Bankanın makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla zorunlu karşılık uygulamasında değişiklikler yapıldığı belirtilen duyuruda, "Bankaların ve finansman şirketlerinin 1 yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsinden mevduat dışı yükümlülükleri için tesis edilen zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz/telafi ödemesi yapılmasına karar verilmiştir." ifadesi kullanıldı.

Düzenlemeyle, tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredilerinde 8 haftalık büyüme sınırı yüzde 3'ten yüzde 3,5'e çıkarıldı. KOBİ'lere kullandırılan Türk lirası kredilerde sınır yüzde 5'ten yüzde 5,5'e, KOBİ dışındaki işletmelere kullandırılan Türk lirası kredilerde ise yüzde 2'den yüzde 2,5'e yükseltildi.

Başkent Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı'nı 3 seyir füzesiyle hedef aldıklarını aktaran Seri, hedefleri başarıyla vurduklarını öne sürdü.

Suudi Arabistan'ın batısında Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu kentinde de petrol pompalama istasyonunu İHA'yla hedef aldıklarını iddia eden Seri, Mekke hava sahasında bir İHA'nın imha edildiğinin doğru olmadığını savundu.

Seri ayrıca, Suudi Arabistan'ın son 24 saatte Yemen'e yönelik 93 hava saldırısı gerçekleştirdiğine dikkat çekerek, böylece gerilimin başladığı eylül ayından beri Suudi Arabistan'ın düzenlediği hava saldırısı sayısının 4 bin 765'e yükseldiğini ifade etti.

TAİF, YENBU VE HAMİS MUŞAYT KENTLERİNDE ERKEN UYARI SİSTEMİ DEVREYE GİRDİ

Öte yandan Suudi Arabistan Sivil Savunma Müdürlüğünün ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, Taif, Yenbu ve Hamis Muşayt vilayetleri için erken uyarı sisteminin etkinleştirildiği, bölge sakinlerinin cep telefonlarına tehlikeye ilişkin uyarı mesajları gönderildiği aktarıldı.

Açıklamada, telefonlarına uyarı mesajı gelen kişilerden sakin olmaları ve resmi makamların talimatlarına uymaları istendi.

Sivil Savunma Müdürlüğü, erken uyarı sisteminin devreye alınmasından kısa süre sonra yaptığı ikinci açıklamada, uyarı gönderilen bölgelerde "tehlikenin geçtiğini" bildirdi.

ARAP KOALİSYONU: İMHA EDİLEN FÜZE SAYISI 5'E YÜKSELDİ

Bu arada Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu Sözcüsü Tuğgeneral Turki el-Maliki, yaptığı açıklamada, "Suudi Arabistan'ın batısında Husiler tarafından fırlatılan 2 balistik füze imha edildi." ifadelerini kullandı.

Maliki, birkaç saat önceki açıklamasında da Husiler tarafından Riyad'a fırlatılan 3 seyir füzesinin imha edildiğini belirtmişti.

Husilerin ayrıca Mekke ve güney bölgelerini 2 İHA'yla hedef almaya çalıştıklarını aktaran Maliki, söz konusu İHA'ların engellenerek imha edildiğini duyurmuştu.

Yemen, İran destekli Husilerin Eylül 2014'te başkent Sana'yı ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.

Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, Mart 2015'ten bu yana uluslararası toplum tarafından tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.

Yemen'de hükümet güçleriyle Husiler arasındaki çatışmalar son dönemde artarken, İran destekli Husiler, kendilerine saldırı düzenlendiğini öne sürerek, Suudi Arabistan'ı balistik füze ve İHA'larla hedef alıyor.

Göktaş, bütçe boyunca sunulan değerlendirme ve öneriler için teşekkür etti. Bütçe dönemini büyük bir hassasiyetle takip ettiklerini dile getiren Göktaş, önerileri dikkate alarak daha iyi neler yapılabileceği yönünde çalışmalar gerçekleştirdiklerini ifade etti.

"MAĞDURUN HAKKINI ÖZELLİKLE SAVUNDUĞUMUZU İFADE ETMEK İSTİYORUZ"

Göktaş, kadın ve çocuk meselesinin büyük hassasiyet gerektiren iki ana konu olduğuna dikkati çekerek, "Kadın çocuk meselesi siyaset üstü el alması gereken bir gruptur. Burada bir kadın canı yandığında, bir çocuğun canı yandığında emin olun ki bütün Türkiye'nin canı bağrı yanıyor. Burada tabii sadece medyaya düşenlerle değil görmediğiniz, sizin duymadığınız ama bizim bizzat müdahil olduğumuz dosyalar var. Biz Türkiye genelindeki 442 avukatımızla gerçekten büyük bir özveriyle bütün davaları kendi evladımız, kendi eşimiz, kendi çocuğumuz gibi müdahil oluyoruz. Mağdurun hakkını özellikle savunduğumuzu ifade etmek istiyoruz" şeklinde konuştu.

"VATANDAŞLARIMIZIN HAYATINA DOĞRUDAN DOKUNAN KÖKLÜ REFORMLAR HAYATA GEÇİRDİK"

Asıl meselelerin insan hayatına dokunmak olduğunu dile getiren Bakan Göktaş, "Burada bizim amacımız o vatandaşımızın hayatına nedenli desteklediğimizi, hayatını nedenli dönüştürdüğümüzü bunlara bakıyoruz. Asıl meselemiz insan hayatına dokunmak. Bakın 2002 yılında bir engellilik kanunu dahi yoktu. Kadına yönelik şiddetten bahsedilmiyordu bile. Burada hiçbir şey yapılmıyormuş gibi bir algı oluşturmasını kesinlikle kabul etmiyorum. Büyük bir hakkaniyetsizlik olduğunu düşünüyorum. Vatandaşlarımızın hayatına doğrudan dokunan köklü reformlar hayata geçirdik. Bunu da son 24 yılda eser ve hizmet siyasetimizin yanında sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde özellikle sosyal politikalar alanında yürüttüğümüz bütün bu devrim niteliğindeki politikalarla da görmezden gelemeyiz" açıklamasında bulundu.

Bakan Göktaş, Türkiye'nin dört bir yanında ihtiyaç sahibi her vatandaşın yanında olmaya özen gösterdiklerinin altını çizerek, politikalarını bu yönde sürdürdüklerini ve hep daha iyisini yapmak için çalıştıklarını vurguladı.

"AİLE ODAKLI, TOPLUM TEMELLİ, HAK TEMELLİ YAKLAŞIMIMIZLA HİZMETLERİMİZİN NİTELİĞİNİ ARTTIRIYORUZ"

Bakan Göktaş, "Aile odaklı, toplum temelli, hak temelli yaklaşımımızla hizmetlerimizin niteliğini arttırıyoruz. Özellikle sosyal yardımlar bizim en güçlü ve kapsamlı politikaları hayata geçirdiğimiz alanların başında geliyor. Başvuru değerlendirme süreçlerini bakın büyük bir şeffaflıkla hareket ediyoruz" şeklinde konuştu.

"Biz eşini kaybetmiş sosyal güvencesi bulunmayan kadınlara özel olarak destekliyoruz"

Bir milletvekilinin eşi vefat etmiş kadınlara destek sağlanmadığını ifade ettiğini hatırlatan Göktaş, konuya ilişkin, "Biz eşini kaybetmiş sosyal güvencesi bulunmayan kadınlara özel olarak destekliyoruz. Sadece 2026 ilk 9 ayında bu programla 60 bin 725 kadına yedi 163 buçuk milyon lira kaynak aktardık. Bakın eskiden bu kadınlar görünmüyordu, yoktu, sistemde dahi yoktu. Bir kadına hiçbir destek sağlamıyorduk, yok sayıyorduk. Bugün bu destekler veriliyor. Ayrıca 3 ve üzeri çocuğu olan eşi vefat etmiş kadınlara konut desteği sağlayarak barınma ihtiyaçlarını da karşıladığımızı özellikle vurgulamak istiyorum. Bakın biz gerçekten 7 gün 24 saat sahadayız, vatandaşımızın yanındayız" açıklamasında bulundu.

"BEN HABERSİZ DENETİMLER YAPIYORUM KURUMLARIMA"

Bakan Göktaş, denetimlerini de sürdürdüklerini söyleyerek, "Ben habersiz denetimler yapıyorum kurumlarıma. Çünkü o çocuklar bizlere emanet edilen çocuklar. Ama biz bu süreçleri istismar etmiyoruz. Varsa bir eksik hemen müdahil oluyoruz, suç duyurusunda bulunuyoruz. Basın açıklaması yapıyoruz. Bakın burada kendi kurumlarımız dahi olsa büyük bir hassasiyetle yaklaşıyoruz" dedi.

"BEN SİZE BÜTÜN DETAYLARIYLA BUNLARI ANLATABİLİRİM"

90'lı yıllarda erkeklerin SGK eliyle kısırlaştırıldığını belirten Bakan Göktaş, milletvekillerinin tepkisi üzerine, "Size manşetlerden gösterebilirim. Bakın utanç duymamız gereken bir durum. Bunların her birini sorgulamak zorundayız. Bugün aile ve nüfustan bahsettiğimizde gerçekten yürütmemiz gereken ne kadar önemli çalışmalar olduğunu bir kere daha ifade etmek istiyorum. Bu konuyu detaylıca ben anlatırım. Detaylıca isteyen bütün milletvekillerini de anlatabilirim. Bunu söylemek ayıp mı? Bu gerçekten bahsetmek ayıp mı? Bunun neresi yanlış? Ben size bütün detaylarıyla bunları anlatabilirim" diye konuştu.

"EVLENEN GENÇ ÇİFTLERE 24 MİLYAR LİRADAN ÜSTÜN ÖDEME GERÇEKLEŞTİRDİK"

Yuva kurmak isteyen gençlerin de yanında olduklarını vurgulayan Göktaş, "Çocuk sahibi olana 12 ay boyunca o krediyi hibe ediyoruz. İkiz çocuk sahibi olanlara hibeyi tamamen hibe yapıyoruz. Bu kapsamda da bugüne kadar 271 bin 338 gencimiz bu desteği almaya hak kazandı. Bu sabah Sema Silkin vekilimiz 6 bin çiftten bahsetti. Bu rakamın gerçeğe yansıtmadığını tekrar söylemek istiyorum. Bu kapsamda 24 milyar liradan üstün ödeme gerçekleştirdik ve evlendirdiğimiz çiftleri hem sosyal konutlarda özel kontenjan ayırıyoruz, iş kur desteği öncelik tanıyoruz" dedi.

"ÇOCUKLARIMIZ SÖZ KONUSUNDA OLDUĞUNDA AZAMİ HASSASİYETLE YAKLAŞMAK ZORUNDAYIZ"

Kreşler ve çocukların güvenliği ile alakalı soruları da yanıtlayan Göktaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çocuklarımız söz konusunda olduğunda azami hassasiyetle yaklaşmak zorundayız. İlk defa bütçemizde kreş desteği aldık. Bununla beraber hem özel kurumlarda hem bütün devletin bütün kurumlarımızda kreş seferberliği başlattık. Özellikle yeni yönetmeliğimizle beraber Sağlık Bakanlığı'nın hastanelerinde dahi 7-24 açılabilecek kreş modelinde hayata geçirdik. Bütün Türkiye'de bakın sadece bu sene 691 kreş ve gündüz bakımı hizmeti bakanlık olarak devre aldık. Kendi bakanlığımızda 50 tane kurumsal personelimize yönelik kreş açma hedefimiz var şu ana kadar açılış çalışmalarımız devam ediyor. 30 personelin yazılı talebi bulunduğunda kurumlarda, kamu kurumlarında çocuk bakımı ve açılmasında zorunlu hale getirdik. Bununla beraber bütün yeni konut projelerinde gerek özel gerek kamu 150 kapasiteli konut projelerinde gündüz bakımı ve açılmasının zorunlu hale getirdik."

"HEPİMİZİN AMACI BU ÜLKENİN HER BİR VATANDAŞINIZI GÜÇLENDİRMEK, KORUMAK VE DAHA İYİ ŞARTLARA TAŞIMAKTIR"

Bakan Göktaş, şu ana kadar 345 belediye kreşi için de başvuru aldıklarını sözlerine ekledi. Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

"Bugün dile getiren tüm konular bakanlığımızın sorumluluk alanı ne kadar geniş ve hayati olduğunu bir kere daha ortaya koyuyor. Hepimizin amacı bir. Hepimizin amacı bu ülkenin her bir vatandaşınızı güçlendirmek, korumak ve daha iyi şartlara taşımaktır. Ama bunu siz böyle yaparsınız, biz böyle yaparız. Bizim amacımız her bir vatandaşımıza gerçekten nitelikli sosyal hizmet sunmaktır. Vefa her vatandaşımızın istediği desteği anında ulaşabilmesidir. Kadınlarımızın güvenle yaşamlarını sürmesidir. Ailenin korunması ve güçlendirilmesi. Çocuklarımıza daha güvenli ortamlar sağlamaktır. Bununla beraber hizmet kalitemizi ve hesap verebilirliği arttırmaktır. Dijital dönüşüm ve veriye dayalı politikalarımızla biz özellikle bu süreçleri daha da güçlendiriyoruz. Toplumsal dayanışma ve iş birliğini oldukça önemsiyoruz."

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 Yılı Bütçe Teklifi'nin, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilmesiyle komisyon sona erdi.

İhbar üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekipleri, kamyonetteki İdris K. (71), Abdurrahman K. (60) ve Fikri L'nin (70) yaşamını yitirdiğini belirledi.

Dünya yaşanamaz bir yer olmadan gelecek nesillere bırakacağımız en kıymetli miras; daha temiz, daha yeşil ve daha adil bir dünya olacaktır. Biz Türkiye olarak bugün bir yol açıyor, çok anlamlı bir hedef belirliyoruz. #COP31Türkiye ���� https://t.co/oBYqd3GQWy

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) November 11, 2026

Videoda, COP31'den görüntüler yer aldı.

Demirhan, törende yaptığı konuşmada, bu başarının hac hizmetlerinde görev alan bütün personelin ortak gayretinin sonucu olduğunu söyledi.

Öncelikli hedeflerinin hacı adaylarının ibadetlerini huzur ve güvenle yerine getirmelerini sağlamak olduğunu dile getiren Demirhan, organizasyonda emeği geçenlere teşekkür etti.

Öte yandan, konferans kapsamında Türk ve Suudi yetkililer, 2027 yılı hac organizasyonuna yönelik hazırlıkları değerlendirdi.

Görüşmelerde, sağlık kriterleri, ulaşım ve uçuş planlamaları, konaklama, Arafat ve Meşair hizmetleri, iaşe, koordinasyon ve görevli eğitimleri başta olmak üzere organizasyonun farklı alanlarına ilişkin konular ele alındı.

Diyanet İşleri Başkanlığının 2027 yılı hac organizasyonuna yönelik hazırlıklarını planlanan takvim doğrultusunda sürdürdüğü bildirildi.

Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'da yapılan değişikliğe göre, olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay Derneğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeline de nakdi tazminat ödenecek.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, Kızılay il merkez şube başkanı ile ilçe şube başkanları da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı mütevelli heyetinin üyesi olacak.

Düzenlemeyle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki düzenlemelere aykırılık oluşmaması amacıyla Yasa'nın istisna hükmüne Türk Kızılay Kanunu da eklendi.

TBMM Başkanvekili Yusuf Beyazıt, teklifin 9. maddesinin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verdi. Beyazıt, aranın ardından Danışma Kurulu önerisini okuttu. Kabul edilen öneriye göre, Genel Kurul yarın çalışmayacak.

Daha sonra komisyonun yerini almaması üzerine Beyazıt, birleşimi 17 Kasım Salı saat 15.00'te toplanmak üzere kapattı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın COP31 Liderler Zirvesi'nin açılışında yaptığı konuşmada, İsrail'in uyguladığı sistematik zulüm politikalarını bir kez daha dünya gündemine taşıdığı ve insanlığın ortak vicdanında karşılık bulan duygu ve düşünceleri ifade ettiği vurgulanan açıklamada, "Türkiye olarak, Filistinliler başta olmak üzere, İsrail'in saldırgan politikalarının hedefi olan tüm mazlumların yanında olmaya devam edeceğiz." denildi.

Ne kadar güçlü olursa olsun hiçbir ülkenin iklim krizi karşısında tek başına güvende olamayacağını belirten Kurum, "Hiçbir sınır, yükselen denizleri durduramaz. Hiçbir duvar, kuraklığın önüne geçemez. Hiçbir bayrak, fırtınanın yönünü değiştiremez. İklim değişikliği bize çok önemli bir gerçeği hatırlatıyor. Kaderlerimiz birbirine bağlıdır." ifadelerini kullandı.

#CANLI COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum: Aynı dünyanın geleceğini paylaşıyoruz. Ve bugün belki de tarihte hiç olmadığı kadar birbirimize ihtiyaç duyuyoruz. Çünkü biliyoruz ki hiçbir ülke, ne kadar güçlü olursa olsun, iklim krizinin karşısında tek başına güvende olamaz.

— 24 TV (@yirmidorttv) November 11, 2026

Kurum, Antalya'da, kurak topraklarda yağmur bekleyen çiftçilerin umudunu taşıdıklarını, yükselen denizlerin kıyısında yaşayan ailelerin endişesini paylaştıklarını ve geleceği henüz yazılmamış milyonlarca çocuğun hakkını savunduklarını dile getirerek, "Bizim bir hayalimiz var. Bir gün dünyanın hiçbir yerinde bir çocuk, temiz bir yudum suya ulaşmanın hayalini kurmak zorunda kalmayacak. Bir gün hiçbir anne, çocuğunun yarınından kuraklık ve afetler yüzünden korkmayacak. Bir gün hiçbir çiftçi, çatlamış toprağına bakarken umudunu kaybetmeyecek." diye konuştu.

Dünyanın en zengin ülkeleriyle en yoksul ülkelerinin aynı gökyüzünün altında aynı tehlikeyi ve sorumlulukları paylaştıklarını hatırlayacakları bir dünya hayal ettiklerini belirten Kurum, kalkınma ile doğayı korumanın birbirinin alternatifi olmadığını tüm insanlığın anlayacağına inandığını ifade etti.

#CANLI COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum: Bir gün insanlığın büyüklüğü; inşa ettiği şehirlerle, geliştirdiği teknolojilerle veya ürettiği zenginliklerle değil, koruduğu hayatlarla ölçülecek. https://t.co/vcherMjSTV

— 24 TV (@yirmidorttv) November 11, 2026

"GELECEK NESİLLER BİZLERİ ALDIĞIMIZ KARARLARLA HATIRLAYACAK"

Kurum, insanlığın büyüklüğünün yalnızca inşa ettiği şehirlerle, geliştirdiği teknolojilerle ve ürettiği zenginliklerle değil, koruduğu hayatlarla da ölçüleceğini belirterek, "Bizim bir hayalimiz var. Bir gün çocuklarımız bize 'Nasıl bir dünya hayal ettiniz?' diye sormayacak. 'Bizim için dünya bıraktınız ama o dünya nasıldı?' diye soracak. Bizler, onların gözlerinin içine bakarak cevap verebileceğiz." dedi.

Hayallerin gerçekleşmesi için yalnızca umudun yeterli olmadığının altını çizen Kurum, umudun cesaret, kararlılık, zor olanı seçme ve birlikte hareket etme iradesi gerektirdiğini vurguladı.

Antalya'da önlerinde duran sorumluluğun da bu olduğuna işaret eden Kurum, şunları kaydetti:

"Biz, burada yalnızca yeni hedefler belirlemek için bulunmuyoruz. Biz, burada verilen sözlerin hayata geçtiği bir geleceğin temellerini atmak için bulunuyoruz. Çünkü artık biliyoruz, gelecek nesiller bizleri yaptığımız konuşmalarla değil, aldığımız kararlarla hatırlayacak. İmzaladığımız belgeleri unutacak, koruduğumuz hayatlarla hatırlayacak. Verdiğimiz vaatleri unutacak gerçeğe dönüştürdüğümüz umutlarla bizleri hatırlayacak."

"BİZİM HAYALİMİZ, İNSANLIĞIN ORTAK GELECEĞİDİR"

Programda, dünyanın dört bir yanından konukların, eserleriyle oluşturdukları farkındalıkla çevre ve eğitim meselesine katkı sunan sanatçıların, iş insanlarının, sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin ve spor dünyasından isimlerin bulunduğunu aktaran Kurum, yıllar sonra tarihin Antalya'da bir araya gelenleri "ortak sorumluluklarından vazgeçmeyen insanlar" olarak hatırlamasını diledi.

#CANLI COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum: Türkiye, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde, devletiyle, 86 milyon insanıyla, tüm kurumlarıyla dünyanın daha yaşanabilir ve adil bir yer olması için çalışmaya, alın teri dökmeye hazırdır. Çünkü bizim hayalimiz daha adil, daha güvenli, daha yaşanabilir bir dünyadır.

— 24 TV (@yirmidorttv) November 11, 2026

Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde devletiyle, 86 milyon insanıyla ve tüm kurumlarıyla dünyanın daha yaşanabilir ve adil bir yer olması için çalışmaya hazır olduğunu vurgulayan Kurum, "Çünkü bizim hayalimiz daha adil, daha güvenli, daha yaşanabilir bir dünyadır. Bizim hayalimiz, insanlığın ortak geleceğidir. Buraya katılan, destek olan 196 ülkeyle birlikte bu kararları alacağız. Ortak evimiz dünyamız, ortak geleceğimiz için sorumluluk alıp, o sorumlulukların gereğini yerine getireceğiz." ifadelerini kullandı.

Destek mektubuna, Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Alman Yatırım ve Kalkınma Bankası (DEG), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Uluslararası Finans Kurumu (IFC), İslam Kalkınma Bankası (IsDB), Societe Generale ve Standard Chartered temsilcileri imza attı.

Sekiz uluslararası kuruluş, mektubu imzalayarak iki projeye desteklerini teyit ederek santrallerin finansmanının düzenlenmesine yönelik önemli adım attı.

Sivas ve Taşeli projeleri, Türkiye ile Suudi Arabistan'ın üzerinde mutabakata vardığı 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji programının ilk aşamasını oluşturuyor. Her biri 1000 megavatlık iki güneş enerjisi santralinin yaklaşık 1,6 milyar avroluk yatırımla 2029'da hayata geçirilmesi hedefleniyor. Projelerin 1,3 milyon hanenin elektrik ihtiyacını karşılaması ve yıllık 1,65 milyon ton karbondioksit emisyonunu önlemesi bekleniyor.

Söz konusu yatırımların, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine de katkı sağlayacağı öngörülüyor.

GÜNEŞ VE RÜZGARDA 175 BİN MEGAVAT HEDEFİ

Bakan Bayraktar, törenin ardından basın mensuplarına yaptığı açıklamada, 2040'a kadar rüzgar ve güneşte 175 bin megavat kurulu güç hedeflendiğini söyledi.

Bayraktar, bu hedef için her yıl 8-9 bin megavat yeni kapasitenin devreye alınması gerektiğini dile getirdi.

Bu doğrultuda Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışmalarıyla her yıl 2 bin megavatlık kapasite ilan ettiklerine işaret eden Bayraktar, son 2,5 yılda 6 bin megavatlık kapasiteyi hayata geçirdiklerini söyledi.

Bayraktar, hükümetler arası anlaşmalar yoluyla yeni yenilenebilir yatırımları yapılacağını belirterek, Suudi Arabistan hükümetiyle olan anlaşma gereği toplam 5 bin megavatlık rüzgar ve güneş enerjisi projeleri geliştirileceğini ifade etti.

İlk etapta 1000 megavatı Karaman'da, 1000 megavatı Sivas'ta olacak şekilde 2 bin megavatlık proje hayata geçirileceğini aktaran Bayraktar, "İmzalanan anlaşma toplam 5 bin megavatlık paketin 2 bin megavatlık kısmındaki finansal anlaşmaydı. 9 uluslararası kuruluşla beraber bu projeyi hayata geçirecek finansmanı sağlama imzalarını atmış olduk." dedi.

Bayraktar, toplam 5 bin megavatlık proje paketinin kalan 3 bin megavatlık kısmına ilişkin, "3 bin megavatlık bölümün bir kısmı rüzgar, bir kısmı güneş olabilir. Bunun içerisine depolamayı da katmayı hedefliyoruz. Örneğin Karaman'dan İstanbul'a kadar veya batıya kadar elektriği taşıyacak yüksek gerilim elektrik hatlarını da ilave ettiğinizde bu 5-6 milyar dolarlık bir paket anlamına geliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Görüşmede, bölgesel güvenlik dinamikleri, terörle ortak mücadele ve iki ülke arasındaki çok boyutlu işbirliği konuları ele alındı.

Kalın, Türkiye'nin Irak'ın huzur, refah ve güvenliğine verdiği stratejik önemin altını çizerek, Ankara, Bağdat ve Erbil arasında tesis edilen yakın diyaloğun ve koordinasyonun bölgesel istikrar açısından kritik rol oynadığını vurguladı.

Yapılan görüşmede, başta güvenlik ve bölgesel meseleler olmak üzere tüm alanlarda eş güdüm ve istişare mekanizmalarının kararlılıkla sürdürülmesi hususunda mutabık kalındı.

Toplantıda ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi ve yatırım fırsatları ele alındı.

Türk heyeti yarın Lübnan Ekonomi ve Ticaret Bakanı Amir el-Bisat'la da görüşecek.

DEİK Türkiye-Lübnan İş Konseyi Başkanı Vural, toplantının ardından AA muhabirine yaptığı açıklamada, iş insanlarının Türkiye ve Lübnan'da karşılıklı yatırımları hayata geçirmek için istekli olduğunu gördüklerini belirtti.

Vural, "Bugün Türkiye'den bir heyetimizle beraber karşı kanat kuruluşumuz Lübnan Türkiye İş Konseyi'ni ziyarete geldik. Karşılıklı iş insanlarının B2B yapmasına, ülkeler arasındaki faaliyetlerinin artan şekilde arttırılmasına, bölgesel anlamda ticaretin ne şekilde daha dizayn edilebileceğine dair karşılıklı yorumlarımızı birbirimizle paylaştık." dedi.

Ziyaretten dolayı çok mutlu olduklarını vurgulayan Vural, "Lübnan'ı ve Türkiye'yi tek başına değerlendirmekten ziyade bu toplantıda Lübnan, Türkiye, Suriye, Ürdün, daha önce 2011 yılında da imza altına alınan Levant Paktı'nın yeniden canlandırılması, özellikle ticari diplomasi açısından bu faaliyetin yeniden gündeme gelmesiyle ilgili karşılıklı fikir teatisinde bulunduk." ifadelerini kullandı.

Vural, Türkiye-Lübnan işbirliğiyle bölgede barışın, huzurun ve ekonomik refahın hakim olacağı, Filistin'in özgürleşeceği günleri hayal ettiklerini ve bu doğrultuda çalışmaları yürüttüklerini kaydetti.

Bölgedeki durumlara da dikkati çeken Vural, "İş dünyasının karşılıklı olarak işbirliği kurup gerek Türkiye'de, gerek Lübnan'da karşılıklı yatırımları harekete geçirmek için istekli ve arzulu olduğunu gördük." diye konuştu.

İki ülke arasındaki yatırım fırsatlarını ve ekonomik işbirliğini artırmak istediklerini kaydeden Vural, yarın Lübnan Ekonomi ve Ticaret Bakanı Amir el-Bisat ile görüşeceklerini söyledi.

Vural, görüşmelerin Türkiye ile Lübnan arasındaki ticari işbirliğini artırmaya ve bölgesel birliktelik ile entegrasyonu sağlamaya yönelik ticari diplomasi kapsamında yürütüldüğünü belirtti.

DEİK'in temel misyonunun ticari diplomasi olduğunu vurgulayan Vural, "Biz ticaret erbabıyız ve ticaret alanında üzerimize düşeni yapmaya hazırız. Hazır olduğumuzu göstermek için bugün Lübnan'da, Beyrut'tayız. Yarın, Allah nasip ederse, buradaki kardeşlerimizi Türkiye'de ağırlamaktan da onur duyarız. Bölgesel bir güç olduğumuzun farkındayız; bunu ticari anlamda söylüyorum. Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu hedefler doğrultusunda ilerlemeye hazır olduğumuzu ifade etmek istiyorum." dedi.

Vural, bölgede siyasi, ticari ve askeri açıdan sağlıklı bir ortamın oluşması halinde iki ülkenin iş insanlarının birbirlerine yönelebileceğine inandığını kaydetti.

Hicaz Demiryolu'nun Türkiye'den başlayıp Suudi Arabistan'da sona ereceğini, Suriye ve Lübnan'ı da kapsayacağını belirten Vural, hattı bölgeyi ticari açıdan bütünleştirebilecek en önemli projelerden biri olarak nitelendirdi.

"LÜBNANLI MÜTEAHHİTLER TÜRK ŞİRKETLERİNDEN DESTEK ALABİLİR"

Lübnan-Türkiye İş Konseyi Başkanı Bizri de Lübnan ile Türkiye arasındaki ticari ve ekonomik ilişkiler açısından "çok gerekli bir toplantı" düzenlediklerini belirtti.

Bizri, "Lübnan-Türkiye İş Konseyi olarak ve özellikle DEİK ile birlikte bu toplantıları yeniden canlandırmaya, Lübnanlı ve Türk iş insanları arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerle ortak girişimleri teşvik etmeye çalışıyoruz. Bu girişimler yalnızca Lübnan'da değil, diaspora ülkelerinde de olacak. Özellikle Afrika ve Arap ülkelerinde çok sayıda Lübnanlı iş insanı bulunuyor." dedi.

Türkiye ile çeşitli alanlarda çalışmak istediklerini vurgulayan Bizri, "Türk şirketleri büyük projelerde yetkin ve uzun yıllara dayanan bir deneyime sahip. Lübnanlı müteahhitler, Lübnan'da, Arap ülkelerinde ya da Afrika ülkelerinde, Türk şirketlerinden destek alabilir veya onlarla ortak şirketler kurarak projeleri birlikte yürütebilir. Bu, iki ülkeye de fayda sağlar." şeklinde konuştu.

Lübnan'ın güneyindeki yeniden imar sürecinde Türk şirketlerinin üstlenebileceği role de dikkati çeken Bizri, şöyle devam etti:

"(Yeniden imarda) Türk şirketlerinin kesinlikle rolü olacak. Türk şirketleri, projelerde yer alabilecek en yetkin şirketler arasında. Özellikle Lübnan'da yeniden imar gerçekleşirse, ister prefabrik evler ister tamamen inşaat işleri olsun, Türk şirketleri bu projeler için yetkin."

Hicaz Demiryolu'nun etkinleşmesinin iki ülke arasındaki ticareti olumlu yönde etkileyeceğini düşündüğünü anlatan Bizri, "Hicaz Demiryolu'nun Lübnan'ı da kapsamasını umuyoruz. Bu konuyu Başbakan Nevvaf Selam'la görüştük. Lübnan'ın bu hatta dahil olması için bütün taraflarla ortak çaba gösteriliyor." ifadelerini kullandı.

Ele geçirilen mühimmat, olay yeri inceleme çalışmalarının ardından muhafaza altına alınarak incelenmek üzere polis merkezine götürüldü. Olayla ilgili başlatılan tahkikat sürüyor.

Haberde, "Bu hafta, iki partiden (Cumhuriyetçiler ve Demokratlar) oluşan grubun tercih ettiği 30'dan fazla aday düştü. Bu da AIPAC'in desteklediği mevcut siyasetçilerin yer aldığı ve sonuçları açıklanan çekişmeli yarışların dörtte üçünden fazlasında yenilgiye uğradığı anlamına geliyor." ifadelerine yer verildi.

AIPAC'in desteğine rağmen Temsilciler Meclisi seçimini kaybeden önemli isimler arasında New York'tan Cumhuriyetçi Temsilci Mike Lawler, Pennsylvania'dan Brian Fitzpatrick ve Ohio'dan Max Miller'ın olduğu belirtilen haberde, İsrail yanlısı lobinin desteklediği Maine eyaletinden Cumhuriyetçi Senatör ve bütçe komisyonu başkanı Susan Collins'in de Demokrat Troy Jackson'a karşı kaybettiğinin altı çizildi.

AIPAC'İN İLK MÜSLÜMAN SENATÖR SAYED'E KARŞI ÇALIŞTIĞI VURGULANDI

İnternet sitesinin haberinde, Michigan eyaletinde Demokratların aday gösterdiği ve ülke tarihinin ilk Müslüman senatörü seçilen Mısır kökenli Abdul el-Sayed'in kazanamaması için AIPAC'in on milyonlarca dolar harcadığı, buna rağmen desteklediği adayı seçtiremediği kaydedildi.

Haberde, Sayed'in zafer konuşmasında, "Bizi yenmeye çalışan süper PAC'lere (Siyasi Eylem Komiteleri) ve özel çıkar gruplarına sesleniyorum: Siyaset sisteminizin peşindeyiz. Bize karşı 42 milyon dolar harcayan AIPAC'a da sizi iki kez yenme fırsatı verdiğiniz için teşekkür ederim." şeklindeki ifadelerine yer verildi.

AIPAC'in son ara seçimlerde ABD genelinde yaşadığı kayıpların çoğunun yalnızca İsrail hakkındaki politika tartışmalarından kaynaklanmadığı tespiti yapılan haberde, bu "ağır yenilgide" Demokrat Parti ön seçimlerinde İsrail yanlısı lobinin desteklediği adayların İsrail'i eleştiren alternatif adaylara karşı kaybetmiş olmasının da etkisi vurgulandı.

ABD kamuoyunda İsrail'e desteğin azalması üzerine 3 Kasım'daki ara seçimler öncesinde strateji değiştiren İsrail yanlısı lobi grubu AIPAC, 22 Ekim itibarıyla seçimlerde adaylara doğrudan desteği ve belirli miktarlardaki bağışları sonlandıracağını açıklamıştı.

Noordeinde Sarayı'nda yapılan törende Hollanda Kralı Willem Alexander'a güven mektubunu sunan Akçapar, göreve resmen başladı.

Büyükelçi Akçapar, Kral'la ve Türkiye'nin ülkedeki başkonsolosları ve büyükelçilik çalışanları ile hatıra fotoğrafı çektirdi.

Şam'daki belediye hizmetleri alanında gerçekleştirilebilecek işbirliği olanakları da değerlendirilen görüşmede, yeniden inşa alanında atılabilecek ortak adımlar ve muhtelif sektörlerdeki yatırım olanakları gündeme geldi.

Görüşmede taraflar, başkent Şam'da Türkiye ve Suriye için özel önemi haiz ortak kültürel ve tarihi eserlerin ihyası konusunda işbirliği ve eşgüdümün önemini vurguladı. Bu bağlamda, tarihi eserlerin restorasyonu için Türkiye'nin tecrübelerinden istifade edilmesi üzerinde mutabık kalındı.

Büyükelçilik, Valilik ve Suriye Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin de katıldığı görüşmede taraflar, önümüzdeki dönemde temasları teknik seviyede sürdürmek suretiyle, somut işbirliği projelerini hayata geçirmek üzerinde anlaştı.

"TÜRKİYE DİPLOMASİNİN MERKEZİNDE OLDUĞUNU GÖSTERDİ"

Türkiye'nin 2026 yılında üç önemli uluslararası zirveye ev sahipliği yaptığını belirten Duran, "2026 yılı içerisinde Türkiye'nin liderlik ettiği çok önemli üç zirve gerçekleşti. Bunlardan bir tanesi NATO zirvesiydi, daha sonra Türk Devletleri Teşkilatı zirvesi, şimdi de COP31'le Türkiye diplomasinin merkezinde olduğunu hem dünyaya hem de bölgesine göstermiş oldu" ifadelerini kullandı.

"İKLİM ADALETİ VE UYGULAMA ÖN PLANA ÇIKIYOR"

COP31'in temel yaklaşımının konsensüs, aksiyon ve diyalog üzerine kurulduğunu vurgulayan Duran, iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca görüşmelerin yeterli olmadığını, alınan kararların somut uygulamalara dönüşmesi gerektiğini söyledi.

Zirvede iki temel konunun öne çıktığını ifade eden Duran, "Birincisi iklim adaleti. Biliyorsunuz gelişmiş ülkelerin sanayileşirken dünyaya bir anlamda çevresel olarak zararı oldu. Bu yönüyle baktığımızda sorumluluk daha fazla onlarda. Bu yüzden gelişmekte olan ülkelerin üzerine bu yükün konulması değil, aksine finans başta olmak üzere, teknoloji başta olmak üzere çevreyi korumak için, iklim değişikliği ile mücadele için bir paylaşım olması gerekiyor" dedi.

#CANLI | Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran (@burhanduran): İletişim Başkanlığı olarak medya akreditasyonu hususunda BM ile birlikte çalışıyoruz. Yaklaşık 5 kıtadan 4 bin basın mensubu bu büyük zirveyi takip ediyor. https://t.co/lX2zdvi46D

— 24 TV (@yirmidorttv) November 11, 2026

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da konuşmasında iklim adaletine dikkat çektiğini belirten Duran, ikinci önemli konunun alınan kararların hayata geçirilmesi olduğunu ifade etti. Duran, Erdoğan'ın bu konudaki yaklaşımını, "Mış gibi yapmayacağız, alınan kararlar uygulamaya konulmalı" sözleriyle vurguladığını aktardı.

"GAZZE'DE ÇEVRE SOYKIRIMI DA UYGULANDI"

İklim meselesi ele alınırken Gazze'de yaşananların da unutulmaması gerektiğini belirten Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasındaki çevreye yönelik tahribat vurgusuna değindi. Duran, "Gazze'de Netanyahu hükümetinin uygulamış olduğu bir soykırım var, ama bununla da yetinmediler. Zeytin ağaçlarını katlederek aslında orada bir çevre soykırımı da uyguladılar" ifadelerini kullandı.

"CUMHURBAŞKANIMIZIN 20'YE YAKIN İKİLİ GÖRÜŞME YAPMASI BEKLENİYOR"

COP31 kapsamında yoğun bir diplomasi trafiği yaşandığını belirten Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Antalya'ya gelişinden itibaren 10 ikili görüşme gerçekleştirdiğini söyledi. Erdoğan'ın zirve kapsamında iki ayrı konuşma yaptığını hatırlatan Duran, "Yarın da çok yoğun bir diplomasi trafiği olacak. En az o kadar bir görüşmenin yapılması, 20'ye yakın bir ikili görüşmeyi yapması bekleniyor" dedi.

Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yapmasının uluslararası alanda olumlu karşılandığını ifade eden Duran, daha önceki COP başkanlarının da Türkiye'nin dönem başkanlığına ortak destek verdiğini belirtti.

"5 KITADAN YAKLAŞIK 4 BİN BASIN MENSUBU ZİRVEYİ TAKİP EDİYOR"

İletişim Başkanlığının zirve süresince yürüttüğü çalışmalara ilişkin bilgi veren Duran, medya akreditasyonunun Birleşmiş Milletler ile koordineli şekilde gerçekleştirildiğini söyledi. Duran, "İletişim Başkanlığı olarak medya akreditasyon hususunda BM ile birlikte çalışıyoruz. Yaklaşık 5 kıtadan 4 bin basın mensubu bu büyük zirveyi takip ediyor. 9'u ile 20'si arasında devam eden bu zirvenin basın tarafından ilgi görmesi bizi çok memnun ediyor" diye konuştu.

"DEZENFORMASYONLA MÜCADELE EDEREK KAPSAMLI BİR ÇALIŞMA YÜRÜTÜYORUZ"

İletişim Başkanlığının yalnızca medya organizasyonuyla sınırlı kalmadığını vurgulayan Duran, iklim diplomasisi konusunda hazırlanan yayınlarla kamuoyunu bilgilendirdiklerini ifade etti. Duran, "İklim diplomasisi ile ilgili bir kitabımız, yine iklim değişikliği ile ilgili bir sözlüğümüz, Türkiye'nin COP31'de göstermiş olduğu dönem başkanlığının neye yönelik olduğuna dair bir kitap çalışmamız var. Hem kitaplar yayınlayarak, hem bunu kamuoyunun gündemine getirerek, hem de dezenformasyonla mücadele ederek bu konuda kapsamlı bir çalışma yürütüyoruz" dedi.

"COP31, NATO VE TDT ZİRVELERİNDEN DAHA BÜYÜK"

Antalya'nın uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapma kapasitesine dikkat çeken Duran, COP31'in kapsamı bakımından NATO ve Türk Devletleri Teşkilatı zirvelerinden daha büyük olduğunu belirtti. Zirvenin hazırlanmasında büyük emek bulunduğunu ifade eden Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde yürütülen çalışmalarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un önemli katkıları olduğunu söyledi. Duran, "Mavi ile yeşilin en güzel buluşmalarından birisini temsil eden Antalya'da bu zirveyi yapmak çok değerliydi. Antalya'mız birçok kapasite açısından çok yüksek kapasitede bir ilimiz. Ancak zirve de çok büyük bir zirve. Doğrusu NATO ve TDT zirvelerinden daha büyük bir zirveden bahsediyoruz" ifadelerini kullandı.

Zirveye katılan liderlerin organizasyon için gösterilen çabayı takdir ettiğini belirten Duran, "4 bine yakın basın mensubunu burada en iyi şekilde ağırlamak ve dünyaya Antalya'dan iklim değişikliği ile ilgili güçlü mesajlar verme yönünde bir çabamız var. Ben bu çerçevede genelde olumlu tepkiler aldım" dedi.

Duran, COP31'in iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca görüşmelerin yapıldığı değil, alınan kararların uygulamada da karşılık bulduğu bir zirve olması temennisinde bulundu.

AB'nin Ukrayna'da "adil ve kalıcı barışa yönelik çabaları" desteklediğini belirten Kallas, "Tek sorun, Rusya'nın ciddi şekilde müzakere etmeye hazır olduğuna dair hiçbir işaret göstermemesidir." diye konuştu.

Kallas, 20 bin 500'den fazla Ukraynalı çocuğun yasa dışı yollarla Rusya'ya götürüldüğünü söyleyerek, "Ukraynalı çocuklara son 4 yıldır uygulanan muamele, Rusya'nın insan hayatını tamamen hiçe saydığının en açık örneğidir." ifadesini kullandı.

AB'nin çocukların zorla sınır dışı edilmesinde rol oynayan kişilere ve kuruluşlara yaptırım uyguladığını, bu kapsamda Kuzey Kore'deki bir kuruluşun da yaptırım listesine alındığını hatırlatan Kallas, çocukların Rusya tarafından Ukrayna'ya karşı savaşmaları için cepheye gönderilmesinin muhtemel olduğunu öne sürdü.

Kallas, uluslararası çabaların bazen sonuç verdiğini, bu ay itibarıyla toplam 2 bin 790 çocuğun evine döndüğünü belirtti.

Şüpheliler, daha sonra Aliağa Adliyesine sevk edildi.

İzmir'in Aliağa ilçesinde 9 Kasım'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlamada 18 kişi hayatını kaybetmişti.

Patlamaya ilişkin fabrika müdürü ve işveren vekili, çelikhane müdürü, mekanik bakım şefi, çelikhane şefi, periyodik kontrol mühendisi, bölüm mühendisi, vinç mekanik bakım mühendisi, kalite ve planlama müdürü, idari müdür, şirketin Aliağa şube müdürü ile firmanın yönetim kurulu başkanı olmak üzere 11 kişi gözaltına alınmıştı.

Yarışta, Cumhuriyetçilerin elindeki 44 sandalye Demokratlara geçti.

Temsilciler Meclisi'nde kazananı henüz belli olmayan 13 sandalyeye ilişkin oy sayımı sürüyor.

ABD ARA SEÇİMLERİ

ABD halkı, bulundukları eyaletlerdeki valilik ve diğer yerel pozisyonların yanı sıra Kongrenin Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamı, Senato'daki 100 sandalyenin de 35'i için 3 Kasım'da sandık başına gitmişti.

Açıklanan resmi olmayan sonuçlara göre, Demokratlar hem Senato hem Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu Cumhuriyetçilerin elinden almıştı.

Kongrenin 100 üyeli Senato kanadında da 6 yıllığına seçilen senatörlerin 3'te 1'i, her 2 yılda bir seçimle yenileniyor.

Kabulde Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konular ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede Türkiye ile Çin'in iş birliğine ivme kazandırmanın önemli olduğunu, yatırımlar, enerji, ticaret ve turizm başta olmak üzere birçok alanda ilişkilerin geliştirebileceğini ifade etti.

Erdoğan, Orta Koridor ile Kuşak ve Yol Girişimi'nin uyumlu hale getirilebileceğini, Kalkınma Yolu Projesi ile birlikte düşünüldüğünde ortaya çıkan iş birliği potansiyelinin iki ülke için önemli bir fırsat olduğunu belirtti.

PAŞİNYAN'I KABUL

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Paşinyan ile görüştü.

Kabulde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi Mehdi Eker, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç da yer aldı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, Erdoğan, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Paşinyan'ı kabul etti.

Türkiye-Ermenistan ikili ilişkilerinin normalleşme süreci ve bölgesel konuların ele alındığı kabulde Erdoğan, Türkiye ile Ermenistan arasında devam eden normalizasyon sürecinin yapıcı hamlelerle sürdüğünü, bazı sembolik ancak önemli adımlar atıldığını kaydetti.

Erdoğan, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki barış sürecini Türkiye olarak yakından takip ettiklerini ve desteklediklerini belirtti.

BOSNA HERSEK DEVLET BAŞKANLIĞI KONSEYİ BAŞKANI BECİROVİC İLE GÖRÜŞME

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic'i kabul etti.

Erdoğan, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Becirovic ile görüştü.

Kabulde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Hırvat üyesi Zeljko Komsic de yer aldı.

AVUSTRALYA BAŞBAKANI ALBANESE'Yİ KABUL

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese'yi kabul etti.

Erdoğan, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Albanese ile görüştü.

Kabulde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Çağrı Erhan da yer aldı.

Bakan Fidan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Katar Emiri Temim bin Hamed Al Sani, Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, Mali Başbakanı Abdoulaye Maiga, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ve Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bir araya geldi.

Genel Müdürlükten yapılan açıklamada, sarı kodlu uyarı verilen iller arasında İstanbul, Balıkesir, Bursa, Edirne, Kırklareli, Sakarya, Yalova, Bilecik, Tekirdağ, Kocaeli ve Çanakkale yer aldı.

"Mikhail Andropov" imzalı olduğu belirtilen bir e-postada, bazı okullarda bomba bulunduğuna ilişkin ihbar, birçok okulun tahliye edilmesine yol açtı.

Bomba tehdidi içeren e-postayı alan okullarda gerekli kontrollerin yapıldığı basına yansıdı.

Bomba alarmı nedeniyle başkent Roma'da da çok sayıda okul tahliye edildi. Roma'nın Appio-Tuscolano semtindeki okullar ve buraya yakın kreşler de boşaltıldı.

Başkent dışında Milano, Trieste, Bologna, Napoli, Reggio Calabria ile Sardinya Adası'ndaki birçok okula da bomba tehdidinde bulunuldu.

Tehdit mektubunda, "Sizi yok etmeye geldik." ifadesi kullanıldı.

İtalyan ANSA ajansının Eğitim Bakanlığı kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, 6 binden fazla okul bomba tehdidi içeren bu e-postayı aldı.

Başbakan Giorgia Meloni, öğle saatlerinde sosyal medya platformları üzerinden yaptığı yazılı açıklamada şunları kaydetti:

"Hükümet, okullardaki çok sayıdaki bomba tehdidi ihbarını yakından takip ediyor. Kolluk kuvvetleri ve her düzeydeki kamu kurumları durumu izlemek, vatandaşları, aileleri ve okul personelini rahatlatmak için çalışıyor. Halihazırda yürütülen incelemelerde, somut bir tehlikenin varlığına işaret eden herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Söz konusu ihbarların, daha ziyade kamuoyunda korku ve endişe yaratmayı amaçlayan bir stratejinin parçası olduğu değerlendirilmektedir. Konuya ilişkin gerekli tüm incelemeler devam etmektedir."

MELONİ, GÜVENLİK KURMAYLARIYLA BİR ARAYA GELDİ

Ülke genelinde paniğe ve okulların boşaltılmasına yol açan tehdit e-postalarının ardından Başbakan Giorgia Meloni, akşamüstü güvenlik komitesini topladı.

Toplantının ardından Meloni, sosyal medya platformlarından videolu bir açıklama paylaştı.

Meloni, okullara yönelik asılsız ihbarlara ilişkin, "Bunu yapanlar, ülkenin durmasını, korkuya kapılmasını istiyordu. Ancak yarın uyandıklarında, çocuklarını okula götüren ve işe giden bir ülkeyle karşılaşacaklar. Verebileceğimiz en iyi ve en güçlü yanıt budur." dedi.

Meloni, "Anonim bir e-postanın çocuklarımızın okul takvimini belirlemesine izin vermeyeceğiz." ifadesini kullandı.

Bu tür olayların sadece İtalya'da değil, İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinde de yaşandığına işaret eden Meloni, geçen hafta yolcu uçaklarına yapılan bomba ihbarlarının da asılsız çıktığını hatırlattı.

Güvenlik konusunda iktidar ve muhalefet ayrımı olmadığını dile getiren Meloni, yarın muhalefet liderleriyle bu konuyu görüşeceğini söyledi.

Muhalefetteki 5 Yıldız Hareketi milletvekili Luca Pirondini, bunun ciddi bir alarm olduğunu vurgulayarak, İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi'yi parlamentoya bilgi vermeye çağırdı.

Bu arada, ülkede 2 Kasım'da da 280 okul müdürüne tehdit e-postaları gönderilmiş, bunlar da asılsız çıkmıştı.

Maliki, "Terörist Husiler tarafından Riyad'a doğru fırlatılan 3 seyir füzesi, hava savunma sistemleriyle engellenerek imha edildi." ifadesini kullandı.

Yemen, İran destekli Husilerin Eylül 2014'te başkent Sana'yı ve bazı vilayetleri kontrol etmesinin ardından başlayan iç savaşa sahne oluyor.

Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu, Mart 2015'ten bu yana uluslararası toplum tarafından tanınan Yemen hükümetine destek veriyor.

Yemen'de hükümet güçleriyle Husiler arasındaki çatışmalar son dönemde artarken, İran destekli Husiler, kendilerine saldırı düzenlendiğini öne sürerek, Suudi Arabistan'ı balistik füze ve İHA'larla hedef alıyor.

İBB Meclisi kasım ayı toplantılarının ikinci oturumu, Meclis 2. Başkanvekili Gencay Özcan başkanlığında belediyenin Saraçhane'deki binasında yapıldı.

Mecliste soru önergesi vermek için söz alan MHP'li Meclis Üyesi Sultan Aşkın, Sayıştay'ın İBB 2025 Yılı Denetim Raporu'nda Silivri Seymen Çöp Depolama Sahası Sızıntı Suyu Arıtma Tesisi'nin yapımı, işletilmesi, kapasitesi ve performans sorunları, nakliye maliyetleri ile rücu edilmeyen kamu giderlerinin yanı sıra tesise ilişkin önemli çevresel risk ve aksaklıklara yer verildiğine vurgu yaptı.

Rapordaki verilere dikkati çeken Aşkın, şunları aktardı:

"Günlük 4 bin metreküp tasarım kapasitesiyle inşa edilen tesisin, sahada oluşan günlük ortalama 2 bin metreküp sızıntı suyunu karşılayamadığı, tesiste günlük yalnızca 500 metreküp ila 1000 metreküp arası arıtma yapılabildiği belirtilmiştir. Buna göre tesis, proje kapasitesinin yalnızca yüzde 12,5 ila yüzde 25'i oranında çalışabilmektedir. Kapasite yetersizliği ve yapısal, imalat kaynaklı kusurlar nedeniyle geçici kabul öncesi 8 aylık dönemde sahadaki suyun yalnızca yüzde 11,5'i, geçici kabul sonrasındaki dönemde ise yalnızca yüzde 34,8'i arıtılabilmiştir."

Arıtılamayan milyonlarca ton sızıntı suyun yerinde arıtılarak doğal ortama deşarj edilmesi yerine Odayeri Arıtma Tesisi'ne ve İSKİ Cendere kanalına nakledildiğine işaret eden Aşkın, bu durumun hem yüksek karbon ayak izi ve trafik yükü oluşturduğunu hem de arıtılamayan bu atık suların depolama sahası çevresindeki ekosistem, yeraltı su kaynakları ve toprak yapısı üzerinde ciddi bir çevresel baskı ve kirlilik riski oluşturduğunu belirtti.

Aşkın, "Bu nakliye süreci sonucunda geçici kabule kadar olan 8 aylık süreçte 49 milyon 196 bin 742 lira, geçici kabulden 31 Aralık 2025 tarihine kadar ise 206 milyon 479 bin 954 lira olmak üzere toplam 255 milyon 676 bin 696 lira KDV hariç nakliye maliyetine katlanıldığı, ayrıca İSTAÇ AŞ tarafından yapılan 5 milyon 700 bin 870 lira tutarındaki bakım, onarım harcamasının yükleniciye rücu edilmeyerek hak edişler aracılığıyla İBB bütçesine yansıtıldığı anlaşılmaktadır." ifadelerini kullandı.

Günlük 2 bin metreküp sızıntı suyu oluşan Seymen Depolama Sahası'nda, tesisin kapasitesinin çok altında çalışması ve suların büyük kısmının başka tesislere taşınması nedeniyle Silivri ilçesindeki yer altı su kaynakları, toprak ve yerel ekosistem üzerinde oluşabilecek kirlilik risklerine karşı hangi koruyucu önlemler alındığını soran Aşkın, "Milyonlarca ton sızıntı suyunun Odayeri ve Cendere hatlarına uzun mesafelerde nakledilmesi sürecinde ortaya çıkan ilave trafik, yakıt tüketimi ve karbon emisyonu gibi çevresel yüklerin azaltılmasına yönelik kalıcı bir alternatif değerlendirilmiş midir? Günlük 4 bin metreküp kapasiteyle projelendirilen tesisin, sahada oluşan sızıntı suyuna karşın neden yalnızca yüzde 12,5-25 oranında çalışabildiği teknik raporlarla incelenmiş midir? Tesisin bu denli düşük kapasiteyle çalışmasının temel imalat ve tasarım kusurları nelerdir?" şeklinde konuştu.

"İBB BÜTÇESİNDEN KARŞILANMASININ HUKUKİ VE İDARİ GEREKÇESİ NEDİR?"

Teminat dönemi içinde İSTAÇ AŞ tarafından tesisin eksikliklerinin giderilmesi amacıyla harcanan toplam 5 milyon 700 bin 870 lira tutarındaki giderin neden yüklenici firmaya rücu edilmediğine vurgu yapan Aşkın, şu soruları yöneltti:

"Bu harcamanın hizmet alımı sözleşmesi kapsamındaki işletme kalemiyle hak edişlere yansıtılarak İBB bütçesinden karşılanmasının hukuki ve idari gerekçesi nedir? Tesisin verimli çalıştırılamaması nedeniyle Odayeri ve Cendere hatlarına yapılan nakliyeler sonucunda oluşan toplam 255 milyon 676 bin 696 lira nakliye maliyetinin İBB bütçesine yarattığı yükün yüklenici firmaya rücu edilmemesi hususunda bir yasal işlem başlatılmış mıdır? Bağımsız mühendislik firması raporlarında ve Sayıştay tespitlerinde yer alan NF ünitelerindeki pompa yetersizlikleri, havalandırma difüzör kasetlerindeki deformasyonlar, dekantör kapasite sorunları ile otomasyon ve yazılım hatalarının giderilmesi ve tesisin tam kapasiteye ulaştırılarak yerinde arıtma yapabilmesi için idare tarafından hangi acil teknik tedbirler alınmaktadır?"

Mecliste yapılan oylamada, soru önergesi oy birliğiyle kabul edildi.

ABD'nin saldırı tehditlerini değerlendiren Rızai, saldırı sonrasında başlayacak savaşın kısa süreli olmayacağını belirterek, "Amerikalılar, herhangi bir saldırı hatasına yeltenirse yakındaki üslerle yetinmeyeceğiz, ABD'nin uzak bölgelerdeki üslerini de hedef alacağız." dedi.

Rızai, "Füzelerimizin oralara erişemeyeceğini düşündükleri bazı adaları hedef alabiliriz. ABD'nin Avrupa ülkelerindeki bazı askeri üslerini de hedef alabiliriz." ifadelerini kullandı.

Genel Sekreter Rızai, ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkelerin ABD'nin İran'a karşı askeri saldırısında işbirliği yapmaması gerektiğini söyledi.

Rızai, Basra Körfezi'ne kıyısı bulunan ülkelerle ekonomi ve güvenlik alanlarında işbirliğini kapsayan ortak bir birlik kurmak istediklerini de sözlerine ekledi.

Fransa'nın başkenti Paris'te 9-10 Kasım'da yapılan G7 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından ortak bildiri yayımlandı.

G7 ülkelerinin dışişleri bakanlarının ve Avrupa Birliği (AB) Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın katıldığı ortak bildiride, Ukrayna, Orta Doğu, Hint-Pasifik bölgesi, Sudan, Afrika Boynuzu, Haiti, Küba, Venezuela, Birleşmiş Milletler (BM) reformu ve insani yardımın etkinliği, gıda ve beslenme güvenliği, zorla yerinden edilme, kötü niyetli hibrit faaliyetler, ulusötesi organize suçlar, denizcilik ve liman güvenliği, kritik uydu altyapısı dayanıklılığı, ileri yapay zeka modelleri, ekonomik güvenlik ve kritik mineraller başlıkları yer aldı.

UKRAYNA'DA İKİ TARAFLI VE KAPSAMLI ATEŞKES HAYATİ ÖNEMDE

Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine desteğin teyit edildiği bildiride, Karadeniz'de "sivil deniz taşımacılığı ve küresel gıda güvenliği açısından ağır sonuçlar doğuran saldırıların kınandığı" vurgulandı.

Bildiride, ABD'nin Rusya-Ukrayna arasında "barışı kolaylaştırıcı" faaliyetlerinin memnuniyetle karşılandığı ve Ukrayna'da kapsamlı ve karşılıklı bir ateşkesin hayati önem taşıdığı belirtildi.

Toplantıda, Ukrayna'ya hava savunma sistemleri ve bu ülkenin meşru müdafaa hakkını kullanmasına hizmet edecek askeri lisanslar verilmesi konusunda katedilen ilerlemenin ele alındığı belirtilen bildiride, Kuzey Kore, İran ve Çin'in Rusya'ya yardımlarının kınandığı ve Rus gölge filosu üzerindeki yaptırımları güçlendirici önlemlerin görüşüldüğü aktarıldı.

ORTA DOĞU

Orta Doğu'da ise İran'ın nükleer programı konusunda yürütülen tüm diplomatik çabaların desteklendiği vurgulanan bildiride, İran'a bölgedeki devlet dışı silahlı gruplara her türlü desteği sonlandırması çağrısı yapıldı.

Bildiride, İran'ın komşularına yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişi engelleyerek uluslararası ticarette ve enerji güvenliğinde neden olduğu aksamaların güçlü şekilde kınandığına dikkati çekildi.

Ayrıca bildiride, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere uygulanacak "her türlü yasa dışı vergi, haraç veya ücrete" karşı olunduğu teyit edildi.

Yemen'de ise Husilerin Suudi Arabistan'a karşı sürdürdüğü, sivilleri ve sivil altyapıları hedef alan saldırılarının kınandığı vurgulanan bildiride, başta İran olmak üzere tüm aktörlere Husilere desteği sonlandırma çağrısı yapıldı.

Lübnan konusunda da taraflardan ateşkese eksiksiz uymaları istenen bildiride, Lübnan makamlarının ülkenin bütünlüğüne ve silahların tek elde toplanmasına yönelik çabaları takdir edildi.

Bildiride, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 sayılı kararı doğrultusunda İsrail'in Gazze'den kademeli olarak çekilmesi ve Gazze Şeridi'nin tamamına engelsiz ve kesintisiz insani yardımın ulaştırılması gerektiğinin altı çizildi.

Suriye'de insan haklarına saygıyı ve temel özgürlükleri güvence altına alan birleşik, egemen ve istikrarlı bir ülke inşasına yönelik çabaların desteklendiği ifade edilen bildiride, Hint Pasifik bölgesinde özellikle Doğu Çin ve Güney Çin denizlerinde statükoyu güç ve baskı ile tek taraflı değiştirme girişimleri kınandı.

YAPAY ZEKA TEKNOLOJİLERİNDE GÜVENLİK VE İNSAN MERKEZLİ YAKLAŞIM VURGUSU

Bildiride, bazı devletlerin ve devlet dışı aktörlerin, kasıtlı kampanyalarla G7 üyelerinin ve ortaklarının güvenliğini ve istikrarını zayıflatmak amacıyla sürdürdüğü sabotajlar, siber saldırılar, bilgi manipülasyonu gibi kötü niyetli hibrit faaliyetlerin kınandığı ifade edildi.

Yapay zekanın ayrı bir başlıkta ele alındığı bildiride, ileri yapay zeka teknolojilerinin bilimsel ilerleme ve ekonomik güçlenme adına imkanlar sunduğu ancak toplumsal ve ekonomik güvenlik riskleri de barındırdığı belirtildi.

Bildiride, yapay zeka sistem ve modellerinin insan merkezli bir yaklaşımla emniyetli ve güvenli bir şekilde geliştirilmesi gerektiğinin altı çizildi.

Bu modellerin kötü niyetli devletler veya devlet dışı aktörler tarafından siber eylemler ve suç faaliyetleri için ya da kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer geliştirme kabiliyetleri edinmek ve geliştirmek amacıyla kullanılabileceğine işaret edilen bildiride, yapay zeka yönetişiminde güvenliğin ve dayanıklılığın güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Görüşmede, küresel iklim değişikliğiyle mücadele politikaları, temiz enerji dönüşümü hedefleri ve adil bir enerji geçişi için uluslararası platformlarda atılabilecek ortak adımları değerlendirdiklerini ifade eden Bayraktar, şunları kaydetti:

"Bu kapsamda, Rusya ile birlikte inşa ettiğimiz Akkuyu Nükleer Güç Santrali projemiz başta olmak üzere, temiz ve kesintisiz enerjinin en önemli kaynaklarından biri olan nükleerin, emisyon azaltım hedeflerimize ve küresel iklim mücadelesine güçlü katkılar sunacağına inanıyoruz. Rusya ile enerjinin birçok alanında olduğu gibi iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm süreçlerinde de güçlü işbirlikleri geliştirmeye devam edeceğiz."

11 Kasım 2026 Çarşamba günü televizyonda hangi dizilerin, filmlerin ve yarışma programlarının olduğu belli oldu. Kanal D, Star TV, Show TV, TRT 1, TV8 ve NOW TV yayın akışları açıklandı.

11 Kasım 2026 Çarşamba günü yani bu akşam televizyonda Kanal D'de Güller ve Günahlar, TRT 1 'de Pamuk Prenses ve Avcı, ATV'de Var Mısın Yok Musun, NOW TV'de Yeraltı, TV8'de MasterChef Türkiye seyirciyle buluşuyor.

İşte, 11 Kasım 2026 Çarşamba günü Kanal D, Show TV, TRT1, ATV, Star TV, TV8, NOW TV yayın akışı (TV rehberi)

11 KASIM 2026 ÇARŞAMBA TV YAYIN AKIŞI (TV REHBERİ)

SHOW TV YAYIN AKIŞI

06.00: Baba

09.00: Kuzey Yıldızı İlk Aşk

12.30: Buse Varol ile Gelin Evi

15.00: Bahar

18.25: Show Ana Haber

20.00: Sevdan Bir Ateş

00.15: Kızılcık Şerbeti

02.45 Sevdam Bir Ateş

STAR TV YAYIN AKIŞI

07.00: Aramızda Kalsın

08.30: Cansu Canan ile Bugün

10.00: Songül ve Uğur ile Sana Değer

13.45: Fazilet Hanım ve Kızları

15.00: Didem Arslan Yılmaz'la Vazgeçme

19.00: Star Haber

20.00: Yerli Dizi Tekrarı/Sinema

22.30: Yerli Dizi Tekrarı/Sinema

00.30: Yerli Dizi Tekrarı/Sinema

03.00: Fazilet Hanım ve Kızları

ATV YAYIN AKIŞI

08.00: Kahvaltı Haberleri

10.00: Müge Anlı ile Tatlı Sert

13.00: ATV Gün Ortası

14.00: Güneşin Doğduğu Yer

16.00: Esra Eron'da

19.00: ATV Ana Haber

20.00: Var Mısın Yok Musun

23.20: Güneşin Doğduğu Yer

02.15: Var Mısın Yok Musun

NOW YAYIN AKIŞI

07.15: İlk Bakış

08.30: Çalar Saat

10.45: Çağla ile Yeni Bir Gün

12.30: Gelinler Sofrada

15.00: Yeraltı

17.30: Kumbara

19.00: NOW Ana Haber

20.00: Yeraltı

00.00: Halef: Köklerin Çağrısı

02.45: Ali İhsan Varol ile Kumbara

TV8 YAYIN AKIŞI

07.15: Ebru ile 8'de Sağlık

08.30: Oynat Bakalım

09.00: Gel Konuşalım

12.45: Temizlik Benim İşim

16.00: Zuhal Topal'la Yemekteyiz

20.00: MasterChef Türkiye

00.15: Temizlik Benim İşim

01.30: Zuhal Topal'la Yemekteyiz

03.30: Gel Konuşalım

KANAL D YAYIN AKIŞI

07.00: Küçük Ağa

09.00: Neler Oluyor Hayatta

11.00: Yaprak Dökümü

13.45: Gelinim Mutfakta

16.45: Haysiyet

18.30: Kanal D Ana Haber

20.00: Daha 17

23.15: Haysiyet

01.45: Gelinim Mutfakta

TRT 1 YAYIN AKIŞI

07.15: Kalk Gidelim

10.30: Alişan ile Hayata Gülümse

13.15: Seksenler

14.15: Alparslan: Büyük Selçuklu

17.30: Lingo Türkiye

19.00: Ana Haber

20.00: Pamuk Prenses ve Avcı

22.35: Genç Kadın ve Deniz

01.00: Mehmed: Fetihler Sultanı

03.25: Alparslan: Büyük Selçuklu

Nehirler okyanuslara mineral taşıyor

Sodyum, klorür, sülfat, magnezyum, kalsiyum, potasyum, bikarbonat ve bromür gibi mineral tuzlar, karalar üzerinden akarken mineralleri ve elementleri toplayan nehirler aracılığıyla okyanuslara ulaşıyor.

Okyanuslardan su buharlaştığında tuz suda kalıyor. Çünkü yalnızca su molekülleri buharlaşıyor, içinde çözünmüş maddeler ise geride kalıyor.

Tuzluluk bölgelere göre değişiyor

Bu süreç zamanla okyanuslardaki tuz yoğunluğunu artırıyor. Ancak tuzluluk seviyesi her bölgede aynı olmuyor. Akdeniz, Amazon gibi büyük tatlı su nehirlerinin bulunduğu kıta kıyılarındaki sulardan daha tuzlu.

Amazon Nehri'nin denize döküldüğü yerin yakınlarında, tatlı nehir suyunun tuzlu okyanus suyuyla karışması nedeniyle Atlantik Okyanusu'ndaki tuzluluk seviyesi daha düşük. Bu dinamik, farklı bölgelerdeki ekosistemleri ve deniz yaşamını etkiliyor.

Dövme pigmentinin deriye yerleştirilmesi bağışıklık tepkisini tetikliyor ve mürekkep vücutta kalıyor. Ancak pigment her zaman uygulandığı bölgede durmuyor. Araştırmalar, dövme mürekkebi parçacıklarının lenf sistemine girerek lenf düğümlerinde birikebildiğini gösteriyor.

Dövme mürekkebi lenf düğümlerinde birikebiliyor

Lenf düğümleri, vücuttaki bağışıklık faaliyetinin temel merkezleri arasında yer alıyor. Beyaz kan hücreleri içeren lenf sıvısı, vücutta dolaşırken topladığı kalıntıları temizlemek için bu düğümlerden süzülüyor. Bu kalıntılar arasında kontrolden çıkan hücreler, yani kanser hücreleri, bakteriler, virüsler ve dövme mürekkebi gibi yabancı maddeler bulunabiliyor.

Rapçi MGK bu sürecin etkilerini kısa süre önce yaşadı. Koltuk altları ve omuzlarının çevresindeki lenf düğümlerinin bulunduğu bölgeler de dâhil olmak üzere gövdesinin büyük bölümünü kaplayan devasa siyah bir dövmeyi aceleyle yaptırdı. MGK, işlemin çevresindeki deriyi sarıya çevirdiğini ve kendisini "gerçekten hasta" ettiğini söyledi.

Dövme pigmenti vücutta dolaşmasa bile bağışıklık sistemini harekete geçiriyor. Pigment, derinin orta tabakası olan dermisteki hücrelere giriyor ve kısa sürede yabancı bir madde olarak tanınıyor. Vücut bağışıklık hücrelerini bölgeye gönderiyor; ancak pigment parçacıkları bu hücrelerin uzaklaştıramayacağı kadar büyük kalıyor.

Dövmeleri kalıcı yapan bu süreç, aynı zamanda vücudu ortadan kaldırılamayan bir yabancı maddeye karşı ömür boyu sürebilecek bir mücadeleye hazırlıyor.

Mürekkeplerde ağır metaller ve endüstriyel pigmentler bulunabiliyor

Dövmelerin kalıcılığına katkı sağlayan unsurlardan biri, modern mürekkeplerin karmaşık kimyasal karışımlardan oluşması. Tıbbi mikrobiyolog Manal Mohammed, Aralık 2025'te The Conversation için kaleme aldığı yazıda mürekkeplerin renk veren pigmentler, dağılmayı kolaylaştıran sıvı taşıyıcılar, mikroorganizmaların çoğalmasını önleyen koruyucular ve az miktarda safsızlık içerdiğini açıkladı.

Mohammed, günümüzde kullanılan pigmentlerin çoğunun insan derisine enjekte edilmek yerine otomobil boyası, plastik ve yazıcı toneri gibi endüstriyel uygulamalar için geliştirildiğini belirtti.

Araştırmacılar dövme mürekkeplerinde nikel, kobalt, krom ve nadir durumlarda kurşun da dâhil olmak üzere eser miktarda ağır metaller tespit etti. Yüksek düzeylerde biriken ağır metaller zehirli olabilir; iç organ hasarı, nörotoksisite ve artan kanser riski gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Bazı durumlarda bu ağır metaller, dövme yaptıran kişilerde alerjik reaksiyonları ve bağışıklık hassasiyetini tetikledi.

Kırmızı mürekkepli bir dövmeye karşı gelişen bağışıklık tepkisi sonucunda terleme yetisini kaybeden, vücudundaki tüm kılları dökülen ve cilt renginin açılmasına yol açan vitiligo geliştiren Polonyalı bir adamın yaşadığı vaka, bu risklerin çarpıcı örneklerinden biri oldu.

Mohammed, renkli mürekkeplerin, özellikle kırmızı, sarı ve turuncu olanların, alerjik reaksiyonlar ve kronik iltihaplanmayla daha sık ilişkilendirildiğini söyledi.

Kırmızı mürekkebin özellikle kalıcı kaşıntı, şişlik ve granülomlarla ilişkilendirildiğini belirten Mohammed, granülomların bağışıklık sistemi ortadan kaldıramadığı bir maddeyi tecrit etmeye çalıştığında oluşan küçük iltihaplı nodüller olduğunu ifade etti.

Renkli mürekkeplerin tetiklediği alerjik reaksiyonlar ve kronik iltihaplanma, kısmen metal tuzlarından ve azo pigmentlerinden kaynaklanıyor. Azo pigmentleri, canlı renkleri nedeniyle dövme mürekkeplerine eklenen organik bileşikler. Aynı nedenle tekstil ve plastiklerde de kullanılıyorlar.

Bu pigmentler, belirli radyasyon türlerine maruz kaldıklarında aromatik aminlere parçalanabiliyor. Bu radyasyon, güneşte uzun süre kalındığında cildin maruz kaldığı türden olabileceği gibi dövmenin lazerle silinmesi sırasında da ortaya çıkabiliyor.

Laboratuvar çalışmaları aromatik aminleri kanser ve genetik hasarla ilişkilendirdi. Dövme pigmentleri, özellikle siyah olanlar, kurumda, araç egzozunda ve yanmış yiyeceklerde bulunan polisiklik aromatik hidrokarbonları da içerebilir. Bu hidrokarbonların çoğu kanserojen olarak sınıflandırılıyor.

Dövmelerle kanser arasındaki bağlantı henüz net değil

İnsanlarda dövmeleri kanserle ilişkilendiren güçlü bir kanıt henüz bulunmadı. Ancak laboratuvar ve hayvan çalışmaları olası risklere işaret ediyor.

Geçen yılın sonlarında yayımlanan gözlemsel bir araştırma, dövmeli kişilerin melanom, yani bir tür cilt kanseri, riskinin yüzde 29 daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Bununla birlikte yakın zamanda yapılan diğer araştırmalar herhangi bir bağlantı bulmadı.

Dövmelerin tetikleyebileceği bağışıklık tepkileri, yeni bir dövme yaptırmadan önce dikkate alınması gereken riskler arasında yer alıyor. Mohammed, mevcut kanıtların yaygın bir tehlikeye işaret etmediğini ancak artan araştırmaların toksisite, bağışıklık etkileri ve uzun vadeli sağlık konusunda önemli soruları gündeme getirdiğini yazdı.

Kronik iltihaplanmanın doku hasarı ve artan hastalık riskiyle ilişkilendirildiğini belirten Mohammed, otoimmün hastalığı veya zayıflamış bağışıklık sistemi bulunan kişiler için dövmelerin ek endişeler yaratabileceğini söyledi.

Dövme işlemi enfeksiyon riskini artırabiliyor

Dövme iğnesi de dâhil olmak üzere herhangi bir yabancı maddenin deriye sokulması enfeksiyon riski taşıyor. Dövme işlemi, vücudun Staphylococcus aureus, hepatit B ve C ile nadir görülen atipik mikobakteriyel enfeksiyonlara karşı önemli savunmalarından biri olan cilt bariyerini bozuyor.

Dövme sektörü birçok ülkede büyük ölçüde düzenlenmemiş durumda. Bu nedenle risklerin farkında olmak ve dövme yaptırma kararını aceleye getirmemek önem taşıyor.

Dövme yaptırmadan önce sanatçıyla kullanılan mürekkepler ve uygulanan hijyen yöntemleri hakkında konuşulması gerekiyor. Bağışıklık sorunları geçmişi bulunan kişilerin işleme devam etmeden önce doktora danışması öneriliyor.

Mohammed, dövmelerin güçlü bir kendini ifade etme biçimi olmaya devam ettiğini ancak aynı zamanda ömür boyu kimyasal maruziyet anlamına geldiğini belirtti. Dövme yaptırma dünya genelinde yayılırken daha iyi düzenleme, şeffaflık ve sürekli bilimsel araştırma ihtiyacını görmezden gelmenin giderek zorlaştığını söyledi.

Uzak Cocos Adaları'nın yakınında, bir atolün kenarında büyüyen koloni, Pachyseris cinsinden bir gül mercanına ait. Bu cinse ait kolonilerin çapı normalde yaklaşık 2 metreye kadar ulaşıyor.

Deniz biyoloğu JP Hobbs, daha önce buna benzer bir yapı görmediğini söyledi. Cocos Adaları'nda görev yapan dalış operatörü Dieter Gerhard ise dev mercanı yaklaşık 30 yıl önce ilk fark eden kişi oldu.

Koloninin tamamı 12 dalışta haritalandı

Hobbs'un dev yapıyı ayrıntılı biçimde araştırmak için kaynak bulması ancak yakın zamanda mümkün oldu. Hobbs, ScienceAlert'a, Dieter'in ilk dalış noktasından başlayıp yüzmeye devam ettiğini ve bir süre sonra havasının tükendiğini anlattı. Ardından ikinci ve üçüncü dalışları yaptı.

Hobbs, koloninin sonuna ulaşmayı beklediğini ancak sonun bir türlü gelmediğini söyledi. Daha hızlı ilerlemek için bir teknenin kendisini halatla çekmesini de denedi; ancak köpekbalıkları bu yönteme fazla ilgi gösterdi.

Sonunda 12 ayrı dalışın ardından koloninin tamamının haritasını çıkardı. Koloninin sonuna ulaştığında bile 10 metrelik bir boşluğun diğer tarafında daha fazla Pachyseris'in mavi sulara doğru uzandığını gördü.

Hobbs, resifin çöktüğü kırılma noktasının koloninin uzunluğunu sınırlamış olabileceğini ve yapının geçmişte 2 kilometreden daha uzun olmuş olabileceğini belirtti.

Araştırmacı, yol boyunca koloninin farklı noktalarından toplam 50 ayrı bölgeden mercan örneği topladı.

DNA incelemesi koloninin kimliğini ortaya çıkaracak

Tarihsel olarak mercan örnekleri, ağartılıp kurutularak ve geriye yalnızca ölü iskelet bırakılarak sınıflandırma amacıyla korunuyordu. Tarihi müze örneklerinin çoğu bu durumda bulunuyor ve birçok mercan türü bu örneklere dayanılarak adlandırıldı.

Mercan iskeleti, farklı türlerin fiziksel özelliklerini belirlemek ve karşılaştırmak açısından yararlı olsa da geleneksel koruma süreci örneğin DNA'sını yok ediyor.

Günümüzde bilim insanları, Hobbs gibi mercan örnekleri aldıklarında ayrıca doku örneği de topluyor. Bu örnekler çok soğuk bir dondurucuda, etanol banyosunda saklanıyor. Müzenin mercanın DNA'sını dizileme zamanı geldiğinde, tüm genom hâlâ sağlam oluyor.

Dev Pachyseris örnekleri, deniz genom bilimci Peter Cowman'ın verileri incelemeyi beklediği Queensland Museum'a gönderildi.

Cowman, bu çalışmanın bir yönünün mega mercanın tür kimliğini doğrulamak olduğunu söyledi. Koloninin bilinen Pachyseris türlerinden biri olabileceği gibi henüz bilinmeyen bir türü temsil etmesi de mümkün.

Tek bir organizma mı yoksa birleşmiş koloniler mi

Tür kimliği, mercanla ilgili tek gizem değil. Cowman, yapının genetik açıdan özdeş tek bir organizma olup olmadığını ya da büyüyerek bugünkü boyutuna ulaşan küçük bir larvadan mı geliştiğini sorguladı.

Bir diğer olasılık ise birbirleriyle yakın akraba olabilecek ayrı kolonilerin birbirlerinin içine doğru büyüyerek bir tür şimerik organizma oluşturması. Hobbs, bu senaryoların her ikisinin de olasılıkları zorladığını ve 1,5 kilometre uzunluğunda bir mercan kolonisine her gün rastlanmadığını söyledi.

Cowman, koloninin yıllar içinde biriken, çoğalan ve genişleyen çok sayıda klondan oluşan tek bir organizma olması durumunda yüzlerce hatta binlerce yaşında olabileceğini belirtti.

Cowman, yapı tek bir bireyse şimdiye kadar bulunan en büyük mercanlardan biri olabileceğini söyledi. Bunun, büyük kaya biçimindeki ve daha çok kubbe şeklinde yukarı ve dışarı doğru büyüyen diğer dev mercanlardan çok farklı olduğunu ekledi.

Pachyseris cinsine ait koloni, eş merkezli ve levha benzeri yapılardan oluşan sıralara sahip. Keskin sırtların kırılmaya yatkın olması, tek bir koloninin nasıl bu kadar büyüyebildiğini açıklayabilir.

Cowman, bir parçanın yamacın biraz aşağısına düşüp orada büyümeye başlaması ve daha sonra ana koloninin içine katılması durumunda, yapının hâlâ aynı birey sayılacağını ancak yayılım alanını genişleteceğini belirtti.

Mutasyonlar mercanın yaşını gösterebilir

Cowman'ın ilgilendiği bir diğer konu, mutasyonların haritasını çıkarmak. Koloni tek bir organizmaysa DNA'da meydana gelen mutasyonların sayısı haritalanarak moleküler saat oluşturulabilir.

Bu yöntem, koloninin gerçekte kaç yüz ya da kaç bin yaşında olduğunu tahmin etmeyi ve resife ilk yerleşen larvanın kökenini belirlemeyi mümkün kılabilir.

Koloni, resifin derin dış yamacı boyunca 14 ila 65 metre arasındaki derinliklere yayılıyor. Bu derinlikler, ışık seviyelerinin ciddi biçimde düşmeye başladığı mezofotik ya da "alacakaranlık" bölgeye ulaşıyor.

Bu alan Pachyseris için nispeten normal bir yaşam alanı olsa da koloni, geniş bir ışık ve sıcaklık koşulları gradyanı boyunca varlığını sürdürüyor.

Hobbs, mercanın varlığını sürdürmesini sağlayan çevresel koşulları anlamak istediklerini söyledi. Senaryolardan hangisi geçerli olursa olsun, bu durum çevrenin mercan için çok uzun süre elverişli kaldığı anlamına geliyor.

Derin sular mercanlar için sığınak olabilir

Cocos Adaları yakınlarındaki sığ mercanlar, diğer birçok tropikal resifte olduğu gibi ağarma, hastalık ve dikenli taç denizyıldızları nedeniyle zarar gördü. Ancak derinlerdeki durum biraz daha güvenli görünüyor.

Hobbs, derinlerdeki koşulların gerçekten uzun süreler boyunca elverişli göründüğünü belirtti. Resifler, sığ sular stresli olaylardan geçerken deniz canlıları için bir sığınak sağlayabilir.

Araştırmacılar, koloninin boyutunun gelecekte iklim değişikliğine dayanmasına yardımcı olup olamayacağını görmek istiyor.

Bilim insanları artık başlangıç ölçümüne sahip oldukları için ağarma olayları, sıcak hava dalgaları ve diğer iklim olaylarıyla birlikte meydana gelebilecek değişiklikleri izleyebilecek.

Cowman, koloninin büyüklüğünün ve yayılım alanının haritasına sahip olmanın gelecek yıllardaki araştırmalar için başlangıç ölçümü sağlayacağını söyledi.

Fiziki ortamda gerçekleştirilecek toplantı, TCMB'nin internet sitesi ile X sosyal medya platformu ve YouTube hesaplarından canlı yayınlanacak.

YIL SONU ENFLASYONU YÜZDE 28 OLARAK GÜNCELLENMİŞTİ

TCMB Başkanı Fatih Karahan, yılın üçüncü Enflasyon Raporu bilgilendirme toplantısında 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28 olarak yukarı yönlü güncellediklerini belirterek, "Enflasyonun 2027 yıl sonunda yüzde 15'e, 2028 yıl sonunda ise yüzde 9'a geriledikten sonra orta vadede enflasyon hedefi olan yüzde 5 seviyesinde istikrar kazanacağını öngörüyoruz." ifadelerini kullanmıştı.

"Türkiye ile mükemmel ilişkilere sahibiz. Hatta Türkiye, en büyük ticaret ortaklarımızdan biri." diyen Tofan, ikili ticaret hacminin 1 milyar doları aştığını ve gelecekteki üç yıl içinde bunu iki katına çıkarma hedefleri olduğunu belirtti.

Bu hedefi, "iddialı aynı zamanda gerçekçi" olarak nitelendiren Tofan, ayrıca, Türk şirketlerinin Moldova'ya daha fazla yatırım yapmasından büyük memnuniyet duyduklarını aktardı.

TÜRKİYE'NİN RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI'NDAKİ ARABULUCULUK ROLÜ

Tofan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ülkelerini de etkilediğine işaret ederek "Biz, Ukraynalı mültecilere kapılarını sonuna kadar açmış bir ülkeyiz. Bu süreçte Ukrayna'nın her zaman dostu olduk ve dostu olmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

"(Savaşta) Türkiye'nin kalıcı barışa ulaşılması yönündeki çabalarını güçlü biçimde destekliyoruz." diyen Tofan, barışı en çok Ukraynalıların istediğini dile getirdi.

Tofan, Moldova'nın Ukrayna'ya desteğini yineleyerek "Barışa ulaşılmasını teşvik ettiği ve bu yöndeki çabalara katkı sağladığı için Türkiye'ye bir kez daha minnettarız." diye konuştu.

"TÜRKİYE'YE TEŞEKKÜR EDİYORUZ"

"Öncelikle bu zirveyi çok üst düzeyde organize ettiği için Türkiye'ye teşekkür ediyoruz." diyen Tofan, Moldova'nın iklim değişikliğinin etkilerini doğrudan hisseden ülkelerin başında geldiğini belirtti.

Tofan, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırılarından ülkesindeki nehirlerin de etkilendiğine işaret ederek yaz aylarında ana nehirlerinde su seviyesinin düşmesinin başkent Kişinev'in su tedarikini riske attığını söyledi.

İklim değişikliğinin etkilerini şimdiden hissettiklerini aktaran Tofan, bu konuda gerekli adımları attıklarını ve diğer ülkelerin de sorumluluklarını yerine getirmesini umduklarını kaydetti.

Bakanlık olarak zirvenin güvenliğinin sağlanması amacıyla gerekli tüm tedbirleri aldıklarını ve planlamaları yaptıklarını belirten Çiftçi, "Antalya'yı merkez almak suretiyle Antalya'nın etrafındaki illeri birinci kuşak, onları çevreleyen illeri ikinci kuşak, sınırlarımız ve liman illerimizi de üçüncü kuşak iller olarak belirledik. Antalya merkez ve kuşak illerde toplamda 58 bin personelimiz görev yapıyor." diye konuştu.

Mustafa Çiftçi, Türkiye'nin 7-8 Temmuz'da NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yaptığını ve Bakanlık olarak programın sorunsuz geçmesi için baştan sona gerekli tüm güvenlik tedbirlerini aldıklarını anımsatarak, Zirve'nin sorunsuz bir şekilde atlatıldığını vurguladı.

Bu kapsamda Antalya'da da benzer tedbirleri aldıklarına değinen Çiftçi, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Burada Emniyet Genel Müdürlüğümüz, Jandarma Genel Komutanlığımız, Sahil Güvenlik Komutanlığımız, AFAD Başkanlığımız gerekli tedbirleri aldılar, tüm planlamaları yaptılar. Örneğin Emniyet Genel Müdürlüğümüz ve Jandarma Genel Komutanlığımız şu anda karada 26 bin personelimizle hizmet veriyorlar. Sahil Güvenlik Komutanlığımız denizden ve havadan gerekli tedbirleri alıyor. AFAD Başkanlığımız yine bin personelle sürecin başından itibaren Antalya'da görev yapacak. Her türlü arama kurtarmadan, yangına, kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) tedbirlerine kadar bütün riskleri hesaplayarak, gözden geçirerek planlamalarını yaptılar, tedbirlerini aldılar. İnşallah ülkemiz COP31 zirvesine başarılı bir şekilde ev sahipliği yapacak. Zirve'yi de bu şekilde, ülkemizin şanına yaraşır bir şekilde tamamlamış olacağız."

"İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ BİR GÜVENLİK PROBLEMİ OLARAK DEĞERLENDİRİYORUZ"

Bakan Çiftçi, iklim değişikliğinin bir çevre sorunu olarak değerlendirildiğine ancak güvenlik sorunlarına da yol açabildiğine işaret ederek, tedbirleri de buna yönelik aldıklarını belirtti.

İstanbul Ayazağa'da meydana gelen yağışları hatırlatan Çiftçi, "Bir ayda, bir senede yağacak olan yağmur miktarı bir günde düştüğünde, aşırı yağışlar sel felaketine, bazen heyelanlara sebebiyet verebiliyor ve bu bir güvenlik problemine dönüşebiliyor. Mesela kuraklığın arttığı yıllarda bunun göçü tetiklediğini biliyoruz. Bunların hepsi her ne kadar birer çevre problemi gibi görülse de ilerleyen aşamalarda kamu düzenini tehdit eden birer probleme dönüşebilir. Dolayısıyla, biz iklim değişikliğini bir güvenlik problemi, güvenlik açığı, hatta risk çarpanı olarak değerlendiriyoruz ve bu şekilde planlamalar yapıyoruz." ifadesini kullandı.

City of London'daki 5 St Andrew's Hill adresinde bulunan mütevazı bir 19. yüzyıl ofis binasının duvarında, Shakespeare'ın 10 Mart 1613'te Blackfriars Gatehouse'daki konutu satın aldığını belirten koyu mavi bir plaka asılı. Ancak plaka, nesiller boyunca konumu "bu alanın yakınında" ifadesiyle sınırladı.

Shakespeare'ın bilinen tek Londra mülkü, 1666'daki Büyük Londra Yangını'nda yandı. Yapının tam olarak nerede bulunduğu ise şimdiye kadar belirlenemedi.

Üç arşiv belgesi konumu kesinleştirdi

Munro, ikisi The London Archives'te, biri The National Archives'ta bulunan ve daha önce bilinmeyen üç belgeyi, daha geniş kapsamlı bir araştırma projesi üzerinde çalışırken buldu.

Munro, King's College London'ın açıklamasında, "Daha geniş kapsamlı bir projenin parçası olarak araştırma yapıyordum ve baktığım şeyin, Shakespeare'ın Blackfriars'taki evinin planı olduğunu fark ettiğimde gözlerime inanamadım" dedi. "Bu ev hakkında toplanabilecek daha fazla kanıt olmadığı varsayılmıştı; dolayısıyla evle ilgili araştırmalar bir süredir rafa kaldırılmıştı."

En açıklayıcı belge, yangından yalnızca iki yıl sonra çizilen 1668 tarihli Blackfriars bölgesi planının bir bölümü. Çizimde yıkımdan kurtulan temellerin yanı sıra mülk sınırları da gösteriliyor.

Plan, St Ann Blackfriars cemaatine ait daha büyük bir çalışmanın parçasıydı. Bölge, Henry VIII döneminde kapatılan ve daha sonra tiyatrolar da dahil olmak üzere dünyevi amaçlarla kullanılan 13. yüzyıldan kalma bir Dominiken manastırından adını alıyordu.

Shakespeare'ın mülkünün bir bölümü planda yer almıyor. Bu bölüm, bölgenin Great Gate olarak bilinen Orta Çağ'dan kalma girişinin üzerinde bulunuyordu. Yapı ayrı temeller yerine doğrudan kapının üzerine oturduğu için kaydedilecek bir kalıntı bırakmamıştı.

Korunan yapı izi doğudan batıya 45 feet uzunluğunda. Doğu ucunda kuzeyden güneye 15 feet, batı ucunda ise 13 feet genişliğinde.

İç bölmeler çizimde gösterilmediği için odaların düzeni bilinmiyor. Ancak ölçüler, Shakespeare'ın şehir içinde hatırı sayılır büyüklükte bir mülke sahip olduğunu ortaya koyuyor. Mülk, 1645'e gelindiğinde iki ayrı konuta bölünebilecek büyüklükteydi.

Ev, Blackfriars tiyatrosuna yakındı

Shakespeare'ın 1613'te mülkü neden satın aldığı uzun süredir tartışılıyor. Yaygın açıklamalardan biri, ölümünden üç yıl önce Londra'dan Stratford-upon-Avon'a çekildiği için evi yalnızca yatırım amacıyla aldığı yönünde.

Yeni belirlenen büyüklük, özellikle de mülkün konumu dikkate alındığında bu açıklamayı daha az ikna edici kılıyor. Shakespeare'ın ortaklık payına sahip olduğu Blackfriars tiyatrosu, eve yalnızca beş dakikalık yürüme mesafesindeydi.

Munro, "Blackfriars'taki mülkünü yalnızca bir yatırım olarak satın aldığı düşünüldü; ancak bunun doğru olduğunu ya da burayı kendisi için hiç kullanmadığını bilmiyoruz" dedi. "Ne de olsa Londra'nın herhangi bir yerinde yatırım amaçlı bir mülk satın alabilirdi; oysa bu ev, Blackfriars tiyatrosundaki iş yerine yakındı."

Tiyatronun yakınlığı zaten biliniyordu. Araştırmacıların eksik olan şey ise evin kendisi için yeterince kesin bir konumdu. 1668 tarihli plan bu konumu sağladı.

Mavi plaka evin tam üzerine denk geliyor

Eski temeller günümüz Londrası'nın haritasıyla karşılaştırıldığında, yapının Ireland Yard'ın doğu ucuna, Burgon Street'in alt kısmına ve 19. yüzyılın sonlarında inşa edilen iki binanın (5 Burgon Street ile 5 St Andrew's Hill'in) bazı bölümlerine denk geldiği görüldü.

Bu sonuç, mavi plakanın Shakespeare'ın evinin tam üzerinde bulunduğunu gösteriyor. Plaka, yapının genel çevresinde bir yeri değil, doğrudan konumunu işaret ediyor. "Bu alanın yakınında" ifadesinin gereksiz yere temkinli olduğu anlaşılıyor.

Son yüzyıl boyunca bu alanı kaplayan binalarda bir matbaa şirketi, matbaa mürekkebi üreticisi, müteahhitler, halı toptancıları, yeminli haritacılar ve National Book Association faaliyet gösterdi. İş yerleri, bir zamanlar oyun yazarının gatehouse'unun bulunduğu zeminde yer aldı.

Çizimde küçük bir ayrıntı daha bulunuyor. Yan tarafta Sign of the Cock adlı bir meyhane vardı. Shakespeare'ın mülkünün üst katındaki bir pencereden komşu manastır binalarının görülmesi mümkün olmalıydı.

Keşif Shakespeare'ın son yıllarına ışık tuttu

Bulgu, Shakespeare'ın yaşamının son yıllarında nasıl hareket ettiğine ilişkin yeni sorular doğurdu. Yaygın anlatıya göre Globe tiyatrosunun Haziran 1613'te yanmasının ardından Shakespeare sessizce Stratford'a emekli oldu.

Munro, Blackfriars'a ilişkin kanıtların bu anlatının yeniden değerlendirilmesini gerektirdiğini düşünüyor. "Bu keşif, Shakespeare'ın basitçe Stratford'a emekli olduğu ve şehirde bir daha hiç zaman geçirmediği anlatısını sorgulatıyor" dedi.

Londra'daki tiyatro çalışmaları 1613'ten sonra da sürdü. Shakespeare, aynı yılın ilerleyen aylarında son eserleri arasında yer alan ve Two Noble Kinsmen'in de bulunduğu çalışmalar üzerinde John Fletcher'la işbirliği yaptı.

Munro, "Shakespeare'ın 1613'ün ilerleyen döneminde John Fletcher'la 'Two Noble Kinsmen' eserinin ortak yazarlığını yaptığını biliyoruz. Blackfriars'taki evin oldukça büyük olduğuna dair bu yeni kanıt, eserin bir bölümünün tam da bu mülkte yazılmış olabileceğini düşünülebilir kılıyor" dedi. "Ayrıca Shakespeare'ın Kasım 1614'te Londra'yı ziyaret ettiğini de biliyoruz — kendi evinde kalmış olması muhtemel değil mi?"

Bu bulgular Shakespeare'ın gatehouse'da yaşadığını kanıtlamıyor. Ancak mülkün, profesyonel bağlarının şehirle tamamen sona ermediği bir dönemde mali amacının yanı sıra kişisel bir amaca da hizmet etmiş olabileceği ihtimalini açık bırakıyor.

Keşif, tiyatro camiasından da karşılık buldu. Shakespeare's Globe'un eğitim direktörü Dr Will Tosh, "Profesör Munro'nun muhteşem keşfi, arşivde insan emeğinin yerini hiçbir şeyin tutamayacağını kanıtlıyor. Titiz çalışmasının ödülü ise Londra'da yazan Shakespeare'a dair göz kamaştırıcı yeni bir anlayış" dedi.

Tosh, "Bu keşif, şehrin gelmiş geçmiş en büyük oyun yazarımız için profesyonel ve kişisel bir yuva olarak ne kadar önemli olduğunu anlamamıza yardımcı oldu" ifadelerini kullandı.

Mülk 1665'te aileden çıktı

Shakespeare, Blackfriars'taki mülkünü kızı Susanna Hall'a vasiyet etti. Mülk yaklaşık yarım yüzyıl daha soyundan gelenlerde kaldıktan sonra Shakespeare'ın hayatta kalan son torunu Susanna'nın kızı Elizabeth Hall Nash Barnard'a geçti.

Elizabeth, mülkü 1665'te sattı.

Munro'nun ortaya çıkardığı diğer iki arşiv belgesi bu işlemi belgeliyor. Kayıtlar, gatehouse'un ne zaman aileden çıktığını ve ne kadara satıldığını gösteriyor. Bu belgeler bulunana kadar söz konusu ayrıntılar güvenilir biçimde belirlenememişti.

Satıştan yalnızca bir yıl sonra Büyük Londra Yangını bölgeyi sardı. Yangın, evi ve çevredeki Orta Çağ'dan kalma şehrin büyük bölümünü yok etti.

Yapı ortadan kayboldu ve zamanla tam konumuna ilişkin kesinlik de yok oldu. Ancak temelleri 1668'de kayda geçirildi. Üç buçuk asırdan fazla bir süre sonra bu çizim, Shakespeare'ın Londra'daki evini yeniden haritaya yerleştirdi.

Oturumda iktidardaki İşçi Partisi'nin eski lideri Jeremy Corbyn, Gazze'deki duruma ilişkin, "Yiyecek ve ilaç isteyen insanların yeterli yardım olmadığı için öldüğü, şimdi de korkunç bir selin vurduğu Gazze'de yaşananlar tüm dünyayı dehşete düşürmüş ve tiksindirmiş durumda." dedi.

Corbyn, "(Başbakan) Gazze'ye yardım ulaşmasını sağlayacak mı? İsrail bu yardımı ulaştırmazsa, Britanya'nın diğer ülkelerle birlikte yüz bin kişinin zaten öldüğü Gazze'ye yardımları doğrudan ulaşmasını sağlayacak mı?" diye sordu.

Burnham, İngiltere'nin silah satışları ve istihbarat paylaşımı yoluyla İsrail'in Gazze'deki soykırımına yardım ettiği iddialarını araştırmak üzere başlatılan inceleme girişimine destek verip vermeyeceğini de soran Corbyn'e yanıt olarak, "Gazze'deki durumun üzücü olduğu konusunda haklısınız." ifadelerini kullandı.

Hükümetin attığı adımlardan söz eden Burnham, şunları söyledi:

"İsrail hükümetine, Gazze'ye gerekli yardımların girmesine izin vermesi ve yardımlar üzerindeki kısıtlamaları kaldırması yönünde baskı için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz. İki devletli çözüm hedefini korumak için bu kapsamda özellikle Batı Şeria'daki (İsrail) yerleşim yerleriyle ilgili yaptırım kararları da aldık. İsrail genel seçimleri sonrası başlayan görüşmelerin sonuçlarını bekliyoruz. Çizdiğimiz yolda yürümeye devam edeceğiz."

Bu hikayeyle geleceğin ihtiyaçlarını bugünden gözetmenin önemine dikkati çeken Kurum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı vizyonunun da Cumhuriyet'in ikinci asrına aynı uzun ufukla baktığını dile getirdi.

Kurum, 2053 net sıfır emisyonunu hedefleyen bu anlayışın, şehirleri, enerjiyi, sanayiyi, teknolojiyi ve çevreyi gelecek nesilleri hesaba katarak şekillendirme iradesini taşıdığını söyledi.

Bu uzun vadeli bakışın öneminin, 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerde yeniden tecrübe edildiğini dile getiren Kurum, "O büyük acının ardından şehirlerimizi ayağa kaldırmak için dünya tarihinin en büyük inşa seferberliklerinden birini başlattık. Binlerce şantiyede mimarlarımız, mühendislerimiz, işçilerimiz, kamu kurumlarımız ve yerel yönetimlerimiz birlikte çalıştı." diye konuştu.

Bakan Kurum, konutları, iş yerlerini, altyapıyı, yolları, okulları ve hastaneleri yeniden kurduklarını, 455 bin konutu hak sahiplerine teslim ettiklerini anımsattı.

Şimdi jeopolitik dengeler ve ticaret yollarının değiştiğini, teknoloji ve yapay zekanın üretimi dönüştürdüğünü belirten Kurum, enerji güvenliği önem kazanırken, borçluluğun kalkınma alanını daralttığını, su ve gıda sorununun milli güvenlik gündeminde yükseldiğini söyledi.

İklim değişikliğinin bütün bu başlıklara işlediğini anlatan Kurum, şöyle devam etti:

"Dünyanın meseleleri birbirine bağlandıkça devlet yönetiminin ufku da genişliyor. İklim, enerji, sanayi, tarım, kalkınma ve hatta güvenlik gündeminin ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Dolayısıyla iklimin geleceğini konuşurken devletlerimizin geleceğini, enerji sistemimizi, sanayimizin rekabet gücünü, şehirlerimizin güvenliğini ve çocuklarımızın yaşayacağı dünyayı konuşuyoruz. İşte bu nedenle bu salondaki siyasi irade son derece kıymetlidir."

"İKLİM EYLEMİ İLE MİLLİ ÇIKARLARIMIZ ARASINDA GÜÇLÜ BİR KESİŞİM VAR"

COP31 Başkanı Kurum, 1,5 derece hedefinin ortak pusula olduğunu ancak 2024 yılında küresel ortalama sıcaklığın, sanayi öncesi seviyenin yıllık bazda 1,5 derece üzerine çıktığını, felaketlerin de ardı ardına gelmeye başladığını bildirdi.

Dünyanın birçok yerinde yaşanan afetlere değinen Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Pasifik'teki küçük ada devleti yükselen denizlerin gölgesinde geleceklerini korumaya çalışıyor. El Nino gibi doğal iklim olayları da küresel sıcaklıkları geçici olarak yükseltme potansiyeli taşıyorlar. Zamanın kıymetini bilmeli ve bir an önce uygulama kapasitemizi yükseltmeliyiz. Elbette, her ülkenin şartları, kaynakları, ekonomik kapasitesi, kalkınma ihtiyaçları ve sorumlulukları farklıdır. Ortak başarımız, bu farklılıklarda ortak çıkarlarımızı bulabilmemize bağlıdır.

İklim eylemi ile milli çıkarlarımız arasında güçlü bir kesişim var. Enerji verimliliği enerji güvenliğini, su yatırımları gıda güvenliğini güçlendirir. Temiz teknolojiler sanayi ve istihdam alanları açar, dirençli şehirler ekonomiyi güçlendirir. Doğru tasarlanan iklim eylemi, refahın, güvenliğin ve rekabet gücünün yatırımıdır. Bu nedenle COP31 Başkanlığına başladığımız günden bu yana müzakereler başkanlığını yürüten Avustralya ile birlikte Antalya'da üç güçlü iradeyi ortaya çıkarmaya gayret gösteriyoruz."

İlk olarak, ulusal iklim hedeflerini yatırım programlarına dönüştürmek gerektiğini belirten Kurum, hedeflerin bütçelerde karşılığı olmasının önemini ifade etti.

Kurum, 35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü'nün, adil enerji dönüşümü iradesini ortaya koyduğunu belirterek, 2035'e kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35'e çıkarma hedefini, enerji güvenliği ve teknolojik dönüşüm için küresel işbirliği alanı olarak gördüklerini anlattı.

Kaynakları sınırsız, dünyayı ise tüketilebilir gören bir kalkınma anlayışının sürdürülemeyeceğine işaret eden Kurum, "Bu nedenle Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık hareketini, döngüsel ekonomiyi ve metan emisyonlarının azaltılmasını, iklim eyleminin somut amaçları olarak görüyoruz." dedi.

İkinci olarak, iklim finansmanında taahhütten erişime geçilmesi gerektiğini dile getiren Kurum, projelerin yıllarca finansman beklediğini, kaynaklar yatırıma dönüşmüyor veya ülkeler ağır borç yükleriyle karşılaşıyorsa, bunun zaman ve ortak çözüm kapasitesinin kaybedilmesi anlamına geldiğini ifade etti.

Finansmanı daha hızlı, erişilebilir ve uygulanabilir hale getirecek mekanizmaları acilen güçlendirmek gerektiğinin altını çizen Kurum, şöyle konuştu:

"COP31 Başkanlığı olarak, geliştirdiğimiz İklim Uygulama Köprüsü bu ihtiyaca cevap verecek. Ulusal planları projelerle, projeleri finansmanla, finansmanı teknoloji ve uzmanlıkla buluşturacak siyasi iradenin somut yatırımlara dönüşmesini destekleyeceğiz. Üçüncü olarak, dirençliliği ulusal kalkınma politikalarımızın merkezine taşıyalım. Şehirlerimizi, su kaynaklarımızı, tarım sistemlerimizi ve kritik altyapımızı geleceğin risklerine hazırlayalım. Türkiye, 2 yılda inşa ettiği 500 bin iklim dirençli konutla deprem bölgelerinde edindiği yeniden inşa tecrübesini, iklim kaynaklı afetlerle mücadele eden ülkelerle paylaşmaya hazırdır."

"GELİN ANTALYA'YI VAATLERDEN UYGULAMAYA GEÇİŞİN SEMBOL ŞEHRİ HALİNE GETİRELİM"

COP31 Başkanı Kurum, bu üç iradenin üzerinde yükselmesi gereken temel değerin "adalet" olduğunu belirterek, iklim adaletinin her ülkenin ortak hedefe kendi imkanları, kapasitesi ve kalkınma şartları içinde ilerleyebileceği bir sistem gerektirdiğini dile getirdi.

"Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını gözeten, kırılgan ülkelerin finansman ve teknolojiye erişimini kolaylaştıran, herkesin dönüşümden yararlandığı bir düzen kurabiliriz. Türkiye, Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde doğu ile batı, kuzey ile güney arasındaki tarihi ve coğrafi tecrübesiyle bu uzlaşıya katkı sunmaya hazırdır." diyen Kurum, şöyle devam etti:

"Devletler rekabet edebilir, milli çıkarlarını kararlılıkla savunabilir. Ancak suyun, gıdanın, afetlerin ve iklim risklerinin sınır tanımadığı alanlarda rekabet olmaz. Ortak akıl geliştirmek hepimizin çıkarınadır. Bugün önümüzde böyle bir fırsat var. Vereceğimiz bir enerji kararı, yarım asır sonra bir ülkenin enerji güvenliğine hizmet edebilir. Koruyacağımız bir su havzası, doğmamış çocukların sofrasına bereket olabilir. Dirençli hale getireceğimiz bir şehir, yıllar sonra binlerce insanın hayatını koruyabilir. Harekete geçireceğimiz bir teknoloji, dünyanın başka bir köşesinde milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir. İşte liderliğin ufku burada başlıyor, görev süremizden daha uzun yaşayacak kararlar alabilmek.

Kanuni, birkaç damladan bir şehrin geleceğini gördü. Türkiye Yüzyılı da gelecek nesilleri düşünme iradesini taşıyor. Bugün Antalya'da bizlere düşen sorumluluk, bütün insanlığın ortak geleceğine, aynı ufukla bakmaktır. Gelin bugünün işaretlerinden yarının ihtiyaçlarını okuyalım. Çocuklarımıza kararlarımızı anlatacağımız değil, sonuçlarını yaşayacakları bir gelecek bırakalım. Gelin Antalya'yı vaatlerden uygulamaya geçişin sembol şehri haline getirelim. Yıllar sonra bu salondaki bizlerin dönemine bakıldığında, gelecek kuşaklar şu cümleyi kurabilsin, 'Onlar geleceği gördüler, sorumluluk aldılar ve ömürlerinden daha uzun yaşayacak kararlar verdiler.'"

Medinskiy, Ukrayna-Rusya Savaşı'nı sona erdirmek amacıyla BAE'nin başkenti Abu Dabi'de gerçekleştirilen üçlü müzakerelerin ardından basın toplantısı düzenledi.

Toplantıda konuşan Medinskiy, BAE yönetimine müzakereleri organize etmesinden dolayı minnettar olduklarını dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakerelere katılan temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in de etkin olduklarını aktaran Medinskiy, "Onlar boş konuşmalar yapmak yerine sonuç odaklıydı. Bu nedenle onların rolünü olumlu değerlendiriyorum." diye konuştu.

"MÜZAKERELERİN ANA GÜNDEMİ BÖLGESEL GÜVENLİK"

Müzakerelerin ana gündeminin bölgesel güvenlik olduğunu bildiren Medinskiy, "Ukrayna'daki çatışmanın kaçınılmaz olarak sona ermesinin ardından ne olacağının şimdiden ele alınmasını doğru buluyoruz. Rusya, Avrupa'da yeni, kapsamlı ve adil bir güvenlik sisteminin kurulması gerektiğini defalarca gündeme getirdi." ifadelerini kullandı.

Medinskiy, Ukrayna krizinin Avrupa'daki güvenlik sisteminin iyi işlemediğini gösterdiğini belirterek, "Dolayısıyla bu konu müzakerelerde ön plandaydı. ABD tarafının da katılımıyla görüşlerimizi karşılıklı olarak paylaştık. Bazı konularda uzlaşıya vardık, bazılarında ise varamadık. Bu görüşmeler devam edecek. Dünyanın, bazı ülkelerin aleyhine olmayacak, adil, yeni ve modern bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız." dedi.

Abu Dabi'de bulunan Avrupalı temsilcilerle görüşmediklerine, müzakerelerin üçlü formatta gerçekleştirildiğine dikkati çekerek, "Onların hangi sıfatla bulunduğunu anlamıyoruz." ifadesini kullandı.

Avrupalı ülkelerin Ukrayna krizine yönelik yaklaşımını eleştiren Medinskiy, şöyle konuştu:

"Bazı Avrupa ülkelerinin yönetimleri, Ukrayna halkını kandırıyor. Bu ülkeler, savaşan taraflardan birine finansman sağlıyor ve silah tedarik ediyor. Böylece sivil halkın ölümüne neden oluyor. Onlarla ne konuşabileceğimizi pek anlayamıyoruz. Avrupa ülkelerinden bugüne kadar barışın sağlanmasına yönelik somut bir öneri almadık. Bu nedenle neyi görüşeceğimiz belirsiz. Eğer onlar buraya turist olarak geldilerse otelin lobisinde sohbet edebilirler. Kendilerinden somut öneriler geldiğinde ise bunları değerlendirebiliriz."

Vladimir Medinskiy, Avrupalı temsilcilerin ABD'li müzakerecileri örnek almaları gerektiğini vurguladı.

Medinskiy, Avrupa'nın ileride Ukrayna krizinin çözümüne yönelik müzakere sürecine katılması ihtimaline ilişkin ise "Vicdanları uyandığında barış müzakerelerine katılabilirler." dedi.

"MÜZAKERELERDE İNSANİ KONULAR ELE ALINDI"

Müzakerelerde insani konuların da ele alındığını belirten Medinskiy, "Büyük çaplı esir değişimi yapılması konusunda mutabakata vardık. Takasa ilişkin ayrıntılar yakın zamanda açıklanacak." diye konuştu.

Putin'in Müşaviri Medinskiy, nihai anlaşmaya varılana kadar müzakere sürecinin ayrıntılarının paylaşılmadığını vurguladı.

Rusya Genelkurmay Başkanlığı Bilgi Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin de Rus gazetesi Vesti'ye yaptığı açıklamada, Ukrayna'yla esir takasının 2-3 hafta içinde yapılacağını bildirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile zirveye gelen devlet ve hükümet başkanlarını tek tek karşıladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, karşılama sonrası liderler ve eşleriyle yakından ilgilendi, sohbet etti.

Daha sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan, eşi Emine Erdoğan, liderler ve eşleri ile diğer davetliler, açılış programı için Anadolu Salonu'na geçti.

Öte yandan, Emine Erdoğan, etkinlik alanında oyuncular Meryem Uzerli, Tuğba Büyüküstün, Ceyda Ateş, Ava Yaman, Kerem Bürsin, Barış Arduç, Bülent İnal, milli serbest dalışçı Şahika Ercümen ve eski manken Demet Şener ile de bir araya geldi.

Ünlü isimlerle sohbet eden Emine Erdoğan, etkinliğe katılımları için teşekkür etti.

Türkiye olarak, iklim diplomasisinin en önemli buluşmalarından birine ev sahipliği yapmanın gururunu yaşıyoruz. Ülkemize teşrif eden devlet ve hükümet başkanları ve eşleri ile COP31 Liderler Zirvesi'nin açılış töreninde bir araya geldik. Zirvenin, iklim adaletini esas alan, doğanın korunmasını önceleyen ve küresel iş birliğine yeni bir ivme kazandıran sonuçlar üretmesini temenni ediyorum. #COP31Türkiye

— Emine Erdoğan (@EmineErdogan) November 11, 2026

EMİNE ERDOĞAN'DAN COP31 LİDERLER ZİRVESİ AÇILIŞINA İLİŞKİN PAYLAŞIM

Emine Erdoğan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ev sahipliğinde bugün başlayan COP31 Liderler Zirvesi'ne ilişkin sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu.

Türkiye olarak, iklim diplomasisinin en önemli buluşmalarından birine ev sahipliği yapmanın gururunu yaşadıklarını belirten Emine Erdoğan, "Ülkemize teşrif eden devlet ve hükümet başkanları ve eşleri ile COP31 Liderler Zirvesi'nin açılış töreninde bir araya geldik. Zirvenin, iklim adaletini esas alan, doğanın korunmasını önceleyen ve küresel işbirliğine yeni bir ivme kazandıran sonuçlar üretmesini temenni ediyorum." ifadelerini kullandı.

Kediler insan varken 16 kat daha fazla miyavladı

Araştırmacılar, insanların yanında sık sık ve bazen yüksek sesle miyavlayan kedilerin kendi türlerinin yanında daha seyrek ses çıkardığını belirtti. Sokak kedilerinin de evcil kedilere kıyasla daha az miyavlaması, bu davranışın insanlarla yakınlıkla bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.

Çalışmaya, sahiplerinin yiyecek söz konusu olduğunda oldukça fazla miyavladığını bildirdiği 38 evcil kedi dahil edildi. Her kediye, içinde delikler bulunan küçük bir plastik kutuya yerleştirilmiş en sevdiği yiyecek ödülü verildi. Kediler ödülün kokusunu alıp orada olduğunu anlayabiliyor ancak kutuya kendi başlarına ulaşamıyordu.

Araştırmacılar, kedilerin davranışlarını iki koşulda birer dakika gözlemledi: Birinde odada kediye dikkatini veren bir insan bulundu, diğerinde ise odada hiç insan olmadı.

İnsan odadayken toplam 86 miyavlama kaydedildi. Kediler tamamen yalnız bırakıldığında ise bu sayı 20'de kaldı. İstatistiksel analiz, odada insan bulunduğunda kedilerin miyavlama olasılığının 16 katın üzerine çıktığını gösterdi.

Miyavlamalar belirli bir alıcıya yöneldi

Araştırmacılar, kedilerin miyavlarken ne yaptığını da kaydetti. Kediler sık sık bakışlarını doğrudan insana yöneltti; bazıları ise gözlerini insanla yiyecek kutusu arasında gezdirdi. Bu davranış, kedilerin mevcut duruma müdahale edilmesini beklediğini düşündürdü.

İnsan odada olmadığında kediler daha fazla zamanını hareketsiz durup kapıya bakarak geçirdi. Bulgular, kedilerin yalnızca rahatsızlıklarını sesle dışa vurmadığını, sorunu çözebilecek kişinin bulunup bulunmamasına göre davranışlarını değiştirdiğini ortaya koydu.

Bu sonuç, kedilerin insanların sorunu çözebileceğini bilinçli olarak anladığını veya her miyavlamanın bilinçli bir talep olduğunu kanıtlamıyor. Ancak miyavlamanın, kedi duygularının yalnızca istem dışı bir dışavurumu olmayabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, kaydedilen miyavlamaların çoğunun bir alıcıya yöneltildiğini ve kedilerin yalnızca çevreye ses çıkarmak yerine belirli bir kitleyi hedeflediğini belirtti. Çalışmanın sonuçları Animal Behaviour dergisinde yayımlandı.

Çalışmanın kapsamı sınırlı kaldı

Araştırmacılar, çalışmanın görece küçük kapsamına dikkat çekti. Ayrıca deneye özellikle yiyecek konusunda sesli oldukları bilinen kediler seçildi. Bu nedenle sonuçlar, tepkilerini sessizce göstermeyi tercih eden kediler için aynı ölçüde geçerli olmayabilir.

Gelecekteki çalışmalar, kedilerin farklı talepler için farklı sesler kullanıp kullanmadığını incelemek üzere gerçek miyavlamaların özelliklerini başka durumlardaki seslenmelerle karşılaştırabilir.

Yine de kedilerle yaşayan insanlar için bu sonuçlar şaşırtıcı olmayabilir.

Ligresti'ye göre ağır bir öğünün ardından mide, alınan yiyeceklerin hacmine uyum sağlamak için genişliyor. Yağ oranı yüksek yiyecekler midede daha uzun süre kalırken emilmeyen karbonhidratlar fazla gaz oluşumuna yol açabiliyor. Sıkışan gaz ile genişleyen mide birleştiğinde bel bölgesinde balon hissi oluşabiliyor.

İki gastroenterolog, fazla yemek sonrası oluşan hafif şişkinliği azaltmaya yardımcı olabilecek 6 yöntemi paylaşıyor.

Dik durun ve kısa bir yürüyüş yapın

Yemekten hemen sonra yatağa veya kanepeye uzanmak yerine dik durmak gerekiyor. Yale'de eğitim almış gastroenterolog ve First 1000 Days: How Your Baby's Gut Microbes Shape Lifelong Health kitabının yazarı Savita Srivastava, düz uzanmanın midenin yerçekiminden yararlanmasını engellediğini belirtiyor.

Srivastava, düz pozisyonun midenin boşalmasını yavaşlatabileceğini ve mide içeriğini yukarı iterek şişkinliğe asit reflüsünü ekleyebileceğini söylüyor. Yemekten sonraki ilk bir veya iki saat boyunca dik durmak, sindirim sistemine yardımcı olabilir.

Şişkinlik sürerse 10 ila 15 dakikalık hafif bir yürüyüş denenebilir. Fiziksel hareket, bağırsakların dalga benzeri kasılmaları olan peristaltizmi uyarır. Bu hareket sıkışan gazın sindirim sistemi boyunca ilerlemesine ve midenin boşalmasına yardımcı olabilir.

Isıtıcı ped ve hafif masaj deneyin

Yürüyüşün ardından mide hâlâ gergin veya hassas hissediliyorsa bölgeye 15 ila 20 dakika boyunca ısıtıcı ped ya da sıcak su torbası uygulanabilir. Srivastava, bölgesel ısının kan akışını artırdığını, bağırsakların düz kaslarını gevşettiğini ve ağrı ile basıncı algılayan iç organ sinirlerini sakinleştirdiğini belirtiyor.

Hafif karın masajı da gazın sindirim sistemi boyunca ilerlemesine yardımcı olabilir. Rosario J. Ligresti, kalın bağırsağın izlediği yol boyunca sağ alt taraftan başlayıp kaburgalara doğru yukarı, ardından sola ve aşağıya doğru masaj yapılmasını öneriyor.

Masajın hafif uygulanması önem taşıyor. 10 ila 15 dakika içinde rahatlama olmazsa daha sert bastırmak veya masaja devam etmek yerine mideyi dinlendirmek gerekiyor.

Nane veya zencefil çayı için

Gastroenterologlar, sıcak bir fincan nane veya zencefil çayının da rahatlama sağlayabileceğini belirtiyor. Nane, sıkışmış gazın dağılmasına yardımcı olabilen antispazmodik mentolü içeriyor.

Zencefil ise midenin aşağı doğru boşalmasını teşvik eden hafif bir prokinetik görevi görebiliyor. Bu yöntemin etkisi daha geç ortaya çıkabilir; karındaki rahatsızlığın 20 ila 45 dakika içinde hafiflemeye başlaması beklenebilir.

Reçetesiz gaz ilacını değerlendirin

Şişkinlik her zaman ilaç gerektirmese de ek desteğe ihtiyaç duyulabilir. Ligresti, simetikonun gaz oluşumunu engellemediğini ancak bağırsaklarda bulunan gaz kabarcıklarının yüzey gerilimini azalttığını söylüyor.

Bu etki, geçmesi zor çok sayıdaki küçük gaz kabarcığının, geğirme veya gaz çıkarma yoluyla vücuttan daha kolay atılabilecek büyük kabarcıklara dönüşmesini sağlayabiliyor. 30 dakika sonra şişkinlik ve rahatsızlık sürerse kısa bir yürüyüş daha yapmak öneriliyor.

Uzmanlar, antrenman sonrasında ne kadar protein tüketilmesi gerektiğini ve proteinin farklı fitness hedefleri açısından önemini açıklıyor.

Antrenman sonrası 20-40 gram protein yeterli görülüyor

Pratt'a göre araştırmalar, egzersiz sonrasında 20-40 gram protein tüketmenin kas protein sentezini uyarmak için genellikle uygun bir aralık olduğunu gösteriyor. Ancak antrenman biter bitmez protein tüketmek için acele etmek gerekmiyor.

Pratt, kasların toparlanmasının 48 saate kadar sürebildiğini ve bu nedenle günlük protein ihtiyacını düzenli karşılamanın, tüketim zamanını kesin biçimde ayarlamaktan daha önemli olduğunu söylüyor. Kas geliştirmeye odaklanan kişilerin, vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 1,6-2,2 gram protein almasını öneriyor.

Kas gelişimi için direnç antrenmanı gibi bir uyarana ve kasların yeniden yapılanmasını destekleyecek yeterli amino aside ihtiyaç duyuluyor. Pratt, antrenman sonrasında alınan 20-40 gram yüksek kaliteli proteinin çoğu kişide kas protein sentezini güçlü biçimde uyarmaya yetecek amino asitleri sağlayabileceğini belirtiyor.

Pratt, bu miktarın altında kalmanın yanıtı en üst düzeye çıkarmayabileceğini, tek seferde kayda değer ölçüde daha fazla protein tüketmenin ise genellikle orantılı bir ek fayda sağlamadığını ifade ediyor.

Nourished By Anne'in kurucusu, MS ve RD Anne Murray, yeterli protein tüketiminin gün boyunca tokluk hissinin korunmasına da katkı sağladığını söylüyor.

Murray, açlık sinyallerini görmezden gelmenin veya öğün atlamanın açlığın artmasına, gece geç saatlerde aşermelere ve günün ilerleyen saatlerinde fazla yeme eğilimine yol açabileceğini belirtiyor. Öğünleri gün içine dengeli biçimde yaymak ve düzenli miktarda protein, lif, karbonhidrat ile sağlıklı yağ tüketmek önem taşıyor.

Bu nedenle günlük protein alımını düzenli biçimde sürdürmek, tek seferde ne kadar protein tüketildiğinden daha önemli bir öncelik olarak öne çıkıyor.

Düzenli tüketilebilen protein kaynakları öne çıkıyor

Murray, antrenman sonrasında en iyi proteinin, en düzenli biçimde tüketilebilen kaynak olduğunu söylüyor. Sığır eti, tavuk, hindi, yumurta ve Yunan yoğurdu; protein, mineral ve vitamin içerikleriyle vücudun beslenmesine ve antrenman sonrası toparlanmaya yardımcı olabiliyor.

Sürekli hareket hâlinde olan kişilere çantalarında veya araçlarında proteinli atıştırmalıklar bulundurmaları öneriliyor. Bu atıştırmalıklar spor salonundan ya da egzersiz dersinden sonra tüketilebiliyor.

Pratt, whey proteinini de antrenman sonrasında iyi bir seçenek olarak gösteriyor. Whey proteini, dokuz temel amino asidin tamamını içeriyor ve hızlı sindirilip emiliyor.

Bitki bazlı proteinler de kas gelişimini destekleyebiliyor. Ancak yalnızca bitki bazlı protein tüketen kişilerin toplam protein miktarını biraz artırması öneriliyor.

Football Manager 27, PC'de 59,99 euro fiyatla satışa sunuldu. XBOX Game Pass aboneleri oyunu ek ücret ödemeden oynayabiliyor. Oyun, XBOX Series X|S ve PlayStation 5 konsollarında da normal şekilde erişilebiliyor. Mobil sürüm ise Netflix ve Apple Arcade üzerinden sunuluyor.

Oyuncular teknik direktörlük görevini üstleniyor

Oyuncular, Football Manager 27'de bir kez daha teknik direktör rolünü üstleniyor. Transferler, taktikler, takım antrenmanları ve scouting gibi alanlarda daha fazla kontrol sağlayan oyun, menajerlik deneyimini bu unsurlar üzerine kuruyor.

Football Manager 27 hangi yenilikleri getiriyor

Oyunda oyun felsefesi, transferler ve antrenman arasındaki bağlantı güçlendirildi. Böylece takımın genel yaklaşımıyla kadro planlaması ve çalışma programı arasındaki ilişki daha belirgin hâle geldi.

Maçlar da daha canlı bir yapıya kavuştu. Stadyum atmosferi, oyuncu hareketleri ve animasyonlar geliştirildi.

Kullanıcı arayüzü daha kolay gezinme ve daha az tıklama hedefiyle yenilendi. Oyuna ayrıca kupa kuraları, transfer dönemi ve daha canlı haber akışıyla daha fazla gerçekçilik eklendi.

Football Manager 27'nin final fragmanı da oyuncuların beğenisine sunuldu.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Çağrı Erhan da yer aldı.

Haven Studios tarafından geliştirilen çevrim içi shooter oyununun, son playtestlerin ardından beklentileri karşılamadığı gerekçesiyle rafa kaldırıldığı öne sürüldü. Sony, FAIRGAME$ veya Fairgames adıyla da bilinen oyunun iptal edildiğini henüz açıklamadı.

FAIRGAME$ playtestlerin ardından iptal edilmiş olabilir

FAIRGAME$, üç yıl önce diğer live-service oyunlarına benzer bir yapıyı takip eden PvP shooter olarak tanıtılmıştı. Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre yöneticiler Sean Decker ve John Doyle tarafından yazıldığı öne sürülen bir notta, oyunun deneme sürecine ilişkin değerlendirmeler yer aldı.

Notta, "Deneme süreci (playtest) çok iyi bir organizasyon sergilemiş olsa da oyuncuların geri bildirimleri ve ilginin korunmasına ilişkin sonuçlar karmaşıktı ve geliştirme ekibinin belirlediği hedeflere ulaşmadı" ifadelerinin bulunduğu belirtildi.

Notta ayrıca, "PvP shooter pazarındaki zorlu koşullarla birlikte, oyunun geliştirilmesini durdurma yönünde zor bir karar aldık" ifadesinin yer aldığı aktarıldı.

Haven Studios kapanmayacak

FAIRGAME$, oyuncuların soygunlara katıldığı ve PvE unsurlarını da içeren bir heist shooter oyunuydu. Yapım; iş birliği, strateji ve değerli eşyaların çalınmasına odaklanıyordu. Oyun fikri, Payday ve The Division'ın yanı sıra rekabetçi bir extraction shooter'ın birleşimini andırıyordu.

Bloomberg, Sony'nin kararına rağmen Haven Studios'un kapatılmayacağını ve bu nedenle işten çıkarma yaşanmayacağını bildirdi.

RTINGS, yaklaşık 10 yıllık normal kullanıma karşılık gelen 18 bin saatlik Accelerated Longevity Test'i tamamladı. LG Display üretimi WOLED panellere sahip 16 televizyondan 14'ünde araştırmacıların "edge rot" adını verdiği sorun görüldü. Bu oran yüzde 87,5'e karşılık geliyor.

Bozulma ekranın kenarlarında ortaya çıkıyor

Edge rot; ölü pikseller, küçük siyah nokta kümeleri veya ekranın çevresinde daha geniş bozulma alanları şeklinde görülebiliyor. Bazı televizyonlarda belirtileri günlük kullanım sırasında fark etmek zor olurken, bazı cihazlarda hasar daha belirgin hâle geliyor.

Burn-in'in aksine bu sorun, sabit görüntülerin uzun süre gösterilmesiyle ilişkilendirilmiyor. Bu nedenle izlenen içeriği sık sık değiştirmek, edge rot oluşumunu önlemeye yetmiyor.

Eski WOLED paneller daha fazla etkilendi

Daha eski WBC WOLED paneller, testte en fazla etkilenen grup oldu. Bu panellere sahip 10 televizyondan dokuzunda bozulma görüldü ve beş cihazda ciddi hasar tespit edildi.

Daha yeni WBE panelleri, hasarın ciddiyeti açısından daha iyi sonuç verdi. Ancak bu gruptaki altı televizyondan beşinde de bir tür kenar bozulması görüldü.

Test edilen QD-OLED modellerinde sorun görülmedi

Testte yer alan üç QD-OLED televizyonun hiçbirinde edge rot tespit edilmedi. Bu modeller, Samsung Display panelleri kullanan Samsung S95B, Samsung S95C ve Sony A95K oldu.

RTINGS, üç cihazlık örneklemin QD-OLED teknolojisinin bu soruna tamamen bağışık olduğu sonucuna varmak için yeterli olmadığını vurguladı.

Kesin neden henüz doğrulanmadı

Araştırmacılar, bozulmanın üretim kusurlarıyla veya nemin panele girmesini engelleyen koruyucu katmanlardaki sorunlarla bağlantılı olabileceğinden şüpheleniyor. Ancak edge rotun kesin nedeni henüz doğrulanmadı.

LG Electronics ve LG Display, fenomenin varlığını kabul etti. Şirketler, sorunun yüksek sıcaklıklara, neme veya diğer zorlu koşullara uzun süre maruz kalan az sayıdaki üründe ortaya çıkabileceğini belirtti. Şirketlere göre bozulmanın normal kullanım koşullarında görülmesi beklenmiyor.

Samsung Display ise QD-OLED panellerin daha iyi performans göstermesini, neme karşı koruma sağlayan Thin Film Encapsulation teknolojisine bağladı.

2024 sonrası modeller test edilmedi

Test edilen televizyonlar 2020 ile 2023 yılları arasında piyasaya çıktı. 2024 ve sonrasında satışa çıkan hiçbir model araştırmaya dahil edilmedi.

RTINGS, daha yeni nesillerde önemli üretim iyileştirmelerine işaret eden bulgular bulunduğunu belirtti. Ancak sorunun bu modellerde tamamen ortadan kalktığı henüz doğrulanmadı.

Hükümetler, virüsün insanlar arasında yayılmaya başladığı olası bir gün için kuş gribi aşılarını depoluyor. Ancak bu aşıların her biri tek bir virüs örneği temel alınarak geliştirildi. H5 kuş gribi ise bağışıklık sistemi açısından farklı görünen kollara ayrılmayı sürdürüyor.

Cambridge'deki bir ekip, etkin bileşenleri tek bir virüsten kopyalamak yerine bilgisayar tarafından oluşturulan bir aşı geliştirdi. Araştırmacılar aşıyı farelere uyguladı ve ardından hayvanları yaklaşık 20 yıllık evrimi temsil eden üç H5N1 virüsüne maruz bıraktı.

Tasarlanmış aşı uygulanan farelerin tamamı hayatta kaldı. Stok tipi aşı verilen farelerin yarısı ise clade 1 virüsüne maruz kaldıktan sonra öldü.

Araştırma, Cambridge Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi'nde aşı bilimi araştırmaları profesörü Jonathan Heeney tarafından yürütüldü. Aşı, Heeney ile bazı ortak yazarlarının çalışanı veya hissedarı olduğu üniversite şirketi DIOSynVax tarafından geliştirildi.

Deneyler fareler ve gelincikler üzerinde yapıldı; aşı henüz hiçbir insana uygulanmadı.

Heeney, Earth.com'a verdiği röportajda aşı tasarımının yaklaşık bir yüzyılın büyük bölümünde yanlış yöne baktığını söyledi.

"Hızla evrilen virüslere karşı aşılar 70 yılı aşkın süredir büyük ölçüde geriye bakılarak, yani hâlihazırda var olan patojene odaklanılarak tasarlanıyor" dedi.

Stok aşıları değişen virüsü hedefliyor

Kuş gribi artık neredeyse tüm kıtalarda yabani kuşlarda, kümes hayvanlarında ve memelilerde görülüyor. H5 ailesi, Asya, Avrupa, Afrika ve Amerika kıtalarında kendi başlarına evrilen kollara ayrıldı.

Bu kolların ne kadar tehlikeli olduğu büyük ölçüde değişiyor. Amerika kıtasında yayılan 2.3.4.4b clade virüsleri, bilinen 97 insan vakasına ve üç ölüme yol açtı. Enfeksiyonların çoğu hafif seyretti.

Bu virüsler süt sığırı sürülerine de yayıldı. Güneydoğu Asya'da dolaşan 2.3.2.1e virüsleri ise son iki yılda bildirilen enfeksiyonların yarısından fazlasında hastaların ölümüne yol açtı.

Ulusal stoklardaki kuş gribi aşıları, Dünya Sağlık Örgütü'nün grip programı aracılığıyla seçilen tek virüs örnekleriyle eşleştiriliyor. Yazarlar, bu aşıların hâlihazırda dolaşımda olan diğer H5 kollarına karşı kapsamlı biçimde test edilmediğini yazdı.

Heeney, Earth.com'a "Bu aşılar tekil viral izolatlara dayanıyor; oysa H5Nx virüsleri evrilmeye ve dünya genelinde çok sayıda soya ayrışmaya devam etti" dedi.

"Çoğu durumda viral evrim, stoklardaki aşıların başlangıçta temel alındığı suşları geride bıraktı."

Veri tabanından oluşturulan antijenler

Bağışıklık sistemine virüsü tanıtan aşı bileşenine antijen adı veriliyor. Ekip, tek bir virüsten antijen almak yerine gözetim programları tarafından dünya genelinde toplanan H5 virüslerinin genetik dizilerini bir araya getirdi.

Yazılım daha sonra tüm grupta ortak olan özellikleri taşıyan antijenler oluşturdu. Aşı, üç tasarlanmış antijenin üretimine yönelik mRNA talimatları taşıyor.

Bu antijenlerden biri virüsün hücreye girmek için kullandığı dış proteini, ikincisi hücreden çıkmak için kullandığı proteini temel alıyor. Üçüncü antijen ise bağışıklık tepkisinin harekete geçirilmesine yardımcı olan küçük bir proteine dayanıyor.

Ekip, adayları hücrelerde taradı. Ardından seçilen antijenleri kodlayan mRNA'yı, mRNA COVID-19 aşılarında kullanılan taşıma yöntemiyle küçük yağ parçacıklarının içine yerleştirdi.

Heeney, tasarımın geriye değil ileriye baktığını söyledi. Platformunun viral evrimi öngörmek ve bir sonraki salgın ortaya çıkmadan önce geniş kapsamlı koruma sağlayan aşı antijenleri tasarlamak için hesaplamalı biyolojiyi kullandığını belirtti.

Fareler üç farklı H5N1 karşısında hayatta kaldı

Ekip fareleri aşıladı ve ardından hayvanları insanlara da bulaşmış üç H5N1 koluna maruz bıraktı: clade 1, clade 2.3.2.1e ve clade 2.3.4.4b.

Tasarlanmış aşı uygulanan farelerin tamamı, kendilerine verilen H5N1 virüslerine maruz kaldıktan sonra hayatta kaldı. Hayvanların hiçbirinde kilo kaybı veya hastalık belirtisi görülmedi.

Maruziyetten dört gün sonra farelerin akciğerlerinde veya dalaklarında virüs tespit edilemedi. 2.3.4.4b ile eşleştirilmiş stok tipi aşı, kendi eşleşen virüsüne karşı tam koruma sağladı.

Stok tipi aşı verilen farelerin yüzde 67'si 2.3.2.1e virüsüne, yüzde 50'si ise clade 1 virüsüne karşı hayatta kaldı.

Kan testleri de aynı sonuca işaret etti. Tasarlanmış aşıdan elde edilen antikorlar, laboratuvarda üretilen 11 H5 kolunun taklitlerini etkisizleştirdi.

Stok tipi aşıların her biri, H5 ailesinin yalnızca kendi bölümünü kapsadı.

Gelincikler düşük antikor düzeyine rağmen hayatta kaldı

Gelincikler, insanlar gibi gribe yakalanıp virüsü yayabiliyor. Bu nedenle grip aşılarının test edilmesinde önemli bir model olarak kullanılıyor.

Ekip, gelincikleri İtalya'daki bir tavuktan alınan 2.3.4.4b H5N1 virüsüne maruz bıraktı. Virüsün giriş proteini, stok aşısında kullanılan suştan dört amino asit bakımından farklıydı.

Aşılanmayan gelinciklerin tamamı sekizinci güne kadar öldü veya insancıl sonlanım noktasına ulaştı. Stok tipi aşı verilen gelinciklerin de yarısı aynı sonucu yaşadı.

Tasarlanmış aşının düşük dozunu alan gelinciklerin tamamı kilo kaybı veya ateş görülmeden hayatta kaldı. Yüksek doz verilen bir gelincik ise insancıl sonlanım noktasına ulaştı.

Farklılık kan tahlillerinde ortaya çıktı. Maruziyet gününde bu gelinciklerin antikor düzeyi, grip araştırmacılarının söz konusu virüse karşı koruyucu kabul ettiği seviyenin altındaydı.

Bu düşük antikor ölçümlerine rağmen gelinciklerin çoğu hayatta kaldı. Yazarlar, korumayı bu tek ölçümden başka bir şeyin sağladığını yazdı. Buna göre büyük olasılıkla çıkış proteinine karşı antikorlar, giriş proteinine karşı antikorlarla birlikte çalıştı.

İnsan denemeleri öncesinde yanıt bekleyen sorular

Karşılaştırmanın kusursuz olmadığını araştırmacılar da belirtti. Ekibin aşısı mRNA türündeyken karşılaştırma ölçütü, öldürülmüş tam virüs aşısıydı. Bu nedenle antijen tasarımının yanı sıra doz, formülasyon ve taşıma yöntemi de farklıydı.

Aynı mRNA platformunu kullanarak iki antijen tasarımını karşılaştırmak, antijen tasarımının etkisini izole etmeye yardımcı olabilirdi.

Farelere ayrıca eski çalışmalardan alınan bir karşılaştırma ölçütü olarak stok tipi karşılaştırma aşısının tek dozu uygulandı. Bu nedenle tasarlanmış aşının stok aşılarına üstünlüğünü yalnızca antijen tasarımına bağlamak henüz mümkün değil.

Bu sonuçların herhangi birinin insanlarda geçerli olup olmadığını kimse ölçmedi. Heeney, sonraki adımların aşının düzenleyici standartları karşılayacak şekilde üretilmesi ve insanlar üzerindeki ilk denemenin yapılması olduğunu söyledi.

DIOSynVax, bu aşamaları finanse etmek için para topluyor. Tasarlanmış antijen dizilerinin patenti alındı.

Virüsün bundan sonra ne yapacağı ise kimsenin kontrol edemediği bölüm. Heeney, "Kuş gribi memelilerin hava yollarında yaşamaya uyum sağladığında gerçekten endişelenmeye başlıyoruz" dedi.

Araştırmacıların süt ineklerinde ve domuzlarda izlediği değişim bu. Birden fazla kola karşı koruma sağlayan kuş gribi aşısının değerli olmasının nedeni de bu.