Plüton'da şaşırtan keşif! Şehirleri gömecek büyüklükte toprak kaymaları bulundu

Bilim dünyası, Plüton'da ortaya çıkan devasa toprak kaymalarıyla yeni bir heyecanın eşiğinde. Güneş Sistemi'nin uzak köşesindeki cüce gezegen, Dünya'nın şehirlerini tamamen örtebilecek büyüklükte moloz önlükleriyle dikkat çekiyor. Astronomlar, bu olağanüstü toprak kaymalarının izlerine, 2015 yılında New Horizons uzay aracı tarafından çekilen yüksek çözünürlüklü görüntülerde rastladı. Plüton'un yüzeyinde tespit edilen altı büyük toprak kayması, gezegenin hâlâ jeolojik olarak aktif olduğunu ve yüzey şekillenmesinde önemli süreçlerin devam ettiğini gösteriyor.

New Horizons ekibi: Plüton yüzeyinde altı dev toprak kayması buldu

Jeolog Marco Emanuele Discenza'nın liderliğinde yürütülen araştırmada, New Horizons'un LORRI kamerası ile elde edilen görüntüler ayrıntılı şekilde incelendi. Bu görüntüler, Plüton'un yüzeyindeki 300 metreye kadar küçük detayları net biçimde ortaya koydu. Araştırma kapsamında, gezegenin kalp şeklindeki ikonik bölgesi Sputnik Planitia'nın batı kenarında yer alan üç kraterin iç duvarlarında toplam altı büyük toprak kayması tespit edildi. Özellikle Coughlin kraterinde, 2.2 kilometre (1.4 mil) yükseklikten düşen dev bir toprak kayması, dikkat çekici bir örnek olarak öne çıktı. Giclas kraterinde iki ve ismi belirlenmemiş üçüncü bir kraterde ise üç ek kayma daha belirlendi. Bu toprak kaymalarının her biri, krater tabanlarına yayılan ve bazen 14.5 kilometreye (9 mil) ulaşan mesafelerde hareket eden büyük moloz önlükleriyle tanımlandı. Bu alanların büyüklüğü, yaklaşık 130 kilometrekareye (50 mil kare) kadar ulaşıyor ve bu da bir kasabayı veya küçük bir şehri tamamen örtebilecek devasa bir hacme işaret ediyor.

Plüton'daki toprak kaymalarının nedeni hâlâ gizemini koruyor

Plüton'da gözlemlenen bu dev toprak kaymalarının tetikleyicisi kesin olarak bilinmiyor. Coughlin kraterindeki kaymanın, yakındaki küçük bir çarpmanın etkisiyle oluştuğu düşünülüyor. Ancak diğer beş toprak kaymasının nedeni henüz netleşmedi. Bilim insanları, Plüton'un yüzeyinde bulunan uçucu maddelerin — özellikle moleküler azot, karbon monoksit ve metan gibi bileşiklerin — sıcaklık değişimleriyle süblimleşip tekrar yoğunlaşmasının, yüzeyde termal streslere yol açabileceğini değerlendiriyor. Bu süreç, Plüton'un eliptik yörüngesi nedeniyle Güneş'e yaklaşırken veya uzaklaşırken yaşanan hafif sıcaklık dalgalanmalarından kaynaklanıyor. Yüzeydeki buz tabakalarının bu değişken ortamda zaman zaman kırılması ve molozların krater duvarlarından aşağıya doğru yuvarlanması, dev toprak kaymalarına zemin hazırlıyor. Ayrıca, Plüton'un düşük yerçekimi ve buzlu yüzeyinin sunduğu düşük sürtünme koşulları, bu kaymaların Güneş Sistemi'ndeki en uzun mesafelere ulaşmasını mümkün kılıyor.