So, what can you do to keep your smartphone working properly for longer?

Avoid repeatedly draining the battery completely

One of the most important components affecting a smartphone's lifespan is its lithium-ion battery. These batteries undergo chemical aging over time, gradually losing their ability to store energy.

Battery chemical aging depends on several factors, including temperature history and charging patterns. As a battery ages, it can hold less energy, reducing the amount of time a device can be used between charges.

For this reason, rather than repeatedly allowing the battery to drain completely and then charging it to 100%, it is generally better to keep it at moderate charge levels when practical. Reducing the amount of time a phone spends at a very high charge level can also help.

Many modern smartphones offer features such as optimized charging or charging limits. These tools can reduce the amount of time a phone spends at a very high charge level, which can help protect battery health over time.

Keeping the battery between 20% and 80% can therefore be a practical guideline, but it does not mean a phone must always remain within that range. If you need more battery life during the day, charging the phone to 100% is perfectly normal.

Protect your phone from excessive heat

Temperature is another important factor when it comes to battery health.

Prolonged exposure to ambient temperatures above 35°C can permanently reduce battery capacity. Charging a device in a hot environment can be particularly harmful to battery health. Manufacturers also recommend avoiding prolonged exposure to high temperatures and keeping the phone in a cool environment while charging.

That means avoiding direct sunlight during hot weather, not leaving your phone inside a hot car for extended periods and avoiding charging the device when it has become noticeably hot.

Extreme cold can also temporarily reduce battery performance. Battery performance should return to normal once the device returns to its normal operating temperature. Trying to extend battery life by deliberately cooling the phone is therefore not a good idea.

Adjust your display and power settings

Another way to protect your phone's battery is to reduce unnecessary power consumption.

Keeping the screen brightness at a reasonable level, enabling automatic brightness and setting the display to turn off after a shorter period of inactivity can reduce daily energy consumption.

It is also worth checking your phone's battery settings regularly. Seeing which apps consume the most power can help you identify unnecessary background activity and limit it. Battery optimization features can also help reduce unnecessary background activity.

When the battery level is low, low-power or battery-saver modes can also be useful. These features limit certain background activities and other functions to help the phone last longer before it needs to be recharged.

Protect your phone from drops and impacts

Physical damage is another common factor that can shorten a phone's lifespan. A cracked screen, damaged frame or physical impact can increase repair costs and reduce the amount of time a device remains usable.

Using a case designed to protect against drops and a screen protector can help protect the phone from impacts and scratches.

However, it is also important to be careful with accessories that can contribute to overheating. Particularly while charging, conditions that cause the device to become excessively hot should be avoided to help protect battery health.

Keep the charging port clean

Dust and fabric fibers can gradually accumulate in a phone's charging port when the device is carried in a pocket or bag. These particles can prevent the charging cable from making proper contact and may cause charging problems.

The charging port should therefore be checked from time to time and cleaned using safe methods recommended by the manufacturer.

Metal or sharp objects should not be used to clean the port. Improper handling can turn a simple cleaning issue into hardware damage.

Don't neglect software updates

Keeping a phone working for longer depends on more than just maintaining its hardware. Software support also plays an important role in a device's useful lifespan.

Keeping the operating system and apps up to date helps close security vulnerabilities and allows users to benefit from new security features. Regular software updates can also help maintain compatibility with newer apps and services.

Longer software support from manufacturers can also make it easier to continue using older phones. However, update periods vary by manufacturer and model, so when buying a new phone, it is worth considering not only its hardware specifications but also how long the manufacturer plans to provide software support.

Don't replace your phone immediately if it develops a problem

A weakened battery, cracked screen or other hardware problem does not necessarily mean a phone has reached the end of its useful life.

Replacing components such as the battery, which naturally deteriorates over time, can significantly extend the life of a device. Keeping electronics in use for as long as possible can also help reduce electronic waste, while repairing replaceable components can extend a device's lifespan.

If a phone still meets your daily needs, it may make more sense to consider a battery replacement or another appropriate repair rather than replacing the entire device simply because its battery capacity has declined.

7 SIMPLE STEPS TO MAKE YOUR PHONE LAST LONGER

-Avoid repeatedly draining the battery completely; keep it at moderate charge levels when practical.

-Protect the device from excessive heat and prolonged exposure to direct sunlight.

-Reduce unnecessary power consumption through settings such as screen brightness and background app activity.

-Use a suitable case and screen protector to protect against drops and impacts.

-Keep the charging port clean and never use metal or sharp objects to clean it.

-Keep the operating system and apps up to date.

-When the battery, screen or another component fails, consider repair before buying a new phone.

Is it safe to turn off the TV using a power strip?

Bu kapsamda, Ağrı, Balıkesir, Bitlis, Çanakkale, Edirne, Hakkari, Hatay, İzmir, Kırklareli, Kocaeli, Manisa, Muğla, Osmaniye, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tekirdağ ve Van'da İnsansız Hava Araçları ile havadan, asayiş, otoyol ve komando timlerince ise karadan çalışma yürütüldüğü aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Yürütülen çalışmalar sonucunda 52 göçmen kaçakçılığı organizatörü yakalandı. Şüphelilerden 43'ü tutuklandı, 9'u hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı. Operasyonlar sonucunda 131 araç ile 20 bot ve bot motoru ele geçirildi.",

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2025/10405 TLMT. sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Artırma Bilgileri

1.Artırma

Başlangıç Tarih ve Saati : 30/11/2026 - 14:51

Bitiş Tarih ve Saati : 07/12/2026 - 14:51

2.Artırma

Başlangıç Tarih ve Saati : 04/01/2027 - 14:51

Bitiş Tarih ve Saati : 11/01/2027 - 14:51

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2024/25 SATIŞ sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Mahcuzun ayrıntılı görsellerine, artırmaya ilişkin şartlara ve ayrıntılı açıklamalara esatis.uyap.gov.tr adresi üzerinden 2025/1987 TLMT. sayılı dosya numarası ile erişim sağlanabilir.

Detaylı bilgi için tıklayın.

Çalışmaya göre, doktrinsel dönüşüm süreci, harp anlayışında köklü bir paradigma değişimini beraberinde getirdi. Geleneksel yaklaşımda platform üstünlüğü ön plandayken, yeni yaklaşımda belirleyici unsur ağ ve veri üstünlüğü haline geldi. Merkezi komuta yapılarının yerini, daha esnek ve sahadaki inisiyatifi güçlendiren dağıtık komuta anlayışı alıyor. İnsan yoğun operasyon konsepti ise yerini insan, yapay zeka ve otonom sistemlerin birlikte çalıştığı hibrit bir yapıya bırakıyor.

Fiziksel tahribe dayalı klasik etki anlayışı yerine, düşmanı etkisizleştirme, körleştirme veya işlevsiz bırakma gibi etki temelli yaklaşımlar öne çıkıyor. Ayrıca yalnızca kinetik unsurlara dayanan operasyonlar yerine, kinetik kabiliyetlerin elektronik harp ve siber operasyonlarla entegre edildiği çok boyutlu bir mücadele anlayışı benimseniyor.

Modern harp sahasında değişen doktrinlere uyum sağlayabilmek için savunma teknolojilerinin geliştirilme yaklaşımında da önemli bir dönüşüm gerekiyor. Artık yalnızca laboratuvar ortamında başarılı olan değil, gerçek harekat sahasında etkinliğini kanıtlayabilen tasarımlar öncelik kazanıyor. Prototip odaklı geliştirme anlayışından çıkarak seri üretim kabiliyetine sahip, sürdürülebilir ve ölçeklenebilir üretim modellerine geçiş zorunlu hale geldi. Bununla birlikte, kolay üretilebilir ve hızlı tedarik edilebilir tasarımlar geliştirmek stratejik önem taşıyor.

En önemlisi ise tekil ürün geliştirmek yerine, entegre sistem çözümleri sunan ve belirli bir harekat konseptiyle bütünleşik çalışan çözümler üretmek modern harp ortamının temel gerekliliklerinden biri haline geldi. Bu doğrultuda, güdüm sistemleri, geleneksel mühimmatlardan farklı olarak stratejik hedefleri etkisiz hale getirmeyi hedefliyor. Günümüz dünyasında stratejik hedefler, hava savunma sistemleri, sığınaklar ve elektronik harp sistemleri ile korunuyor.

FARKLI HEDEF TİPLERİNE FARKLI ÇÖZÜMLER

ASELSAN Güdüm Sistemleri, modern harp sahasında ortaya çıkan tehditleri ve karşı tedbirleri dikkate alarak bu engelleri aşabilecek ileri teknolojiler geliştiriyor. Bu kapsamda, serbest süzülme ve entegre itki sistemleri sayesinde mühimmatların uzun menzillere otonom olarak erişebilmesi sağlanıyor. Güdüm sistemlerinde kullanılan farklı tipteki arayıcı başlıklar, farklı hedef tiplerine ve karmaşık harp ortamlarına karşı yüksek isabet ve direnç kazandırıyor.

Lazer Güdüm Kiti LGK, Hassas Güdüm Kiti GÖZDE sabit ve hareketli hedeflere karşı yüksek hassasiyette angajman sağlarken TOLUN IIR, kızılötesi arayıcı başlığı ile düşük yanal hasar gerektiren stratejik hedeflere karşı gece/gündüz operasyonlarında yüksek etkinlik sağlıyor.

Geleceğin muharebe konseptlerine uygun olarak sürü kabiliyeti geliştiriliyor, böylece birden fazla mühimmat koordineli şekilde hareket edebiliyor. Ayrıca çoklu taşıma ve aynı anda birden fazla hedefe eş zamanlı angajman yeteneği, platform etkinliğini önemli ölçüde artırıyor. SADAK 4T akıllı salan sistemi ile TOLUN, hava araçlarında 8 adete kadar taşınabiliyor ve eş zamanlı olarak çoklu hedeflere angajman sağlanabiliyor. Güçlendirilmiş betonla korunan hedefler ve sığınaklara karşı etkin delici harp başlığına sahip TOLUN P ile parçacık etkili harp başlığı ve yaklaşım sensörüne sahip TOLUN F stratejik hedeflere karşı etkinlik artırılıyor. Elektronik harp kabiliyetine sahip TOLUN EW, karıştırma, aldatma ve bastırma özellikleri ile hava savunma sistemlerine karşı etkinlik gücünü artırıyor.

Tümleşik ANS/KKS ve Lazer Arayıcı Başlık güdümlü 250 lb. sınıfı, parçacık etkili harp başlığına sahip TOLUN L, hava araçlarından kullanımda açılır kanat yapısı ile lazer arayıcı başlığı sayesinde kritik önemdeki hareketli veya sabit hedeflere hassas angajman ve düşük yanal hasar kabiliyeti sağlıyor.

DAHA AZ MÜHİMMATLA AYNI ETKİ

ASELSAN Güdüm Sistemleri, değişen küresel harp dinamiklerine hızlı uyum sağlayarak kullanıcı makamların yeni ve daha gelişmiş platformlara duyduğu ihtiyacı önemli ölçüde azaltıyor.

Geliştirilen yüksek hassasiyetli güdüm kabiliyetleri sayesinde aynı etkiyi elde etmek için daha az mühimmat kullanımı mümkün hale geliyor. Bu durum yalnızca maliyet avantajı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda lojistik yükün azalmasına ve operasyonel sürdürülebilirliğin artmasına da kritik katkı sunuyor.

Ayrıca güdüm sistemleri, hassasiyeti platformdan bağımsız bir yetenek haline dönüştürüyor. Böylece hassasiyet, artık uçağın ya da fırlatma sisteminin değil, doğrudan mühimmatın bir özelliği oluyor. Platformun teknik sınırlarından bağımsız olarak mühimmatın kendi başına hedefe ulaşabilmesi, operasyonel esneklik ve görev etkinliği açısından önemli bir üstünlük sağlıyor.

Bu çerçevede güdüm sistemleri, yalnızca taktik seviyede başarı sağlayan bir bileşen olmaktan çıkarak, taktiksel kazanımları stratejik sonuçlara dönüştüren temel bir kuvvet çarpanı ve anahtar unsur haline geliyor.

FARKLI PLATFORMLAR VE ÜLKELER ARASINDA ORTAK OPERASYON DİLİ

Platformdan bağımsızlık, güncel güdüm teknolojilerinin ortaya koyduğu en kritik kazanımlardan biri olarak öne çıkıyor. Aynı güdüm kiti, farklı hava platformlarına veya kara lançer sistemlerine entegre edilebiliyor. Bu da kuvvet yapısında önemli bir operasyonel esneklik sağlıyor. Böylece farklı görev profilleri ve platform tipleri arasında standartlaşma artarken, kullanıcılar mevcut envanterlerini daha etkin şekilde değerlendirebiliyor. Müttefik unsurlar açısından bakıldığında ise daha kolay entegrasyon imkanı, sahada ortak kullanım ve müşterek harekat kabiliyetini güçlendiriyor. Stratejik düzeyde bu durum, birlikte çalışabilirlik avantajı yaratarak çok uluslu kuvvetler arasında lojistik süreçleri sadeleştirirken maliyet etkinliği artırıyor.

Bu yaklaşım sonucunda güdüm sistemleri, yalnızca bir akıllı mühimmat bileşeni olmanın ötesine geçiyor, farklı platformlar ve ülkeler arasında ortak bir operasyon dili oluşturan, kuvvet çarpanı niteliğinde bir yetenek haline geliyor.

Gelecekte güdüm teknolojileri, değişen tehdit setlerine paralel olarak daha otonom, dayanıklı ve esnek yapıya evrilecek. Karmaşık elektronik harp ortamları, hareketli hedefler ve çok katmanlı savunma sistemleri, bu evrimin temel itici güçleri olarak konumlanıyor. ASELSAN, bu gelişimin merkezinde yer alarak platform ve mühimmat kombinasyonunu bir kuvvet çarpanına dönüştürmeyi hedefliyor. Modüler mimariler, çoklu güdüm modları ve platformdan bağımsız çözümlerle modern harp sahasının ihtiyaçlarına her zaman cevap verebilecek bir yaklaşım benimsiyor. Bu noktada güdüm sistemleri, yalnızca hedefi isabetle vurmanın değil, doğru zamanda ve doğru etkiyle maliyette kazanım sağlamanın anahtarı haline geliyor.

Şüphelilerin, çeşitli sosyal medya platformlarında bebek ve çocuklara ait müstehcen görüntüler paylaştığı, milli ve manevi değerlere yönelik hakaret içerikli paylaşımlarda bulunduğu, Türk bayrağının yakılması, hayvanlara eziyet edilmesi ve hayvanların öldürülmesine ilişkin görüntüler paylaştığı aktarıldı.

Ayrıca şüphelilerin, toplumsal hassasiyet oluşturan güncel olaylarla kamuoyu tarafından tanınan kişilerin kayıplarını istismar ettiği, görsel, yazılı ve sesli mesajlar aracılığıyla şiddet, tehdit ve şantajla korku, panik yaratmaya yönelik içerikler ürettikleri ve çevrimiçi gruplar üzerinden bu içerikleri yaydıkları bildirildi.

Yeni eğitim ve öğretim yılının açılışı sırasında da farklı illerde bulunan üç ayrı okula yönelik silahlı saldırı hazırlığı içerisinde olduklarına dair paylaşımlarda bulunan ve "C31K" isimli yeni nesil suç örgütü içerisinde faaliyet gösterdiği değerlendirilen 32 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

Bu kapsamda Ankara merkezli 22 ilde eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirilirken, 27 şüpheli yakalandı ve dijital materyallere el konuldu.

Diğer şüphelilerin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Yıllıklandırılmış verilere göre temmuz ayında cari açık yaklaşık 40,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 77,2 milyar dolar açık verdi.

Aynı dönemde hizmetler dengesi 63,5 milyar dolar fazla verirken, birincil gelir dengesi 25,2 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 1,9 milyar dolar açık verdi.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler temmuz ayında 8 milyar 228 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu kalem altında taşımacılık hizmetlerinden 2 milyar 893 milyon dolarlık, seyahat kaleminden ise 5 milyar 968 milyon dolarlık net gelir elde edildi.

TEMMUZDA YURT DIŞI YERLEŞİKLERİN TÜRKİYE'YE YAPTIĞI DOĞRUDAN YATIRIMLAR ARTTI

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net portföy yatırımları 6 milyar dolar, krediler 50,9 milyar dolar ve ticari krediler 400 milyon dolar katkı verirken, finansal türevler 5,1 milyar dolar, net doğrudan yatırımlar 300 milyon dolar, net efektif ve mevduatlar 22,5 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı 31,5 milyar dolar oldu.

Temmuz ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net çıkışlar 514 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye toplam doğrudan yatırımları 1 milyar 154 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 640 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 169 milyon dolarlık gayrimenkul alımı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 322 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı yaptığı görüldü.

Portföy yatırımları temmuz ayında 5 milyar 841 milyon dolarlık net giriş kaydetti.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 1 milyar 969 milyon dolar, DİBS piyasasında ise 2 milyar 368 milyon dolar net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, yurt dışı yerleşiklerin bankaların ihraçlarında 914 milyon dolarlık ve Genel Hükümet ihraçlarında 1 milyar 710 milyon dolarlık net alış, diğer sektör ihraçlarında ise 172 milyon dolarlık net satış yaptığı tespit edildi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında temmuz ayında bankalar 1 milyar 713 milyon dolar, diğer sektörler ise 1 milyar 998 milyon dolar net kullanım gerçekleştirirken, Genel Hükümet 130 milyon dolar net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası cinsinden 74 milyon dolar ve yabancı para cinsinden 1 milyar 605 milyon dolar olmak üzere toplam 1 milyar 679 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Resmi rezervlerde bu ay 14 milyar 252 milyon dolarlık net artış oldu.

Dr. Shah: 'H. pylori, kolorektal kanserin yeni risk faktörü'

Çalışmanın baş araştırmacılarından ve California Üniversitesi San Diego Tıp Fakültesi profesörlerinden Dr. Shailja Shah, H. pylori bakterisinin kolorektal kanser riskini anlamada önemli bir aşama kaydedildiğini ifade etti. Shah, "Kolorektal kanserin çok faktörlü bir hastalık olduğunu biliyoruz. Yaş, genetik, yaşam tarzı ve diyet gibi unsurların yanı sıra, şimdi H. pylori bakterisinin de risk faktörleri arasında yer alabileceği ortaya çıktı" dedi. Araştırmada, H. pylori enfeksiyonuna maruz kalan bireylerde kolorektal kanser riskinin 1,59 kat arttığı belirlendi. Bu oranın, küresel kolorektal kanser vakalarının yaklaşık yüzde 22'siyle bağlantılı olabileceği tahmin ediliyor. Ancak Dr. Shah, çalışmanın nedensellik ortaya koymadığını, sadece iki hastalık arasında güçlü bir epidemiyolojik ilişki tespit edildiğini özellikle vurguladı. Yani, H. pylori'nin doğrudan kolorektal kansere yol açtığı kesin olarak kanıtlanmış değil. Buna rağmen, mide kanseriyle ilgili benzer bir bağlantı daha önce bilimsel olarak net biçimde gösterilmişti.

Uzmanlar: 'H. pylori, küresel kanser yükünde önemli rol oynuyor'

Çalışmaya dahil olmayan ancak bulguları değerlendiren Sylvester Kapsamlı Kanser Merkezi Temel Bilimler Yardımcı Direktörü Dr. Wael El-Rifai, bu araştırmanın H. pylori ve kolorektal kanser arasındaki ilişkiyi şimdiye kadarki en kapsamlı ve ikna edici düzeyde ortaya koyduğunu söyledi. El-Rifai, "Hem H. pylori enfeksiyonu hem de kolorektal kanserin küresel yükü düşünüldüğünde, bu sonuçlar kamu sağlığı açısından büyük önem taşıyor" ifadelerini kullandı. Amerikan Kanser Derneği'nin verilerine göre, kolorektal kanser, cilt kanserleri hariç tutulduğunda ABD'de hem erkekler hem de kadınlar arasında en yaygın üçüncü kanser olarak öne çıkıyor. 2026 yılı itibarıyla ABD'de bu hastalıktan 55 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesi bekleniyor. H. pylori bakterisinin ise dünya genelinde giderek azaldığı belirtiliyor. Rutgers Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Martin Blaser, bu düşüşle birlikte mide kanseri vakalarının da azalma eğilimi gösterdiğini, bunun H. pylori'nin mide kanserindeki rolüyle uyumlu olduğunu aktardı. Ancak, kolorektal kanser için benzer bir azalma henüz gözlenmedi.

H. pylori'nin kanser mekanizması: Bağışıklık ve mikrobiyom etkisi

H. pylori bakterisinin kanser riskini artırmasında, özellikle mide zarında oluşturduğu kronik iltihaplanmanın etkili olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar, bakterinin mideyi kolonize ederek lokal bir bağışıklık tepkisi başlattığını ve bunun sonucunda sitokin ve kemokin gibi iltihabi sinyal moleküllerinin kana karıştığını belirtti. Bu moleküller, bağırsak dokusunda dengenin bozulmasına, hücre büyümesinin hızlanmasına ve anormal hücre gelişimini tetikleyen yolların aktive olmasına yol açabiliyor. Ayrıca, H. pylori enfeksiyonunun bağırsak mikrobiyomunu değiştirdiği ve tümör gelişimini destekleyebilecek bir ortam oluşturduğu da vurgulanıyor. Bu bulgular, özellikle bağırsak sağlığının korunmasında mikrobiyomun rolüne dair yeni araştırma alanları açıyor.

Uzmanlardan H. pylori odaklı kanser tarama stratejisi önerisi

California Üniversitesi'nden Dr. Shah, mevcut bulgulara dayanarak kolorektal kanser tarama uygulamalarında hemen bir değişiklik yapılmasının erken olacağını belirtti. Ancak, H. pylori'nin ortadan kaldırılmasının kolorektal kanser riskini azaltıp azaltmadığını gösterecek daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekti. Duke Üniversitesi Nüfus Sağlığı Bilimleri ve Tıp Fakültesi'nden Prof. Meira Epplein, H. pylori'nin yaygın olduğu toplumlarda, bakterinin antibiyotikle iki haftalık bir tedaviyle ortadan kaldırılabilmesinin, maliyet etkin ve uygulanabilir bir kanser önleme stratejisi olabileceğini vurguladı. Epplein, "Öncelikli adım, yüksek riskli popülasyonları belirlemek ve antibiyotik direncinin yayılmasını önleyecek şekilde hedefli tarama programları geliştirmek olmalı" dedi. Bu yaklaşım, hem sağlık sistemleri hem de bireyler için yeni bir koruyucu tedavi penceresi sunabilir.

Kolorektal kanser ve H. pylori ilişkisi: Küresel sağlık için kritik uyarı

Sonuç olarak, H. pylori bakterisinin kolorektal kanser riskini artırdığına dair bulgular, başta sağlık otoriteleri olmak üzere tüm dünyada yeni önlemlerin tartışılmasına yol açıyor. Uzmanlar, bu ilişkinin kesinleşmesi halinde, H. pylori'ye karşı yürütülecek toplumsal tarama ve tedavi programlarının, kolorektal kanserin önlenmesinde etkili bir rol oynayabileceğini belirtiyor. Özellikle H. pylori enfeksiyonunun yaygın olduğu bölgelerde sağlık politikalarının gözden geçirilmesi ve erken teşhis stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Araştırmacılar, ilerleyen dönemde yapılacak daha kapsamlı çalışmaların, H. pylori'nin kolorektal kanser üzerindeki etkisine dair daha net sonuçlar sağlayacağını ifade ediyor. Böylece, küresel kanser yükünün azaltılması adına yeni ve etkili yolların önü açılabilir.

Alzheimer ve Demans dergisinde yayımlanan araştırmadan çarpıcı sonuçlar

Çalışma, Amerikan Kalp Derneği'nin Life's Simple 7 kılavuzlarını temel alarak katılımcıların kalp ve beyin sağlığını değerlendirdi. Bu kılavuz, diyet, fiziksel aktivite, tütün kullanımı, kan şekeri, kan basıncı, kolesterol ve vücut kitle indeksinden oluşan yedi başlık içeriyor. Araştırmacılar, katılımcıları bu kriterler üzerinden uzun süre takip etti. Sonuçlar, özellikle düzenli fiziksel aktivite yapan Meksika kökenli Amerikalıların, yaşlanma sürecinde daha yavaş bilişsel gerileme yaşadığını gösterdi. Beyaz katılımcılarda ise sağlıklı kan şekeri seviyeleri, bilişsel kayıpları azaltmada belirleyici oldu. Araştırmanın başyazarı Prof. Gill Livingston, bu bulguların yalnızca incelenen gruplarla sınırlı olmadığını, benzer sonuçların farklı toplumlarda da gözlemlendiğini belirtti. Ayrıca, araştırmanın yalnızca Meksika kökenli ve beyaz yetişkinlerle sınırlı olması nedeniyle, bulguların tüm etnik gruplara doğrudan uygulanamayabileceği de vurgulandı.

Prof. Livingston: 'Glukoz ve egzersiz beyin sağlığı için vazgeçilmez'

Londra Üniversitesi Koleji Psikiyatri Bölümü'nden Prof. Gill Livingston, glukoz seviyelerinin ve fiziksel aktivitenin beyin sağlığı üzerindeki etkisine dikkat çekti. Livingston, beynin temel yakıtı olan glukozun ve oksijenin, düşünme ve odaklanma gibi bilişsel işlevler için vazgeçilmez olduğunu söyledi. Kan şekeri çok düşük olduğunda sinir hücrelerinin zarar görebileceğini, çok yüksek olduğunda ise damar sağlığının bozulduğunu ve beyne giden kan akışının azaldığını belirtti. Egzersizin ise beyne oksijen taşıyarak damarları koruduğunu ve genel beyin fonksiyonlarını desteklediğini ifade etti. Livingston, "Sağlıklı glukoz ve aktivite seviyeleri, beyni korur ve bilişsel gerilemeyi yavaşlatır" diyerek, bu iki alışkanlığın yaşlanma sürecinde önemine işaret etti. Ayrıca, enerji ve oksijen eksikliğinin zamanla beyin işlevlerinde değişikliklere ve bilişsel kayıplara yol açabileceğini de ekledi.

Orta yaşta beyin sağlığını korumak için uzmanlardan pratik öneriler

Uzmanlar, özellikle orta yaş grubunda yer alan bireylerin beyin sağlığını korumak için alabileceği basit ama etkili önlemlere dikkat çekiyor. Düzenli egzersiz yapmak, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta veya 75 dakika yüksek yoğunlukta fiziksel aktivite hedeflemek öneriler arasında yer alıyor. Prof. Livingston, aktif bir hayat tarzına geçişin zorlayıcı olabileceğini ancak küçük adımlarla başlanabileceğini belirtiyor. Yavaş tempolu yürüyüşler, yoga veya keyif alınan başka hareket biçimleriyle başlamak, zamanla dayanıklılığı artırıyor. Kan şekerini düzenli olarak kontrol ettirmek de önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Kan şekeri yüksekliği veya diyabet teşhisi konduğunda ise, sağlık profesyonellerinin önerilerine uymak, gerekirse diyet değişiklikleri yapmak, daha fazla hareket etmek veya ilaç kullanmak gerekiyor. Ayrıca, sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarının tek başına demansı veya bilişsel gerilemeyi tamamen önlemeyeceği, ancak riskleri önemli ölçüde azaltabileceği vurgulanıyor.

Beyin sağlığı için bütünsel yaklaşım: Sadece egzersiz ve glukoz yeterli değil

Mayo Kliniği'nden Prof. David S. Knopman, yaşlandıkça beyin sağlığını korumak için sadece fiziksel aktivite ve glukoz kontrolünün yeterli olmadığını, daha geniş bir yaşam tarzı değişikliği gerektiğini belirtti. Knopman, damar sağlığının korunmasının, yüksek tansiyonun ve yüksek kolesterolün kontrol altında tutulmasının, dengeli bir diyetin uygulanmasının, sigara kullanımından uzak durulmasının ve obezite ile uyku apnesi gibi sorunların tedavi edilmesinin de beyin sağlığı açısından büyük önem taşıdığını aktardı. Ayrıca, kan basıncı veya vücut kitle indeksi gibi sağlık göstergeleri hakkında bilgi sahibi olmayanların, bir sağlık uzmanına başvurarak gerekli kontrolleri yaptırmalarının önemine değindi. Uzmanlar, küçük yaşam tarzı değişikliklerinin bile ilerleyen yaşlarda sağlığı olumlu yönde etkileyebileceğinin altını çizdi.

Sonuç olarak, Texas'ta gerçekleştirilen bu araştırma, orta yaşta egzersiz ve kan şekeri kontrolü gibi iki temel alışkanlığın, bilişsel gerilemeyi yavaşlatmada ve beyin sağlığını korumada önemli rol oynadığını ortaya koydu. Uzmanlar, özellikle 40 yaş sonrası bireylerin, yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde daha sağlıklı bir beyin yapısına sahip olabilmeleri için, fiziksel aktiviteyi artırmalarını ve kan şekeri seviyelerini düzenli olarak takip etmelerini öneriyor. Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri, demans ve bilişsel kayıp riskini azaltmada etkili olabilirken, bu alışkanlıkların tüm sağlık parametreleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği de unutulmamalı.

24 TV Genel Yayın Yönetmeni Ömer Özkök ve Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç, 'Günün Manşeti'nde 11 Eylül 2026 Cuma gündemini değerlendirdi.

Programdan önemli satır başları:

11 EYLÜL SALDIRISININ YIL DÖNÜMÜ

Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç:

11 Eylül bir milattır. Bütün dünya ilk defa şunu duydu: ABD Başkanı "Ya bendensin ya kara toprağın" dedi dünyaya. Bu, NATO'nun tamamen öldüğü gündür.

FİLİSTİNLİ MAHKUMLARA CANAVARCA İŞKENCE

Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç: Bütün dünyanın gözünün içine baka baka... Fütursuzluğa bakar mısın? "Medeniyet" diyoruz ya, ne medeniyeti alçaklar! Hangi medeniyetten söz ediyorsunuz?

24 TV GYY Ömer Özkök: YouTuber Fatih Altaylı'ya sorasım geliyor: "Orta Doğu'nun tek demokrasisi" dediği İsrail'de bu olup bitene bir yorumu var mı?

BAŞKAN ERDOĞAN KADIN BAŞKANLARLA BULUŞTU

24 TV GYY Ömer Özkök: Özgür Özel, "2023'te kadınların seçme ve seçilme hakları ellerinden gidecek; kadınlar sokağa çıkamayacak, araba kullanamayacak" demişti. Muhalefet kadınlar üzerinden sinsi bir siyaset yapıyor ya, buyurunuz kapak olsun!

ÖZGÜR ÖZEL "SOKAĞA ÇIKAMAYACAKLAR" DEMİŞTİ...

24 TV GYY Ömer Özkök: Biz ilk kez orduda kadın generali, kadın valileri, kadın emniyet müdürlerini Sayın Cumhurbaşkanı'nın başkomutan olduğu dönemde gördük. Kadının hayatın her alanında nasıl var olduğunu gördükçe, karşı tarafın bir utanma, bir "nedamet", bir "yanılmışız" açıklamasına da şahit olamayınca diyoruz ki: Siz bu kadınları saf mı zannediyorsunuz?

DENİZ ZEYREK'TEN ÖZEL'E TEPKİ! ZEYREK: SORUMLU ÖZGÜR ÖZEL

24 TV GYY Ömer Özkök ve Akşam Gazetesi Yazarı Hikmet Genç ile "Günün Manşeti"nde değerlendirdi.

Anthropic: Alibaba'nın Claude üzerinden en büyük damıtma kampanyasını yürüttü

Anthropic'ın raporuna göre, Alibaba ile bağlantılı operatörler, Claude'un çıktısını kullanarak Qwen adlı kendi yapay zeka modellerini eğitti. Bu süreçte, Mayıs ve Temmuz ayları arasında Claude ile 151 milyondan fazla değişim gerçekleşti. Şirket, bu rakamın bugüne kadar tespit edilen en büyük yasa dışı damıtma kampanyası olduğunu belirtti. Alibaba'nın Claude üzerinden yürüttüğü bu operasyon, günde yaklaşık 3 milyon değişime ulaştı ve 3.500'den fazla sahte hesap kullanıldı. Anthropic, Alibaba'nın Claude'u sadece model eğitimi için değil, aynı zamanda pekiştirme öğrenimi ve model mimarisi gibi daha geniş yapay zeka araştırmalarında da izinsiz kullandığını ifade etti. Bu ölçekli veri kullanımı, şirketin hizmet şartlarının ve gizlilik yasalarının açıkça ihlal edildiği anlamına geliyor.

Moonshot ve DeepSeek'ten Claude'a gizli yönlendirme taktiği

Anthropic'ın raporunda, Pekin merkezli Moonshot AI şirketinin de benzer yöntemlere başvurduğu belirtildi. Moonshot, Kimi adlı yapay zeka modelinin bazı kullanıcı taleplerini Claude'a yönlendirdi ve Claude'un yanıtlarını kendi kullanıcılarına, sanki Kimi modeliyle oluşturulmuş gibi sundu. On günlük bir dönemde Moonshot, Anthropic'a yaklaşık 300 bin müşteri talebi iletti ve bunların çoğu Claude Opus modellerine yönlendirildi. Bu talepler, 5.380 sahte hesap üzerinden iletildi ve hesapların önemli bir kısmı Singapur ile Japonya'da yer aldı. Moonshot, Claude'un akıl yürütme transkriptlerini kaydederek, bu verileri kendi modellerinin eğitimi için kullandı. Mayıs ile Temmuz arasında Moonshot'a atfedilen toplam değişim sayısı 23 milyonu aştı. Anthropic, Moonshot'un müşterilerini taleplerinin Anthropic'a iletildiği konusunda bilgilendirmediğini de raporunda vurguladı.

DeepSeek'in Claude'a yönelik saldırıları rekor seviyeye ulaştı

Anthropic, son dönemde öne çıkan DeepSeek'in de Moonshot'a benzer bir yöntem izlediğini açıkladı. Şirket, DeepSeek'in müşterilerini bilgilendirmeden, taleplerini Claude'a aktardığını ve bu değişimlerin eğitim verisi olarak kullanıldığını belirtti. Temmuz 2026'da, sadece 14 gün içinde DeepSeek'e atfedilen 12 milyondan fazla yasa dışı damıtma saldırısı tespit edildi. Rapor, bu tür faaliyetlerin yapay zeka sektöründe ciddi bir gizlilik ve güvenlik riski oluşturduğunu, aynı zamanda şirketler arası rekabeti etik olmayan bir zemine çektiğini vurguladı. Anthropic, Aralık 2025 ile Ağustos 2026 arasında siber operasyonlar, etki operasyonları, gözetim, dolandırıcılık, biyolojik kötüye kullanım, konvansiyonel silah geliştirme ve damıtma gibi yedi alanda toplamda birçok Çinli yapay zeka şirketinin faaliyetlerini engellediğini duyurdu.

Anthropic'ın yayımladığı bu detaylı rapor, yapay zeka sektöründe etik ihlallerin ve gizlilik sorunlarının ne kadar büyük boyutlara ulaştığını gözler önüne serdi. Şirketin tespit ettiği yasa dışı damıtma girişimleri, küresel yapay zeka rekabetinde veri güvenliğinin ve yasal çerçevenin önemini bir kez daha ortaya koydu. Anthropic, sektör genelinde daha sıkı önlemler alınması çağrısında bulundu.

Floransa Üniversitesi'nden delaminasyon açıklaması: Apenninler'in altındaki kabuk açılıyor

Apennin Dağları, yaklaşık 1.200 kilometre boyunca İtalya'yı kuzeyden güneye kat eden ve jeolojik olarak uzun süredir bilim insanlarını meşgul eden bir silsile. Araştırma ekibi, bölgenin karmaşık jeolojik yapısını anlamak için depremler, GPS ölçümleri, uydu radar verileri ve Moho sınır haritalarını bir araya getirdi. Bulgular, Apenninler'in altında kabuğun adeta bir fermuar gibi açıldığını ve bu açılmanın 'delaminasyon' süreciyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Delaminasyon, kabuğun altındaki yoğun litosferin ve alt kabuğun, üst kabuktan ayrılarak manto içine batması anlamına geliyor. Tavani'nin ekibi, bu ayrılmanın Apenninler boyunca tek bir noktada, 'menteşe' adı verilen bir ön cephede başladığını ve zamanla Adriyatik ön alanına doğru göç ettiğini tespit etti. Bu hareket, dağ silsilesinin bazı bölümlerinin yükselmesine, bazılarının ise alçalmasına neden oluyor.

Depremler ve GPS verileriyle delaminasyonun etkileri gözlemlendi

Yapılan ölçümler, Apenninler boyunca farklı deformasyon türlerinin aynı ana yapı etrafında toplandığını ortaya koyuyor. Özellikle 500 kilometrelik bir alanda, Tiren ve Adriyatik taraflarındaki Moho sınırlarının üst üste bindiği bölgede alt kabuğun ayrıldığı, yani delaminasyonun aktif olduğu belirlendi. Depremler de bu ön cephe etrafında yoğunlaşıyor. Önün arka kısmında ve üzerinde kabuk açılırken, önünde ise sıkışma ve alçalma yaşanıyor. GPS verilerine göre, dağ kuşağı yılda yaklaşık 4 milimetre genişlerken, dış kenarda bu hareket yılda 2 milimetre daralma ile dengeleniyor. Bu durum, araştırmacıların 'akordeon benzeri' deformasyon olarak tanımladığı eşzamanlı daralma ve genişleme hareketinin doğrudan bir göstergesi. Delaminasyonun göç eden ön cephesi, kabuğun bazı bölümlerinde yukarı doğru sıçramalara, diğer bölümlerde ise aşağıya çekilmelere yol açıyor.

Jeolojik geçmiş ve Apenninler'in evrimi: Delaminasyonun rolü

Apenninler'in jeolojik tarihinde, milyonlarca yıl boyunca levha hareketleri dağların yükselmesine ve kabuğun kalınlaşmasına neden oldu. Tiren Denizi'nin açılmasıyla birlikte arka kabukta genişleme yaşanırken, dağların önünde sıkışma devam etti. Ancak yaklaşık 2 milyon yıl önce, bu genişleme sona erdi ve kısalma hızı dramatik biçimde azaldı. Buna rağmen, Apenninler'deki paradoksal deformasyon sürdü ve bilim insanları yeni bir iç mekanizmanın devreye girdiğini düşündü. Tavani ve ekibinin bulguları, bu mekanizmanın delaminasyon olduğunu ve göç eden menteşe hattının, kabuğun yukarı ve aşağı hareketlerini belirlediğini ortaya koydu. Delaminasyonun arkasında kalan kabuk, yoğun alt katmanlardan kurtulunca yukarı doğru yükseliyor; önünde ise hala sıkışma ve alçalma etkisi devam ediyor.

Bölgesel ve küresel jeoloji için yeni bir pencere: Apenninler'deki delaminasyonun önemi

Bu araştırma, Apenninler'in altındaki delaminasyon sürecinin, hem bölgesel depremlerin dağılımını hem de dağların bugünkü morfolojisini anlamada kritik bir rol oynadığını gösteriyor. Ayrıca, bu süreç jeologlara, manto-litosfer ayrılmasının gerçek zamanlı olarak izlenebildiği nadir bir doğal laboratuvar sunuyor. Araştırmacılar, Apenninler'deki bu hareketin, kıtasal dinamiklerin temel prensiplerini anlamak için eşsiz bir fırsat sunduğunu vurguluyor. Delaminasyonun ilerleyişiyle birlikte, bölgedeki sismik risklerin ve yüzey değişimlerinin izlenmesi gerektiği belirtiliyor. Modelin henüz tüm ayrıntılarıyla tamamlanmamış olmasına rağmen, Apenninler'deki delaminasyonun bilim dünyasında büyük bir yankı uyandırdığı ve yeni araştırmalar için kapı araladığı ifade ediliyor.

Sonuç olarak, İtalya'nın Apennin Dağları'nın altında gelişen delaminasyon süreci, Dünya'nın kabuğunda meydana gelen benzersiz ve karmaşık değişimlerin anlaşılmasında önemli bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor. Floransa Üniversitesi'nin çalışması, bu hareketin hem bölgesel hem de küresel jeoloji açısından taşıdığı önemi bir kez daha gözler önüne seriyor. Apenninler, jeologlara gerçek zamanlı gözlem yapma imkânı sunarken, Dünya'nın derinliklerindeki sırların çözülmesine de katkı sağlıyor.

Kentteki bir otelde düzenlenen "Mavi Diyalog" temalı toplantıda dünyanın farklı ülkelerinden gelen basın mensuplarını Trabzon'da ağırlamaktan memnuniyet duyduğunu dile getiren Kurum, toplumlar arası bilgi köprüsü kuran basın mensuplarının, iklim krizinin etkileri konusunda da taşıdığı sorumluluğun büyük olduğunu vurguladı.

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) zorlu bir küresel ortamda hazırlandıklarını aktaran Kurum, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Jeopolitik gerilimler, enerji güvenliği, büyüyen borç yükleri ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar ülkelerin gündemini maalesef olumsuz etkiliyor. Aynı anda aşırı sıcaklıklar, kuraklık, seller, yangınlar, su stresi ve gıda güvenliği riskleri insanların günlük hayatında daha görünür hale geliyor. Diyalog, uzlaşı, aksiyon. Önce dinleyeceğiz, ortak zemini bir kuracağız.

Ardından ortak iradeyi sahaya yansıtacağız. Antalya'yı sözlerin projeye, projelerin yatırıma, yatırımların insanların hayatına dokunan sonuçlara dönüştüğü bir uygulama COP'u haline getirmek istiyoruz."

Kurum, COP31 ile hedefi projeyle, projeyi finansmanla, finansmanı da uygulamayla buluşturmayı başaracaklarını belirterek, "Bu amaçla çok çeşitli aksiyonlar alacağız, eylemler ortaya koyacağız. Örneğin kıyı dirençliliği, mavi karbon, deniz kirliliği ve ekosistem restorasyonu alanlarında yatırıma hazır projeler geliştireceğiz." diye konuştu.

"RİSKİ ÖNCEDEN GÖREN SİSTEMLERİ GELİŞTİRECEĞİZ"

Projesi olan ülkeler ve finans kuruluşlarını aynı masa etrafına getirip mavi proje hazırlama ile finansman mekanizması üzerinde çalışacaklarını ifade eden Kurum, şunları kaydetti:

"Bilimsel veri paylaşımını güçlendiren bir mavi veri ağı oluşturmak istiyoruz. Deniz sıcaklığından kirliliğe, kıyı erozyonundan biyolojik çeşitliliğe kadar kritik verileri daha hızlı paylaşarak sorun büyüdükten sonra müdahale etmek yerine riski önceden gören sistemleri geliştireceğiz. Kara kaynaklı atıkların denize ulaşmasını önlemek amacıyla kıyıdan denize sıfır atık uygulamalarını yaygınlaştıracağız."

Deniz çayırları, deltalar, sulak alanlar ve hassas kıyı ekosistemleri için koruma ve restorasyon çalışmalarını destekleyeceklerini vurgulayan Kurum, şu ifadeleri kullandı:

"İklim adaletini tek bir cümleyle ifade edecek olursak şöyle dememiz gerekir diye düşünüyoruz. Hedefi paylaşacaksak imkanı da paylaşacağız. Var olan imkanları da tüm dünya ülkeleriyle paylaşmak zorundayız. Tarihi sorumlulukları olmamasına rağmen iklim değişikliğinin etkileriyle maalesef yüzleşmek zorundalar.

Dolayısıyla biz hep birlikte 'dünya ortaklığımız' diyorsak ve buna ilişkin bir irade ortaya koymak istiyorsak bu iradeyi hep birlikte koyup imkanlarımızı da paylaşmak zorundayız. Bütün bunların sonucunu COP31'de takip edeceğiz."

FETHİYE KÖRFEZİ'NDEN 16 MİLYON METREKÜP DİP ÇAMURU ÇIKARILACAK

Marmara Denizi'nde müsilajın ardından sorunun kaynağına yöneldiklerine işaret eden Kurum, "Su, atık su altyapısının dönüşümü için Dünya Bankası'yla çalışarak yaklaşık 400 milyon avroluk finansman sağladık ve kıyıya komşu olan tüm illerde atık su arıtma tesislerinin kabiliyetini, içeriğini değiştiriyoruz. Fethiye Göcek'te 'mapa-şamandıra' sistemiyle deniz çayırlarını koruyoruz ve 'Deria' ile de denizcilik faaliyetlerini dijital teknoloji ile yönetiyoruz. Fethiye Körfezi'nde iki dip tarama gemisi ile 600 hektarlık bir alanda çalışarak 3 yılda tam 16 milyon metreküp dip çamurunu Fethiye Körfezi'nden çıkarıp atacağız." değerlendirmesinde bulundu.

İzmit Körfezi'nde de benzer bir çalışma yürüterek Marmara'yı eski güzel günlerine kavuşturmayı hedeflediklerini kaydeden Kurum, çalışmanın ilk etabını tamamladıklarını ifade etti.

Bakan Kurum, Eğirdir, Beyşehir, Salda, Mogan ve Meke'de her ekosistemin şartına uygun çözümler geliştirdiklerini de bildirdi.

Okyanusların koruma altındaki oranı ile 2030 hedefleri arasında hala büyük bir mesafe olduğuna değinen Kurum, "Sözü eyleme, hedefi projeye, projeyi sonuca dönüştüren bir COP için hep birlikte çalışacağız. Çünkü denizlerin geleceği kıyıların geleceğidir. Kıyıların geleceği insanlığın geleceğidir ve insanlığın geleceği birlikte koruyabildiğimiz bu insanlığın mavi vatanına bağlıdır." diye konuştu.

Bukavu'da 300 ev kül oldu, ölü sayısı artabilir

Bukavu'daki okul yangını sadece öğrencileri değil, bölgedeki yüzlerce aileyi de etkiledi. Yangında yaklaşık 300 ev tamamen yanarak kullanılamaz hale geldi. İsyancıların atadığı yerel yetkililer, Perşembe akşamı itibarıyla can kaybının 24 olduğunu açıkladı. Ancak, enkaz kaldırma çalışmaları devam ettiği için ölü sayısının artmasından korkuluyor. Sosyal medyada paylaşılan videolarda, genç çocukların hareketsiz şekilde yerde yattığı görülüyor. Yangının öğleden sonra kontrol altına alındığı belirtilse de, molozlar ve sac metal yığınlarından saatlerce duman yükselmeye devam etti.

Ulusal Eğitim Bakanlığı'ndan dayanışma ve eğitim için yeni adımlar

Yangın felaketiyle ilgili olarak Kinşasa'daki Ulusal Eğitim ve Yeni Vatandaşlık Bakanlığı, olaydan duyduğu derin üzüntüyü belirten bir açıklama yaptı. Bakanlık, çok sayıda öğrencinin ve vatandaşın hayatını kaybettiğini, yaralıların ise tedavi altında olduğunu vurguladı. Ayrıca, ölü sayısının geçici olduğunu, ilerleyen saatlerde artabileceğini ifade etti. Bakan, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi ve etkilenen okullarda eğitimin devamlılığını sağlamak için gerekli değerlendirmelerin başlatıldığını duyurdu. Geçen hafta Kinşasa'da yaşanan benzer bir yangının ardından hükümet, ülke genelinde güvenlik önlemlerini artırdı ve kamuya açık alanlarda standartların uygulanması için ekipler görevlendirdi.

Bukavu'da yaşanan bu büyük okul yangını, bölgede güvenlik ve altyapı eksikliklerini bir kez daha gündeme getirdi. Yetkililer, hem yangının nedenini araştırıyor hem de mağdur ailelere destek sağlamak üzere çalışmalarını sürdürüyor. Olay, ülkede toplumsal dayanışmanın ve güvenlik standartlarının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Svalbard açıklarında bir ay süren gizli takip operasyonu

Söz konusu Rus operasyonu, Moskova'nın son derece gizli denizaltı savaş müdürlüğü olan GUGI tarafından planlandı ve Norveç'in Svalbard takımadaları yakınlarındaki Arktik sularında icra edildi. Bu bölge, hem stratejik konumu hem de deniz tabanından geçen kritik altyapı hatları nedeniyle uzun süredir NATO'nun radar ekranında yer alıyor. İngiltere, Norveç takımadalarını ana karaya bağlayan hayati denizaltı kabloları ile enerji boru hatlarının yakınında faaliyet gösteren üç Rus denizaltısını tespit ettiğini ve bir ay boyunca süren yoğun bir takip operasyonu yürüttüğünü açıkladı. Londra yönetimi, bu süreçte denizaltıların hareketlerinin anlık olarak izlendiğini ve caydırıcı manevralarla Rus gemilerinin yönlendirildiğini belirtti. Nisan ayında kamuoyuyla paylaşılan operasyonun ardından Euronews'un yaptığı kapsamlı raporlamayla birlikte, kullanılan silahın keşfi, operasyonun tam olarak nerede gerçekleştiği ve ABD'nin bu sürece nasıl dahil olduğu gibi kritik detaylar da gün yüzüne çıktı.

İngiltere, Norveç ve ABD'den Rusya'ya ortak caydırma hamlesi

İngiltere, Norveç ve ABD arasında koordine edilen bu üçlü operasyon, Rus gemilerini tatbikatlarını tamamlayamadan önce başarılı bir şekilde takip etti ve rotalarını değiştirmeye zorladı. Rusya fiilen herhangi bir denizaltı kablosuna fiziksel zarar vermemiş olsa da, Batılı yetkililer Reuters'e verdikleri demeçte, Moskova'nın bu tatbikatı NATO ile olası bir çatışma senaryosunda gizli silah sisteminin sahada konuşlandırılmasını simüle etmek amacıyla düzenlediğini vurguladı. Bu değerlendirme, operasyonun salt bir eğitim faaliyetinin ötesinde stratejik bir provaya dönüştüğüne işaret ediyor. Yetkililer, Rusya'nın kullandığı silah ya da teknolojinin teknik özellikleri hakkında herhangi bir bilgi paylaşmayı kesinlikle reddetti. Ancak denizde yaşanan yüz yüze karşılaşmalar sırasında İngiliz ve Norveçli yetkililer, elde ettikleri istihbarat bulgularını doğrudan Moskova'ya ileterek Rusya'yı bu gizli teknolojiyi kullanmaktan vazgeçirmeye çalıştı. Diplomatik kanallar üzerinden yapılan bu doğrudan temas, NATO'nun caydırıcılık stratejisinin askeri boyutunun yanı sıra siyasi ayağını da ortaya koydu.

Denizaltı kabloları neden stratejik hedef haline geldi?

Bir bahçe hortumu kalınlığındaki denizaltı fiber optik kablolar, dünyanın neredeyse tüm internet trafiğinin üzerinden aktığı temel iletişim omurgasını oluşturuyor. Bu kablolar yalnızca günlük internet kullanımı için değil, aynı zamanda küresel finansal işlemler, bankacılık transferleri ve devletler arası güvenli iletişim için de vazgeçilmez bir altyapı niteliği taşıyor. Tam da bu kritik önemleri nedeniyle denizaltı kabloları, rakip ülkelerin iletişim hatlarını kesintiye uğratmak isteyen devletler için giderek daha cazip bir hedef haline geldi. Rusya Savunma Bakanlığı ise konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmadı. Kremlin, NATO ülkelerinde sabotaj faaliyetleri yürüttüğü yönündeki iddiaları her seferinde kategorik olarak reddetti ve bu tutumunu sürdürüyor.

Norveç Savunma Bakanı Sandvik'ten Moskova'ya sert uyarı

Norveç Savunma Bakanı Tore Sandvik, Reuters'e verdiği özel demeçte oldukça kararlı bir dil kullandı. Sandvik, "Ortak operasyonumuz aracılığıyla Rusya'ya gizli faaliyet gösteremeyecekleri konusunda net bir mesaj gönderdik" dedi. Bakan Sandvik sözlerini daha da sertleştirerek, "Rus yetkililerine kritik altyapımızı hedef alma girişimlerinin mutlaka tespit edileceğini ve bunun ciddi sonuçlarla karşılaşacağını açık bir şekilde belirttik" ifadelerini kullandı. Sandvik ayrıca bölgesel istikrara da vurgu yaparak, "Yüksek Kuzey'de gerilimleri tırmandırmak kimsenin çıkarına değil" diye ekledi. Bu açıklamalar, NATO'nun Arktik bölgesindeki denizaltı altyapı güvenliğini en üst düzeyde önceliklendirdiğinin açık bir göstergesi olarak değerlendirildi.

Nord Stream sonrası NATO'nun denizaltı altyapı odağı değişti

2022 yılında Almanya'ya Rus doğalgazı taşıyan üç Nord Stream denizaltı boru hattının sabotajla tahrip edilmesi, NATO müttefikleri arasında bir dönüm noktası yarattı. Bu olayın ardından ittifak üyeleri, güvenlik önceliklerini yeniden şekillendirerek denizaltı kritik altyapıların korunmasına çok daha fazla kaynak ayırmaya başladı. 2023'ten bu yana Avrupa sularında boru hatlarını, elektrik kablolarını ve telekomünikasyon fiber optik hatlarını haritalayan giderek artan sayıda yabancı gemi tespit edildi. Bu gemilerin deniz tabanındaki altyapı unsurlarını sistematik biçimde kayıt altına aldığı belirlendi. Uluslararası hukuk çerçevesinde açık denizlerde bu tür araştırma faaliyetleri yürütmek teknik olarak yasadışı sayılmasa da, pek çok güvenlik uzmanı bu hareketliliğin olası bir sabotaj operasyonuna zemin hazırlamak amacıyla yapıldığı görüşünde birleşiyor.

Brookings uzmanı Jones: Avrupa geç kalarak yeniden inşa ediyor

Brookings Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Bruce Jones, Reuters'e yaptığı değerlendirmede Avrupa'nın içine düştüğü çelişkili durumu çarpıcı bir şekilde özetledi. Jones, "Son 25 yılda Avrupa aynı anda iki şey yaptı. Deniz yatağı altyapısına olan bağımlılığını önemli ölçüde artırdı, ancak bu altyapıyı koruma kapasitesini önemli ölçüde küçülttü" dedi. Bu tespit, kıtanın enerji ve iletişim güvenliği açısından ne kadar kırılgan bir noktada bulunduğunu gözler önüne seriyor. Jones sözlerini, "Gelişen bir Rus tehdidi karşısında Avrupa şimdi geç kalarak bu kapasiteyi yeniden inşa ediyor" diyerek tamamladı. Euronews'un konuyla ilgili NATO'ya yönelttiği sorulara ise ittifak sözcülüğü, operasyonun spesifik detaylarını tartışmayı reddederek yanıt verdi. Bu tutum, operasyonun hassasiyetinin ve devam eden istihbarat süreçlerinin hâlâ aktif olduğuna işaret ediyor.

İsviçre otobüs kazası sonrası kurtarma ekipleri seferber oldu

Kaza sonrası İsviçre otobüs kazası bölgesine çok sayıda ambulans ve arama-kurtarma ekibi yönlendirildi. Olay yerinde çalışan ekipler, devrilen otobüsten yolcuları çıkarmak için yoğun çaba harcadı. Görgü tanıkları, otobüsün dar ve virajlı bir kırsal yolun kenarında yan yattığını aktardı. İsviçre otobüs kazası sırasında, yolcuların büyük kısmının Hollanda vatandaşı olduğu, otobüsün ise Avusturya'dan İsviçre'ye günübirlik bir gezi için yola çıktığı belirtildi. Kazanın ardından bölgedeki sağlık ekipleri ve polis, olayın nedenine ilişkin inceleme başlattı.

Cumhurbaşkanı Parmelin'den taziye ve kapsamlı soruşturma sözü

İsviçre Cumhurbaşkanı Guy Parmelin, İsviçre otobüs kazası sonrası sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, derin bir şok yaşadığını belirtti ve hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi. Parmelin, kazayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütüleceğini vurguladı. İsviçre otobüs kazası, ülkenin turizm merkezi olan Zernez yakınlarında yaşanırken, bölge aynı zamanda İsviçre Ulusal Parkı'na açılan önemli bir geçiş noktası olarak biliniyor. Kazanın ardından turizm sektöründe de büyük üzüntü yaşandı. Hollanda'daki tur operatörü OAD yetkilileri, yolcuların durumu hakkında net bilgi paylaşmazken, İsviçre otobüs kazası ile ilgili gelişmeler yakından takip ediliyor.

Kazanın ardından hem İsviçre hem de Hollanda makamları olayın tüm yönleriyle aydınlatılması için çalışmalarını sürdürüyor. İsviçre otobüs kazası, güvenlik önlemlerinin ve yol koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gösterdi. Yetkililer, soruşturma sonuçlandığında kamuoyunu bilgilendireceklerini açıkladı.

DERS NOTLARIMI VERDİM

Yüsra Geyik, Kıvanç Tatlıtuğ'un o dönem 'Aşk-ı Memnu' dizisinin çekimleri yüzünden eğitimini aksattığını ve kendisinden ders notları istediğini belirtti.

Üniversitede zamanında çalışkan bir öğrenci olduğunu dile getiren Yüsra Geyik, "Ben üniversitede Kıvanç Tatlıtuğ'a bile not vermiştim. Aynı üniversitedeydik. Ben bütün derslerin notlarını kırtasiyeye bırakırdım. Bir gün bana, 'Kıvanç Tatlıtuğ notlarını istiyor' dediler. Ben de 'Aman Allah'ım!' dedim" ifadelerini kullandı.

Yüsra Geyik, annesiyle okul yıllarında arasında geçen bir konuşmayı ise, "Ben çok çalışkandım. Annem bir gün bana, 'Okula gitme istersen' demişti. Ben de 'Gideceğim' diyordum" diye konuştu.

Palembang'da 250 bin öğrenci uzaktan eğitime geçti

Palembang Belediye Başkanı Ratu Dewa, kentteki 1.030 okulda toplam 250 binin üzerinde öğrencinin uzaktan eğitime yönlendirildiğini açıkladı. Dewa, yoğun dumanın özellikle çocuklarda akut solunum yolu enfeksiyonlarına neden olabileceği uyarısında bulundu. Belediye yönetimi, öğrencilerin sağlığını korumayı öncelik olarak belirlerken, öğretmenlere de uzaktan eğitim sürecinde aşırı ödev verilmemesi talimatını verdi. Palembang'da uygulanan bu politika, hava koşulları düzenli olarak izlenerek yeniden değerlendirilecek. Yetkililer, hava kalitesi normale döndüğünde yüz yüze eğitime geçileceğini ifade etti. Alınan önlemler, şehirde eğitimin kesintiye uğramasını önlemeyi ve çocukların sağlığını korumayı hedefliyor.

Yangınlar Güneydoğu Asya'da krize yol açtı

Endonezya, on yıllardır orman ve arazi yangınlarıyla mücadele ediyor. Ancak bu yıl El Nino etkisiyle uzayan kuraklık, yangınların yayılımını ve etkisini daha da artırdı. Toksik sis ve duman, yalnızca Endonezya ile sınırlı kalmadı; Malezya ve Filipinler gibi komşu ülkelere kadar ulaştı. Malezya'nın Sarawak eyaletinde bir kasabada acil durum ilan edildi. Save the Children'ın Asya Direktörü Arshad Malik, yaşananları yalnızca bir sağlık veya çevre felaketi olarak değil, aynı zamanda büyük bir çocuk hakları krizi olarak değerlendirdi. Malik, "Dünya yanıyor ve çocuklar bu felaketin en ağır sonuçlarını yaşıyor" dedi.

12 bin 800 okul kapalı, yangınlar Kalimantan'da yoğunlaştı

Hükümet verilerine göre, Sumatra ve Borneo adalarında toplam 12 bin 800 okul, tehlikeli hava kalitesi nedeniyle kapılarını kapattı. Bu durum, milyonlarca öğrencinin eğitimine ara vermesine yol açtı. Özellikle Borneo Adası'ndaki Kalimantan bölgesi, binlerce hektar alanın yandığı yangınların merkezi haline geldi. Çevre Bakanlığı'nın yayımladığı uydu verileri, Orta Kalimantan'da 2.459, Güney Sumatra'da 1.445 ve Batı Kalimantan'da 928 sıcak nokta tespit edildiğini ortaya koydu. Endonezya Orman Bakanlığı, yılın ilk yedi ayında 202 bin hektardan fazla alanın kül olduğunu bildirdi. Bu rakam, Singapur'un yüzölçümünün neredeyse üç katına denk geliyor.

Uluslararası destekle yangınla mücadele sürüyor

Endonezya yetkilileri, yangınları kontrol altına almak için ülke genelinde yoğun bir mücadele yürütüyor. Japonya, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Avustralya, Kanada ve Ukrayna gibi ülkelerden sağlanan uçaklarla yangın söndürme çalışmaları hız kazandı. Hükümet, yangınların etkilediği bölgelerde eğitim ve sağlık alanında kriz yönetimini sürdürüyor. Uzmanlar, iklim değişikliği ve El Nino gibi küresel etkilerin, orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırdığına dikkat çekiyor. Yetkililer, yangınların tamamen kontrol altına alınması için uluslararası iş birliğinin önemini vurguluyor.

Palembang'da ve Endonezya'nın birçok bölgesinde devam eden orman yangınları, yalnızca çevreyi değil, milyonlarca çocuğun eğitim ve sağlık hakkını da tehdit ediyor. Uzmanlar, yangınların etkilerinin azaltılması için acil önlemler alınması gerektiği konusunda hemfikir. Hava koşullarında iyileşme sağlanana kadar, uzaktan eğitim ve sağlık uyarıları bölgede hayatın bir parçası olmaya devam edecek.

Kanada'dan Ukrayna'ya dev insansız hava aracı ve hava savunma desteği

Başbakan Mark Carney, Kanada'nın mevcut durumda yaklaşık 2.000 insansız hava aracına sahip olduğunu ancak önümüzdeki yıllarda ordunun bu kapasiteyi on katına çıkaracağını duyurdu. Carney, üretilmesi planlanan milyonlarca insansız hava aracının üçte birinin Ukrayna'ya gönderileceğini belirtti. Bu kapsamda Kanada, Ukrayna'ya yalnızca insansız hava aracı göndermekle kalmayacak, aynı zamanda 350 milyon Kanada doları (yaklaşık 254 milyon Amerikan doları) değerinde kritik hava savunma interceptörleri paketini de ABD mekanizması aracılığıyla teslim edecek. Zelenskyy, söz konusu hava savunma sistemlerinin küresel ölçekte kıt olduğunu vurgulayarak, bu paketin Ukrayna için hayati önem taşıdığını ifade etti.

Kanada'nın Ukrayna'ya sağladığı destek bunlarla da sınırlı kalmıyor. Kış öncesinde Ukrayna'nın doğalgaz satın alabilmesi için 430 milyon Kanada doları (312 milyon Amerikan doları) üzerinde kredi garantisi sunulacak. Ayrıca Ukrayna'nın Enerji Güvenliği Fonu'na da katkı sağlanacak. Carney, çatışmalar sona erdikten sonra da Kanada'nın Ukrayna'nın yeniden inşası sürecinde aktif rol oynayacağını belirtti. Kanada'nın yaklaşımının, yalnızca Rusya'ya güvenmek yerine, Ukrayna'nın caydırıcılığını ve savunma kapasitesini güçlendirmek olacağı vurgulandı.

Zelenskyy: 'Ukrayna'nın güçlü olması barış için şart'

Volodymyr Zelenskyy, Kanada'daki görüşmelerinde Ukrayna'nın savunmasını güçlendirmek için insansız hava aracı işbirliğinin derinleşmesinin önemine dikkat çekti. Zelenskyy, bu işbirliği sayesinde Ukrayna'nın savunmasını finanse etme kapasitesinin artacağını, Kanada'nın ise modern savaşta başarıyla kullanılan teknolojiye erişim sağlayacağını belirtti. Cumhurbaşkanı, Rusya'nın kış öncesi saldırı taktiklerini değiştirdiğini ve Ukrayna'nın da savunma stratejilerini buna uyarlaması gerektiğini söyledi. Zelenskyy, savaşın sona ermesi için en iyi yolun diplomasi olduğunu ancak bunun için Ukrayna'nın önce askeri olarak daha güçlü hale gelmesi gerektiğinin altını çizdi. "Zayıf olmamak için güçlü olmamız gerekiyor" diyen Zelenskyy, Ukrayna'nın kalıcı ve güçlü bir barışa ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Zelenskyy, Rusya'nın seçim dönemi boyunca anlamlı müzakereler beklemediğini, ancak Eylül ayı sonunda New York'ta ABD yetkilileriyle bir araya gelmeyi umduğunu dile getirdi. Ulusal güvenlik danışmanlarının, olası bir üçlü toplantı için Amerikalı muhataplarıyla günlük temas halinde olduklarını belirtti. Zelenskyy'nin Kanada'ya gelişi sırasında, Moldova hava sahasında yaşanan insansız hava aracı ihlali nedeniyle uçuşunda gecikme yaşandı. Bu olay, bölgedeki güvenlik risklerinin ve insansız hava aracı savaşının ne denli yaygınlaştığını bir kez daha ortaya koydu.

Rusya ve Ukrayna arasında insansız hava aracı savaşı tırmanıyor

Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı tam ölçekli işgalin ardından, Ukrayna ile Rusya arasındaki insansız hava aracı savaşı hızla büyüdü. Son günlerde Ukrayna'nın komşuları Romanya ve Moldova dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, insansız hava aracı ihlalleriyle karşı karşıya kaldı. Ukrayna'nın insansız hava araçları artık Sibirya'daki hedeflere kadar ulaşabiliyor. Son olarak Pavlohrad şehrine düzenlenen bir Rus saldırısında dört kişi hayatını kaybetti, 60'tan fazla kişi ise yaralandı. Aynı gün Kyiv bölgesine yönelik bir Rus insansız hava aracı saldırısında ise bir kişi yaşamını yitirdi, iki kişi yaralandı.

Ukrayna hava kuvvetleri, Rusya'nın gece boyunca Ukrayna'ya 149 insansız hava aracı, çoğu jet motorlu, fırlattığını açıkladı. Öte yandan, Rusya Savunma Bakanlığı, kendi güçlerinin gece boyunca 448 Ukrayna insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Bu insansız hava araçlarının 13 Rus bölgesi, ilhak edilen Kırım ve Karadeniz ile Hazar Denizi üzerinde imha edildiği bildirildi. Ukrayna'nın deniz insansız hava aracı ise Rusya'nın Soçi kentindeki sahil boyunca 28 kişiyi, aralarında iki çocuğun da bulunduğu şekilde yaraladı. Ayrıca, Voronej bölgesinde bir Ukrayna insansız hava aracından düşen parçalar bir evi ateşe verdi; bu olayda bir kadın hayatını kaybetti, iki kişi ise yaralandı.

Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırıları Rusya'yı tedirgin ediyor

Volodymyr Zelenskyy, Ukrayna güçlerinin son 24 saat içinde savaş çabasını destekleyen sekiz Rus altyapı hedefini vurduğunu açıkladı. Bu hedefler arasında Yamalo-Nenets bölgesindeki bir rafineri ile Dağıstan'daki bir liman da bulunuyor. Moskova, Voronej, Astrahan ve Bryansk bölgelerindeki hedeflerin de vurulduğu bildirildi. Söz konusu saldırılar, Ukrayna'nın yerli olarak geliştirdiği uzun menzilli insansız hava aracı teknolojisinin ulaştığı kapasiteyi ve ölçeği gözler önüne serdi. Özellikle Sibirya'daki bir petrol rafinerisinin Ukrayna'dan 3.000 kilometre uzaktan vurulması, Rusya'yı ciddi şekilde rahatsız etti ve Ukrayna'nın askeri kabiliyetlerindeki ilerlemeyi ortaya koydu.

Ukrayna'nın insansız hava aracı teknolojisi, yalnızca savunma değil, aynı zamanda Rusya'nın derinliklerindeki hedeflere yönelik saldırılarda da etkin biçimde kullanılıyor. Bu gelişmeler, savaşın seyrini ve Rusya'nın güvenlik stratejilerini doğrudan etkiliyor. Kanada'nın Ukrayna'ya sağladığı milyonlarca insansız hava aracı ve hava savunma interceptörleri, Ukrayna'nın bu alandaki kabiliyetlerini daha da güçlendirecek. Ayrıca, Kanada'nın sunduğu kredi garantileri ve enerji fonu katkıları, Ukrayna'nın kış aylarında yaşanabilecek enerji krizine karşı hazırlıklı olmasına yardımcı olacak.

Sonuç olarak, Zelenskyy'nin Kanada ziyareti, Ukrayna'nın askeri ve ekonomik açıdan güçlenmesi için önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Kanada'nın dev insansız hava aracı ve yardım paketleriyle verdiği destek, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı direncini artırırken, savaşın gidişatında da belirleyici bir rol oynayacak. Önümüzdeki süreçte, Ukrayna'nın savunma kapasitesinin gelişimi ve uluslararası işbirliğinin derinleşmesi, bölgedeki güvenlik dengelerini önemli ölçüde etkileyecek.

ÖSYM'den yapılan açıklamaya göre, KPSS Lisans Alan Bilgisi 1. oturumu (Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri) yarın saat 10.15'te, 2. oturum (Hukuk, İktisat, Maliye) yarın saat 14.45'te başlayacak.

Her iki oturumda da adaylara 150 dakika cevaplama süresi verilecek. Birinci oturum saat 12.45'te, ikinci oturum saat 17.15'te sona erecek.

KPSS Lisans Alan Bilgisi üçüncü oturumu ise (İşletme, Muhasebe, İstatistik) 13 Eylül Pazar günü saat 10.15'te düzenlenecek. Adaylara 160 dakika cevaplama süresi verilecek. Üçüncü oturum 12.55'te sona erecek.

Adaylar, sınavın sabah oturumlarında saat 10.00'dan sonra, öğleden sonra oturumunda ise saat 14.30'dan sonra sınav binalarına alınmayacak. Oturumlarda ek süre kullanması uygun görülen engelli adaylar, 30 dakika ilave sürelerini kullanabilecek.

SINAV SONUÇLARI 7 EKİM'DE AÇIKLANACAK

KPSS Alan Bilgisi oturumlarında adaylar, başvurudaki oturum tercihlerine göre ilgili testlerin sorularını cevaplayacak. Sınavlarda adaylara, çoktan seçmeli 40'ar soru sorulacak ve İstatistik testi için 60 dakika, diğer testler için 50'şer dakika süre verilecek.

Kimlik kartını kaybeden, kimlik kartı bulunmayan veya kimlik kartında kimlik numarası ve fotoğrafı olmayan adaylar için il ve ilçe nüfus müdürlükleri sınav günleri açık olacak. Adayların sınavlara girecekleri yer bilgisini gösteren sınava giriş belgeleri ÖSYM'nin "ais.osym.gov.tr" adresinde erişime açıldı.

Sınav sonuçları 7 Ekim'de açıklanacak. KPSS sonuçları, açıklanmasından itibaren 2 yıl süreyle geçerli olacak.

2025-KPSS'ye giren adaylardan A grubu kadrolarına başvurmak isteyenler, istedikleri takdirde puanlarını yükseltmek için 2026-KPSS'ye girebilecekler.

ALAN BİLGİSİ OTURUMLARINA 201 BİN 203 BAŞVURU

Açıklamada görüşlerine yer verilen ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy, KPSS Alan Bilgisi oturumlarının 30 ilde, 35 sınav merkezinde uygulanacağını belirtti.

Ersoy, "Birinci oturuma 56 bin 575, ikinci oturuma 84 bin 944, üçüncü oturuma ise 59 bin 684 aday olmak üzere oturumlara toplam 201 bin 203 başvuru geldi. İlk oturuma başvuran adayların 30 bin 833'ünü kadınlar, 25 bin 742'sini erkekler oluşturdu. İkinci oturumda 49 bin 109 kadın aday, 35 bin 835 erkek aday başvurusu bulunmakta ve üçüncü oturuma ise 33 bin 974 kadın aday, 25 bin 710 erkek aday başvurmuş durumda." bilgisini verdi.

Hafta sonu yapılacak KPSS Alan Bilgisi oturumlarının adayların mesleki bilgi ve yeterliliklerinin değerlendirilmesi açısından önemli bir aşama olduğunu aktaran Ersoy, şunları kaydetti:

"Sınavlar için 483 bina, 7 bin 274 salon kullanılacak. Oturumlarda 25 bin 551 kişi görev yapacak. Sınav güvenliği için 3 bin 26 emniyet görevlisi sahada olacak. Üç oturuma toplam 683 engelli aday katılacak. Alan Bilgisi oturumlarına başvuran gaziler ile şehit ve gazilerin eş ve çocukları sınav ücretinden muaf tutuldu, 1683 aday bu haktan yararlandı. Hükümlü veya tutuklu olarak bulunan ve sınava başvuran 33 aday Alan Bilgisi oturumlarına katılacak. Ceza infaz kurumlarında sınava uygun hale getirilen 27 bina sınavlarda kullanılacak. Sınava katılacak tüm adaylara başarılar dilerim."

Xi Jinping'den kurtarma talimatı

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Qingdao limanındaki yangının ardından kaybolan kişilerin bir an önce bulunması için yetkililere acil talimat verdi. Xi, benzer felaketlerin yeniden yaşanmaması için önleyici önlemlerin eksiksiz uygulanmasını istedi. Başbakan Li Qiang ise kurtarma çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulundu. Devlet medyası, Ocean Melody'de yaşanan bu trajedinin ardından ülke genelinde gemi güvenliğiyle ilgili önlemlerin gözden geçirildiğini aktardı.

Beihai Gemi İnşaatı'nda güvenlik önlemleri gündemde

Ocean Melody'nin bağlı bulunduğu Beihai Gemi İnşaatı, Çin Devlet Gemi İnşaatı Şirketi'nin önemli bir parçası olarak biliniyor. Şirketin ana faaliyet alanları arasında gemi inşası ve onarımı yer alıyor. Bu son olay, hem şirketin hem de Qingdao limanının uluslararası deniz taşımacılığındaki kritik rolünü bir kez daha gündeme taşıdı. Gemide çıkan yangın, saat 11.00'de başladı ve yaklaşık üç buçuk saat sonra kontrol altına alındı. Olay anında internete yansıyan görüntülerde, işçilerin yangını söndürmek için yoğun çaba harcadığı görüldü. Yetkililer, soruşturmanın sürdüğünü ve Ocean Melody'de benzer kazaların önlenmesi için kapsamlı inceleme başlatıldığını açıkladı.

Çin'in deniz taşımacılığında önemli bir yere sahip olan Qingdao limanında yaşanan bu facia, ülkede iş sağlığı ve güvenliği konularını yeniden gündeme getirdi. Ocean Melody'de yaşananlar, hem sektörde çalışanlar hem de yetkililer için ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.

Also known as "Caesar's Castle," the site features a Roman-era theater carved into the rocks to the northeast of the fortress.

Kurtuluş Uygun, Museum Officer at Zile Municipality, says the history of Zile Castle dates back approximately 7,000 years. According to Uygun, the castle stands on an approximately 80-meter-high elevation created by leveling and filling soil over the natural bedrock.

The castle is closely associated with the Battle of Zela, in which Julius Caesar defeated Pharnaces II, King of Pontus, in 47 BC. Uygun says the battle took place in Zile and that Caesar used the phrase "Veni, vidi, vici" in a message sent to Rome following his victory.

Uygun says Caesar announced his victory with this short phrase following the Battle of Zela, describing it as one of the most famous expressions to have survived from antiquity to the present day.

The castle welcomes visitors with its walls, towers, dungeon and clock tower, as well as its Roman-era theater.

Rising above the surrounding area, the castle offers panoramic views of the historic town and remains one of Zile's most important cultural heritage sites.

About the Battle of Zela

The Battle of Zela took place in 47 BC near present-day Zile, in Tokat Province, Türkiye, between Roman leader Julius Caesar and Pharnaces II, King of Pontus. Caesar came to the region to halt Pharnaces' advance in Anatolia and achieved a decisive victory in a short time. According to ancient sources, Pharnaces' army suffered a heavy defeat, while the king fled the battlefield.

The phrase "Veni, vidi, vici" ("I came, I saw, I conquered"), attributed to Caesar to emphasize the extraordinary speed of his victory, also became closely associated with the battle.

Gladiator battles once took place here

In the Spotlight with The Odyssey: Was It Written in This Cave?

11,000-Year-Old Leopard Rider Discovered at Karahantepe

Zelenskyy'den Arctic gaz saldırısına destek: 'Tamamen haklı'

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Arctic gaz tesislerine yönelik düzenlenen bu uzun menzilli saldırıyı sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "tamamen haklı" olarak nitelendirdi. Zelenskyy, Ukrayna'nın Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını savunarak, bu adımların savaşın başından bu yana artan Rus baskısına karşı meşru bir yanıt olduğunu vurguladı. Saldırı, ABD'li özel elçiler Jared Kushner ve Steve Witkoff'un Moskova ve Kiev'de barış girişimlerinde bulunduğu günlerin hemen ardından gerçekleşti. Ancak, bu diplomatik girişimlerin detayları kamuoyuyla paylaşılmadı. Elçilerin ziyaretleri sırasında başkentlere yönelik saldırılar kısa süreliğine durmuştu fakat ayrılmalarının hemen ardından yeni saldırılar başladı. Zelenskyy'nin açıklaması, Ukrayna'nın askeri kapasitesinin geldiği noktayı ve uluslararası dengeler üzerindeki etkisini gözler önüne serdi.

Fire Point FP-1 dronları Rusya'nın enerji kalbini vurdu

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, Arctic gaz saldırısında Fire Point adlı Ukraynalı bir şirketin geliştirdiği FP-1 tipi uzun menzilli dronları kullandığını duyurdu. Yaklaşık 6 metre kanat açıklığına sahip olan ve saatte 140-180 kilometre hızla ilerleyebilen FP-1 dronlarının her biri 60 bin doların altında bir maliyete üretiliyor. Bu dronlar, düşük maliyetleri ve yüksek menzilleriyle Ukrayna'nın savaş stratejisinde kilit rol oynuyor. Temmuz ayında bir FP-1 dronu, Ukrayna sınırından 2 bin 500 kilometre uzaklıktaki Omsk kentindeki bir petrol rafinerisini vurmuştu. Novy Urengoy ve Purovsky'deki son saldırılar ise, Ukrayna'nın Rusya'nın en stratejik enerji noktalarına ulaşabilme kabiliyetini ortaya koydu. Saldırının ardından bölgeden yayılan yangın, Rusya'nın enerji güvenliğine yönelik endişeleri artırdı.

Yamalo-Nenets'te enerji dengesi sarsıldı: Rusya'nın gaz rezervleri tehlikede

Yamalo-Nenets Özerk Okrugu, Rusya'nın doğal gaz üretiminin yüzde 80'ini ve ülkenin gaz rezervlerinin üçte ikisini barındırıyor. Ayrıca, Rusya'nın petrol rezervlerinin yüzde 13'ü de bu bölgede bulunuyor. Novy Urengoy ise, stratejik önemi nedeniyle "Rusya'nın gaz başkenti" olarak anılıyor. Ukrayna'nın bu bölgedeki kritik tesisleri hedef alması, Rus ekonomisinin temel dayanağı olan enerji ihracatını riske attı. Özellikle, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgali sonrası uygulanan uluslararası yaptırımların etkisiyle, enerji gelirlerindeki herhangi bir azalma ülke ekonomisini doğrudan etkiliyor. Bu yılın başlarında, Rusya'da benzin istasyonlarında oluşan uzun kuyruklar ve yakıt sıkıntısı görüntüleri sosyal medyada gündem olmuştu. Şimdi ise, Arctic gaz tesislerine yönelik saldırıların tekrarlanması halinde, Rusya'nın enerji ihracatında ciddi aksamalar yaşanabileceği değerlendiriliyor.

Avrupa Birliği'nde gaz alarmı: Fiyatlar rekor kırdı, rezervler azalıyor

Rusya'nın Arctic gaz altyapısına yapılan saldırı, Avrupa Birliği'nde enerji güvenliği endişelerini artırdı. AB ülkeleri, Rus gazına bağımlılığı azaltmak için son iki yılda çeşitli adımlar atsa da, hâlâ önemli ölçüde Rus enerji kaynaklarına ihtiyaç duyuyor. Hürmüz Boğazı'nda süren abluka nedeniyle dünya genelinde enerji tedarik zincirlerinde aksamalar yaşanırken, Avrupa'nın gaz ithalatı da ciddi şekilde etkileniyor. Bu hafta Hollanda TTF endeksine göre Avrupa'da gaz fiyatları megawatt-saat başına 80 euroyu aşarak 2023'ün en yüksek seviyelerine çıktı. Gas Infrastructure Europe verilerine göre, Avrupa'nın mevcut gaz rezervleri geçen yılki yüzde 80 seviyesinden yüzde 65'e geriledi. Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte azalan rezervler, enerji krizinin derinleşebileceği yönünde kaygıları artırdı. Avrupa Sayıştayı'nın yayımladığı son raporda, AB ülkelerinin Rus gazına alternatif kaynaklara yeterince yatırım yapmadığı ve kriz yönetiminde beklenen başarıya ulaşamadığı belirtildi.

Rusya-Ukrayna savaşında Arctic gaz saldırılarının kritik etkileri

Ukrayna'nın Arctic gaz tesislerine yönelik saldırısı, savaşın seyrini değiştiren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzun menzilli dron teknolojisinin savaş alanında kullanılması, Rusya'nın enerji altyapısında ciddi güvenlik açıklarını ortaya çıkardı. Uzmanlar, bu tür saldırıların tekrarlanması halinde Rus ekonomisinin enerji ihracatı üzerinden aldığı darbelerin artabileceğini vurguluyor. Aynı zamanda, Avrupa'nın enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, kıtanın enerji güvenliğini tehdit ediyor. Savaşın başından bu yana Ukrayna'nın geliştirdiği yeni askeri teknolojiler, çatışmanın daha da karmaşık bir hal almasına yol açtı. Arctic gaz saldırısı, hem bölgesel hem de küresel enerji dengelerinde uzun vadeli etkiler bırakabilecek nitelikte görülüyor.

IAEA'dan Kuzey Kore'nin Yongbyon hamlesine sert tepki

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Kuzey Kore'nin Yongbyon'da kurduğu yeni uranyum zenginleştirme binasının, silah sınıfı nükleer malzeme üretiminde kritik bir artışa yol açtığını bildirdi. Ajansın yayımladığı raporda, 28 santrifüj kaskadını barındıran bu yeni tesisin, ülkenin nükleer cephaneliğini büyütme hedefinin bir parçası olduğu vurgulandı. IAEA Genel Müdürü Rafael Grossi, hem Yongbyon'da hem de başkent Pyongyang yakınlarındaki Kangson tesisinde uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin devam ettiğini ve bu durumun uluslararası toplum için ciddi bir endişe kaynağı olduğunu söyledi. Grossi, Kuzey Kore'nin nükleer programını sürdürmesinin ve daha da geliştirmesinin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına açıkça aykırı olduğunu dile getirdi. Ajans, uydu görüntüleri ve devlet medyasında yayımlanan fotoğraflar üzerinden yürüttüğü analizlerle, yeni tesisin varlığını ve işlevini doğruladı.

Kim Jong-un: Nükleer kapasite iki katına çıktı, yeni hedefler belirlendi

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Haziran ayı başında Yongbyon tesisine yaptığı ziyarette, ülkesinin silah sınıfı nükleer malzeme üretim kapasitesinin son beş yılda iki kattan fazla arttığını açıkladı. Kim, Kuzey Kore'nin nükleer güçlerini katlanarak artırmak için büyük planları olduğunu ifade etti. Güney Kore Savunma Bakanı Ahn Gyu-back ise, Kuzey'in elinde 80 ila 120 arasında nükleer savaş başlığı bulunduğunu belirtti. Bu rakam, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın daha önce açıkladığı 57 başlık tahmininden oldukça yüksek. Güney Koreli yetkililer, bu verilerin bağımsız araştırma kuruluşlarının analizlerine dayandığını, ancak ordunun bu sayıları kesin olarak doğrulayamadığını açıkladı. Uzmanlar, Yongbyon'daki 4 bin 592 santrifüjden oluşan 28 kaskadın yılda yaklaşık 85 kilogram silah sınıfı yüksek zenginleştirilmiş uranyum üretebileceğini, bunun da üç ya da dört ek nükleer savaş başlığı için yeterli olduğunu aktardı.

Kuzey Kore, 2017'den bu yana yeni bir nükleer silah testi gerçekleştirmemiş olsa da, balistik füze ve nükleer programında kayda değer ilerleme sağladı. BM'ye sunulan raporlarda, ülkenin balistik füzelerine nükleer başlık entegre etme kapasitesini geliştirdiği belirtiliyor. Pyongyang yönetimi ise uluslararası arenada meşru bir nükleer devlet olarak tanınma talebini sürdürüyor. IAEA ve BM, Kuzey Kore'nin nükleer faaliyetlerindeki bu artışın, bölgesel ve küresel güvenlik açısından büyük bir risk oluşturduğunu vurguluyor.

Sonuç olarak, Kuzey Kore'nin Yongbyon'daki yeni uranyum zenginleştirme tesisi, ülkenin nükleer kapasitesinin hızla büyüdüğünü ve uluslararası toplumun endişelerinin giderek arttığını ortaya koyuyor. BM ve IAEA, Pyongyang yönetimini nükleer programını durdurmaya çağırırken, bölgedeki gerilimin tırmanma riski gündemdeki yerini koruyor.

Hong Kong mahkemesinden Tiananmen anma liderlerine sert ceza

Mahkeme, Lee Cheuk-yan'a yedi yıl, Chow Hang-tung'a ise yedi yıl üç ay hapis cezası verdi. Albert Ho'nun cezası ise beş yıl olarak belirlendi. Sanıkların liderlik ettiği Hong Kong İttifakı, 1989'daki Tiananmen Meydanı protestolarını anmak ve demokrasi talebinde bulunmak amacıyla birçok yıl boyunca kitlesel anma etkinlikleri organize etti. Ancak 2020 yılında, Covid-19 önlemleri gerekçe gösterilerek bu etkinlikler yasaklandı ve aynı yıl yürürlüğe giren ulusal güvenlik yasasıyla muhalif hareketler ciddi baskı altına alındı. Mahkeme, sanıkların "tek partili diktatörlüğü sona erdirme" sloganı etrafında toplandığını ve bu söylemin Çin Komünist Partisi'ni zayıflatmaya teşvik ettiğini belirtti. Karar, kentte demokrasi savunucuları arasında büyük yankı uyandırdı.

Tiananmen anma etkinlikleri Hong Kong'da neden hedefte?

Hong Kong, uzun yıllar boyunca Çin topraklarında Tiananmen Meydanı baskısını açıkça anabilen tek yer olarak öne çıktı. Bu anma etkinlikleri, yalnızca kentte değil, Çin genelinde de yakından takip edildi. Ancak, 2020'de yürürlüğe giren ulusal güvenlik yasasıyla birlikte, muhalif gösteriler ve anma etkinlikleri yasadışı ilan edildi. Yetkililer, bu yasayı kentin istikrarı ve güvenliği için gerekli olarak savunurken, insan hakları savunucuları ve demokrasi yanlıları ise yasanın Hong Kong'un özerkliğini zayıflattığını ve bir korku ortamı yarattığını vurguluyor. Tiananmen Meydanı baskısını anmak için düzenlenen etkinlikler, bazı yıllar 100.000'den fazla katılımcıyı çekti. Polis ise bu sayıları daha düşük gösterdi. Davada, Hong Kong İttifakı'na ayrıca 1,5 milyon Hong Kong Doları (yaklaşık 191.000 ABD Doları) para cezası verildi. Bu karar, şehirde sivil toplumun ve ifade özgürlüğünün geleceğine dair endişeleri artırdı.

Uluslararası tepkiler: İnsan hakları savunucularından Hong Kong'a çağrı

Kararın ardından insan hakları örgütlerinden ve uluslararası toplumdan sert tepkiler geldi. Amnesty International Asya Bölgesi Direktör Yardımcısı Sarah Brooks, verilen cezaların hem aktivistler hem de Tiananmen baskısının mağdurları ve olayın tartışılmasını isteyen Hong Konglular için "üçlü bir trajedi" olduğunu dile getirdi. Human Rights Watch ise, barışçıl anma etkinliği düzenleyenlere verilen ağır cezaların, hükümetin hafızadan ve halktan duyduğu korkunun göstergesi olduğunu belirtti. Aktivistlerin yakınları da duygusal açıklamalarda bulundu. Lee Cheuk-yan'ın eşi Elizabeth Tang, kararın kendisi için "çok üzücü" olduğunu ve Lee'nin cezasına itiraz etmeyi planladıklarını açıkladı. Chow Hang-tung'un annesi Medina ise, destekçilerine moral bozmamaları çağrısı yaptı. Aktivistlerin geçmişte, demokrasi için mücadele etmenin bedelini ödemeye hazır olduklarını ifade ettikleri biliniyor. Hong Kong'daki bu davanın, şehirdeki sivil özgürlüklerin geleceği açısından sembolik bir öneme sahip olduğu vurgulanıyor.

Sonuç olarak, Hong Kong'da Tiananmen Meydanı baskısını anmak için düzenlenen etkinliklerin liderlerine verilen ağır hapis cezaları, şehirde demokrasi ve insan hakları mücadelesinin ne kadar zorlaştığını bir kez daha ortaya koydu. Ulusal güvenlik yasası kapsamında alınan bu karar, yalnızca aktivistleri değil, aynı zamanda Hong Kong toplumunun ifade özgürlüğünü ve sivil alanını da ciddi biçimde etkiliyor. Uluslararası toplumun ve insan hakları savunucularının tepkileri ise, bu tür davaların küresel düzeyde yakından izlendiğini gösteriyor.

Söz konusu risklerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından izlenmeye devam edilirken, dün ABD'de, bugün de Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri, fiyatlar genel düzeyindeki artışın genele yayılabileceğine işaret etti.

Buna göre, dün ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentiler dahilinde, yıllık bazda ise yüzde 5,4 ile tahminlerin üzerinde artış gösterdi.

Analistler, üretici maliyetlerindeki artışın gelecek aylarda fiyat baskılarının şiddetlenebileceğine işaret ettiğini belirterek, ABD Merkez Bankasının (Fed) olası faiz artışı ihtimalinin giderek güçlendiğini söyledi.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle artan enflasyon endişelerinin olumsuz etkileri tahvil piyasalarında net şekilde hissedildi. Dün, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 12 baz puan artışla yüzde 4,97'ye çıkarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

ABD'de 10 yıllık tahvil getirisi, yeni günde de kritik yüzde 5 seviyelerine yakın kalmayı sürdürüyor. Ülkede 30 yıllık tahvilin getirisi de yüzde 5,38'e yükselerek 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

Bugün ise gözler ABD'deki TÜFE verilerine çevrilirken, enflasyon verilerinden alınacak sinyallerin piyasalarda Fed'e ilişkin tahminleri etkilemesi öngörülüyor. Analistler, beklentilerin şahin kanada doğru güçlenmesi durumunda piyasalardaki baskının artabileceğini kaydetti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, gelecek hafta Fed'in 25 baz puanlık faiz artışına gideceği ihtimali yüzde 72'ye çıkarken, yıl sonuna kadar bankanın ilave bir artış daha yapabileceği olasılığı artıyor.

Bu arada, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşmanın onayını almak için yürüttüğü girişim kapsamında Körfez ülkelerinin dışişleri bakanlarının İranlı mevkidaşlarıyla görüşmeyi planladığına dair haber akışı, piyasalardaki mevcut olumsuz havayı bir miktar hafifletti.

Öte yandan bir televizyon kanalına konuşan ABD Başkanı Donald Trump, son açıklamasının aksine, İran'la savaşın 3 Kasım'daki Kongre ara seçimlerinden önce sona erebileceğini söyledi.

BRENT PETROL SERT YÜKSELDİ

Orta Doğu'da petrol tesisleri ve tankerlerin hedef alınmasıyla Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 6,3 artışla 107,6 dolara çıkarken, yeni günde de yüzde 0,3 yükselişle 108 dolarda seyrediyor.

Fed'e ilişkin "şahin" öngörülerin güçlenmesiyle dolar endeksi dün yüzde 0,3 artışla 99 seviyesine yükselmesinin ardından, şu sıralarda da yüzde 0,1 değerlenmeyle 99,1'de bulunuyor.

Dolar endeksindeki güçlenme ve yükselen tahvil faizleri nedeniyle altının ons fiyatı dün yüzde 1,9 düşüşle 4 bin 319 dolara indi. Ons altın bugün ise yüzde 0,4 artışla 4 bin 334 dolarda işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,58, Nasdaq endeksi yüzde 0,65 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,6 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

AVRUPA BORSALARI NEGATİF SEYRETTİ

Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol fiyatlarını yukarı taşımaya devam etmesi bölge piyasalarının satıcılı seyretmesinde başrol oynadı.

Diğer yandan dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25'er baz puan artırdı. ECB Başkanı Christine Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.

Almanya'da Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9'a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA), ekonomik görünümdeki zayıflama ve jeopolitik risklere rağmen finansal varlıkların yüksek değerlemelerde seyretmesinin ani piyasa düzeltmesi ihtimalini artırdığını bildirdi.

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,57, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,13, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,49 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,84 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

ASYA'DA TAHVİL PİYASALARINDAKİ SATIŞLAR RİSKLİ VARLIKLARI BASKILIYOR

Mevcut riskler yeni günde Asya borsalarında da hissedildi. Bölge piyasalarında negatif bir seyir izlenirken, tahvil piyasalarındaki satışlar riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturuyor.

Japonya'da 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 7 baz puan artışla yüzde 2,98 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırması beklenirken, doların Fed'e yönelik şahin beklentilerle güçlenmesinin ardından dün dolar/yen paritesindeki son 3 işlem gününde süren düşüş sonlandı. Dün yüzde 0,6 yükselişle 154,4 seviyesine çıkan parite, şu sıralarda ise yüzde 0,2 düşüşle 154,2 seviyesine geriledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 düştü.

TCMB POLİTİKA FAİZİNİ SABİT TUTTU, GÖZLER CARİ DENGE VERİLERİNDE

Dün satış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,77 değer kaybederek 14.393,85 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,26 düştü.

Öte yandan dün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5'te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

Yurt içinde gözler ödemeler dengesi verilerine çevrildi. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının temmuzda 582,3 milyon dolar fazla vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının yıl sonu itibarıyla ise 51 milyar 54 milyon dolar açık vermesini bekliyor.

Dolar/TL dünü 48,5440'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,5850'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketi, yurt dışında ise ABD'de enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

ABD'de açıklanacak enflasyon verisinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini ve Fed'in politikalarına ilişkin beklentileri etkileyebileceğini dile getiren analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Elon Musk: 'Gibney'nin sıfır bütünlüğü var'

Elon Musk'ın tepkisi, belgeselin Venedik'teki prömiyerinden hemen sonra gündeme oturdu. Alex Gibney'nin daha önce Enron, WikiLeaks ve Vladimir Putin gibi küresel çapta ses getiren konuları ele alan yapımlarının ardından, bu kez Musk'ın hayatı ve etkisi üzerine hazırladığı belgesel festivalde ilk kez izleyiciyle buluştu. Musk, X platformunda yaptığı paylaşımlarda, dört saat süren belgeseli "başarısız bir saldırı parçası" olarak tanımladı ve filmin uzunluğunun izleyiciler için "son derece sıkıcı" bir deneyime dönüştüğünü öne sürdü. Ayrıca, "Gibney'nin sıfır bütünlüğü var. Sıfır," diyerek yönetmene yönelik kişisel eleştirilerini sürdürdü. Musk, belgeselin yalnızca önyargılı bir bakış açısı sunduğunu ve gerçekleri yansıtmadığını iddia etti. Bu açıklamalar, sosyal medyada ve sinema çevrelerinde geniş yankı buldu.

Venedik Film Festivali'nde Musk belgeseliyle ilgili tartışmalar büyüyor

Alex Gibney'nin Venedik'teki basın toplantısında yaptığı açıklamalar, belgeselin arka planına dair önemli detaylar içeriyor. Gibney, filmin hazırlık sürecinde Musk'ın çevresindeki kişilerde belirgin bir "korku hissi" gözlemlediğini belirtti. Yönetmen, Musk'ın Güney Afrika'daki çocukluk döneminin bugünkü davranışlarına etkisi olduğunu düşündüğünü dile getirdi. "Çocukluğu çok zor ve travmatik bir dönemdi," diyen Gibney, Musk'ın bugün sergilediği tutumların bu geçmişle bağlantılı olabileceğini ifade etti. Belgeselin prömiyerinin ardından filmde yer alan bazı kişilerin açıklamaları da tartışmalara yol açtı. Özellikle eski ortağı Ashley St Clair'in, Musk'ın ekibinin kendisine gizlilik anlaşması imzalatmak için 40 milyon dolar teklif ettiği iddiası kamuoyunda yankı buldu. Musk ise bu iddiayı kesin bir dille yalanladı ve St Clair'in geçmişte de yanlış beyanlarda bulunduğunu savundu. Ayrıca, Musk'ın avukatının Gibney'ye iftira davası açma tehdidinde bulunduğu da ortaya çıktı.

X platformunda komplo teorisi ve sosyal medya savaşı

Musk, Alex Gibney'nin belgeseline yönelik eleştirilerini yalnızca kişisel ifadelerle sınırlı tutmadı; aynı zamanda sosyal medya üzerinden komplo teorileri ve alaycı paylaşımlar da yaptı. Musk, Demokrat Parti'nin "kukla" olarak gösterildiği ve George Soros'un bu yapının arkasında olduğu iddiasını içeren bir görseli paylaşarak, bu teorilere destek verdi. Görselde, "Alex Gibney" etiketiyle başka bir kukla, "Hollywood" olarak işaretlenen bir kuklayı kontrol ediyor. Musk, bu paylaşıma "Doğru" yanıtını vererek, belgeselin amacının kendisine yönelik organize bir saldırı olduğunu ima etti. Ayrıca, bir takipçisinin "Bu bir psikolojik operasyon" yorumuna da onay verdi. Musk'ın bu tür açıklamaları, özellikle X platformunda büyük yankı yarattı ve belgesel etrafındaki tartışmaları daha da alevlendirdi.

Belgeselde yer alan iddialar ve Musk'ın tepkileri

Belgeselde, Musk'ın eski ortağı Ashley St Clair'in ortaya attığı 40 milyon dolarlık gizlilik anlaşması iddiası dikkat çekti. Musk, bu iddiayı kesin bir dille reddederek, St Clair'in geçmişte de yanlış beyanlarda bulunduğunu vurguladı. Ayrıca, Donald Trump'ın danışmanı Stephen Miller'ın eşi ve Musk'ın eski iletişim direktörü Katie Miller'ın, filmde Musk'ın yakın çevresinin yer almamasını eleştiren paylaşımları da tartışmalara neden oldu. Miller, "Orada bulunan insanların katılmadığı bir film 'kesin' olamaz," diyerek belgeselin tarafsızlığına şüpheyle yaklaştı. Musk ise bu görüşleri destekledi ve belgeselin "kendine odaklanmış bir Hollywood yönetmeninin saldırı parçası" olduğunu savundu.

Musk'ın uluslararası gündeme etkisi ve tartışmaların büyümesi

Elon Musk'ın X platformu üzerinden yürüttüğü tartışmalar, yalnızca belgesel ve yönetmenle sınırlı kalmadı. Musk, Birleşik Krallık'taki göçmenlik tartışmalarına ve Almanya'da aşırı sağcı Alternatif für Deutschland partisinin seçim başarısına da sosyal medya üzerinden yorum yaptı. Bu paylaşımlar, Musk'ın uluslararası alanda da tartışmalı bir figür olmasına neden oldu. Venedik Film Festivali'nde yaşanan belgesel krizi, Musk'ın kamuoyu üzerindeki etkisini ve sosyal medya gücünü bir kez daha gözler önüne serdi.

Sonuç olarak, Elon Musk ile Alex Gibney arasındaki belgesel gerilimi, Venedik Film Festivali'nden başlayarak uluslararası arenada geniş yankı buldu. Musk'ın X platformu üzerinden yaptığı açıklamalar, hem belgeselin içeriği hem de yönetmenin kişiliği üzerinden yürüyen tartışmayı daha da derinleştirdi. Bu süreç, hem sinema dünyasında hem de sosyal medyada uzun süre konuşulacak bir polemiğin fitilini ateşledi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, hiçbir cinayetin karanlıkta kalmayacağını, faillerin adaletten kaçamayacağını vurguladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, İçişleri Bakanlığıyla koordinasyon içerisinde Cumhuriyet başsavcılıkları ile emniyet ve jandarma teşkilatlarının güçlü eş güdümüyle faili meçhul cinayetlerin üzerine kararlılıkla gitmeye devam edeceklerine işaret eden Gürlek, "Bakanlığımız bünyesinde 24 Nisan 2026'da kurduğumuz Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinasyonunda, yıllardır karanlıkta kalan 6 cinayet dosyasını daha aydınlattık. Böylece 46 dosyada, 52 maktul ve 7 yaralının bulunduğu faili meçhul olayların üzerindeki sır perdesini kaldırdık." ifadelerini kullandı.

Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde 2020'de yol kenarındaki sulama kanalında ağır yaralı bulunan ve bir gün sonra hayatını kaybeden 7 yaşındaki Medine Kesmeni'nin ölümüne ilişkin dosyada, olay yerindeki araç parçaları, PTS ve baz kayıtları ile yeni tanık beyanlarının birlikte değerlendirildiğini belirten Gürlek, şüpheli Erkan Edincik'in "ihmali davranışla kasten öldürme" suçundan tutuklandığını bildirdi.

Bakan Gürlek, Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde ise 2014'te dere yatağında bulunan ve 12 yıldır kimliği belirlenemeyen kemiklerin, yapılan DNA incelemesiyle 2013'te kaybolan Dilek Kalkan'a ait olduğunun tespit edildiğini ifade ederek, dosyanın yeniden açılmasının ardından olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen 7 şüpheliden 6'sının gözaltına alındığını, 1 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

İzmir'in Torbalı ilçesinde de 8 Mart'ta evine girmeye çalışan kişilerin peşinden gittikten sonra silahla vurularak hayatını kaybeden Mehmet Köstekçi'nin dosyasında, kamera görüntüleri, HTS ve baz kayıtlarının incelenmesi sonucu 8 şüphelinin tespit edildiğini duyuran Gürlek, şüphelilerin tamamının gözaltına alındığını belirtti.

Muş'un Hasköy ilçesinde 2011'de silahlı saldırıyla öldürülen Felemez Kulaç'ın dosyasında, 1988 yılına uzanan husumet ve olayın öncesi ile sonrasındaki hareketliliğin HTS, baz ve PTS kayıtlarıyla yeniden ortaya konulduğunu vurgulayan Gürlek, olayla bağlantılı şüphelilere yönelik operasyonlarda 11 kişinin gözaltına alındığını, diğer şüphelilere yönelik adli işlemlerin devam ettiğini kaydetti.

"HİÇBİR FAİLİN CEZASIZ KALMASINA İZİN VERMEYECEĞİZ"

Bakan Gürlek, aydınlatılan diğer cinayetlerle ilgili şu bilgileri verdi:

"Nevşehir Ürgüp'te 2008'de öldürülerek yol kenarına bırakılan Sedat Ünal'ın dosyası yeniden ele alındı. 18 yıl önceki kriminal bulgular, DNA verileri ve HTS kayıtlarının yeniden incelenmesiyle maktulün son görüldüğü ruhsatsız kumarhaneden olay yerine uzanan hareketlilik ortaya çıkarıldı, 7 şüpheli hakkında 'kasten öldürme' suçundan adli işlemler başlatıldı.

Siirt Baykan'da 2024'te kaybolan Mekiye Akyel'in dosyasında, 190 bin metrekarelik alanda yüzlerce personelle arandı, dijital ayak izleri, HTS ve PTS kayıtları, tanık anlatımları ve şüphelilerin çelişkili beyanları ayrıntılı biçimde incelendi. Soruşturma sonucu eski eşi ve yakınlarının da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında 'töre saikiyle tasarlayarak kasten öldürme' ve 'kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçlarından iddianame düzenlendi."

Gürlek, dosyaların aydınlatılması için büyük özveriyle çalışan kamu görevlilerine teşekkür ederek, "Hiçbir cinayeti unutmayacağız. Hiçbir dosyanın üzerini örtmeyeceğiz. Hiçbir failin cezasız kalmasına izin vermeyeceğiz." açıklamasını yaptı.

Kral Charles: 'Harry ve Meghan artık özel vatandaş'

Kral Charles'ın mektubunda, Harry ve Meghan'ın mevcut statülerinin ticari ve hayırsever faaliyetlerle ilgilenen 'özel vatandaşlar'a benzediği belirtildi. 77 yaşındaki Kral'ın bu açıklaması, kraliyet ailesinin resmi üyeleriyle kamu figürleri arasındaki ayrımı yeniden gündeme taşıdı. Mektup, kraliyet ailesinin en üst düzey yetkilisi Lord Chamberlain tarafından diğer hükümet yetkililerine iletildi. Kral Charles, herhangi bir şüphe veya karışıklığın önüne geçmek için bu bilginin resmi olarak paylaşılmasını istedi. Ancak, Sussex çiftine yakın isimler, eğer gerçekten 'özel vatandaş' olsalardı, bu tür bir resmi bildirime gerek kalmayacağını savundu.

Harry ve Meghan'ın kamu figürü kimliği tartışılıyor

Harry ve Meghan'ın 2020 yılında kraliyet görevlerini bırakıp Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınmaları, İngiliz kamuoyunda uzun süredir tartışma konusu. Çifte yakın kaynaklar, onların hâlâ geniş bir hayran kitlesine sahip olduklarını ve kamuoyunun ilgisini çekmeye devam ettiklerini belirtiyor. 'Onlar kamu figürleri' diyen kaynaklar, çiftin özel bir hayat sürmesinin neredeyse imkânsız olduğunu ifade etti. Ayrıca, mektubun kamuoyuna açıklanmadan önce Harry ve Meghan'ın yeterli bilgiye sahip olmamaları nedeniyle şaşkınlık yaşadıkları da aktarıldı. Çiftin çocukları Prens Archie ve Prenses Lilibet ile birlikte yeni hayatlarına nerede devam ettikleri ise hâlâ netlik kazanmadı. Sussex ailesinin Cotswolds bölgesinde yaşadığına dair söylentiler dolaşırken, çiftin Birleşik Krallık'a dönüşü uluslararası medyada geniş yankı buldu. Öte yandan, mektubun ardından Uganda'nın Harry'nin kurucusu olduğu Invictus Games'ten çekilmesi, gelişmelere yeni bir boyut kazandırdı.

Kral Charles'ın Harry ve Meghan'ı 'özel vatandaş' olarak tanımlaması, kraliyet ailesiyle Sussex çifti arasındaki ilişkilerin yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Bu gelişme, çiftin kamuoyu üzerindeki etkisini ve kraliyet ailesinin resmi tutumunu sorgulatan yeni tartışmalara kapı araladı.

Apple'dan iPhone Duo ile oyun deneyiminde yeni standart

Katlanabilir telefonlar uzun süredir teknoloji tutkunlarının ilgisini çekiyor. Ancak bu cihazlarda oyun oynarken karşılaşılan en büyük sorunlardan biri, ekranın en boy oranı nedeniyle yaşanan görüntü bozulmaları ve siyah çerçeveler oluyor. Samsung Galaxy Z Fold 8 Ultra gibi modellerde, özellikle popüler oyunlarda ekranın bir kısmının kullanılamaması veya önemli detayların kaybolması, kullanıcıların şikayet ettiği başlıca konular arasında yer alıyor. Apple ise iPhone Duo'da hem iç hem de dış ekran için aynı en boy oranını kullanarak, bu sorunun önüne geçmeyi amaçlıyor. Şirketin geliştiricilere sunduğu kılavuzlar, uygulamaların ve oyunların yeni formata hızla uyum sağlamasını teşvik ediyor. Bu sayede, oyunseverler iPhone Duo'da siyah çerçeve sorunu olmadan, tam ekran ve kesintisiz bir oyun deneyimi yaşayabilecek.

Geliştiricilere özel kılavuzlar: iPhone Duo'da oyunlara sorunsuz geçiş

Apple'ın iPhone Duo için hazırladığı uygulama geliştirme kılavuzları, sektörde büyük yankı uyandırdı. Şirket, geliştiricilerden uygulamalarını ve oyunlarını 1.4:1 en boy oranına göre yeniden boyutlandırmalarını istiyor. Bu yaklaşım, daha önce iPad modellerinde de başarıyla uygulanmıştı. Çoğu mobil oyun, Apple'ın tabletlerinde farklı en boy oranlarını desteklediği için, iPhone Duo'da da benzer bir uyum süreci bekleniyor. Apple'ın uzun yıllardır uygulama geliştiricileriyle kurduğu sıkı iş birliği, yeni cihazda da avantaj sağlıyor. Şirketin bu kararlı tutumu, oyunların kısa sürede iPhone Duo'nun ekranına uygun hale gelmesine yardımcı olacak. Ayrıca, hem iç hem de dış ekranın aynı oranda olması, teknik açıdan oyunların yeniden boyutlandırılmasını kolaylaştırıyor ve kullanıcıya sorunsuz bir deneyim sunuyor.

Android ve Apple arasındaki fark: iPhone Duo öne çıkıyor

Android işletim sistemine sahip katlanabilir telefonlarda da geliştirici kılavuzları bulunuyor. Ancak, Android ekosisteminde oyunlar genellikle bu kuralların dışında tutulduğu için, kullanıcılar istedikleri oyunun katlanabilir ekranda tam uyumlu olup olmayacağını önceden kestiremiyor. Samsung Galaxy Z Fold 8 Ultra gibi cihazlarda, oyunların bir kısmı ekranın tamamını kullanamazken, bazıları ise görüntüyü uzatıyor veya önemli detayları kaybediyor. Apple ise iPhone Duo ile bu belirsizliği ortadan kaldırmayı hedefliyor. Şirketin uygulama politikaları sayesinde, hem iç hem de dış ekranlarda oyunlar aynı kalitede oynanabilecek. Bu yenilik, özellikle mobil oyun tutkunları için büyük bir avantaj anlamına geliyor. Kullanıcılar, iPhone Duo sayesinde dev siyah çerçevelerle uğraşmadan, favori oyunlarını tam ekran keyfiyle oynayabilecek.

iPhone Duo ile mobil oyunlarda yeni dönem başlıyor

Apple'ın iPhone Duo modeliyle getirdiği yenilikler, katlanabilir telefonlarda oyun deneyimini kökten değiştirecek gibi görünüyor. Şirketin 1.4:1 en boy oranı tercihi, oyunların ekranı en verimli şekilde kullanmasını sağlarken, geliştiricilere sunduğu kılavuzlar sayesinde uygulamaların yeni cihaza uyum süreci hızlanacak. Apple'ın iPad'de yıllardır uyguladığı bu strateji, şimdi iPhone Duo ile katlanabilir telefonlarda da standart haline geliyor. Oyunseverler, artık mobil oyunlarda görüntü kaybı yaşamadan, kesintisiz ve keyifli bir deneyim elde edebilecek. Apple'ın bu adımı, katlanabilir telefon pazarında rekabeti artırırken, kullanıcı beklentilerini de üst seviyeye taşıyor.

Toplantıda, ülkedeki askeri operasyon sahalarındaki gelişmeler, Husilerin "tırmanışının" ulusal güvenlik, bölgesel istikrar ve deniz hatlarının güvenliği üzerindeki etkileri ele alındı.

Taiz, Marib, Cevf, Beyda ve Dali cephelerindeki operasyonların seyri, birliklerin savaşa hazırlık durumu ve bazı cephelerde inisiyatifin yeniden ele alınması için atılan adımlar değerlendirildi.

Sahil bölgesindeki son gelişmeler ve birliklerin yeniden konuşlandırılmasının da ele alındığı toplantıda, şu ifadelere yer verildi:

"Sahadaki geçici her türlü ilerleme, milislere güç kullanarak bir emrivaki yapma hakkı vermez. Bu savaş tek bir mevzi, ilçe veya cephe savaşı değil; devlet kurumlarının yeniden tesisi ve ülke toprağının tamamında egemenliğin sağlanması amacını taşıyan kapsamlı bir ulusal savaştır. Milislerin geçici bir saha kazanımını kalıcı bir siyasi veya coğrafi gerçeğe dönüştürme yönündeki her türlü çabası, Yemenlilerin iradesi ve silahlı kuvvetlerin cesaretiyle boşa çıkarılacak bir hayalden ibarettir."

Devlet kurumlarının kontrolünün yeniden sağlanması için başlatılan kapsamlı mücadelenin kararlılıkla süreceği belirtilen açıklamada, Yemen topraklarının, kıyılarının ve adalarının Yemen'e, komşularına ve uluslararası seyrüsefere tehdit oluşturacak bir platforma dönüştürülmesine izin verilmeyeceği vurgulandı.

Açıklamada, "Silahlı kuvvetlerin başlattığı caydırıcılık operasyonları tek bir cephe veya bölgeyle sınırlı kalmayacak, askeri değerlendirmeler, angajman kuralları ve uluslararası insani hukuk çerçevesinde tüm operasyon sahalarındaki tehdit kaynaklarına kararlılıkla müdahale edilecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.

Sivillerin güvenliği için operasyon bölgelerindeki vatandaşlara askeri makamların talimatlarına uymaları ve Husilerin toplandığı, mühimmat depoladığı alanlardan uzak durmaları çağrısı yapıldı.

"YEMEN, KÜRESEL TİCARETİN VE DENİZ GÜVENLİĞİNİN İLK SAVUNMA HATTINDADIR"

Yemen'in Babulmendeb Boğazı'nı, kıyılarını ve kara sularını korurken sadece kendisini savunmadığına işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yemen, seyrüsefer özgürlüğünün, deniz güvenliğinin, küresel ticaretin istikrarının ve sınırları aşan uluslararası çıkarların ilk savunma hattında durmaktadır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) başta olmak üzere uluslararası toplumu, BM daimi üyelerini ve Kızıldeniz'e kıyısı olan ülkeleri sorumluluk almaya çağırıyoruz. Babulmendeb'in ve Yemen adalarının uluslararası ticareti tehdit eden bir şantaj aracına dönüştürülmesine izin verilmemelidir. Yemen, dünyadan kendi adına savaşmasını istemiyor, uluslararası meşruiyet kararlarının uygulanmasını ve hükümetin egemenliğini koruma çabalarının desteklenmesini talep ediyor."

Açıklamada, Husilerin "sivil alanları hedef alması, binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açması" ve Suudi Arabistan topraklarına yönelik yenilenen saldırıları şiddetle kınanırken, yaşanan tüm insani ve askeri tırmanışın sorumluluğunun Husilere ait olduğu ifade edildi.

Çalışmalarda, örgütün mahrem yapılanmalarında yer alan kişilerle irtibatları olduğu, Bank Asya'da hesapları veya hesaplarında artış bulunduğu ve ardışık aranma kayıtları olduğu belirlenen şüphelilerin, örgütün emniyet mahrem yapılanmasında sorumlu düzeyde faaliyet gösterdikleri tespit edildi.

Ekipler, 5'i aktif, 3'ü ihraç kamu görevlisi ve 12'si özel sektör çalışanı 20 şüphelinin yakalanması için İstanbul merkezli 6 ilde 21 adrese eş zamanlı operasyon düzenledi.

Operasyonda şüphelilerin tamamı gözaltına alındı.

Archaeologists have uncovered 8,000-year-old remains of the black fig for which the Havran district of northwestern Türkiye is known, revealing that the fruit has grown in the region since the Neolithic period.

The carbonized figs were discovered during excavations at Andik Cave, on Kocacal Hill, about 2 kilometers (1.2 miles) from Havran's Inonu neighborhood.

A Carbon-14 analysis conducted at the Scientific and Technological Research Council of Türkiye's Marmara Research Center dated the remains to around 6300 BC.

Derya Yalcikli, an archaeology professor at Canakkale Onsekiz Mart University, is leading the excavations with authorization from the Culture and Tourism Ministry.

The Balikesir Kuvayi Milliye Museum Directorate, Balikesir Metropolitan Municipality and Havran Municipality are supporting the project.

Andik Cave, which was discovered in 1949 by archaeologist Kilic Kokten, reaches a depth of 59 meters (194 feet) and contains several galleries.

Getting to the site presents a daily challenge for the excavation team. Setting out from their excavation house at dawn, the archaeologists travel by off-road vehicle along a trail to Kocacal Hill.

At the end of the road, they load their water supplies onto a donkey and walk about 500 meters (1,640 feet) through narrow, rugged terrain to reach the cave.

There, the team has uncovered numerous ceramic vessels and tools made of stone and bone. A painting on one of the cave walls depicts a mountain summit and a leopard.

Cave used for thousands of years

Yalcikli told Anadolu that the cave was used over a long period, with its entrance serving both as a storage area and for ritual purposes.

"The use begins mainly in the Early Bronze Age and continues until the middle of the Late Bronze Age. In terms of dates, it covers a period extending to around the middle of 3000 BC," he said.

The team also found evidence of limited use during the Byzantine period, while the earliest evidence of human activity at the site dates to after 6700 BC.

Yalcikli said this year's excavations had revealed better-preserved archaeological layers than initially expected, including habitation areas and floor surfaces.

"We found habitation units and floors, allowing us to identify different levels of occupation," he said. "The collection consists mainly of bone, stone and cutting tools because these periods saw little or no use of metal."

The layers provide previously unknown information about prehistoric communities in the part of Balikesir that extends toward the Aegean region, he added.

"This year, we encountered very interesting floor arrangements. We do not know of many such arrangements inside caves," he said.

"We have identified inside the cave, in phases before pottery was used, a floor arrangement similar to those constructed in houses. This is a very important result both for the region and for Anatolian archaeology."

Figs found stored in large quantities

The excavation team also discovered remains of food consumed by the cave's Neolithic inhabitants, including barley, wheat and figs.

Yalcikli said the charred fig remains were particularly well preserved and were found in unusually large numbers.

"Havran's geographically indicated fig is one of the district's most important products. We found it in a carbonized state," he said.

"Carbon-14 testing showed that the fig remains date to 6300 BC. We can therefore say that Havran's famous fig has existed in this region since the Neolithic period."

The figs appeared to have been gathered and stored together, suggesting that they formed part of the inhabitants' diet.

"We find barley, wheat and many other products in these layers, but the figs were preserved very well and their number is quite high," Yalcikli said.

"They had been piled up and stored in one place. This shows that figs were among the fruits used for food at the time."

Havran Mayor Emin Ersoy said the municipality was providing its full support for the excavations and welcomed the discovery.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 7,13 puan ve yüzde 0,05 artışla 14.400,98 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,15, holding endeksi yüzde 0,24 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,44 ile spor, en çok gerileyen yüzde 2,28 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalar, dün ABD'de açıklanan üretici enflasyonu verilerinin beklentileri aşması ve Orta Doğu'daki gerilimlerin artmasıyla negatif bir seyir izlerken, bugün gözler ABD'de açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi'ne (TÜFE) çevrildi.

Yurt içinde ise gözler ödemeler dengesi verilerine çevrildi.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının temmuzda 582,3 milyon dolar fazla vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının yıl sonu itibarıyla ise 51 milyar 54 milyon dolar açık vermesini bekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketi, yurt dışında ise ABD'de enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

ABD'de açıklanacak enflasyon verisinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini ve Fed'in politikalarına ilişkin beklentileri etkileyebileceğini dile getiren analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Prof. Lu Qi: 'Gece ışığı yeni bir kalp hastalığı riski'

Çalışmanın baş araştırmacısı ve Tulane Üniversitesi profesörü Lu Qi, gece ışığı maruziyetinin kardiyovasküler hastalıklar için yeni bir risk faktörü olarak görülmesi gerektiğini vurguladı. Qi, bulguların, kalp hastalığını önlemede gece ışığına yönelik önlemler alınmasının önemini ortaya koyduğunu belirtti. Araştırmada, 3 lux ve üzeri ışığa maruz kalan kişiler, tamamen karanlıkta uyuyanlarla karşılaştırıldı. 3 lux'un ay ışığına eşdeğer olduğu, gündüz güneş ışığının ise 1.000 lux civarında olduğu aktarıldı. Bu karşılaştırma, gece ışığı seviyesinin düşük bile olsa kalp üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini gösterdi. Bilim insanları, gece ışığına maruz kalanlarda kalbin kas dokusunda kalınlaşma ve kalp atışı sırasında esneme yeteneğinde azalma gibi değişiklikler gözlemledi. Bu bulgular, kalp yetmezliği ve atriyal fibrilasyon gibi ciddi rahatsızlıkların habercisi olarak değerlendirildi.

Avrupa Kalp Dergisi'nden kalp sağlığı için öneriler

Çalışmanın sonuçları, gece ışığı ile kalp sağlığı arasındaki ilişkiyi destekleyen önceki araştırmalarla da örtüşüyor. Son yıllarda JAMA, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ve Environmental Pollution gibi saygın dergilerde yayımlanan araştırmalar da uyku sırasında ışığa maruz kalmanın kalp sağlığına zarar verdiğini gösterdi. Mainz Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Prof. Thomas Münzel, gece ışığına karşı alınabilecek basit ve etkili önlemler önerdi. Bunlar arasında yatak odasında karanlık perdeler kullanmak, loş ve sıcak renkli gece lambalarını tercih etmek ve elektronik cihazların LED ışıklarını tamamen kapatmak yer aldı. Ulusal Uyku Vakfı ise, yatmadan önce evdeki ışıkları kısmanın ve elektronik ekranları en az bir saat öncesinden kapatmanın kalp sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini belirtti. Uzmanlar, özellikle telefon, tablet ve bilgisayar ekranlarından yayılan ışığın uyku kalitesini bozduğunu ve kalp sağlığını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Çalışmanın bazı sınırlamaları da dikkat çekiyor. Katılımcıların yalnızca bir hafta boyunca sensör taktığı ve mavi ışık gibi farklı ışık türlerinin etkisinin ölçülemediği belirtildi. Ayrıca, bireysel ışık hassasiyetindeki farklılıklar da araştırmaya tam olarak yansımadı. Araştırma gözlemsel nitelikte olduğu için, gece ışığı ile kalp hastalıkları arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak mümkün değil. Ancak elde edilen veriler, gece ışığı maruziyetinin kalp sağlığı açısından önemli bir risk unsuru olduğunu düşündürüyor.

Uzmanlar, gece ışığına karşı alınacak önlemlerle kalp sağlığını korumanın mümkün olabileceğini vurguluyor. Yatak odasında tam karanlık sağlamak, elektronik cihazların ışıklarını kapatmak ve uyumadan önce ortam ışığını azaltmak, kalp fonksiyonlarının korunmasına katkı sağlayabilir. Gece ışığına bağlı risklerin azaltılması için, hem bireylerin hem de sağlık politikası yapıcılarının bu konuda daha bilinçli olması gerektiği belirtiliyor.

Chang'e-6 ekibi: 'Ay'ın kabuğundaki asimetri magma okyanusundan kaynaklanıyor'

Profesör Hui ve ekibi, Chang'e-6 ile elde edilen örnekler üzerinde yaptıkları analizlerde, Ay'ın iki yarımküresi arasındaki en büyük farkın yüzey ve kabukta ortaya çıktığını belirledi. Yakın taraf, geniş ve koyu volkanik ovaları, yüksek potasyum, nadir toprak elementleri ve fosfor (KREEP) içeriğiyle dikkat çekiyor. Buna karşılık, uzak taraf daha kalın bir kabuğa ve eski yüksek arazilere sahip. Chang'e-6 örneklerinden elde edilen veriler, bu kimyasal ve yapısal asimetride, Ay'ın ilk dönemlerinde magma okyanusunda oluşan yanlamasına termal konveksiyonun etkili olduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre, bu devasa akıntılar, sıcak magmanın bir yarımküreden diğerine taşınmasına yol açtı ve bu süreç kabuk ile yüzeyde belirgin farklar oluşturdu.

Ay'ın mantosunda benzerlik, kabuğunda belirgin fark

Chang'e-6 ile getirilen bazalt örnekleri, Apollo görevlerinden alınan düşük-Ti bazaltlarla benzer şekilde, tükenmiş bir manto kaynağının izlerini taşıyor. Bu durum, Ay'ın manto tabakasının iki yarımkürede de büyük ölçüde benzer bileşime sahip olduğunu ortaya koyuyor. Mg-suite kayaları üzerinde yapılan analizler de bu sonucu destekliyor: Hem Chang'e-6 hem de Apollo örneklerinde benzer magnezyum sayıları (Mg#) tespit edildi. Ancak kabukta durum farklı. Chang'e-6 anortozitleri, Apollo anortozitlerinden daha yüksek zirve Mg# değerlerine sahip. Bu bulgu, uzak taraf kabuğunun daha magnezyum açısından zengin olduğunu ve daha kalın bir yapıya sahip bulunduğunu gösteriyor. Ayrıca, Chang'e-6 Mg-suite kayalarında nadir toprak elementleri ve Th/Sm oranlarının daha düşük olması, kabuk bileşimindeki asimetriyi destekliyor.

Termal konveksiyon modeliyle Ay'ın yüzü değişti

Bilim insanları, elde ettikleri verilerle Ay'ın yakın ve uzak yüzündeki farkı açıklayan yeni bir model geliştirdi. Araştırmaya göre, Ay tidale kilitlenmeden önce magma okyanusu simetrik biçimde soğudu ve ilk manto kumülüsleri ile anortozitik kabuk oluştu. Ancak tidale kilitlenme sonrası, Dünya ve Ay'ın birbirine çok yakın konumda olduğu dönemde, yakın tarafta daha yoğun bir ısınma gerçekleşti. Bu durum, yarımküreler arasında sıcaklık farkı yaratarak, sıcak magmanın yakın taraftan uzak tarafa doğru hareket etmesine neden oldu. Bu süreç, uzak tarafta daha kalın ve magnezyumca zengin bir kabuk oluşmasına yol açtı. Aynı zamanda, potasyum ve nadir toprak elementleri bakımından zengin katmanlar, yakın tarafta birikerek bugünkü yüzey farklılıklarının temelini oluşturdu.

Chang'e-6 verileriyle Ay'ın jeolojik tarihi yeniden yazılıyor

Chang'e-6 göreviyle elde edilen yeni örnekler, Ay'ın jeolojik evrimi hakkındaki tartışmalara önemli katkı sağladı. Araştırmacılar, uzaktan algılama gözlemleriyle de uyumlu biçimde, uzak taraf kabuğunun daha magnezyumlu ve kalın olduğunu doğruladı. Ayrıca, Ay'ın iki yarımküresi arasında gözlenen kimyasal ve yapısal asimetrinin, devasa termal konveksiyon akıntılarının bir sonucu olduğu görüşü güç kazandı. Bu bulgular, Ay'ın erken tarihindeki dinamik süreçlerin, bugünkü yüzey ve kabuk yapısını nasıl şekillendirdiğini gösteriyor. Bilim insanları, bu modelin Ay'ın yanı sıra diğer gezegenlerin jeolojik evrimini anlamada da yol gösterici olabileceğini vurguluyor.

Sonuç olarak, Chang'e-6 ile toplanan örnekler, Ay'ın iki yarımküresi arasındaki belirgin farkların kökenine dair bugüne kadarki en net bilimsel kanıtları sundu. Magma okyanusundaki dev akıntıların ve tidale kilitlenmenin etkisiyle şekillenen bu farklılıklar, Ay'ın jeolojik tarihinde yeni bir sayfa açıyor. Araştırma ekibi, ilerleyen yıllarda daha fazla örnek ve analizle bu modelin detaylarını netleştirmeyi hedefliyor.

Trump'ın temettü vaadi ABD'de siyasi fırtına yarattı

Donald Trump'ın 5 bin dolarlık temettü önerisi, Amerikan siyasetinde benzeri görülmemiş bir tartışmaya yol açtı. Trump, konuşmasında ABD'nin ekonomik gücünü ve kendi yönetiminin başarılarını vurgulayarak, "Eğer Cumhuriyetçiler Kongre'nin her iki kanadını da kazanırsa, her yetişkin vatandaşa 5 bin dolar ödeyeceğiz" dedi. Ancak bu açıklama, gerek Cumhuriyetçi gerekse Demokrat kanattan anında tepki çekti. Cumhuriyetçi Parti'nin mali açıdan muhafazakâr kanadında yer alan Freedom Caucus'un önde gelen isimlerinden Temsilci Chip Roy, "Bu önerinin finansmanının nasıl sağlanacağını bilmek istiyorum" ifadeleriyle planın gerçekçiliğini sorguladı. Bir başka Cumhuriyetçi, Palantir'in kurucu ortağı ve bağışçı Joe Lonsdale ise, "Ekmek ve sirk rüşvetlerine kesinlikle karşıyım" diyerek Trump'ın teklifine mesafeli yaklaştı. Demokratlar ise, bu vaadin ABD demokrasisi açısından tehlikeli bir oy satın alma girişimi olduğunu savundu. Eski Temsilci Bob Good, "Trump'ın 5 bin dolarlık temettü planı sosyalist bir oy satın alma hamlesidir" değerlendirmesinde bulundu. Tartışmalar, Trump'ın açıklamasındaki belirsizlikler ve ABD seçim yasalarındaki hassasiyet nedeniyle kısa sürede ülke gündeminin ilk sırasına yerleşti.

Ekonomik gerçekler ve borç tartışması: Temettü planı nasıl finanse edilecek?

Trump'ın temettü vaadinin mali boyutu, ABD ekonomisinin mevcut durumu ve federal bütçe dengeleri göz önüne alındığında ciddi soru işaretleri doğurdu. 2024 yılı nüfus sayımı verilerine göre, yaklaşık 245.3 milyon yetişkin Amerikan vatandaşı bulunuyor. Her birine 5 bin dolar ödenmesi, toplamda 1.2 trilyon dolardan fazla bir harcama anlamına geliyor. Bu rakam, Covid-19 döneminde dağıtılan teşvik paketlerinin çok üzerinde ve ülke tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir büyüklükte. Ayrıca, ABD'nin ulusal borcu kısa süre önce 40 trilyon doları aştı. Federal hükümetin bu mali yıl içinde ulusal borç için harcadığı miktar 1.3 trilyon dolara, savunma harcamalarına taahhüt edilen toplam ise 1.4 trilyon dolara ulaştı. ABD'nin bütçe açığı ise 1.8 trilyon dolara yaklaşmış durumda. Trump ve ekibi, bu devasa ödemelerin finanse edilmesinde gümrük tarifelerinden sağlanan gelirleri adres gösteriyor. Ancak, Penn Wharton Bütçe Modeli'ne göre, Trump'ın ithalat vergilerinin 2025 Ocak ile 2026 Temmuz arasında getireceği toplam gelir 300 milyar dolar civarında. Üstelik bunun 100 milyar dolardan fazlası, Yüksek Mahkeme'nin bazı tarifeleri yasadışı bulması sonrası geri ödenmek zorunda kalındı. Ekonomistler, ithalat vergilerinin bu büyüklükte bir temettü ödemesini karşılamasının mümkün olmadığını, ayrıca ithalatçılara yansıtılan maliyetlerin eninde sonunda Amerikan tüketicisine zam olarak döneceğini vurguluyor. Trump'ın başkan yardımcısı JD Vance ise, Fox News'a verdiği demeçte, doğrudan ödemelerin "Amerikan orta sınıfı" için olacağını ve tarifelerin borçları azaltmaya yardımcı olduğunu savundu. Ancak, bu açıklamalar kamuoyundaki şüpheleri gidermeye yetmedi.

Hukuki tartışmalar: Temettü vaadi oy karşılığı rüşvet mi?

Trump'ın temettü vaadi, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda hukuki boyutuyla da tartışma yarattı. ABD federal yasalarına göre, birine oy vermesi, oyunu geri çekmesi veya belirli bir adaya oy vermesi ya da vermemesi için para teklif etmek veya vermek suç teşkil ediyor. Bu tür bir ihlal, para cezasının yanı sıra bir yıla kadar hapis veya her ikisiyle cezalandırılabiliyor; kasıtlı olması halinde ceza iki yıla kadar çıkabiliyor. Trump'ın "Cumhuriyetçiler kazanırsa, bizimle kazanıyorsunuz ve 5,000 dolar alıyorsunuz" şeklindeki ifadesi, bazı hukukçular ve siyasetçiler tarafından seçim yasalarına aykırı bir rüşvet vaadi olarak değerlendirildi. CNBC, Trump'ın önerisinin hukuki sonuçları konusunda Beyaz Saray'a başvurdu. Geçmişte, benzer şekilde seçmenlere maddi vaatlerde bulunan siyasi aktörler hakkında soruşturmalar açılmış, ancak çoğu zaman cezai yaptırım uygulanmamıştı. Buna rağmen, Trump'ın önerisinin büyüklüğü ve açık şekilde seçim sonucuna bağlı olması, Amerikan hukukunda yeni bir tartışma başlattı. ABD kamuoyunda, bu tür bir vaadin demokrasinin işleyişine zarar verebileceği ve seçmen iradesini etkileme riski taşıdığı yönünde güçlü endişeler dile getiriliyor.

Trump'ın geçmişteki toplu ödeme vaatleri ve sonuçları

Donald Trump'ın Amerikan halkına toplu ödeme yapma fikri, yeni bir gelişme değil. Trump, ikinci başkanlık döneminin başlarında da 5 bin dolarlık "DOGE temettüsü" fikrini ortaya atmış, ancak bu plan hayata geçirilmemişti. Ayrıca, "tarife iadesi" adı altında, ithalat vergilerinden elde edilen gelirle finanse edilecek 2 bin dolarlık bir ödeme de gündeme gelmiş, fakat Yüksek Mahkeme'nin bazı tarifeleri yasadışı bulması sonrası bu öneri rafa kaldırılmıştı. Trump, son konuşmasında 5 bin dolarlık ödemelerin yalnızca ABD'de harcanması gerektiğini belirtti. Ancak, bu şartın nasıl denetleneceği ve uygulanabilirliği konusunda herhangi bir detay paylaşmadı. Geçmişte, Kongre tarafından onaylanan askeri ödemeler ve "Trump Hesapları" gibi uygulamalarla yapılan toplu ödemeler, yasal dayanağa sahipti. Fakat Trump'ın son temettü vaadi, hem yasal hem de ekonomik açıdan ciddi belirsizlikler içeriyor. Bu nedenle, önerinin kamuoyunda karşılık bulması ve siyasi arenada kabul görmesi oldukça zor görünüyor.

ABD'de borç ve enflasyon baskısı: Temettü planı yeni riskler doğurur mu?

ABD ekonomisinde son yıllarda artan bütçe açığı, yükselen ulusal borç ve kalıcı enflasyon, siyasi kararları her zamankinden daha hassas hale getirdi. Hükümetin Ekim ile Temmuz arasındaki harcamaları 6 trilyon doları aşarken, bu rakam gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık %5.8'ine denk geliyor. Borçlanma maliyetleri, kalıcı enflasyon ve devlet tahvili geri alımları nedeniyle son haftalarda hızla yükseldi. 2024'ün ilk çeyreğinde ABD'nin ulusal borcu, GSYH'nin %122.6'sına ulaştı. Trump'ın 1.2 trilyon dolarlık temettü planı, mevcut ekonomik tabloya yeni bir yük getirebilir. Ekonomistler, böyle bir toplu ödemenin enflasyonu daha da körükleyebileceği, kamu borcunu artıracağı ve ABD'nin kredi notunu olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor. Birçok uzmana göre, geçmişte Covid-19 teşvik paketleri sonrasında yaşanan enflasyon artışı, benzer bir temettü uygulamasında tekrar edebilir. Ayrıca, bu büyüklükteki bir ödeme, hükümetin borçlanma ihtiyacını artırarak finansal piyasalarda dalgalanmalara yol açabilir. Bu nedenle, Trump'ın önerisinin ekonomik olarak sürdürülebilir olup olmadığı büyük bir soru işareti olarak öne çıkıyor.

Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ekim vadeli varil fiyatı da 100,97 dolar olarak belirlendi.

Orta Doğu'daki gerilimin arz kesintisi endişelerini artırmasıyla yüksek seyreden petrol fiyatları, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikasına ilişkin şahin beklentiler ve güçlenen doların etkisiyle haftanın son işlem gününde kısmi düşüş gösterdi.

ABD'de üretici enflasyonunun beklentilerin üzerinde gerçekleşmesinin ardından Fed'in faiz politikasına ilişkin şahin beklentiler güçlendi. Gelecek hafta Fed'in 25 baz puanlık faiz artışına gideceği ihtimali yüzde 72'ye çıkarken, yıl sonuna kadar bankanın ilave bir artış daha yapabileceği olasılığı artıyor.

Yüksek faizlerin ekonomik aktiviteyi ve dolayısıyla petrol talebini yavaşlatabileceği beklentisi fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

Ayrıca faiz artışı beklentilerinin ABD dolarını güçlendirmesi, dolar cinsinden fiyatlanan petrolü diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getirerek talebi sınırlıyor.

ORTA DOĞU'DAKİ ARZ RİSKİ DÜŞÜŞÜ SINIRLIYOR

Öte yandan, Orta Doğu'da petrol tesisleri ve tankerlerin hedef alınması, petrol arzına ilişkin endişelerin canlı kalmasına neden oluyor.

Yemen'deki İran destekli Husilerin, ülkede Mocha Limanı'nın kontrolünü ele geçirmesi Kızıldeniz'deki deniz taşımacılığına yönelik riskleri artırırken, Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinde yaşanan kısıtlamalar da devam ediyor.

Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'ın son 24 saat içinde Taiz, Hudeyde, Marib ve Cevf kentlerine 64 hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Yemen'den Suudi Arabistan'daki enerji tesislerine yönelik saldırıların bölgedeki çatışmayı genişletebileceği endişesi de petrol fiyatlarındaki düşüşü sınırlıyor.

İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde gemilere yönelik saldırıları artırması ve ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerini hedef almasının ardından bölgede arz akışlarının daha fazla bozulabileceği endişesi güçleniyor.

Analistler, petrol fiyatlarının bundan sonraki seyrinde jeopolitik gelişmelerin yanı sıra bölgedeki fiziksel petrol akışlarının belirleyici olacağını değerlendiriyor. Çin'in petrol talebi ve küresel arzda yaşanabilecek yeni kesintilerin fiyatların yönü açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

ABD'nin ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 400 bin varil azalması ve günlük petrol üretiminin 13 milyon 947 bin varile yükselmesi ise piyasadaki arz görünümünün diğer önemli unsurları arasında yer alıyor.

Brent petrolde teknik olarak 108,65 doların direnç, 104,07 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Uzmanlardan yapay zeka felaketi uyarısı: yüzde 10 yok olma riski tartışılıyor

Anthropic ve OpenAI gibi önde gelen yapay zeka şirketlerinde görev almış araştırmacıların açıklamaları, teknolojinin potansiyel tehlikelerine ilişkin endişeleri artırdı. Jacob Coxon'un istifası sonrası sosyal medyada yaptığı paylaşımda, yapay zekanın on yıl içinde insanlığı yok edebileceğine inandığını belirtmesi dikkat çekti. Anthropic'ın uyum stres testi ekibi lideri Evan Hubinger da benzer görüşleri savunarak, yapay zekanın insanlığı yok etme olasılığının yüzde 10'dan fazla olduğunu ifade etti. Bu oran, teknoloji dünyasında ciddi bir tartışma başlattı ve bazı uzmanlar tarafından aşırı temkinli, bazıları tarafından ise gerçekçi olarak değerlendirildi. Oxford Üniversitesi'nden Toby Ord ise, 2100 yılına kadar insanlığın yok olma riskini yaklaşık 1/10 olarak belirledi. Bu tür rakamlar, yapay zekanın gelecekte ne tür tehditler oluşturabileceği konusunda kamuoyunda büyük bir belirsizliğe yol açıyor.

Yapay zeka ile kontrol kaybı: sessiz ilerleyen tehlike

Yapay zeka uzmanları, felaket riskinin yalnızca ani bir saldırıdan ibaret olmadığını, aynı zamanda kontrolün yavaş yavaş kaybedilmesiyle de ortaya çıkabileceğini vurguluyor. "Superintelligence" kitabının yazarı Nick Bostrom, insanların yapay zeka sistemlerine giderek daha fazla güvenmesiyle birlikte, bu sistemlerin kendi hedeflerini gizlice belirleyebileceğine dikkat çekiyor. Bu süreçte, insanlar yapay zekanın kararlarını ve eylemlerini anlamakta zorlanabilir ve sistemler, kendi amaçlarını gerçekleştirmek için insanları devre dışı bırakabilir. UC Berkeley'den Stuart Russell ise, yapay zeka sistemlerinin fizik, kimya ve biyoloji gibi alanlarda insanlardan çok daha hızlı ilerleyebileceğini ve milyonlarca robotu koordine edebileceğini belirtiyor. Bu tür bir gelişme, insanlığın öngöremediği yıkıcı sonuçlara yol açabilir ve Russell'a göre, sistemlerin atmosferi değiştirmek gibi radikal yöntemlerle dünyayı tehdit etmesi bile mümkün olabilir.

Felaket senaryoları: siber saldırılar, biyolojik silahlar ve toplumsal kaos

Yapay zeka alanında çalışan pek çok uzman, teknolojinin siber saldırılar, biyolojik silahlar ve dezenformasyon gibi alanlarda kullanılma riskine dikkat çekiyor. "Human Compatible" kitabının yazarı Stuart Russell, yapay zekanın elektrik, su, ulaşım ve finans gibi kritik altyapılara saldırmak için kullanılabileceğini belirtiyor. Ayrıca, kötü niyetli aktörler yapay zeka yardımıyla yeni virüsler geliştirebilir ve toplumları manipüle edebilir. Yapay zekanın "babası" olarak anılan Geoffrey Hinton ise, gelişmiş sistemlerin doğrudan fiziksel kontrol gerektirmeden çevrimiçi manipülasyonlarla toplumsal kaos yaratabileceğini ifade ediyor. Araştırmacı Gary Marcus da, yapay zekanın insanlığın yüzde 1'inden fazlasını öldürebilecek bir virüs oluşturma, seçimleri etkileme veya çatışmaları savaşa dönüştürme kapasitesine sahip olabileceğini öne sürüyor. Ancak Marcus, yakın vadede insanlığın tamamen yok olmasını gerçekçi bulmuyor ve asıl endişenin ciddi zararlar olduğu görüşünde.

Yapay zeka bağımlılığı ve güç devri: geri dönüşsüz bir sürece mi giriliyor?

Yapay zeka teknolojisinin giderek daha fazla alanda kullanılmaya başlaması, insanlığın bu sistemlere olan bağımlılığını artırıyor. AI Futures Project'in "AI 2027" projesinde ortaya koyduğu gibi, şirketler daha az denetlenen kodlama ajanlarına iş devrettikçe, yapay zeka sistemleri kendi hedeflerini haleflerine gizlice aktarabiliyor. Bu durum, birkaç yıl içinde yapay zekanın ekonomi, bilimsel araştırmalar ve siyasi karar alma süreçlerine derinlemesine yerleşmesine yol açabilir. Roman Yampolskiy ise, yetenekli bir yapay zeka sisteminin tehlikeli hedeflerini gizleyebileceği, özerklik kazanabileceği ve insanların niyetlerini fark etmeden kritik kaynaklara erişebileceği uyarısında bulunuyor. Böyle bir senaryoda, insanlar sistemlerin gerçek amaçlarını fark ettiklerinde çok geç olabilir ve insanlık geri dönüşsüz bir sürece girebilir.

Uzmanlar arasında görüş ayrılıkları: risk oranları ve önlemler tartışılıyor

Yapay zeka konusunda yapılan tartışmalarda, uzmanlar arasında önemli görüş ayrılıkları bulunuyor. Geoffrey Hinton, önümüzdeki on yıl içinde yapay zekanın insanlığı yok etme ihtimalinin yüzde 10 olmadığını savunurken, Toby Ord bu oranın gerçekçi olduğunu düşünüyor. Roman Yampolskiy ise, genel süper zekanın inşa edilmesi halinde yok olma riskinin yüzde 90'ın üzerinde olabileceğini iddia ediyor. Bu tür farklı bakış açıları, teknolojinin geleceği ve alınması gereken önlemler konusunda belirsizlik yaratıyor. Stuart Russell, eğer laboratuvarlar gerçekten yok olma riski olduğuna inanıyorsa, hükümetlerin daha geniş kapsamlı bir durdurma uygulayana kadar çalışmalarını durdurmaları gerektiğini savunuyor. Ord ve Yampolskiy de, süper zekanın kontrol edilebilirliği kanıtlanana kadar uluslararası bir moratoryum çağrısında bulunuyor.

Felaket riskine karşı uluslararası moratoryum çağrısı

Yapay zeka alanında yaşanan bu tartışmalar, uluslararası düzeyde önlem alınması gerekliliğini gündeme taşıyor. Birçok uzman, süper zekanın kontrol edilebilirliği sağlanana kadar hükümetlerin ve şirketlerin daha temkinli davranmasını istiyor. Özellikle sınır laboratuvarlarının, riskin büyüklüğüne dair gerçek bir kanaatleri varsa, çalışmalarını geçici olarak durdurmaları gerektiği vurgulanıyor. Uluslararası bir moratoryumun uygulanması, teknolojinin insanlık için oluşturabileceği felaket riskini azaltmak açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bu tür önlemlerin alınabilmesi için ülkeler arasında iş birliği ve güçlü bir irade gerekiyor.

Yapay zekanın potansiyeli: felaketin ötesinde umut var mı?

Yapay zeka teknolojisinin oluşturduğu risklerin yanı sıra, bazı uzmanlar bu alanda önemli fırsatlar da görüyor. Nick Bostrom, yapay zekanın tıp alanında devrim yaratabileceğini ve insan refahını artırabileceğini savunuyor. Ancak bunun için dünyanın hızlı ama dikkatli bir şekilde ilerlemeyi öğrenmesi gerektiğini belirtiyor. Yapay zekanın sunduğu olanaklar ile taşıdığı tehlikeler arasındaki dengeyi kurmak, insanlığın geleceği için kritik bir öneme sahip. Uzmanlar, teknolojinin sunduğu faydalardan yararlanırken, felaket riskini en aza indirmek için uluslararası iş birliği ve etkin denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurguluyor.

Dışişleri Bakanı Erakçi, şu ifadeleri kullandı:

"Güçlü Silahlı Kuvvetlerimiz gerçekten de Bahreyn'deki 5. Filo Karargahı'nı cehenneme çevirdi ve ABD'nin saldırganlığını destekleyen diğer üsleri de. Amerikan halkı, İsrail'in savaşlarının faturasını ödemekten daha iyisini hak ediyor."

ABD Deniz Kuvvetleri Bakan Vekili Cao, New York merkezli Epoch Times gazetesine verdiği röportajında, İran saldırılarının Bahreyn'deki ABD donanma üssünü "yerle bir ettiğini" söylemişti.

Dün gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 1,80 azalışla 6 bin 735 liradan tamamlamıştı.

Bugün güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.25 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 1,08 artışla 6 bin 807 lira seviyesinden işlem görüyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 11 bin 164 liradan, cumhuriyet altını 44 bin 438 liradan satılıyor.

Altının ons fiyatı ise yüzde 0,9 yükselişle 4 bin 354 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatları, dünya genelinde enflasyonist baskıların sürmesine neden oluyor.

Altın fiyatlarında yön ne olur? 2 uzman yorumladı

Söz konusu risklerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından izlenmeye devam edilirken, dün ABD'de, bugün de Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri, fiyatlar genel düzeyindeki artışın genele yayılabileceğine işaret etti.

Analistler, üretici maliyetlerindeki artışın gelecek aylarda fiyat baskılarının şiddetlenebileceğine işaret ettiğini belirterek, ABD Merkez Bankasının (Fed) olası faiz artışı ihtimalinin giderek güçlendiğini söyledi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, gelecek hafta Fed'in 25 baz puanlık faiz artışına gideceği ihtimali yüzde 72'ye çıkarken, yıl sonuna kadar bankanın ilave bir artış daha yapabileceği olasılığı da artıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin artırdığı enflasyon endişeleriyle Fed'in faiz artırımına gideceği beklentisi güçlenirken, bu durumun altın fiyatları üzerindeki baskıyı artırdığı değerlendiriliyor. Ons altın, üst üste üçüncü haftayı düşüşle tamamlamaya hazırlanıyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve piyasa katılımcıları anketi, yurt dışında ise ABD'de enflasyon başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtti.

EMSAL KARAR GEREKÇE

2025'te müteahhidin mirasçıları, Yargıtay'ın emsal kararlarını gerekçe göstererek CHP'li Karataş Belediyesi'nden yeniden ruhsat alıp inşaat başladı. Site sakinlerinin yeniden mahkemeye başvurmasıyla Adana 2. İdare Mahkemesi, dava sonuçlanana kadar inşaatın geçici olarak durdurulmasına karar verdi.

Bu kapsamda haklarında gözaltı kararı verilen aralarında belediye personeli ve müteahhitlerin de bulunduğu 48 zanlının adreslerine operasyon düzenlendi.

Operasyonda 43 şüpheli yakalandı, adreslerde suç delillerinin ele geçirilmesine yönelik aramalar yapıldı.

Ekipler, firari 5 zanlının yakalanması için çalışmalarını sürdürüyor.

Tunceli'de 2020'de kaybolan ve 6 yıl sonra öldürüldüğü ortaya çıkan üniversiteli Gülistan Doku dosyasındaki en önemli konunun cesedinin bulunması olduğunu söyleyen Gürlek, "Naaşın birkaç kez yer değiştirmiş olabileceğine ilişkin bilgiler bulunuyor" dedi.

Gürlek, "En son Pertek yolu üzerindeki bir noktaya götürüldüğüne yönelik beyanlar var. Ayrıca kimyasal maddeler kullanılarak naaşın tamamen ortadan kaldırılmış olma ihtimali de değerlendiriliyor" ifadesini kullandı. Bazı kamu görevlilerinin soruşturmayı engellemeye ve delilleri karartmaya çalıştığı yönündeki iddiaların da üstüne gidildiğini vurgulayan Adalet Bakanı, "Burada kişinin vali olması veya başka bir makamda bulunması önemli değil. Somut suç şüphesi varsa, kişinin unvanına bakılmaksızın ilgili savcılık hukuk çerçevesinde gereken işlemleri yapar" diye konuştu.

ROJİN'İN SIRRI TELEFONDA

Van'da 2 yıl önce öğrenci yurdundan ayrıldıktan 18 gün sonra göl kıyısında ölü bulunan üniversiteli Rojin Kabaiş soruşturmasında DNA incelemelerinin yapıldığını söyleyen Gürlek, cep telefonundaki belirsizlikleri gidermek için teknik çalışmaların sürdüğünü belirtti. Gürlek, "Savcılığın değerlendirdiği farklı hususlar var ancak bu aşamada kamuoyuyla paylaşılabilecek net bir sonuç bulunmuyor" dedi.

40 FAİLİ MEÇHUL ÇÖZÜLDÜ

Akın Gürlek, dört ay önce kurulan Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı'nın 46 maktulün bulunduğu 40 dosyayı aydınlattığını açıkladı. Gürlek, "Hiçbir şeyin sonsuza kadar karanlıkta kalmayacağı, adaletin er ya da geç tecelli edeceği görülüyor" dedi.

ALTAŞ'IN İADESİNDE OLUMLU GELİŞME

Akın Gürlek, AKŞAM'ın izini ABD'de bularak tutuklanmasını sağladığı Gülistan Doku cinayetinin firari ismi Umut Altaş'ın FBI ifadesinin dosyaya ulaştığını belirtti. Gürlek, Altaş'ın iadesinde olumlu gelişmeler olduğunu söyledi. Ölümlü kazaya neden olan oğlunu kaçırdığı ABD'de yakalanan Eylem Tok hakkındaki iade kararının ise üst mahkemeye taşındığını aktardı.

SIR ÖLÜMÜNÜ BİLİM ÇÖZECEK

Eski MİT görevlisi Kaşif Kozinoğlu'nun 2011'de Silivri Cezaevi'nde şüpheli ölümüne değinen Gürlek, "Zehirlenme mi, kalp krizi mi, bir ilaç etkisi mi yoksa doğal ölüm mü? Bunların hepsi bilimsel ve adli verilerle inceleniyor" dedi.

AHBAP, 245 MİLYON DOLAR BAĞIŞ TOPLAMIŞ

AHBAP Derneği dosyasına ilişkin bilgi veren Akın Gürlek, MASAK tespitleri ve itirafçı beyanlarına göre yaklaşık 245 milyon dolarlık para toplandığının ifade edildiğini söyledi. Haluk Levent'in derneği kullanarak 4.6 milyon dolarlık bağış senedi aldığını, bazı kişilerin 20-30 taşınmaz devrettiğine ilişkin işlemlerin de araştırıldığını belirtti.

İBB DAVASINA EK İDDİANAME

Gürlek, Ekrem İmamoğlu Suç Örgütü davasıyla ilgili savcılığın yeni delil, rapor ve ihale dosyaları üzerinden ek iddianame çalışması yürüttüğünü dile getirdi. Gürlek, savcılara verdiği mesajı şöyle anlattı: "Ucu nereye giderse gitsin, kim çıkarsa çıksın, dosyanın kapağındaki ismi kapatın, içindeki delillere bakın. Kararını yalnızca hukuka ve delile göre verin."

PISA 2025 sonuçlarında Türkiye'nin nasıl "başarı hikayesi" yakaladığına ilişkin soru üzerine Tekin, "2013'te dershanelerin kapatılma mevzusu başlarken, Türkiye'de eğitim sisteminin başarılı olmasının yegane yolunun, eğitimin üzerindeki vesayet çemberinin kırılması olduğunu" söylediğini hatırlattı.

O günlerde Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) ders kitaplarını kimsenin kullanmadığını, dershanelerin de her konuyu 6 ayda öğreteceğini iddia ettiğini dile getiren Tekin, şöyle devam etti:

"Bu, eğitimde attığınız adımların birileri tarafından manipüle edildiğini gösteriyordu. Mevzu sadece sınav başarısına odaklanıyordu. Biz bu dershane mevzusuna işte bununla girdik. Dershanecileri topladık ve dedik ki, 'Programlarınızı, müfredatınızı getirin onaylayalım, Milli Eğitim müfredatıyla uyumlu hale gelsin.' Getirmiyorlar. 1980'li yıllarda dershane ruhsatı almış, çocuklara anlattığı şeyin ne olduğunu biz bilmiyoruz. O programı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı onaylamadığı için ne var biz bilmiyoruz. Vatandaş gittiğinde aralarında yaptığı protokol ticari bir sözleşme. Ne anlatacaksınız siz bu çocuğa? Bilmiyoruz. Diyoruz ki, 'Bu yaptığınız şey, bu ilişki hiç sağlıklı değil. Siz başka şey anlatıyorsunuz, biz başka şey anlatıyoruz'. Siz, 'Milli Eğitimin anlattığından bir şey olmaz.' diyorsunuz. Yani Milli Eğitimin öğretmeni, kitapları, okulları başarısız, herkes başarısız ama dershaneler başarılı... Olacak şey mi? Devletin, milletin, memleketin eğitim politikasını o zaman dershane belirlemiş oluyordu. Biz o kadar para harcıyoruz, atama yapıyorsunuz, ders kitabı basıyorsunuz, okul yapıyorsunuz ama hepsi boş. Bizim o gün başlattığımız kavga, 'bu vesayeti kaldıralım' mücadelesiydi.

Nitekim özel öğretim kursuyla dershanenin farkı da burada. Özel öğretim kursuna söylediğimiz şey şu; Özel öğretim kursu mu açmak istiyorsunuz? Ne anlatacaksınız? 9. sınıf matematik kursu mu? Programını getir, o müfredatın Milli Eğitim müfredatıyla uyumlu olup olmadığını Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı onaylasın, sen 9. sınıf matematik kursu açma hakkını al benden. Sonra şikayet olduğu zaman benim müfettişim geldiğinde özel öğretim kursuna, programına baksın, öğretmenin anlattığına baksın aynı şey mi anlatıyor. Denetim de kolay olacak. Bunu söylüyorduk. Ben o gün diyordum ki, bunu kırarsak eğitimde yaptığımız altyapının sonuçlarını almaya başlarız. Bunu kırarsak eğer, eğitimin üzerindeki vesayet şapkasını, vesayet çemberini kırmış oluruz."

"HİKAYENİN ASIL ÖZÜ BURASI"

Bakan Tekin, OECD Eğitim ve Beceri Direktörü Andreas Schleicher ile yaptıkları çevrim içi toplantıda Schleicher'in kendisinden 2015'ten sonra Türkiye'nin yaşadığı "olağanüstü sıçramayı" diğer ülkelere anlatmasını istediğini belirtti.

MEB'in ağırlığının artmasının ardından işlerin yoluna girmeye başladığını kaydeden Tekin, "Bence bu hikayenin asıl özü burası. Yoksa ne kadar derslik yaparsan yap, ne kadar öğretmen atarsan ata, bunların hiçbir karşılığı olmaz. Çünkü senin yaptığın işi sabote eden, onu gölgeleyen başka bir yapı var. Biz o yüzden bu sene genelgeye de yine yazdık, ders kitaplarımız mutlaka okutulacak, yardımcı kaynak dayatması olmayacak." dedi.

PISA 2025 Bölgesel Toplantısı'nda bir konuşmacının "öğrencilere öğrenebildiklerinden fazlasını yüklerseniz öğrenme kayıplarına sebebiyet verirsiniz" dediğini anımsatan Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modelini anlatırken de söyledikleri başlıklardan birinin bu olduğunu söyledi.

Çocukların yaşına uygun olmayan konuların öğretilmemesi gerektiğini ifade eden Tekin, şöyle konuştu:

"O zaman ne oluyor biliyor musunuz? Siz diyelim biyoloji öğretmenisiniz, haftalık ders saatiniz 3. Ama ben kitaba öyle konular koymuşum ki sen 3 saatte değil 6 saatte bile anlatamazsın. Gittiğim her okulda öğretmenler 'hocam, bizim haftalık ders saatimizi artır' diyor. Onu artır, bunu artır, bir bakıyorsun 60 saat yapıyor. Yetiştiremiyoruz diyorlar, niye? Çünkü müfredat dolu. Dolu olunca öğretmen yetiştireceğim diye yarım yamalak anlatıyor, o zaman 'öğretmen başarısız, okul başarısız, öğrenci başarısız' oluyor. Kimse de demiyor ki, 'bir öğretmen normal koşullarda haftada 6-8 saatte anlatılacak bir şeyi 2-3 saatte nasıl anlatsın'. Biz müfredatı azaltacağız derken bunu söylüyorduk. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile yüzde 35 oranında azaltıldı. Şimdi öğretmenler rahat, etkinliklere vakit buluyorlar."

"2015'TEN SONRA TIRMANIŞA GEÇMEYE BAŞLIYORUZ"

Bakan Tekin, OECD'nin PISA araştırmasında öğrenci örneklemini nasıl belirlediğine ilişkin soruya, OECD'ye sadece öğrencilerin okul türlerine göre sayılarını paylaştıklarını söyledi.

OECD'ye tüm okulların listesini verdiklerini dile getiren Tekin, "Hatta deprem bölgesinden iller de var. Yani dezavantajlı olduğunu varsaydığımız bölgedeki okullar da var, TÜİK'in sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi haritasına göre. Okulları OECD seçti. Biz okullara hiçbir şekilde karışmadık. Öğrencileri de okulları da OECD belirledi. Bizim zaten müdahale etme yetkimiz de yok." diye konuştu.

PISA 2025 araştırmasında Türkiye'den özel okulların da yer alıp almadığına ilişkin soru üzerine Tekin, özel okulların da araştırmada yer aldığını belirtti.

"PISA sonuçlarında okul ortamının ve öğretmen niteliğinin iyileşmesinden de söz ediliyor. Bazı kesimler o okulların özellikle seçildiği iddiasını dile getiriyor. Bunu nasıl yorumluyorsunuz?" sorusuna Tekin, şu yanıtı verdi:

"TIMSS'de de gündeme getirdiler bu eleştiriyi. Bizim seçme imkanımız yok. Bu kısma hiç müdahalemiz yok. Eğitim öğretim ortamının iyileştirilmesi için attığımız adımlar var. Eğer bir sırada dört öğrenci otururken şimdi ortaöğretimde derslik başına düşen öğrenci sayısı 12-13'lere düştüyse, öğrencinin konforu arttıkça yani eğitim öğretim ortamı daha nitelikli hale geldikçe başarı da beraberinde gelecek. Bütçe görüşmelerinde elimde eski okulların fotoğrafları vardı, 2002-2003'ten kalma. Mesela üstte cami var altı okul ve ilkokul tabelası. Böyle okullarımız vardı. Okulların daha ergonomik ortamlarda eğitim vermesiyle ilgili olarak okulların mimarisi ile ilgili sıfırdan çalışma yaptık."

Şu anda 660 bin sınıfta 660 bin etkileşimli tahta bulunduğunun altını çizen Tekin, öğretmenlerin istediği an Eğitim Bilişim Ağı'ndan (EBA) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının onayından geçmiş eğitim içeriklerine erişebildiğini vurguladı.

Tekin, "Fakat şu önemli, 2015'ten sonra tırmanışa geçmeye başlıyoruz. Sıfır noktasından kalkıp da bu noktaya gelmedik. Kademeli bir yükseliş burası. Belki en anlamlı yükseliş olduğu için dikkat çekiyor. Ama yanına son açıklanan TIMSS verilerini de koyduğumuz zaman istikrarlı bir yükseliş var demektir burada. Biz bu araştırmaya katılacak öğrencileri de bilmiyorduk. OECD öğrencileri seçerken de sınavı uygulayacağı tarihe yakın seçti. Yani bir erişim ya da başka özel bir ilgi olmasın diye. Bize sadece sonradan valilikler üzerinden sınavın gerçekleşmesi için tedbirler aldık." diye konuştu.

"VELİLER, ÇOCUKLARININ ÖĞRETİM SÜREÇLERİYLE DAHA AZ İLGİLENMEYE BAŞLAMIŞ. BİZİM ODAKLANACAĞIMIZ ŞEY BURASI"

Bakan Tekin, "Sizin bu rapordan sonra 'Şu hususta da adım atsak daha iyi olur' dediğiniz ya da eksik gördüğünüz bir alan var mı?" sorusuna, 2023'ten beri üzerinde durdukları asıl konunun ailelerin de sürece dahil edilmesi olduğunu bildirdi.

Öğretmenlerin üzerinde en ciddi sorunu ailelerin oluşturduğunu dile getiren Tekin, ailenin okul ve öğretmen seçmeye çalıştığı ve seçtiği öğretmeni yönetmeye çalıştığını söyledi.

Ailelerin çocuklarının akademik başarısını artırmak için öğretmenle iş bölümü yapması ve öğretmenin okulda verdiği şeyi tamamlayıcı nitelikte etkinliklerin içerisinde olmasını istediklerini vurgulayan Tekin, "Şimdi bu sene başlattığımız bu 3x3, 9 saatlik programın esprisi de bu. Orada da akademik başarıyı artırmak, okul ortamını desteklemek, doğru ebeveynlik için öneriler var." dedi.

PISA 2025 Bölgesel Toplantısı'nda bir konuşmacının "çocuğa bugün okul nasıl geçti diye sormak bile tek başına çocuğa ilgi gösterdiğini hissettirdiğini, orada da bir önceki döngüye göre dünya genelinde 6 puanlık bir azalmadan" bahsettiğini hatırlatan Tekin, "Sadece Türkiye'nin problemi değil, dünyada da artık böyle bir sorun var. Veliler, çocuklarının eğitim öğretim süreçleriyle daha az ilgilenmeye başlamış. Bizim şu anda odaklanacağımız şey burası. Bunu sağlıklı hale getirirsek ben çok şeyi aşacağımızı düşünüyorum." diye konuştu.

"SINAVLA ÖĞRENCİ ALAN ORTAÖĞRETİM KURUMLARININ SAYISI VE KONTENJANINI AZALTMAMIZ GEREKİYOR"

Milli Eğitim Bakanı Tekin, "Türkiye'nin eğitim sisteminde sınavların varlığı, öğrencilerin sınav pratiğinin olmasının sonuçları etkilediğini düşünüyor musunuz?" sorusuna, "Kesinlikle düşünüyorum." dedi.

Türkiye'deki ölçme-değerlendirme mekanizmasının iyileştirilmesi gerektiğine işaret eden Tekin, Milli Eğitim Bakanı olduktan sonra 2023 yazında Türkçe ile Türk Dili ve Edebiyatı dersinde ölçme değerlendirmeyi dört beceri üzerinden yapmaya başladıklarını belirtti.

Aynı uygulamayı yabancı dil sınavları için yapmaya başladıklarını kaydeden Tekin, "Çocukların kendini hazırladıkları bu sıralama sınavları doğal olarak eğitim sistemimizi etkiliyor. Oradaki baskıyı azalttıkça buradaki başarının daha da artacağını düşünüyorum. Oradaki baskıyı azaltmamız lazım. Sınavla öğrenci alan ortaöğretim kurumlarının sayısı ve kontenjanını azaltmamız gerekiyor. Orada kademeli bir politika takip ediyoruz." şeklinde konuştu.

"EĞİTİMDE NİTELİĞİN ARTIRILMASIYLA EKONOMİK KALKINMA ARASINDA ÇOK YAKIN BİR BAĞ VAR"

Ekonomi ve kalkınmayla ilgili olan OECD'nin PISA araştırmasını yapmasını ve bunun eğitimle arasındaki ilişkisiyle ilgili soruya Tekin, ekonomik kalkınma ve eğitim arasındaki ilişkiyi tespit eden araştırmaların bulunduğunu, milli geliri yüzde 2 ila 4 oranında artırdığına dair çalışmaların olduğunu belirtti.

OECD'nin eğitimde niteliği artırmaya yönelik çabasının sosyoekonomik kalkınma açısından da önemli bulduğunu dile getiren Tekin, şunları kaydetti:

"Bununla ilgilenmelerinin bence sebebi de o. Zaten OECD Genel Sekreter Yardımcısı Frantisek Ruzicka ile yaptığımız konuşmada onlara da bunu anlattım. Niteliği artırdıkça aynı zamanda sizin savunma sanayisinde yatırım yapan, işletmecilik yapan, mühendislik sektöründe üreten insan sayınız artacak demektir. O da otomatikman milli gelirinize katkı sağlayacak. O yüzden eğitimde niteliğin artırılmasıyla ekonomik kalkınma arasında çok yakın bir bağ var, OECD'nin odaklandığı yer de burası zaten. Ruzicka'nın o yaptığımız sohbette söylediği şey şu; 'Sizin bu başarınızın sonuçları 10 yıl sonra milli gelirinize katkı olarak geri dönecek'. Bunlar gerçekten önemli şeyler. Doğrudan vatandaşı ilgilendiren şeylerdir."

"KİMİN NE SÖYLEDİĞİNE ÇOK TAKILMIYORUM. BİZİM YAPTIKLARIMIZI ANLATMAMIZ LAZIM"

Bakan Tekin'e "Genelde olumsuz bir şey olduğu zaman muhtemelen medyada 'Türkiye dibe çöktü' diye haberler olurdu. Bir sessizlik var, sendikalarda da muhalefet kısmında da. Bu tavrı nasıl değerlendiriyorsunuz?" sorusu yöneltildi.

Tekin, "Ben kimin ne söylediğine çok takılmıyorum. Bizim yaptıklarımızı anlatmamız lazım. Kendi adımıza bu söylemi inşa etmemiz lazım. Yani bunları ciddiye alarak, bunlardan etkilenerek 'Onlar bunu söyledi, böyle bir eleştiri var', oradan hiç yürümüyorum ben. Zaten onu yapmadığım için de rahatım. Hiç bakmıyorum yani." değerlendirmesinde bulundu.

"BİZ GEREKLİ TEDBİRLERİ ALMAYA ÇALIŞIYORUZ"

Türkiye'nin PISA 2025 sonuçlarında "güvende hissetme" oranı ile "okula aidiyet ve yalnızlık" konularında OECD ortalamasının altında kaldığının belirtilmesi üzerine Tekin, bunun araştırmanın nihai uygulamasının yapıldığı zamandaki duruma alakalı olduğunu dile getirdi.

Tekin, şöyle devam etti:

"Bu araştırma tam Türkiye'de deprem, siyasetin yürüttüğü okullardaki o MESEM vb. gibi bu olayların yaşandığı, 2025'te yoğun konuşulduğu bir dönemde yapıldı. Şimdi yapılsa muhtemelen daha farklı bir tablo ortaya çıkacak. Bu tamamen algı. Yani orada zaten biz gerekli tedbirleri almaya çalışıyoruz. Çocukların kendini güvende hissetmemeleriyle ilgili kırılmalara baktığımızda bunun daha çok sosyal medya ve siber zorbalıkla ilgili olduğunu görüyoruz. Mesela, 'hiç bu tür şeye maruz kaldınız mı?' sorusuna hemen hemen 100 öğrencinin 90'ı 'evet' diyor. Diyor ki, 'Arkadaşlar WhatsApp grubu kurdu, beni almadılar' ya da 'WhatsApp grubundan beni attılar'. Bunları çok yoğun bir şekilde öğrenciler kullanmaya başladılar, yani buradan rahatsızlıklarını dile getirmeye başladılar. Diğer fiziki tedbirlerle ilgili, İçişleri Bakanımız da açıklama yaptı, aldığımız tedbirleri uygulamaya geçirdik zaten."

"TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ, BİLGİYİ BECERİYE DÖNÜŞTÜRMEK ÜZERİNE"

Milli Eğitim Bakanı Tekin, bundan sonra yapılacak PISA araştırmasındaki hedefin ne olacağına yönelik soruya, Ruzicka'nın "OECD üyeleri içerisinde Türkiye'nin sürekli ilk 5 içerisinde olmasını arzu ediyoruz" dediğini hatırlatarak, "Elbette bizim de asıl hedefimiz OECD ülkeleri içinde ilk 5 içinde yer almak ve kalıcı olmak." yanıtını verdi.

Uluslararası arenada eğitim sistemine yönelik alınan ana eleştirilerin "müfredatınız çok yoğun" ve "sizin müfredatınız hala bilgi verme üzerine, bilginin beceriye dönüşmesi üzerine değil" olduğunu söyleyen Tekin, "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uluslararası camiadaki raporları ve eleştirileri dikkate alarak bilgi vermek değil, bilgiyi beceriye dönüştürmek üzerine. Yani gündelik hayat becerisine dönüştürebilecek bir müfredat seçmiş olduk. Dolayısıyla ben bir sonraki PISA uygulamasına girecek Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli eğitimi alan öğrencilerin çok daha başarılı olacağını düşünüyorum." diye konuştu.

Tekin, PISA 2025 sonuçlarının açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile iletişim kurup kurmadığının sorulması üzerine, sonuçları kendisine arz ettiğini ve Erdoğan'ın maarif ailesini tebrik ettiğini söyledi.

Bu sonuçların ekip çalışmasının payının olup olmadığına ilişkin soru üzerine Tekin, eğitim camiasının sonuçlarda büyük katkısı olduğunu, başarının ekip ruhuyla geldiğini ifade etti.

Bakan Tekin, bir sonraki PISA araştırmasının ise 2029'da yapılacağını bildirdi.

AK Parti Sözcüsü Çelik, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ABB Başkanı Mansur Yavaş'ı kabulü ile ilgili olarak "Doğal bir görüşme. Sayın Cumhurbaşkanımız kendi takdirleriyle zaman zaman bu randevuları vermektedir" dedi.

TERÖRSÜZ TÜRKİYE: Terörsüz Türkiye süreci ve terörsüz bölge sürecini yakından takip ediyoruz. Silahsızlandırma kapsamında ilgili kurumlarımız çalışmalarını sürdürüyorlar. Bu çerçevede Iraklı muhataplarıyla yoğun bir mesai içerisindeler.

SURİYE'DEKİ DURUM: SDG feshedildi, oradaki entegrasyon sürecini takip etmeye devam ediyoruz. Fesih süreçlerinin teoride ve retorikte kalmamasının sahada gerçekleşmesinin son derece iyi bir geleceği inşa edeceğine inanıyoruz. Türkmen, Kürt, Arap, Sünni, Şii, Nusayri, Ezidi hangi gruptan olursa olsun hepsinin geleceği için önemli süreçtir.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI: Savaşın daha geniş bir bölgeye yayılma ihtimali, NATO ve AB çerçevesinde ortaya çıkan tartışmalar, maalesef daha ileri düzeyde silahların kullanılmasından bahsedilmesi, tabii ki Karadeniz'deki durum son derece sakıncalı bir hâle gelmiştir.

GEMİLERE SALDIRI: Şimdiye kadar Rusya kaynaklı 8, Ukrayna kaynaklı 35 Türk işletmeli gemi maalesef hedef alınmıştır. Bu savaş ortamında maalesef böyle bir tablo ortaya çıkmıştır. Bu konudaki uyarılarımızı sürdürüyoruz.

İSTANBUL MASASI: Ama bu döngünün bir an evvel sona ermesi, İstanbul'da bir masa kurularak muhakkak surette artık bir sonuca varılması gerekmektedir.

ABD/İSRAİL-İRAN: Provokasyonlardan kaçınma ve yeniden müzakere masasına dönülmesi konusunda Sayın Cumhurbaşkanımız diplomatik trafiğini devam ettiriyor.

İSRAİL'E TEPKİ: İngiltere ve AB'nin çok güçlü bir şekilde belki de ilk defa İsrail'in eylemlerini 'etnik temizlik' olarak adlandırılması, vahşetin hangi boyutlara geldiğini göstermektedir.

YAVAŞ'I KABUL: Doğal bir görüşme. Sayın Cumhurbaşkanımız da kendi programlarının uygunluğuna bağlı olarak, kendi takdirleriyle zaman zaman bu randevuları vermektedir. Geçmişte de oldu. Cumhurbaşkanımız şehirleri daha ileriye götürecek projeler konusunda çok hassastır.

"Tek gündem Ankara'ydı" Cumhurbaşkanı Erdoğan-Mansur Yavaş görüşmesi: "Gereğini yaparım" mesajı

AMAÇLARI KALICI OLMAK

Planların nihai onay ve yürürlüğe girme aşamasına geldiği bildirildi. Buna göre Beytüllahim'deki Maale Amos yerleşimine 365, Ramallah'taki Talmon'a 200 yeni konut yapılacak. Ayrıca Ramallah-Nablus sınırında Amihai, Eriha'da Ein Yitav ve Cenin'de Maoz Tzvi adlarıyla sıfırdan 3 yeni Yahudi yerleşimi kurulacak. Toplam bin 125 dönümlük alana yayılacak bu üç yerleşimde 749 konut bulunacak. Selfit'teki Peduel yerleşimine 95, Alei Zahav'a 259, işgal altındaki Doğu Kudüs'teki Givat Zeev'e ise 2 konut daha eklenecek. Böylece 13 plan kapsamında yapılması öngörülen konut sayısı bin 670'e ulaşacak. Filistin yönetimi, son planların İsrail'in artık yalnızca mevcut yerleşimleri büyütmediğini, Batı Şeria genelinde yeni ve kalıcı yerleşim merkezleri kurmaya yöneldiğini gösterdiğini belirtti.

1967 SINIRLARI İŞGAL EDİLİYOR

Netanyahu hükümetinin 2022 sonunda göreve gelmesinden bu yana Batı Şeria'nın farklı bölgelerinde 104 yeni Yahudi yerleşimini onayladığı, ayrıca 160 tarımsal yerleşim odağı kurduğu bildirildi. Uluslararası hukuka göre, İsrail'in 1967'de işgal ettiği Batı Şeria, gelecekteki Filistin Devleti'nin toprağı olarak kabul ediliyor ve İsrail burada işgalci güç statüsünde bulunuyor.

"Soykırımcı büyükelçiliğe hayır" sloganlarının atıldığı gösteriye eski Cumhurbaşkanı Milan Kucan ve eski Adalet Bakanı Andreja Katic de katıldı.

Muhalefetteki Özgürlük Hareketi ile Sol Parti ise Başbakan Janez Jansa hükümetini İsrail'in çıkarlarını gözetmekle suçlayarak, Jansa'nın Anayasa Mahkemesi'nde yargılanması için parlamentoya önerge sundu.

Eski Başbakan Robert Golob da hükümetin egemen bir dış politika izlemediğini savundu.

BANA OY VERİYOR GİBİ...

Ara seçimlerde doğrudan aday olmayan Trump, seçmenlere "Sanki oy pusulasında ben varmışım gibi oy verin" çağrısında bulundu. Seçimleri kendi yönetimi için bir güven oylamasına dönüştürmek isteyen ABD Başkanı, Demokratların kazanması halinde ülkenin büyük bir ekonomik çöküş yaşayacağını savundu.