bakanlık görev gücünün bu yıl içinde 40 bin yasadışı göçmeni Göçmenlik Yasası'nı ihlal ettikleri gerekçesiyle tutukladığını açıkladı. Özellikle Johannesburg'un merkezinde, "Yeni Süpürge Operasyonu" adı verilen uygulama kapsamında, geçici baraka dükkanlar yıkıldı ve bu bölgeler "sıcak noktalar" olarak ilan edildi. Yetkililer, bu önlemlerle suç oranlarını ve yasadışı göçü azaltmayı hedefliyor. Ancak operasyonlar sırasında, Etiyopyalı göçmenler ve diğer Afrikalı topluluklar, evsiz kalma ve güvenlik tehdidiyle karşı karşıya. Mozambik hükümeti, Batı Cape'de beş vatandaşının yabancı düşmanı saldırılarda öldüğünü bildirdi; Güney Afrika Dışişleri Bakanlığı ise iki Mozambiklinin öldüğünü ve olayların araştırıldığını açıkladı. Bu tür olaylar, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırıyor.

Tahliye otobüsleri ve sınırda uzun kuyruklar: Ayrılık zamanı

Durban'daki açık alanda toplanan göçmenler, Malavi konsolosluğunun bağışlarla sağladığı otobüslerle ülkelerine dönmeyi bekliyor. Gana, Mozambik, Nijerya ve Zimbabve de benzer tahliye operasyonları yürütüyor. Mozambik sınır kapısında, ayrılmak isteyen yabancılar nedeniyle araç kuyrukları oluştuğu bildiriliyor. İlk tahliye otobüsleri Pazar günü Durban'dan hareket ettiğinde, kalabalık "Siyahamba" yani "Gidiyoruz" şarkısını söyledi. Bazı göçmenler ise, ülkelerine dönmekten başka çareleri olmadığını, ancak korku, belirsizlik ve çaresizlik içinde ayrıldıklarını ifade ediyor. Yasal statüsü olmayanlar kadar, belgeleri tam olanlar da ayrılma baskısı altında. Uzmanlar, göçmen krizi devam ederken ülkede toplumsal barışın ve insan haklarının korunmasının hayati önemde olduğunu belirtiyor.

Güney Afrika'da göçmenlere yönelik tehditler ve ayrılma baskısı, toplumsal huzuru ve güvenliği ciddi şekilde zorluyor. Hükümetin yeni adımları ve uluslararası tahliye operasyonları, krizin etkilerini azaltmaya çalışsa da, ülkedeki yabancı düşmanlığı ve ekonomik sıkıntılar göçmenlerin yaşamını giderek daha da güçleştiriyor. Uzmanlar, kalıcı çözüm için hem yapısal reformlara hem de toplumsal bilinçlenmeye ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Birleşmiş Milletler: Düşen doğum oranları toplumsal kaygıları artırıyor

Birleşmiş Milletler tarafından dünya çapında yürütülen anketler, her beş kişiden birinin, ekonomik ve sosyal belirsizlikler nedeniyle istedikleri kadar çocuk sahibi olamadığını gösteriyor. Özellikle konut piyasasındaki dalgalanmalar, gelir güvencesinin azalması, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve iklim değişikliği gibi sorunlar, aile kurma kararını zorlaştırıyor. Doğum oranlarının ikame seviyesinin altına düşmesi, sadece nüfusun yaşlanmasına yol açmakla kalmıyor; aynı zamanda genç nesillerin geleceğe dair umutlarını da zedeliyor. BM uzmanları, bu eğilimin toplumsal uyumu zayıflatabileceği ve ekonomik sistemlerde ciddi dengesizlikler yaratabileceği konusunda uyarıyor. Birçok ülkede hükümetler, aile kurmayı teşvik eden politikalar geliştirmeye çalışsa da, mevcut önlemlerin çoğu kalıcı bir çözüm sunmuyor.

Avustralya'da doğum oranı alarmı: Ekonomik ve demografik riskler büyüyor

Avustralya'da doğum oranlarının ikame seviyesinin altına inmesi, hükümetin ve toplumun gündeminde önemli bir yer tutuyor. Ülkede, doğum oranlarının düşüşüyle birlikte nüfusun yaşlanması hızlandı. Bu durum, emekli nüfusun artmasına ve çalışma çağındaki bireylerin sayısının azalmasına neden oluyor. Avustralya Hazine Bakanı Jim Chalmers, "Doğum oranları daha yüksek olsaydı, ülkemizin ekonomik geleceği açısından daha güvenli olurdu" sözleriyle sorunun ciddiyetine dikkat çekti. Çalışma çağındaki bireylerin azalması, devletin gelir kaynaklarının daralmasına ve sosyal hizmetlerin sürdürülebilirliğinin tehlikeye girmesine yol açıyor. Uzmanlar, bu tablonun yalnızca Avustralya ile sınırlı olmadığını, benzer sorunların Almanya, Japonya, Güney Kore ve İtalya gibi ülkelerde de yaşandığını belirtiyor. Göçmen politikalarının değişmesiyle birlikte, Birleşik Krallık ve Kanada gibi ülkelerde de nüfus azalması riski gündeme geldi.

OECD verileri: Doğum oranları 2.1'in çok altında

OECD'nin yayımladığı son veriler, üye ülkelerde doğum oranlarının ortalama 1.46'ya kadar düştüğünü ortaya koyuyor. Bu oran, 1950'lerdeki seviyenin yarısından daha düşük. Çin, dört yıldır üst üste nüfus kaybı yaşarken, Güney Kore ise 2019'dan bu yana dünyanın en düşük doğum oranlarından birine sahip. Almanya'da ise 1972'den bu yana ölümler doğumları aşıyor. Japonya, Yunanistan, İtalya, Küba ve Tayland da nüfusun azaldığı ülkeler arasında. Göçmen alımındaki değişiklikler, Kanada ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde de benzer bir tablo ortaya çıkardı. Uzmanlar, doğum oranlarının bu seviyelerde kalması halinde, 2080'lerin ortasında dünya nüfusunun azalmaya başlayacağını öngörüyor. Bu durum, nesiller arası dengenin bozulmasına ve sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülemez hale gelmesine yol açabilir.

Ekonomik baskılar ve toplumsal eşitsizlikler aile kurmayı zorlaştırıyor

Doğum oranlarındaki düşüşün ardında yatan nedenler arasında ekonomik istikrarsızlık, konut fiyatlarının yükselmesi, iş güvencesizliği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği başı çekiyor. Birleşmiş Milletler'in araştırmasına göre, aile kurmak isteyenler için uygun ve güvenli konut bulmak giderek zorlaşıyor. Ayrıca, çocuk bakımı hizmetlerine erişimin kısıtlı olması ve işyerlerinde cinsiyet eşitliğinin sağlanamaması, doğurganlık kararlarını olumsuz etkiliyor. İklim değişikliğiyle ilgili endişeler de, potansiyel ebeveynlerin gelecek kaygılarını artırıyor. Bu faktörler, yalnızca bireylerin değil, tüm toplumun geleceğine dair belirsizlikleri derinleştiriyor. Uzmanlar, bu sorunların üstesinden gelmek için kapsamlı ve bütüncül politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor.

Politikalar yetersiz kalıyor: Teşvikler doğum oranlarını artırmıyor

Birçok hükümet, doğum oranlarını artırmak amacıyla çeşitli teşvikler ve tek seferlik ödemeler sunuyor. Ancak yapılan araştırmalar, bu tür önlemlerin doğurganlık oranlarında kalıcı bir artış sağlamadığını gösteriyor. Örneğin, Avustralya'da geçmişte "Anne için bir tane, baba için bir tane ve ülke için bir tane yapın" şeklindeki çağrılar, beklenen etkiyi yaratmadı. Hükümetlerin sunduğu maddi teşvikler, genellikle sadece çocuk sahibi olma zamanlamasını değiştiriyor, toplam doğum sayısını ise artırmıyor. Uzmanlar, doğum oranlarındaki düşüşün arkasında yapısal sorunlar bulunduğunu ve bu sorunların çözümü için konut, ekonomi, cinsiyet eşitliği ve iklim gibi alanlarda köklü reformlar yapılması gerektiğini belirtiyor. Aksi takdirde, düşük doğum oranlarının yol açtığı sosyal ve ekonomik krizler daha da derinleşebilir.

Doğum oranlarındaki kriz sosyal uyumu tehdit ediyor

Doğum oranlarındaki gerileme yalnızca ekonomik büyümeyi ve sosyal güvenlik sistemlerini tehdit etmekle kalmıyor; aynı zamanda toplumun genelinde umutsuzluk ve gelecek kaygısını da artırıyor. Uzmanlar, çocuk sahibi olamamanın bireyler üzerinde psikolojik baskı yarattığını ve toplumsal uyumu zayıflattığını ifade ediyor. Nesiller arası anlaşmanın bozulması, yaşlı nüfusun bakımını üstlenecek yeterli genç insanın olmaması gibi sorunlar, gelecekte daha büyük krizlere yol açabilir. Toplumun, çocuk sahibi olmak isteyen bireyler için daha destekleyici ve kapsayıcı bir ortam oluşturması gerektiği vurgulanıyor. Aksi halde, düşük doğum oranlarının yol açtığı insan felaketi, ekonomik ve sosyal çöküş riskini beraberinde getirebilir.

Sonuç olarak, doğum oranlarındaki düşüş, Avustralya ve dünya genelinde yalnızca demografik bir sorun olarak kalmıyor. Ekonomik büyümeden toplumsal uyuma, sosyal güvenlikten bireysel refaha kadar pek çok alanı derinden etkileyen bu kriz, kapsamlı ve sürdürülebilir politikalar geliştirilmediği takdirde daha da derinleşebilir. Uzmanlar, toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaçlarına kulak verilmesi ve çocuk sahibi olmayı kolaylaştıracak somut adımlar atılması gerektiğini belirtiyor. Aksi halde, düşük doğum oranlarının yarattığı insan felaketi, gelecek nesillerin refahını ciddi biçimde tehdit edebilir.

KAVGA VE BIÇAKLANMA ANLARI KAMERADA

Ortaya çıkan görüntülerde, ev sahibi Niyazi Tanyeli'nin elindeki sopayla kiracısının bulunduğu daireye geldiği, yaşanan tartışmanın kısa sürede kavgaya dönüştüğü görüldü. Görüntülerin devamında Tanyeli'nin boğazından bıçaklandığı ve aldığı darbeyle yere yığıldığı anlar yer aldı.

Olayla ilgili başlatılan soruşturma sürüyor.

Fujian uçak gemisi bölgedeki dengeleri değiştiriyor

Fujian uçak gemisi, geçtiğimiz Eylül ayında Tayvan ile Çin'i ayıran dar su yolunda ilk deneme seferini tamamladı. Aralık ayında ise tam donanımlı askeri bir gemi olarak Tayvan Boğazı'ndan ilk kez geçti. Kasım 2025'te hizmete giren Fujian, ABD Deniz Enstitüsü'ne göre dünyanın en büyük nükleer olmayan savaş gemisi unvanını taşıyor. Ayrıca, Çin'in diğer uçak gemileri Shandong ve Liaoning'den daha gelişmiş teknolojik özelliklere sahip olduğu belirtiliyor. Bu durum, Çin'in askeri kapasitesinin bölgedeki dengeler üzerindeki etkisini artırıyor.

Tayvan ve ABD'den Çin'in hamlesine karşı adımlar

Çin, Tayvan'ı kendi topraklarının bir parçası olarak görüyor ve Pekin yönetimi adayı kontrol altına almak için güç kullanma seçeneğini dışlamıyor. Son yıllarda Çin, Tayvan'a yönelik askeri tatbikatlarını yoğunlaştırdı ve neredeyse her gün bölgeye savaş uçakları ve gemiler gönderiyor. Tayvan ise Pazartesi günü, olası bir Çin işgaline karşı yanıt kapasitesini test etmek için beş günlük bir askeri tatbikat başlattı. ABD Donanması da Tayvan Boğazı'ndan periyodik olarak savaş gemileri geçirerek Pekin'e karşı güç gösterisinde bulunuyor. ABD'nin müttefikleri de benzer şekilde bölgedeki askeri varlığını artırarak Çin'in adaya yönelik olası müdahalesine karşı uyarıda bulunuyor.

Fujian'ın Tayvan Boğazı'ndaki son geçişi, bölgedeki askeri hareketliliğin ve gerilimin önümüzdeki dönemde daha da artabileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, Çin'in bu hamleleriyle bölgesel güç dengesinde daha etkin rol oynamayı hedeflediğini belirtiyor.

Oyuncak Hikayesi 5 gişede rakiplerini geride bıraktı

Oyuncak Hikayesi 5'in gösterimdeki beşinci gününde ulaştığı 200 milyon dolarlık yerel hasılat, Covid sonrası dönemde animasyon filmleri için önemli bir kilometre taşı olarak öne çıkıyor. Bu başarıya, Inside Out 2'nin aynı sürede ulaştığı rakam eşlik ederken, Disney Animasyon'un Moana 2'si ve Zootopia 2'si bu seviyeye daha geç ulaşabilmişti. Özellikle Zootopia 2'nin 200 milyon doları 11 günde geçmesi, Oyuncak Hikayesi 5'in hızını gözler önüne seriyor. Film, yılın en iyi açılışlarından birine imza atarak ilk hafta sonunda 159,6 milyon dolarlık gişe geliri elde etti. Sektör analizlerine göre, ikinci hafta sonunda hasılatın yüzde 40 ila 45 oranında düşmesi ve 88 ila 96 milyon dolar arasında bir gelir elde edilmesi bekleniyor. Bu rakamlar, animasyon türündeki filmler arasında Oyuncak Hikayesi 5'in gişedeki gücünü bir kez daha ortaya koyuyor.

Salı günü rekoru ve animasyon dünyasında yeni bir başarı

Filmin Salı günü elde ettiği 23,7 milyon dolarlık hasılat, bir önceki gün olan Pazartesi'ye göre yüzde 37'lik bir artış anlamına geliyor. Bu performans, 2026 yılının en iyi Salı günü rakamı olarak kayıtlara geçti. Daha önce bu rekor, Illumination/Nintendo/Universal ortak yapımı Super Mario Galaxy Movie'ye aitti ve 14,7 milyon dolarlık hasılatla listede zirvedeydi. Haziran ayı boyunca Salı günleri özelinde bakıldığında, Oyuncak Hikayesi 5; Inside Out 2, Incredibles 2 ve Jurassic World'ün ardından dördüncü sırada yer aldı. Ancak, Pixar filmleri arasında bakıldığında ise en iyi üçüncü Salı günü performansına imza attı. Aynı gün, Focus Features'ın Obsession filmi ise 2,7 milyon dolarlık hasılatla ikinci sırada yer aldı ve altıncı haftasında toplamda 220 milyon doları gördü.

Oyuncak Hikayesi 5'in gişedeki bu hızlı yükselişi, özellikle animasyon filmlerinin pandemi sonrası dönemdeki potansiyelini bir kez daha gözler önüne seriyor. Hem açılış rakamları hem de günlük gişe performanslarıyla sektörün dikkatini çeken film, önümüzdeki günlerde de yüksek hasılat rakamlarına ulaşmayı sürdürebilir. Sektör analistleri, Oyuncak Hikayesi 5'in başarısının, önümüzdeki dönemde vizyona girecek animasyon projeleri için de önemli bir referans noktası olacağını vurguluyor.

Senato'da savaş yetkisi tasarısına sürpriz oy değişiklikleri

Oylama sürecinde Cumhuriyetçi Senatörler Rand Paul ve Bill Cassidy, daha önce Trump'ın İran üzerindeki savaş yetkisini sınırlamak için oy kullanmışken, bu kez tavırlarını değiştirdi. Paul oylamada "hazır" oyu verirken, Cassidy tasarının ilerlemesine karşı oy kullandı. Aynı zamanda Cumhuriyetçi Senatörler Susan Collins ve Lisa Murkowski bir kez daha tasarı lehine oy kullandı. Demokrat Senatör John Fetterman ise tasarıya karşı çıkarak tutumunu korudu. Oylamanın sonucunda 47 senatör tasarı lehinde, 50 senatör aleyhinde oy verdi; 1 senatör ise çekimser kaldı. Bu tablo, Senato'da İran savaş yetkisi tartışmalarının ne kadar derin ve karmaşık olduğunu gözler önüne serdi. Oylamadan kısa süre sonra Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada Paul ve Cassidy'nin oy değişikliklerine dikkat çekerek, "Bu oylama İran'a bir uyarı niteliğinde!" ifadelerini kullandı.

Trump ve Cumhuriyetçi senatörler arasında gerilim yükseldi

Çarşamba günü, Senato Cumhuriyetçi grubunun öğle yemeğinde Başkan Trump ile Senatör Cassidy arasında İran meselesiyle ilgili hararetli bir görüşme yaşandı. Cassidy, Başkan ve Kongre'nin Amerikan halkına İran'la ilgili gelişmeler konusunda yeterli bilgi vermediğini vurguladı. Cassidy toplantı sonrası gazetecilere yaptığı açıklamada, "Amerikan halkına ne olduğunu söylemediniz. Bu dört hafta sürmesi gereken süreç dört ay sürdü. İlk hedeflerimize ulaşamadık ve ne olduğunu bilmek istiyorum," dedi. Aynı günün ilerleyen saatlerinde Louisiana'lı senatör, Başkan Yardımcısı JD Vance ve özel elçi Steve Witkoff'tan İran konusunda kapsamlı bir brifing aldığını duyurdu. Cassidy, X platformunda yaptığı paylaşımda, "Birçok endişemi ele almak için Beyaz Saray'a hızlı davet için minnettarım," ifadelerine yer verdi.

Trump: Senato'daki Cumhuriyetçi eksiklikler ve yeni eleştiriler

Trump, oylamaya katılamayan Cumhuriyetçi Senatör Dave McCormick ve Mitch McConnell'ı da eleştirdi. McConnell'in hastanede olması, McCormick'in ise oylama sırasında Trump ile birlikte Pennsylvania'daki bir etkinlikte bulunması dikkat çekti. Çarşamba gecesi yapılan oylama, Senato'nun yıl başından bu yana İran savaş yetkisi tasarısı üzerinde gerçekleştirdiği 11. oylama oldu. Tasarı, geçen ay komiteden çıkarılarak Senato gündemine taşınmıştı. Ancak Cumhuriyetçi senatörlerin yokluğu nedeniyle, Demokratlar oylamanın sonucundan emin olmak için bekleme kararı aldı. Cumhuriyetçiler, tasarıyı yeniden oylamaya sunarak reddedilmesini hedefledi.

Trump'tan savaş yetkisi tasarılarına sert tepki

Başkan Trump, İran savaş yetkisiyle ilgili farklı tasarıları destekleyen Cumhuriyetçi senatörlere karşı sert eleştiriler yöneltti. Ay başında Temsilciler Meclisi'nde dört Cumhuriyetçi temsilcinin Demokratlarla birlikte oy kullanıp tasarının kabul edilmesine yol açması üzerine, Trump bu isimleri "gösteri yapanlar" ve eylemlerini "vatansever olmayan" olarak nitelendirdi. Senato'da ise Salı günü kabul edilen benzer bir tasarıya destek veren dört Cumhuriyetçi senatörü "kaybedenler" olarak tanımladı ve "Bu senatörler işimi daha da zorlaştırdı," dedi. Kentucky Cumhuriyetçisi Rand Paul, X hesabında savaş ve yürütme yetkisi konusundaki görüşünün değişmediğini, ancak Trump'ın İran ile müzakerelerde elinin güçlenmesi için oyunu değiştirdiğini yazdı. Paul, "Düşmanlıkların sona erdiği görülüyor ve Başkan, müzakere pozisyonuna dikkate almamı istedi. Hazır oyum, Başkan'a kalıcı bir barış müzakeresi için daha fazla alan ve güç sağlamak amacıyla bir yol," ifadelerini kullandı.

Demokrat senatörlerden savaş yetkisi vurgusu

Virginia Senatörü Tim Kaine başta olmak üzere bazı Demokrat senatörler, savaş yetkisi tasarısının kabulünün gerekliliğini savundu. Kaine, ABD'nin İran ile ön anlaşma yaptığı dönemde bile Kongre'nin bu tür kararlarda söz sahibi olması gerektiğini belirtti. Kaine, "Eğer gerçekten burada bir istikrar dönemindeysek, Kongre'nin bu karara dahil olmadan yeniden başlamasına izin vermeyelim," diyerek, oylamanın zamanlamasının önemine dikkat çekti. Senato'daki bu tartışmalar, ABD'nin İran'a karşı askeri tutumunun ve savaş yetkisi meselesinin Washington siyasetinde ne kadar hassas bir konu olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Sonuç olarak, ABD Senatosu'nda yaşanan bu gelişmeler, Trump'ın İran'a karşı yürüttüğü politikanın ve savaş yetkisi tartışmalarının önümüzdeki dönemde de sıcaklığını koruyacağını gösteriyor. Senato'daki oy değişiklikleri ve parti içi gerilimler, ABD dış politikasında yeni tartışmalara kapı aralarken, İran ile ilişkilerde atılacak adımların Kongre'de yakından izleneceği mesajını veriyor.

Ankara: Az bulutlu ve açık 31

İstanbul: Az bulutlu ve açık 31

İzmir: Az bulutlu ve açık 34

Adana: Az bulutlu ve açık 34

Antalya: Az bulutlu ve açık 30

Samsun: Parçalı ve az bulutlu 29

Trabzon: Parçalı, yer yer çok bulutlu 26

Erzurum: Parçalı, yer yer çok bulutlu, yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı 26

Diyarbakır: Az bulutlu ve açık 37

Jeffrey Rudolph: 'Endeavour'u gören herkes hayran kalıyor'

California Bilim Merkezi Başkanı Jeffrey Rudolph, Samuel Oschin Hava ve Uzay Merkezi'ndeki bu yeni serginin, hayal edilenin de ötesinde bir başarıya dönüştüğünü ifade etti. Rudolph, "30 yıldır bir uzay mekiğini fırlatma pozisyonunda sergilemeyi hayal ediyorduk ve gerçek anlamda düşündüğümüzden çok daha iyi bir sonuç elde ettik," dedi. Sergi alanına giren herkesin büyük bir hayranlık ve heyecan yaşadığını belirten Rudolph, hiçbir ziyaretçinin bu deneyimden hayal kırıklığı ile ayrılmadığını vurguladı. Ayrıca, merkezin diğer bölümlerinde de havacılık ve uzay tarihine ışık tutan 25'ten fazla uçak ve uzay aracı sergilenecek. Rudolph, serginin açılışına kısa bir süre kala hazırlıkların hızla devam ettiğini ve bazı eserlerin yerleştirme işlemlerinin sürdüğünü açıkladı. Bu benzersiz sergi, uzay tutkunlarına NASA'nın efsanevi mekiği Endeavour'u yakından inceleme fırsatı sunacak.

Dennis Jenkins: 'Dikey Endeavour sergisi büyük bir mühendislik başarısı'

Samuel Oschin Hava ve Uzay Merkezi'nin proje yöneticisi Dennis Jenkins, Endeavour'un dikey olarak sergilenmesinin büyük bir mühendislik başarısı olduğunu belirtti. Jenkins, NASA'nın bu tür bir sergi için özel bir tesis sunmamasına rağmen, ekibin zorlu koşullarda mekiği, dış tankı ve ikiz katı roket iticilerini üst üste yerleştirmeyi başardığını söyledi. Başlangıçta bu projenin mümkün olup olmayacağı konusunda şüpheleri olduğunu aktaran Jenkins, sürecin oldukça karmaşık ve zorlu geçtiğini, ancak doğru yöntemler bulununca işlerin yolunda ilerlediğini ifade etti. Son bir yıl içinde, sergi alanına Hawker Siddeley Harrier T.4 uçağı, Rocket Lab Electron itici ve Kore Havayolları Boeing 747-400'ün ön kısmı gibi önemli parçalar da yerleştirildi. Jenkins, Endeavour'un neredeyse tamamen hazır olduğunu, yük bölmesindeki aydınlatmaların ayarlanmasının ardından serginin son dokunuşlarının yapılacağını açıkladı. Ziyaretçiler, mekiği farklı açılardan görebilecek ve özel cam asansör ile üst katlara çıkarak 56 metre yüksekliğindeki Endeavour'u tüm ihtişamıyla izleyebilecek.

Lynda Oschin: 'Eşimin mirası bu sergide yaşayacak'

Samuel Oschin Hava ve Uzay Merkezi'nin en büyük bağışçılarından Lynda Oschin, bu serginin eşi Sam'in anısına özel bir anlam taşıdığını dile getirdi. Oschin, ailesinin vakfıyla merkeze önemli bir destek sağladıklarını ve bu katkının Sam Oschin'in uzay tutkusunu yaşatmak amacıyla yapıldığını belirtti. 2012'de Endeavour'un yatay pozisyonda sergilenmesinde yaşanan heyecanın, bu kez çok daha büyük bir coşkuya dönüşeceğini söyleyen Oschin, "Ziyaretçilerin yüzlerindeki ifadeleri ve gözlerindeki mutluluğu görmek için sabırsızlanıyorum," dedi. Sam Oschin'in fotoğrafı, uzay mekiğinin uçuş güvertesinde özel bir çerçevede sergilenecek ve onun mirası bu eşsiz mekânda daima yaşayacak. Oschin, bu projenin hem kendi ailesi hem de Los Angeles toplumu için büyük bir gurur kaynağı olduğunu vurguladı.

Endeavour sergisiyle Los Angeles'ta uzay turizmi canlanıyor

Endeavour'un fırlatma rampası pozisyonunda sergilenmesi, Los Angeles'ta uzay turizmini ve bilimsel ilgiyi artıracak önemli bir adım olarak görülüyor. California Bilim Merkezi'nin bu yeni sergisi, sadece uzay meraklılarını değil, aynı zamanda aileleri, öğrencileri ve bilim dünyasını da kendine çekiyor. Ziyaretçiler, tiyatro gösterimiyle başlayan deneyimde Endeavour'un tarihine tanıklık edecek, ardından sisle dolan salonda duvarın açılmasıyla 184 fitlik devasa yapının karşısında kendilerini bulacaklar. Binanın çeşitli katlarından ve şeffaf yürüyüş yollarından mekiği inceleme fırsatı sunulurken, cam asansörle üst katlara çıkanlar, uzay mekiğini tüm detaylarıyla görebilecek. Serginin açılışı için geri sayım sürerken, Los Angeles'ta uzay ve havacılık tutkunları bu tarihi anı heyecanla bekliyor. Endeavour'un sergilenmesi, şehirde bilim ve teknolojiye olan ilgiyi daha da artıracak ve yeni nesillere ilham verecek.

13 Kasım'da kapılarını açacak olan Endeavour sergisi, Los Angeles'ta uzay ve havacılık tarihinin en önemli buluşmalarından birine sahne olacak. California Bilim Merkezi, Samuel Oschin Hava ve Uzay Merkezi'nde düzenlediği bu özel sergiyle, NASA'nın efsanevi mekiği Endeavour'u tüm görkemiyle ziyaretçilerin beğenisine sunacak. Uzay tutkunları ve bilim meraklıları için hazırlanan bu deneyim, şehrin kültürel ve bilimsel yaşamına yeni bir soluk getirecek. Sergi, hem geçmişin başarılarını onurlandıracak hem de geleceğin uzay keşiflerine ilham kaynağı olacak.

Devam eden ABD-İran görüşmelerinde tarafların müzakereci tutumunu sürdürmesi piyasalarda jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik iyimserlikleri artırdı.

Orta Doğu'da yeni bir çatışmayı tetikleyecek gelişmelerin yaşanmaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker geçişlerinde kontrollü normalleşme bu beklentileri desteklerken, arz endişelerinin azalmasıyla petrol fiyatlarında sert düşüşler görüldü.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran tarafının "Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden hiçbir geçiş ücreti alınmadığı konusunda kendilerine bilgilendirme yaptığını" belirtti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright da Hürmüz Boğazı'ndan son 24 saatte yaklaşık 72 gemi ve 20 milyon varil petrolün geçtiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerinin normale döneceği beklentisiyle Brent petrolün varil fiyatının savaş öncesi seviyesine geri dönmesi jeopolitik kaygıların yatıştığına işaret etti. Petrol fiyatlarındaki geri çekilme, enflasyon ve büyüme görünümüne ilişkin beklentilerin yeniden şekillenmesine neden olurken, varlık fiyatlarında oynaklığı artırdı.

Ayrıca ateşkes anlaşmasının geçerliliğini korumasıyla gemi gövdesi hasarı sigortası primleri de yarıdan fazla düşüş gösterdi. Bu gelişme, petrol fiyatlarındaki düşüşü daha da hızlandırdı.

Küresel çapta enflasyon baskılarının hafifleyebileceğine yönelik beklentiler, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı ihtimallerinin bir miktar zayıflamasına neden oldu.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, yıl sonuna kadar Fed'in iki faiz artırımı yapabileceğine yönelik güçlenen beklentilerde çözülme görülürken, yatırımcılar ağırlıklı olarak bankanın bu yıl bir faiz artırımı gerçekleştireceği senaryosunu fiyatlamaya devam ediyor.

Öte yandan dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology, dün piyasa kapanışının ardından finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket piyasa beklentilerini belirgin şekilde aşan güçlü sonuçlar bildirdi.

Şirketin beklentilerin üzerinde gelen bilançosu yapay zeka ve teknoloji şirketlerine yönelik yüksek değerleme ve nakit sıkışıklığı soru işaretlerinin azalmasına yardımcı oldu. Micron, çeyrek gelirini 41,46 milyar dolar olarak açıkladı.

Şirket hisseleri, piyasa sonrası işlemlerde yaklaşık yüzde 13 yükseldi. Bu durum piyasalara nefes aldıran başka bir unsur olarak öne çıktı.

Analistler, yatırımcıların, yapay zeka şirketlerine yönelik nihai kullanıcı talebinin sürdürülebilirliğini sorgulamaya devam ettiğini, bireysel ve kurumsal tarafta talebin güçlü kalması halinde söz konusu şirketlerin yüksek büyüme performanslarını koruyabileceğinin öngörüldüğünü belirtti.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de bugün açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamaları verisi yatırımcılarının odağına yerleşti.

Analistler, tüketim harcamaları verisinin ABD'de enflasyonun gelecek dönemdeki seyrine ilişkin ipuçları vereceğini belirtirken, büyüme verilerinin ise ekonomik aktivitenin gücünü koruyup korumadığını test edeceğini ifade etti.

Bu arada ABD'de cari işlemler açığı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6 artarak 226,8 milyar dolara yükseldi. Ülkede yeni konut satışları mayısta aylık yüzde 7,3 azalarak beklentilerin altında gerçekleşti.

ALTININ ONSU KASIM 2025'TEN BU YANA EN DİP SEVİYEDE

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,40'a geriledi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yatay seyrediyor.

Fed'e yönelik şahin beklentiler ve güvenli liman özelliği devreye girmesiyle yükselen dolar endeksi sınırlı gevşeme gösterdi. Dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 101,5 seviyesinde bulunuyor.

Faizlerin uzun bir süre yüksek kalabileceği endişeleri, güçlenen dolar ve Fed'in bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı, Kasım 2025'ten bu yana ilk kez 4 bin doların altına sarktı. Altının onsu yüzde 0,1 değer kaybıyla 3 bin 995 dolarda alıcı buluyor.

Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,6 düşüşle 72,9 dolarda bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,1, Nasdaq endeksi yüzde 0,43 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,35 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

AVRUPA BORSALARI KARIŞIK SEYRETTİ

Avrupa borsaları Orta Doğu gündemi ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerle yön ararken, bölge piyasalarında karışık seyir gözlendi.

Orta Doğu'ya ilişkin gelişmelerde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın nükleer silah edinmesinin tüm dünya için tehdit oluşturacağını savunarak, "İran hiçbir şekilde nükleer silah kapasitesine sahip olmamalı." dedi.

Öte yandan Almanya'da ekonomik büyüme tahminlerinin art arda aşağı yönlü revize edilmesinin ardından, Ifo İş Ortamı Güven Endeksi haziranda 85 puandan 85,6 puana yükselerek üst üste ikinci ayda da toparlanma sinyali verdi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,31 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,54 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,62 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,74 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

ASYA BORSALARI HONG KONG HARİÇ POZİTİF SEYREDİYOR

Çip üreticisi Micron'un beklentileri aşan bilançosu yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin endişeleri azaltmasıyla ABD'de piyasa sonrası artan yatırımcı iştahı, yeni işlem gününde Asya'ya da taşındı.

Bölge piyasalarında teknoloji ağırlığıyla bilinen Güney Kore'de Kospi endeksi hızlı bir toparlanma eğilimine girdi. Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in hisseleri yüzde 13 yükseldi. Şirketin yakın zamanda ABD borsasında da işlem görmesi bekleniyor.

Öte yandan Japonya'da öncü endeks nisan ayında 116,1 ile öngörüleri aştı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 6 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 gerildi.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,43 değer kaybederek 14.331,21 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,95 düştü.

Dolar/TL dünü 46,4950'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,5150'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve kişisel tüketim harcamaları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puanın destek, 14.500 ve 14.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Öte yandan, iddiaların ortaya çıkmasının hemen ardından olayın idari boyutunun da tüm yönleriyle incelenmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 2 müfettiş görevlendirildiği kaydedildi. Aynı gün içerisinde özel bakım merkezinden hizmet alan vatandaşların haklarının ve güvenliğinin korunması amacıyla ilgili kurumlar tarafından gerekli tüm tedbirlerin alındığı vurgulanan açıklamada, bakım ve koruma hizmetlerinin güvenli ve kesintisiz şekilde sürdürülmesinin sağlandığı bildirildi. Olayın tüm yönleriyle aydınlatılması ve sorumluların tespit edilmesi amacıyla yürütülen adli ve idari süreçlerin ilgili kurumlar tarafından yakından takip edildiği vurgulandı.

Kurumda bakıma muhtaçların farklı illere gönderildiği öğrenildi.

Düzenlenen operasyonda, şüphelinin sosyal medyada büyü yapma, büyü bozma şeklinde içerikler ürettiği, kişilerin dini inançlarını suistimal ederek, kurban, adak, malzeme ücreti adı altında maddi menfaat sağladığı tespit edildi.

Şüphelinin, 2017'de Bursa'da gerçekleştirilen saldırı sonucunda şehit olan polis memurunun eşi ve 50 kişiyi de bu yöntemle dolandırdığı belirlendi.

Gözaltına alınan şüphelinin emniyetteki işlemlerinin devam ettiği öğrenildi.

Brezilya'dan gelen bilgilere göre; Galatasaray, Botafogo'da forma giyen Danilo'yu kadrosuna katmak için harekete geçti. Haberin detaylarında Botafogo'nun, 25 yaşındaki Brezilyalı orta saha için yaklaşık olarak 40 milyon euroluk bir bonservis beklentisi olduğu vurgulandı.

Geçtiğimiz sezon Botafogo formasıyla 24 resmi maça çıkan Danilo bu karşılaşmalarda 10 gol ve 3 asistlik skor katkısı sağladı.

Soruşturma dosyası kapsamında alınan MASAK hesap hareketleri, ilk dalga operasyonunda gözaltına alınan şüphelilerden birinin etkin pişmanlık kapsamında verdiği ifadeler, HTS kayıtları, tanık beyanları, bilirkişi raporları, kolluk tutanakları, kamera kayıtları, müşteki müteahhitlerin beyanları, mali analiz raporu, imar dosyaları, müfettiş raporları, müştekinin savcılığa verdiği ses kayıtları ve kamera kayıtları dikkate alınarak bu operasyon için düğmeye basıldı. Gözaltına alınan şüphelilerin rüşvet, irtikap ve kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlarını örgütlü şekilde işledikleri yönünde kuvvetli suç şüphesine dayanan somut delillerin bulunduğu öğrenildi.

Gözaltına alınan, aralarında Seferihisar Belediye Başkanı İsmail Yetişkin, Balçova Belediye Başkanı Onur Yiğit, belediye çalışanları ve iş adamlarının da bulunduğu 24 şüphelinin emniyetteki işlemleri sürüyor.

Üniversitemiz 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği hükümlerinde aranan koşulları yerine getirmiş olmak kaydı ile aylık ve özlük hakları yönünden 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak, Üniversitemizin aşağıda belirtilen akademik birimlerine öğretim üyesi alınacaktır.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2026/13 SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2026/4 SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Yapılan detaylı incelemeler neticesinde Saray Belediyesinin sahipsiz hayvanların toplanması, bakımı ve rehabilitasyonu konusundaki yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğinin belirlendiği bildirilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Vatandaşlar, muhtarlar ve resmi kurumlarca yapılan çok sayıda yazılı ve sözlü başvuruya rağmen belediyenin hiçbir toplama faaliyeti yürütmediği görülmüştür. Belediyenin sahipsiz hayvanları toplamamak için öne sürdüğü 'araç bulunmadığı' yönündeki iddiasının aksine, ilgili hizmet aracının belediyeye iade edildiği resmi tutanaklarla ispatlanmıştır. İlgili tüm tarafların ifadeleri ve somut belgeler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda, yaşanan acı olayda sorumluluğu ve ihmali bulunduğu tespit edilen Saray Belediye Başkanı Davut Acar hakkında soruşturma izni verilmiştir."

Açıklamada, Bakanlığın, vatandaşların can güvenliğini koruma ve kamu görevlilerinin sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesini sağlama konusundaki kararlılığını titizlikle sürdüreceği vurgulandı.

Olay, geçen yıl 25 ile 26 Mayıs tarihleri arasında Erdemli ilçesi Kargıpınarı Mahallesi'nde kaba inşaatı bitmiş 3 katlı bir binada meydana geldi. İddiaya göre, sıva işi yapan şüpheli N.Ö. (48), yapımı süren 3 katlı binanın sahibi V.U.'yu sabaha karşı arayarak verdiği noktaya gelmesini istedi. Burada N.Ö., V.U.'ya " Senin inşaatta bir ceset var, üzerinde ise 'V.U.'nun duvarcısıyım paramı vermediği için beni öldürdü' diye bir not var, 100 bin TL'ye cesedi yok ettireceğim" dedi. Panikleyen ve korkan V.U., durumu önce ailesine ardından da jandarmaya bildirdi. Mersin ve Erdemli Cumhuriyet Başsavcılıklarının talimatıyla adrese giden İl Jandarma Komutanlığı Erdemli Jandarma Suç Araştırma Timi (JASAT) cesedi bulamadı ancak belirli yerlerde, bazı malzemeler ile kıyafetler de kan lekesini fark etti. Olay yeri inceleme ekiplerinin titiz çalışmasıyla ipucu olacak her şey değerlendirilerek örnekler alındı.

CESET BULUNAMADI, DNA'DAN SOY BAĞINA ULAŞILDI, KİMLİK BELİRLENDİ

Eve yakın bölgede bir çok kuyu ve nokta aranmasına rağmen ceset bulunamadı. Olay yerinden alınan kan örnekleri ise Ankara Kriminal Daire Başkanlığı'na gönderildi. Yapılan DNA ve soy bağı çalışmasında olay yerinde bulunan mala ve peçete deki kanın sanık N.Ö.'ye ait olduğu tespit dildi. Sırt çantası ve bir iş kıyafetinde ise o inşaat hiç çalışmayan farklı bir kişiye ait kan çıktı. Şahsın kimliğinin tespit edilmesi için DNA'dan yola çıkılarak soy bağı incelendi. Soy bağında kan Kahramanmaraş'ta yaşayan bir aile belirlendi. JASAT ekipleri, ailenin çocuklarından O.K. ile yaptığı görüşmede, 6 yıldır görüşmedikleri ve ne yaptığını bilmedikleri babaları İbrahim K. (57) haricinden kimsenin eksik olmadığını öğrendi. Bunun üzerine dedektifler, N.Ö.'nün öldürdüğü kişinin Mersin'de yaşayan İbrahim K. olduğunu tespit etti. İbrahim K.'nin telefonunda en son N.Ö. ile 57 saniyelik görüşme yaptığını ardından da ikilinin sim kartlarının aynı bölgede baz verdiği belirlendi. Saha araştırmasında İbrahim K.'nin evine bir süredir gelmediği, boynunda da ise 2 altın zincir olduğunu belirledi.

ÖLDÜRDÜĞÜ ŞAHSIN TELEFONUNU ÇÖPE ATIP, ALTINLARI 121 BİN TL'YE SATMIŞ

Bölgeyi gören kamera kayıtları dahil bir çok delili toplayan jandarma ekipleri, cinayet şüphelisinin olaydan sonra gittiği yerlerden birinin ise Mersin'de sarrafların olduğu bölgede olduğunu belirledi. Yapılan araştırmada şüphelinin sarraflardan birine öldürdüğü değerlendirilen şahsın 2 adet altın zincirini 121 TL'ye sattığı ortaya çıktı. Erdemli Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talimatıyla şüpheli JASAT ekipleri tarafından yakalanarak Erdemli Adliyesi'nde çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

ÖRNEK KARAR: CİNAYETTEN CEZA ALDI

Cinayet zanlısı N.Ö. hakkında Mersin Adliyesi 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 'Kasten adam öldürme' suçundan dava açıldı. Geçtiğimiz günlerde görülen davada zanlı, suçlamaları kabul etmedi. Maktul ile görüştüğünü kendisine verdiği bozuk olduğunu ileri sürdüğü cep telefonunun tamir olmaması üzerine kırıp çöpe attığını, altınların ise kendisine ait olduğunu söyleyerek kendini savunan sanık, altınlardan eşinin bile haberinin olmadığını ifade etti.

Savcı ise mütalaasında dosyada tüm delillerden yola çıkarak sanık N.Ö.'nün 'Kasten Öldürme' ve 'Nitelikli Hırsızlık' suçundan cezalandırılmasını talep etti.

Mahkeme heyeti, her ne kadar yapılan aramalarda ceset bulunmasa da İbrahim K.'nin öldürüldüğünü kabul ederek, sanık hakkında eylemine uyan 'Kasten Öldürme ' suçundan 25 yıl, ölüden hırsızlık nedeniyle 'Nitelikli Hırsızlık' suçundan 4 yıl 2 ay hapis cezası verdiklerini açıkladı.

Ceset olmadan verilen toplam 29 yıl 2 aylık hapis cezasının yanı sıra, kan lekesinden ulaşılan DNA'dan soy bağı aracılığıyla maktulün kimliğinin tespit edilmesi de örnek oldu.

"CESET OLMADAN MAHKUMİYET KARARI VERİLEBİLİR"

Olayla ilgili İHA muhabirine değerlendirmede bulunan 33 yıllık hukukçu avukat Ali Kater," Ceset olmadan mahkumiyet kararı verilebilir. Her türlü şüphelerden uzak, kesin, inandırıcı ve açıklayıcı deliller varsa, suçu net bir şekilde ortaya koyabiliyorsa deliller, cesedin bulunmasına gerek yoktur. Cesedin bulunmamış olması sanığın cezalandırılmaması sonucunu doğurmaz. Zaten dosyada şahsın, öldürülen şahsın kolyesinin sanık tarafından satıldığı ortaya çıkıyor. Ayrıca sanık maktulün cep telefonunu kendisine verdiğini kendisinin de kırdığını kabul ediyor. Yine sanığın eşi, sanığa ait herhangi bir altın bulunmadığını iddia ediyor. Bir de bulunan kan izleri, DNA testleri olay yerinde iki tane kan bulunuyor. Bu kanın birisi sanığa ait birisi maktule ait. Maktule ait kan üzerinden yapılan araştırmada maktulün memleketi, ailesi bulunuyor. Yani çok hassas ciddi bir çalışma yapılmış, kolluğu tebrik etmek lazım, adliyeyi tebrik etmek lazım, savcıyı da tebrik etmek lazım" dedi.

Yargılamada şüpheden sanık yararlanır ilkesinin akıllara gelebileceğine de dikkat çeken Kater,"Bir dosyada sanık hakkında yüzde 100 suçlu olduğuna dair kanaat oluşmuyorsa sanığa beraat verilmesi gerekir diye bir kuralımız var. Ama burada sanık hakkında suçluluğuna dair yüzde 100 kesin, emin olunabilecek deliller ortaya konmuş görünüyor. Bana göre sanık hakkında verilen ceza yerinde" diyerek görüşlerini paylaştı.

Barajların aktif doluluk oranı, yüzde 81.4'e yükseldi. Barajlardaki su miktarı ise 77 milyar metreküpe ulaştı. 4 büyükşehre bakıldığında ise içme suyu barajlarındaki doluluk oranları İstanbul'da yüzde 66.2, Ankara'da yüzde 39.2, İzmir'de yüzde 45.6 ve Bursa'da yüzde 89.2 olarak kayıtlara geçti.

GÜÇLÜ İŞBİRLİĞİNİN SONUCU

TOYGUN sistemi tarafından işaretlenen hedef, her iki güdüm kitiyle de tam isabetle vuruldu. Testin ardından açıklama yapan ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol, TOYGUN sisteminin KIZILELMA'nın düşük görünürlük yapısına uygun tasarlandığını belirterek, elde edilen sonucun güçlü işbirliğinin somut bir göstergesi olduğunu ifade etti. ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci ise TEBER-82'nin başarısına dikkat çekerek, ortaklaşa geliştirilen teknolojilerle yerli savunma sanayiinin gücünü artıracaklarını vurguladı.

Fed'in enflasyonla mücadele kapsamında faizleri uzun süre yüksek tutabileceği ve gerektiğinde yeni faiz artışlarına gidebileceği beklentisi, faiz getirisi olmayan altına ilgiyi azalttı.

Küresel piyasalardaki satış baskısı yurtiçine de yansıdı. Kapalıçarşı'da gram altın 7 ayın en düşük seviyesine geriledi. Uzmanlar, jeopolitik risklerde bir tırmanış yaşanmaması ve Fed'in sıkı para politikasını sürdürmesi halinde altın ve petrolde aşağı yönlü baskının devam edebileceğini belirtiyor. Ancak Ortadoğu'da yeniden gerilim yaşanması halinde emtia piyasalarının yukarı yönlü değişebileceği ifade ediliyor.

Teknolojik gelişmelerle birlikte pırlanta ve elmas gibi taşların laboratuvar ortamında üretilmesinin yaygınlaştığına dikkat çekilen açıklamada, bu ürünlerin doğal taşlarla karıştırılmasının tüketici mağduriyetine yol açtığı belirtildi.

Açıklamada, doğal kıymetli taşlar ile laboratuvar ortamında üretilen sentetik kıymetli taşların birbirinden açık ve anlaşılır şekilde ayrılması, tüketicilerin eksiksiz bilgilendirilmesi ve sektörde güven ortamının güçlendirilmesi amacıyla Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'te değişiklik yapılması için hazırlanan yönetmeliğin, Cumhurbaşkanlığı kararıyla Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtilerek, şu değerlendirmede bulunuldu:

"Kuyum işletmelerinin satışa sundukları sentetik kıymetli taş içeren ürünlerin etiketlerinde, ürün sertifikalarında, faturalarında, internet sitelerinde, reklam ve tanıtım materyallerinde 'sentetik', 'laboratuvar üretimi', 'yapay üretim' veya Bakanlığımızca uygun görülecek benzer ibarelerden en az birine tüketicilerin kolaylıkla görebileceği şekilde açıkça yer vermesi zorunlu hale getirilmektedir. Ayrıca sentetik kıymetli taş içeren ürünlerin, doğal kıymetli taşlardan fiziki satış noktalarında ayrı vitrin veya bölümlerde, elektronik ticaret ortamında ise ayrı kategori ve bölümlerde satışa sunulması zorunlu tutulmaktadır."

- İDARİ PARA CEZASI

Düzenlemeyle, tüketicilerin ürünlerin niteliği konusunda yanıltılmasının önüne geçilmesi, bilinçli tercihte bulunmasının sağlanması ve sektörde adil rekabet koşullarının güçlendirilmesinin hedeflendiğine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Söz konusu yükümlülüklere aykırı hareket eden işletmeler hakkında, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında 2026 yılı için 28 bin 620 liradan 858 bin 620 liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. Bakanlık olarak ticarette şeffaflığın artırılması, tüketicilerin korunması ve güvenilir piyasa yapısının güçlendirilmesi amacıyla gerekli tüm tedbirleri almaya ve denetim faaliyetlerimizi kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz."

Sülün, İletişim Başkanlığının çizdiği rota doğrultusunda 15 Temmuz anma etkinliklerinin hazırlıklarına başladıklarını belirterek, "15 Temmuz Derneği, kamu kurumları ve sivil toplum örgütleriyle birlikte birçok etkinlik düzenlenecek. Aziz şehitlerimizin hatıralarını yad etmek, kahraman milletimizin o günkü fedakar mücadelesini bir kez daha hatırlatmak amacıyla etkinlikler düzenliyoruz." ifadelerini kullandı.

15 Temmuz Derneği Başkanı İsmail Hakkı Turunç, 15 Temmuz hain darbe girişiminin üzerinden 10 yıl geçmesine rağmen yaşananların unutulmaması gerektiğini dile getirdi.

Turunç, "Nasıl olsa yaşandı, geçti demiyoruz. Çünkü bu milletin inancına, değerlerine ve geleceğine yönelik yapılan bu saldırıdan çıkarılacak dersler var." dedi.

15 Temmuz gecesi darbecilerin beklemedikleri bir millet direnişiyle karşılaştığını aktaran Turunç, "40 yıllık hazırlıklarına rağmen milletimizin inancıyla, vatan sevgisiyle, bayrak aşkıyla ortaya koyduğu irade karşısında başarısız oldular. İnsanlarımız, kendi çocuklarının ve gelecek nesillerin özgür yaşayabilmesi için bir bedel ödemek gerekiyorsa bunu göze alarak meydanlara çıktı." diye konuştu.

Turunç, kendisinin de o gece İstanbul'da direnişin içerisinde yer aldığını, Saraçhane'de yanında bulunan 13 arkadaşının şehit, 47 arkadaşının ise gazi olduğunu anlattı.

Ülkenin farklı noktalarında 253 şehit ve 2 bin 800'e yakın gaziyle birlikte millet olarak tarihi bir duruş sergilediklerini ifade eden Turunç, "Bu tarih, bir kişi ya da grubun değil, bütün milletimizin ortak gururudur." dedi.

15 Temmuz Derneği Başkan Yardımcısı Akın Bayram ise darbe girişiminin 10. yılında düzenlenecek etkinliklerin iki ana kategoride değerlendirildiğini belirterek, "Yalnızca 15 Temmuz sürecinde yapılacak programlar ve 15 Temmuz'un hafızalarda sürdürülebilmesi anlamında bütün bir yıl boyunca yapacağımız programlar olarak değerlendirdik." diye konuştu.

Bayram, etkinliklerin İletişim Başkanlığı ve İstanbul Valiliği işbirliğinde düzenleneceğini söyledi.

- 15 TEMMUZ ETKİNLİKLERİ

Darbe girişiminin 10. yılına ilişkin yapılacak etkinlikler kapsamında 1-15 Temmuz arasında "Yeni Zaferlerin Muştusu" isimli büyükelçiler nezdinde konferanslar düzenlenecek.

"Hafıza ve Hatıra 15 Temmuz" projesiyle Arapça, İngilizce, Rusça, Almanca ve Türkçe olmak üzere 5 dilde anı duvarı ve sergisi, 1-31 Temmuz arasında İstanbul, Sabiha Gökçen, Esenboğa, Fraport TAV Antalya, İzmir Adnan Menderes ve Gaziantep havalimanlarında gerçekleştirilecek.

15 Temmuz Sempozyumları 9-11 Temmuz'da İstanbul Ticaret ve Ankara üniversitelerinde yapılacak.

İstanbul'daki 15 Temmuz Şehitler, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprüleriyle 1915 Çanakkale ve Osmangazi Köprüsü'ne 9-11 Temmuz arasında bayrak asımı gerçekleştirilecek.

"Kutlu Mabed Kutlu Vefa" etkinliği kapsamında 10 Temmuz'da Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde 253 hafızla hatim programı düzenlenecek.

Şehit ve gazi çocukları için 10-12 Temmuz arasında İstanbul ve Ankara'da gezi etkinliği yapılacak.

Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi'nde, 10 Temmuz'da şehit ve gazi yakınlarının katılacağı salon programı icra edilecek.

"Aynı Can Aynı Kan" projesi kapsamında 11-16 Temmuz arasında İstanbul'da kan bağışı kampanyası yapılacak.

İletişim Başkanlığı tarafından belirlenecek mekanlarda, 12-20 Temmuz arasında "Sessiz Tanıklık Enstalasyonu" programları gerçekleştirilecek.

İstanbul Valiliği ev sahipliğinde Sepetçiler Kasrı'nda 13 Temmuz'da şehit yakınları ve gazileriyle yemek programı düzenlenecek. 13-14 Temmuz'da farklı medya grupları tarafından 15 Temmuz'a özel yayınlar düzenlenecek.

"15'lilerden 15 Temmuz'a Fener Alayı" 14 Temmuz'da Çanakkale ve Milli Mücadele'nin sembol şehirlerinde icra edilecek.

15 Temmuz'da ise Galata ve Kız Kulesi'nde mapping gösterimi yapılacak, 1915 Çanakkale ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü arasında radar iziyle "15 Temmuz" yazısı yazılacak.

15 Temmuz'da Marmara Denizi'nde 253 tekne kortej geçişi yapacak. Aynı gün belirlenecek güzergahlarda 15 Temmuz Anma Koşusu ve 15 Temmuz Bisiklet ve Motosiklet Turu gerçekleştirilecek.

İstanbul Valiliği nezdinde Saraçhane'de 15 Temmuz Anma Programı yapılacak.

Yıl boyunca ise, "İstiklalden İstikbale Milli İrade Treni", "Milli İrade Tırı", "Şehit ve Şahit Söyleşileri" ve "253 Hatim Programları" şeklinde etkinliklerin yapılacağı öğrenildi.

Basın toplantısına, Aile Sosyal Hizmetler İl Müdürü Ömer Turan, Üsküdar Kaymakamı Adem Yazıcı ve Üsküdar Emniyet Müdürü Turgut Coşkun da katıldı.

PSİKOSOSYAL TARAMA

■ Okul öncesi ve ilkokul düzeyinde tüm çocuklar için psikososyal tarama programları zorunlu hale getirilmeli.

■ Zararlı davranışları olan veya madde bağımlısı çocuklar için acil durumlarda (sonradan hakim kararı şartıyla) rızaya bağlı olmayan yatış ve tedavi düzenlenmeli.

■ Risk altındaki ailelere yönelik erişilebilir ve etkili yerel psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet ve kriz müdahale hizmetlerinin güçlendirilmeli.

■ Çocukların okul sonrası suç işleme saatlerinde (15.00-17.00) ebeveyn izlemini artırmak için çalışma hayatında esnek modellerin teşvik edilmeli.

■ Ekonomik yoksunluk nedeniyle risk altında bulunan ailelere yönelik istihdam destekleri ve gelir artırıcı programlar güçlendirilmeli.

HAKİME BIRAKILSIN

■ Ceza indirimlerinin kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama suçlarında 12-15 ve 15-18 yaş aralıklarında hakimin takdirine bırakılmalı.

■ Ağırlaşmış müebbet hapis cezası gereken suçlarda üst sınır, 12-15 yaş aralığında 15 yıldan 18 yıla, 15-18 yaş grubunda ise 24 yıldan 27 yıla çıkarılmalı.

■ Müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 9 yıldan 11 yıla kadar olan hapis cezasının 10 yıldan 12 yıla çıkarılması önerildi.

■ Süreli hapis cezaları için belirlenen 7 yıl olan üst sınırının 9 yıla artırılması gerektiği belirtildi.

■ Çocuk hükümlüler suç ayrımı yapılmaksızın önce infaza kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmeli.

■ Poligonlara giriş için 21 yaş şartının getirilmeli.

HER OKULA KAMERA

■ Tüm okullarda kendi koşullarına özgü 'Güvenli Okul Planı' geliştirilmeli.

■ Öğrenci sayısına bakılmaksızın, her okula bir rehber öğretmen/okul psikolojik danışman atanmalı.

■ Mahrem alanlar hariç, hiçbir kör nokta kalmayacak şekilde tüm okullarda kamera sistemi kurulmalı.

■ Okul girişlerinde kartlı geçiş sistemine geçilmeli ve öğrenci giriş-çıkış verileri e-Okul sistemiyle entegre edilmeli.

■ Öğrenci disiplin süreçlerinin yönetmelikten kanun düzeyine çıkarılmalı.

'ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK' TANIMI

■ Okul terkini önleyici alternatif eğitim modeli olan MESEM sistemi güçlendirilmeli.

■ Bağımlılıkla mücadele politikalarında ceza, infaz, rehabilitasyon, adli yönlendirme ve entegrasyon boyutları yeniden yapılandırılmalı.

■ Geleneksel medya ve dijital mecralarda çeteleşme, mafya ve bahis temalı yayınlar önlenmeli.

■ 'Suça sürüklenen çocuk' kavramı yerine 'adli süreçteki çocuk' ifadesi kullanılmalı.

Buna göre, Türkiye'ye göç edenlerin sayısı 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 25,2 artarak 393 bin 829 kişi oldu. Bunların yüzde 56,6'sını erkekler, yüzde 43,4'ünü ise kadınlar oluşturdu. Türkiye'ye yurt dışından gelen nüfusun 91 bin 952'sini Türk vatandaşları, 301 bin 877'sini ise yabancı uyruklu nüfus olarak belirlendi.

Türkiye'den yurt dışına göç eden kişi sayısı ise geçen yıl 2024'e göre yüzde 5 azalarak, 403 bin 216 olarak kayıtlara geçti. Bu nüfusun yüzde 55,3'ünü erkekler, yüzde 44,7'sini ise kadınlardan oluştu. Türkiye'den yurt dışına giden nüfusun 155 bin 119'unu Türk vatandaşları, 248 bin 97'sini ise yabancı uyruklu olduğu görüldü.

Türkiye'ye 2025'te göç edenler yaş grubuna göre incelendiğinde, ilk sırada yüzde 16,3 ile 20-24 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 13,7 ile 25-29 ve yüzde 11,5 ile 30-34 yaş grubu izledi.

Türkiye'den göç eden nüfusun yaş gruplarına bakıldığında, en fazla göç edenlerin yüzde 14,3 ile 25-29 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubunu yüzde 12,5 ile 20-24 ve yüzde 12 ile 30-34 yaş grubu takip etti.

- EN FAZLA GÖÇÜ İSTANBUL ALDI

Türkiye'ye 2025 yılında göç edenlerin illere göre dağılımı incelendiğinde, yüzde 42,2 ile en fazla göç alan ilin İstanbul olduğu görüldü. İstanbul'u yüzde 9,1 ile Antalya, yüzde 6,7 ile Ankara, yüzde 3,1 ile İzmir ve yüzde 2,9 ile Bursa takip etti.

Türkiye'den göç eden nüfusun illere göre dağılımına bakıldığında ise yüzde 35,4 ile İstanbul en fazla göç veren il olarak kayıtlara geçti. İstanbul'u yüzde 8,7 ile Ankara, yüzde 6,5 ile Antalya, yüzde 4,3 ile Mersin ve yüzde 3,7 ile İzmir izledi.

- EN ÇOK TÜRKMENİSTAN'DAN GÖÇ ALINDI

Ülkeye 2025'te gelen yabancı uyruklu nüfus içinde ilk sırayı, yüzde 23,4 ile Türkmenistan vatandaşları aldı. Bu ülkeyi yüzde 8,3 ile Azerbaycan, yüzde 6,9 ile Özbekistan, yüzde 6,1 ile Mısır ve yüzde 5,8 ile Afganistan vatandaşları takip etti.

Türkiye'den göç eden yabancı uyruklu nüfus içinde ilk sırayı yüzde 15,7 ile Irak vatandaşları aldı. Bunu yüzde 11,2 ile Afganistan, yüzde 7,6 ile Rusya Federasyonu, yüzde 6,3 ile İran ve yüzde 5,7 ile Türkmenistan vatandaşları izledi.

ALTERNATİF PLAN HAZIR

Haberde Pistorius'un artık sekiz Meko tipi fırkateyn satın alma seçeneğini değerlendirdiği ifade edildi. Böylece F126 programının iptal edilmesi halinde ilk Meko fırkateyninin en geç Aralık 2029'da donanmaya teslim edilmesinin hedeflendiği belirtildi. Der Spiegel, Pistorius'un konuyla ilgili Almanya Başbakanı Friedrich Merz'i bilgilendirdiğini öne sürerken bakanlık konuya ilişkin sorulara henüz yanıt vermediğini aktardı.

Almanya geçtiğimiz günlerde Fransa ile ortak savaş uçağı üretme projesinden de yaşanan krizler nedeniyle çekilmişti.

"Her türlü bölgesel gerilimleri, bölgede oluşturulmaya çalışılan provokasyonları, Rum tarafının aşırı silahlandırılma çabalarını, oralarda bazı devletlerin üsler kurarak bölgedeki dengeyi bozma çabalarını çok dikkatle takip ettiğimizi ifade etmek isterim. Bu vesileyle bir kere daha şunu da söyleyeyim. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ve Kıbrıs'ın tamamının garantörüdür. Burada Türkiye'nin garantörlük vasfını kullanmaktan asla vazgeçmeyeceğinin herkes tarafından bilinmesi gerekir. Kıbrıslı Türklerimiz, Türk kardeşlerimiz ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından kabul edilmeyecek hiçbir oldubittiye müsaade edilmeyeceğinin herkes tarafından çok net görülmesini, anlaşılmasını istiyoruz."

"HEM TÜRKİYE HEM DE KKTC BAYRAĞINI HEP YAN YANA DALGALANDIRMAYA DEVAM EDECEĞİZ"

KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler ise, Kıbrıs Türk halkının özgürce yaşayabilmesi için anavatan Türkiye'nin her daim Kıbrıs Türk halkının yanında durduğunu belirtti. Kıbrıs Türk halkının sesini ve haklı davasını uluslararası her platformda anlatabilmek adına anavatan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde büyük bir gayret ortaya koyduğunu ifade eden Öztürkler, şunları söyledi:

"Kıbrıs Türk halkına sanatta, kültürde, spor alanında uygulanan haksız izolasyonların bir an önce kaldırılması gerektiğini her noktada vurguladık ve vurgulamaya devam edeceğiz. Ama biz hem Türkiye Cumhuriyeti bayrağını hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bayrağını hep yan yana özgür bir şekilde dalgalandırmaya devam edeceğiz. Kıbrıs Türk halkı için Ada'daki Türk askerinin varlığı bir tartışma konusu değildir. Türk askeri vardır ve var olmaya devam edecektir. Aynı şekilde anavatan Türkiye'nin garantörlüğü de hiçbir noktada tartışma konusu olmadı ve olmayacaktır."

Görüşmede Türkiye-Azerbaycan Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Şamil Ayrım, TBMM Katip Üyesi ve İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, AK Parti Nevşehir Milletvekili Emre Çalışkan, AK Parti Elazığ Milletvekili Mahmut Rıdvan Nazırlı, MHP Kütahya Milletvekili Ahmet Erbaş ile Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün de yer aldı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Nükleer kapasite elde etmeye çok yaklaşmışlardı. Geçen hafta G7'de de gördünüz. Bütün liderler, İran'ın nükleer kapasitesinin zayıflatılmış olmasını alkışladı" dedi. Konuşmasında ABD Başkanı Trump'ın talepleri doğrultusunda Avrupalı müttefikler ve Kanada'nın savunma harcamalarını da önemli ölçüde artırdıklarına dikkat çeken Rutte, Avrupa ve Kanada'nın 2025 ve 2026'da savunma harcamalarının 250 milyar doların üzerinde artacağını ifade etti. NATO'nun savunma sanayi üretimini artırmaya olan ihtiyacına da dikkat çeken Rutte, "Ankara Zirvesi'nin de bununla ilgili olması gerekiyor. İlk günün tamamı savunma sanayi üretimiyle ilgili olacak" dedi.

Ankara Zirvesi'ne ilişkin olarak Rutte, zirveye 42 ülkenin katılacağını ve NATO müttefiklerinin yanı sıra Orta Doğu ve Hint-Pasifik'ten 9 ya da 10 başka ülkenin de yer alacaklarını söyledi. Rutte, "Zirveyi sabırsızlıkla bekliyorum. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, iyi dostu Donald J. Trump'ı ağırlamayı sabırsızlıkla beklediğini biliyorum" ifadelerini kullandı.

ABD BAŞKANI TRUMP, BİR KEZ DAHA AVRUPALI MÜTTEFİKLERİ ELEŞTİRDİ

NATO'nun dönüşümünde elde edilen ilerlemeye rağmen Avrupalı müttefiklerin halen ABD'ye kötü davrandıklarını düşünüp düşünmediği yönünde bir soruya Trump, Avrupalı müttefiklerin İran ile savaş sırasında ABD'ye destek sağlama konusundaki isteksizliklerini eleştirerek cevap verdi.

Trump, "Hayal kırıklığına uğradım. İtalya konusunda hayal kırıklığına uğradım. İngiltere konusunda hayal kırıklığına uğradım. Biliyorsunuz, o (İngiltere Başbakanı Keir Starmer) artık gitti. Biliyorsunuz çok sorunu vardı. Ama İngiltere konusunda hayal kırıklığına uğradık. Almanya ve Fransa konusunda hayal kırıklığına uğradık. Çoğundan hayal kırıklığına uğradık. İspanya tam manasıyla korkunçtu" ifadelerini kullandı. İspanya'nın NATO'nun savunma harcamalarını GYSH'nin yüzde 5'ine çıkarma hedefi konusundaki performansını da eleştiren Trump, "Hiçbir şey ödemek istemiyorlar. Bedava bir yolculuk yaptıklarını düşünüyorlar" dedi.

"CUMHURBAŞKANI RECEP TAYYİP ERDOĞAN BÜYÜK BİR LİDER, ÇOK GÜÇLÜ BİR KİŞİ"

Basın toplantısında Ankara'ya ziyaretinin büyük heyecanla beklendiği ve zirveden önce Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a mesajı sorulan Trump, "Erdoğan'ı seviyorum, kendisi arkadaşım ve savaşın dışında kaldı" dedi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi'den İran konusunda doğrudan müdahil olmamalarını istediğini ve bu üç ülkenin de çatışmaya taraf olmadıklarını ifade eden Trump, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan büyük bir lider, çok güçlü bir kişi, büyük bir askeri güce sahip. Türkiye'yi çok seviyor ve harika bir iş çıkarıyor. Saygın ve güçlü bir kişi" dedi.

Türkiye'nin F110 jet motoru ve F-35 savaş uçakları almak istediği ve Ankara'daki NATO Zirvesi'ne Türkiye'ye yönelik bir hediye paketi ile gitme ihtimaline ilişkin bir soruya Trump, "Öyle düşünüyorum. Bazıları öyle düşünmese de Türkiye, NATO'nun güçlü bir üyesi. Muhtemelen onları çok mutlu edecek bir şey yapıyor olacağım" şeklinde cevap verdi.

Burada söz alan NATO Genel Sekreteri Rutte ise, "Türkiye'nin devasa bir savunma sanayi tabanı var. İttifakın her tarafında, Amerika Birleşik Devletleri'nde de faaliyet gösteren 3 bin şirket var" ifadelerini kullandı.

"TÜRKİYE ÇOK GÜÇLÜ BİR ORDUYA SAHİP"

Bu ifadelerin ardından ABD Başkanı Trump ise, "İnsanlar Türkiye'nin askeri açıdan ne kadar büyük ve güçlü bir ülke olduğunun farkında değil. Türkiye çok güçlü bir orduya sahip" dedi.

Trump, "Çok fazla Amerikan ekipmanına sahipler. Çok güçlü bir orduları var. Onun (Erdoğan'ın) sayesinde" ifadelerini kullandı.

Basın mensubunun Ankara'daki toplantıya ilişkin beklentilerini sorması üzerine Trump, son iki ay içinde Avrupalı NATO müttefikleri ile yaşananların ardından gitmemeyi düşündüğü NATO zirvesine Cumhurbaşkanı Erdoğan'a duyduğu saygı nedeniyle katılacağını söyledi. Bu soruya cevabında Trump, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'a duyduğum saygıdan dolayı gidiyorum" ifadelerini kullandı.

Trump, Türkiye ile F-35 anlaşmasının sonuçlandırılması için ne gerektiği sorusunun cevabını ise Başkan Yardımcısı JD Vance'e bıraktı. Bu soruya cevabında Vance, "Bunun Amerikan yasalarına uygun olması için gerçekleştiğini teyit etmemiz gereken bazı şeyler var. Başkan bunu yapmamızı istedi. Bütün kontrolleri yapıyoruz ve bunun gerçekleştiğini doğruluyoruz. Bu aslında Kongre ile ilgili bir mesele ve Türkiye'nin F-35'leri alabilmesi için Amerikan yasalarına uyduğundan emin olmakla ilgili. Buna ilişkin bir karara vardığımızda bunu duyuracağız" şeklinde konuştu.

ABD Başkanı Trump ise, "Bunun üzerinde çalışacağız" diye ekledi.