ANASAYFA
TV PROGRAMLARI
PROGRAMLAR
YAYIN AKIŞI
CANLI YAYIN
24 RADYO
REKLAM
İLETİŞİM VE KÜNYE

Deniz buzunun erimesi okyanusun tuz dengesini bozdu

Yeni araştırma, Antarktika Ara Suyu'nun son yıllarda daha tuzlu, yoğun ve derin hale geldiğini ortaya koydu. Bilim insanları, deniz buzu kaybıyla bağlantılı bu değişimin küresel deniz seviyelerini, okyanusların ısınmasını ve hava düzenlerini etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Oğuz Polatbilek - | Son Güncelleme Tarihi:
Deniz buzunun erimesi okyanusun tuz dengesini bozdu

Antarktika deniz buzu son on yılda hızla azalarak yıllık bazda daha önce görülmemiş düşük seviyelere geriledi. Bu eğilim, Dünya'nın iklim sistemi ve küresel okyanus dinamiklerinde kritik rol oynayan Güney Okyanusu'nun geniş bir katmanında köklü değişikliklere yol açtı.

Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Antarktika çevresinde 700 ila 1.200 metre derinlikte oluşan soğuk, oksijenden zengin tatlı su kütlesi Antarktika Ara Suyu (AAIW) hızla daha tuzlu, daha yoğun ve daha derin hale geliyor. Bu değişimlerin önümüzdeki on yıllarda küresel deniz seviyeleri, okyanusların ısınması ve hava düzenleri açısından önemli sonuçları olabilir.

Melbourne Üniversitesi ve Hindistan'ın Bengaluru kentindeki Centre for Atmospheric and Oceanic Sciences araştırmacısı ve profesörü, çalışmanın başyazarı Bishakhdatta Gayen, bu dönüşümün son örneğinin yaklaşık 130 bin yıl önce, son buzul arası dönemin sonunda yaşandığını belirtti.

Gayen, "Bu geçiş iki on yılda değil, binlerce yılda gerçekleşti." dedi.

Deniz buzu AAIW'yi besliyor

AAIW, sıcak üst okyanus ile soğuk derin iç kesim arasında dinamik bir bariyer oluşturarak derin okyanusların ısınmasını düzenliyor. Bu su kütlesi kuzeye, Hint, Pasifik ve Atlantik okyanuslarına doğru ilerlerken ısı, karbon, oksijen ve besinleri tropik bölgelere taşıyor ve hayati önem taşıyan bir deniz taşıma bandı görevi görüyor.

Bu taşıma bandını harekete geçiren motor, Antarktika deniz buzunun erimesi. Güney Yarımküre'de her yaz eriyen deniz buzu, Güney Okyanusu'na tatlı su bırakıyor, deniz suyunu seyreltiyor ve AAIW'yi besliyor. Bu katmanın nispeten düşük tuzluluğu, işleyişi açısından kritik önem taşıyor; çünkü tuzluluk suyun yoğunluğunu ve derinliğini belirliyor.

2015'e kadar bol miktarda deniz buzundan gelen tatlı su akışları AAIW'yi korudu. Ancak bu durum 2016'da değişti. Antarktika deniz buzu, 2014'te rekor seviyeye ulaşmasından iki yıl sonra keskin biçimde azaldı ve o zamandan beri hızla yok oluyor.

Daha az buz, her yaz AAIW'yi besleyen daha az tatlı su anlamına geliyor. Bu durum, katmanın neden daha tuzlu hale geldiğini açıklıyor.

Argo verileri tuzlanmayı doğruladı

Gayen ve çalışma arkadaşları bu değişime ilişkin doğrudan gözlemsel kanıtlar elde etti. Araştırmacılar, okyanusun üst 1,2 milinin (2 kilometre) sıcaklığını ve tuzluluğunu ölçen yaklaşık 4 bin robotik şamandıradan oluşan küresel Argo programının verileriyle uydu ve atmosfer veri setlerini analiz etti.

Analiz, AAIW'nin ölçülebilir biçimde daha tuzlu hale geldiğini doğruladı. Katmanın çekirdek tuzluluğu, her on yılda bir pound su başına yaklaşık 0,002 gram tuz (kilogram su başına 0,005 gram tuz) oranında artıyor.

Araştırmacılara göre bu değişim küçük görünse de zaman içinde AAIW'nin özelliklerini ve dinamiklerini önemli ölçüde değiştirecek düzeye ulaşıyor.

Değişim küresel iklimi etkileyebilir

Dünya okyanusları atmosferdeki fazla karbonu ve ısıyı emerek yeniden dağıtıyor ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerini hafifletmede temel rol oynuyor. Ancak Gayen, değişime uğrayan AAIW'nin yüzey suyunun daha derin katmanlara taşınma biçimini değiştirmesi halinde okyanusun ne kadar karbon hapsedebileceğinin etkilenebileceğini belirtti. Bu etkinin boyutu ve zamanlaması ise belirsiz.

Gayen, bunun Atlantik Okyanusu ve AAIW akıntısı için bir eşik noktası olabileceğini, Güney Yarımküre'nin ikliminde daha büyük ve daha uzun süreli değişikliklere yol açabileceğini söyledi.

Güney Okyanusu'nda ısının depolanması ve yeniden dağıtılmasındaki değişiklikler, deniz buzu kaybını daha da hızlandırabilir. Bu durum, AAIW'nin tuzluluğunu giderek artıran bir geri besleme döngüsü yaratabilir.

Değişim; atmosferik dolaşımı, fırtına güzergâhlarını, yağış düzenlerini ve bölgesel deniz seviyelerini de etkileyebilir. Bu unsurların tümü, okyanusun ne kadar ısı tuttuğundan ve bu ısının nerede depolandığından etkileniyor.

Yeni bulgular önceki araştırmaları destekliyor

Yeni bulgular, Antarktika deniz buzu kaybının AAIW'yi daha tuzlu hale getirdiğini ve bunun küresel sonuçlar doğurduğunu gösteren giderek büyüyen kanıtlara katkı sağlıyor.

2025'te uydu verilerinin analizi, 2015'ten bu yana Güney Okyanusu genelinde yüzey tuzluluğunda belirgin bir artış olduğunu ortaya koydu. Bir önceki yıl yayımlanan bir araştırma ise 2023'te rekor düşük seviyeye gerileyen deniz buzunun okyanusun ısı kaybını ve fırtına faaliyetlerini artırdığını gösterdi.

Bu yılın başlarında yayımlanan kapsamlı bir incelemede, Antarktika deniz buzundaki hızlı düşüşün küresel iklim sistemi açısından derin sonuçlar doğuracağı belirtildi. İncelemeye göre bu değişim, atmosferik ısı ve nemin küresel dağılımının yanı sıra atmosferik değişkenliği ve çeşitli tele bağlantıları etkiliyor.

AAIW'deki hızlı değişim, fosil yakıt emisyonlarının Dünya sistemlerini altüst ettiği yollara bir yenisini ekliyor. Araştırmacılara göre iklim geri beslemelerini doğru biçimde öngörmek ve ısınan bir dünyaya hazırlanmak için bu ve diğer derin su dönüşümlerini anlamak büyük önem taşıyor.

Kapat

HABERİN DEVAMI


Etiketler:
Antarktika Güney Okyanusu deniz buzu okyanus tuzluluğu iklim değişikliği AAIW Argo programı