Yengeçler ve hamamböcekleri parazit bitkinin tohumlarını nasıl yayıyor?

Japonya'nın İshigaki Adası'nda yürütülen bilimsel bir araştırma, yengeçlerin parazit bitki Balanophora fungosa'nın tohumlarının yayılmasında beklenmedik bir şekilde önemli rol oynadığını gözler önüne serdi. Elde edilen bulgular, adadaki Coenobita brevimanus türü karasal yengeçler ile Periplaneta australasiae türü hamamböceklerinin, bu bitkinin meyvelerini tüketerek ve taşıyarak orman ekosistemine tohum yayılmasına katkı sağladığını gösterdi. Araştırmacılar, daha önce bu sürece karıncaların öncülük ettiğini düşünüyordu ancak yapılan gözlemler ve deneyler, asıl faillerin yengeçler ve hamamböcekleri olduğunu ortaya çıkardı.

Yengeçlerin çift yönlü tohum dağıtım yöntemi ortaya çıktı

Bilim insanları, yengeçlerin Balanophora fungosa'nın tohumlarını iki farklı mekanizma ile yaydığını belirledi. Yengeçler, meyveleri doğrudan taşıyarak ya da sindirim sistemlerinden geçirip dışkılarıyla sağlam tohumları çevreye bırakıyor. Araştırma sırasında, beş yengecin kıskaçlarında, vücutlarında ve kabuklarında ortalama 86 meyve bulunduğu tespit edildi. Ayrıca, bu yengeçlerin bazılarının, ana bitkiden beş metreden daha uzak mesafelerde tohum taşıdığı belirlendi. Sindirim yoluyla taşınan tohumların sayısı ise doğada yakalanan bireylerin dışkısında ortalama 139, laboratuvar ortamında ise 184 olarak kaydedildi. Bu veriler, yengeçlerin yalnızca taşıyıcı değil, aynı zamanda tohumları uzak mesafelere dağıtan etkili birer aracı olduğunu gösteriyor.

Hamamböcekleri ve diğer hayvanların katkısı sınırlı kaldı

Hamamböcekleri de Balanophora fungosa tohumlarını hem vücut yüzeylerinde hem de meyveleri tükettikten sonra taşıyabiliyor. Ancak, yapılan analizler, hamamböceklerinin bu süreçte yengeçlere kıyasla çok daha az etkili olduğunu ortaya koydu. Hamamböcekleri daha sık görülse de, bir ziyarette tüketilen meyve sayısı yengeçlerden daha düşük seviyede kaldı. Yine de, bu canlıların da ekosistemde tohum dağılımına katkı sunduğu vurgulandı. Araştırmacılar ayrıca, olgun meyvelerin mayalı ve fermente aroma taşıyan kokusunun, hem yengeçlerin hem de hamamböceklerinin bu bitkilere yönelmesinde etkili olabileceğini belirtti. Bu kokunun kimyasal bileşimi ise henüz netlik kazanmadı.